Πώς να χρησιμοποιείτε τους κύκλους συντεταγμένων
(setting circles)

Πριν την εμφάνιση των τηλεσκοπίων με δυνατότητα αυτόματης εύρεσης αντικειμένων, ο μόνος τρόπος για άμεσο εντοπισμό αντικειμένων ήταν η χρήση των κύκλων συντεταγμένων. Οι κύκλοι συντεταγμένων παραμένουν και σήμερα ιδιαίτερα χρήσιμοι μιας και αφενός δεν έχουν όλοι την οικονομική δυνατότητα για ένα ηλεκτρονικά κινούμενο τηλεσκόπιο και αφετέρου γιατί το να εντοπίζεις ένα αντικείμενο μόνος σου προσφέρει άλλη ικανοποίηση από τα να εμφανίζεται μπροστά σου με το πάτημα ενός κουμπιού. Πολλοί ερασιτέχνες υποστηρίζουν, και έχουν δίκιο, ότι η μισή ικανοποίηση από το χόμπι προκύπτει στην θέα ενός ουράνιου αντικειμένου και η άλλη μισή από την προσπάθεια να το βρεις. Ας δούμε λοιπόν πώς χρησιμοποιούνται αυτοί οι κύκλοι συντεταγμένων.

Πού βρίσκονται
Διάγραμμα για τους κύκλους συντεταγμένων
Οι κύκλοι συντεταγμένων υπάρχουν στις περισσότερες ισημερινές βάσεις (είτε γερμανικές είτε διχάλες). Υπάρχουν δύο κύκλοι, ένας στον άξονα απόκλίσης που μετράει την απόκλιση και ένας στον πολικό άξονα που μετράει την ορθή αναφορά.

Τί μετράνε αυτοί οι κύκλοι;
Οι κύκλοι αυτοί μετρούν τις δύο ουράνιες συντεταγμένες: την ορθή αναφορά και την απόκλιση. Οι ουράνιες συντεταγμένες προσδιορίζουν την θέση ενός ουράνιου αντικειμένου με τον ίδιο τρόπο που οι γεωγραφικές συντεταγμένες προσδιορίζουν την θέση ενός σημείου στην γη. Η ορθή αναφορά μετριέται σε Ωρες και Λεπτά ενώ η απόκλιση μετριέται σε Μοίρες. Η απόκλιση μετριέται σε πλήρη αναλογία με το γεωγραφικό πλάτος, έτσι στον ουράνιο ισημερινό η απόκλιση είναι 0 μοίρες και στους πόλους 90 μοίρες (θετικά για το βόρειο ουράνιο ημισφαίριο και αρητικά για το νότιο). Η ορθή αