AstroVox

Αγαπητοί φίλοι,

Οι μεταβλητοί αστέρες πρέπει να παρατηρούνται συστηματικά και για δεκαετίες προκειμένου να καθοριστεί η μακροχρόνια συμπεριφορά τους. Οι επαγγελματίες αστρονόμοι δεν έχουν ούτε το διαθέσιμο χρόνο ούτε την απεριόριστη πρόσβαση που χρειάζεται στα μεγάλα τηλεσκόπια των αστεροσκοπείων ώστε να συγκεντρωθούν στοιχεία σχετικά με τις αλλαγές της λαμπρότητας χιλιάδων μεταβλητών αστέρων. Έτσι, οι ερασιτέχνες αστρονόμοι που χρησιμοποιούν τηλεσκόπια για οπτική παρατήρηση και φωτογράφιση των μεταβλητών αστέρων έχουν μια πραγματική και ιδιαίτερα χρήσιμη συνεισφορά στην επιστήμη υποβάλλοντας τις παρατηρήσεις τους στις διεθνείς βάσεις δεδομένων (aavso, afoev κ.α). Αυτά είναι σημαντικά στοιχεία που απαιτούνται για την ανάλυση της συμπεριφοράς των μεταβλητών αστέρων όπως επίσης και για τον προγραμματισμό δορυφορικών παρατηρήσεων σε ορισμένους από αυτούς αλλά και συσχετισμός αυτών των δεδομένων από δορυφορικές και επίγειες παρατηρήσεις, για την δημιουργία μοντέλων που μας βοηθούν ώστε να τους κατανοήσουμε καλύτερα.
Η έρευνα των μεταβλητών αστέρων είναι σημαντική, διότι μας παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις αστρικές ιδιότητες, όπως η μάζα, η ακτίνα, η φωτεινότητα, η θερμοκρασία, η εσωτερική και εξωτερική τους δομή, η σύνθεση και η εξέλιξη. Ορισμένες από τις πληροφορίες θα ήταν δύσκολο ή αδύνατο να επιτευχθούν με οποιοδήποτε άλλο τρόπο. Σε πολλές περιπτώσεις είναι το είδος της μεταβλητότητας που παρέχει τις ενδείξεις για τις απαντήσεις που ψάχνουμε. Αυτές οι πληροφορίες στη συνέχεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να καταλάβουμε την συμπεριφορά και των υπόλοιπων άστρων.
Οι μεταβλητοί αστέρες εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην κατανόηση του σύμπαντος. Οι μεταβλητοί Κηφείδες έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των αποστάσεων σε μακρινούς γαλαξίες και τον προσδιορισμό της ηλικίας του Σύμπαντος.Οι μεταβλητοί τύπου Mira μας δίνουν μια γεύση από τη μελλοντική εξέλιξη του δικού μας αστέρα, του Ήλιου. Οι δίσκοι προσαύξησης στους κατακλυσμικούς μεταβλητούς μας βοηθούν να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά συστημάτων με δίσκους μεγαλύτερης κλίμακας, όπως την ενεργό δραστηριότητα στο εσωτερικό γαλαξιών με υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες. Οι υπερκαινοφανείς μας οδήγησαν στο να συνειδητοποιήσουμε ότι η διαστολή του Σύμπαντος επιταχύνεται. Ακόμη και η αναζήτηση εξωγήινης ζωής φωτίζεται από τους μεταβλητούς αστέρες. Η διέλευση εξωηλιακών πλανητών μας παρέχει ενδείξεις για τις διαδικασίες σχηματισμού των πλανητών, και για την ίδια τη ζωή όπου πιθανότατα προέρχεται από τις καρδιές των άστρων που εκρήγνυνται στα τελικά στάδια της εξέλιξης τους.
Μέσα από το φιλόξενο astrovox θα μπορούμε στη συνέχεια να συζητάμε και να παρουσιάζουμε όλα τα σχετικά με τους μεταβλητούς αστέρες, όσον αφορά τους ερασιτέχνες αστρονόμους, παρατηρήσεις, τεχνικές οπτικής εκτίμησης λαμπρότητας, ιστορικές αναδρομές κ.α.

Σήμερα για αρχή ανεβάζω στοιχεία από τις παρατηρήσεις που έκανα την νύχτα της 26ης προς την 27η Απριλίου σε δύο μακροπερίοδους μεταβλητούς τύπου mira ενώ σταδιακά θα ακολουθήσουν και άλλα group με παρατηρήσεις της δραστηριότητας μεταβλητών του ίδιου τύπου.
Ο πρώτος είναι ο μεταβλητός R Dra στον αστερισμό του Δράκοντα όπου κατά τη διάρκεια της παρατήρησης είχε φαινόμενο μέγεθος 12.1 mag και ο S UMA που τον μέτρησα στο 11.5 mag.
Παρακάτω έχω ανεβάσει τις καμπύλες φωτός τους όπου καταγράφεται η δραστηριότητα τους τις τελευταίες 700 ημέρες, ενώ σύντομα θα ανεβάσω και τους σχετικούς χάρτες.

Φιλικά, Θανάσης

Φίλε Θανάση χαίρομαι που άνοιξες το θέμα των μεταβλητών αστέρων στο forum ένα θέμα
μεγάλης σημασίας για την ζωή την γέννηση και προπάντων την εξέλιξη των άστρων του γαλαξία μας ,άλλων γειτονικών γαλαξιών αλλά και γενικότερα του σύμπαντος.
Ένα θέμα λοιπόν το οποίο δεν ξέρω πόση απήχηση και ενδιαφέρον έχει για όλους τους φίλους αστροπαρατηρητές και ερασιτέχνες αστρονόμους του Forum αλλά για κάποιους που είδη ασχολούνται με την παρατήρηση αυτού του είδους πολλά και θετικά στοιχεία έχουν να αποκομίσουν από αυτό μιας και έχεις εμπειρία σε μετρήσεις και σε παρατήρηση.
Με πολλή προσοχή μελέτησα τις γραφικές παραστάσεις των φωτομετρικών καμπυλών των μετρήσεων που έκανες σχετικά με τους μακροπεριοδικούς μεταβλητούς αστέρες τύπου Mira και παρατήρησα ότι η μεταβολή του φωτός αυτών των αστέρων δεν είναι αυστηρά περιοδική αλλά παρουσιάζονται μεταβολές τόσο στο μέγιστο όσο και στο ελάχιστο της λαμπρότητάς τους.
Θα ήθελα επίσης να προσθέσω η μελέτη αυτών των αστέρων αυτού του τύπου είναι εξαιρετικά σημαντική για την σύγχρονη αστροφυσική, διότι βοηθούν στην βαθύτερη κατανόηση της αστρικής εξέλιξης λόγω της ηλικίας τους και της συμπεριφοράς τους, και καλύτερη αντίληψη της κινηματικής του γαλαξία.
Καλή συνέχεια στην δουλειά σου και περιμένουμε και τους σχετικούς χάρτες. Very Happy

Φίλε Σταύρο,

Η παρατήρηση των μεταβλητών αποτελεί έναν σημαντικό τομέα της αστρονομικής παρατήρησης οπότε και απευθύνεται σε όλους τους φίλους που παρατηρούν τον νυχτερινό ουρανό είτε με γυμνό μάτι είτε με κιάλια είτε με τηλεσκόπια. Μεταβλητοί αστέρες υπάρχουν χιλιάδες για όλες τα γούστα και αναλόγα μπορούν να παρατηρηθούν με οποιοδήποτε εξοπλισμό ακόμα και μέσα από τις πόλεις ακόμα και υπό το φως της Σελήνης.
Θα ήθελα να διευκρινίσω πως οι παραπάνω καμπύλες είναι αποτελέσματα μετρήσεων πολλών παρατηρητών της aavso, και δικών μου, που πραγματοποιήθηκαν σταδιακά τις τελευταίες 700 ημέρες.
Πράγματι στους μεταβλητούς αστέρες παρατηρούνται, εκτός από την κύρια περίοδο, και δευτερεύουσες περίοδοι που αναγνωρίζονται και ταξινομούνται από τις καμπύλες φωτός μέσα από εκατοντάδες και χιλιάδες παρατηρήσεις που διαρκούν χρόνια. Παρακάτω, ως ένα δείγμα, έχω ανεβάσει την καμπύλη φωτός του R Draconis στην οποία έχουν αποτυπωθεί οι διακυμάνσεις της λαμπρότητάς του τις τελευταίες 3000 ημέρες.
Αυτά για την ώρα, θα επανέλθω,

Καλό απόγευμα!

Θανάση καλές παρατηρήσεις!

Ενδιαφέρουσα παρουσίαση.

Το τελευταίο καιρό έχω κάνει τις πρώτες μου φωτομετρικές προσπάθειες, οι οποίες απέτυχαν κυρίως λόγω προβλημάτων στο πρακτικό μέρος της καταγραφής.
Θα επανέλθω μόλις έχω κάτι χειροπιαστό.

Καλή συνέχεια.

Πολύ ενδιαφέρον Θανάση! Η παρατήρηση μεταβλητών έχει μια γοητεία αλλά απαιτεί συνέπεια υπομονή και επιμονή. Να σε ρωτήσω.. Τα παρακάτω διαγράμματα φωτός είναι αποτέλεσμα φωτομετρίας και οπτικής παρατήρησης? Επίσης αν παρατηρείς έναν μακροπερίοδο μεταβλητό ο οποίος βρίσκεται μέσα σε έναν αμφιφανή αστερισμό αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα??

Γεια σας παιδιά,

Βαγγέλη ευχαριστώ, καλές παρατηρήσεις και σε σένα, Άγγελε συνέχισε όλοι μας είχαμε κατά καιρούς προβλήματα με τα ccd και οπωσδήποτε θα περιμένουμε νέα σου. Θανάση, πράγματι η προσπάθεια απαιτεί να είμαστε συνεπείς, όσον αφορά τους mira μια φορά την εβδομάδα είναι καλά. Οι παραπάνω καμπύλες είναι αποτέλεσμα μιας σύνθεσης κυρίως μετρήσεων που έχουν γίνει από το μάτι μέσα από τον προσοφθάλμιο με την χρήση χάρτη που περιέχει τους απαραίτητους αστέρες σύγκρισης και αρκετών που είναι αποτέλεσμα φωτομετρίας με φωτομετρικό φίλτρο V.

Σημαντική η παρατήρηση σου για τους αστερισμούς. Αποτελεί πρόβλημα μεγάλο για τους παρατηρητές ιδιαίτερα όταν οι μεταβλητοί βρίσκονται στη φάση του ελαχίστου ή του μεγίστου της λαμπρότητάς τους που έχει σαν συνέπεια να μην μπορούμε να μετρήσουμε άμεσα την περίοδό τους. Ωστόσο από της παρατηρήσεις πριν αλλά και αυτές που θα προκύψουν με την επανεμφάνιση μπορεί να προσδιοριστεί με σχετική ακρίβεια η κύρια περίοδος. Συχνά τα κενά καλύπτονται και από τα δορυφορικά τηλεσκόπια αλλά και τα μοντέλα που έχουν αναπτύξει οι αστρονόμοι μας δίνουν μια καλή εικόνα για την συμπεριφορά αυτών των άστρων.

Παρακάτω δίνω την εικόνα που παρουσιάζει ο μακροπερίοδος R Leonis τις τελευταίες 1000 ημέρες όπου είναι εμφανέστατα τα κενά στην καμπύλη με την απώλεια των μετρήσεων ενός μεγίστου.

Αγαπητοί φίλοι,

Επειδή είναι βέβαιο ότι πολλοί από εσάς δεν γνωρίζεται το πώς διεξάγεται η οπτική εκτίμηση της λαμπρότητας των μεταβλητών αστέρων με τον εξοπλισμό που διαθέτουμε δηλ. ένα τηλεσκόπιο και έναν προσοφθάλμιο, ανέβασα το παρακάτω αρχείο όπου περιγράφεται όλη η διαδικασία με λεπτομέρειες και παραδείγματα.

Το αρχείο αυτό είναι η παρουσίαση σχετικά με τους μεταβλητούς αστέρες, στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας, του Γιώργου Κορώνη, ενός από τους πλέον έμπειρους παρατηρητές στην Ελλάδα.

Θανάση , θα ήθελα να μάθω που μπορούμε να βρούμε καταλόγους , λίστες με τους εκλειπτικους , παλλόμενους , εκρηκτικους ή ανώμαλους μεταβλητους βραχυπερίοδους ή μακροπερίοδους ανά αστερισμό. Υπάρχει κάτι τέτοιο ετσι ώστε να μπορεί κάποιος να επιλέξει τον τύπο και την περιοδικότητα μεταβλητού που θέλει να παρατηρήσει? Μες στη σελίδα της AAVSO υπάρχει κατι τέτοιο?

Θανάση,

Στην ιστοσελίδα της aavso μπορείς να βρεις σχεδόν τα πάντα που έχουν σχέση με την παρατήρηση των μεταβλητών.
Σου προτείνω να ακολουθήσεις την σελίδα basic observation planner: http://www.aavso.org/basic-observation-planner .
Συμπληρώνοντας τον πίνακα στην αρχή ακολουθώντας τις οδηγίες παρακάτω με μαρκαρισμένο το web page θα πάρεις μια λίστα που θα ανταποκρίνεται στις παραμέτρους που ζητάς έτσι ώστε να μπορέσεις να προγραμματίσεις τις παρατηρήσεις σου εύκολα.

Εδώ ftp://cdsarc.u-strasbg.fr/cats/B/gcvs/vartype.txt και εδώ http://www.aavso.org/types-variables θα βρεις πάρα πολλές και χρήσιμες πληροφορίες όσον αφορά τους τύπους των μεταβλητών αστέρων.

..Επίσης μέσα από το variable star plotter της aavso, http://www.aavso.org/vsp μπορείτε, συμπληρώνοντας στα κενά το όνομα του μεταβλητού ή τις συντεταγμένες του, επιλέγοντας, ανάλογα με το τι φαινόμενα μεγέθη θα παρατηρήσετε, κάποια από τις κατηγορίες A, B, C, D, E.., να κατεβάσετε έναν πλήρη χάρτη με όλα τα στοιχεία του μεταβλητού και τους αστέρες σύγκρισης με τα φαινόμενα μεγέθη τους, απαραίτητα για την οπτική εκτίμηση λαμπρότητας του μεταβλητού.

Ωραία δουλειά Θανάση! Καλή συνέχεια!

Να προτείνω επίσης άρθρα στα ελληνικά που υπάρχουν διαθέσιμα στο site του ΣΕΑ:
http://www.hellas-astro.gr/gate.php?topic=variables&lang=el

Γρηγόρης

υγ προς τους διαχειριστές: μήπως να άνοιγε ξεχωριστή κατηργορία για τις παρατηρήσεις μεταβλητών? Τα deep sky objects δεν τους ταιριάζει καθώς όλα αυτά είναι στον γαλαξία μας.

Έτοιμος ήμουν να γράψω για την ιστοσελίδα του Σ.Ε.Α. αλλά με πρόλαβες Γρηγόρη! Μακράν σημείο αναφοράς για τους Έλληνες παρατηρητές μεταβλητών η εξαιρετική σελίδα http://www.hellas-astro.gr/gate.php?topic=variables&lang=el του Συλλόγου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας των Αθηνών, με αναφορές παρατηρήσεων, πληροφορίες αλλά και ιδιαίτερα χρήσιμο υλικό για όσους ενδιαφέρονται να ξεκινήσουν παρατηρήσεις μεταβλητών http://www.hellas-astro.gr/article.php?id=414&topic=variables&subtopic=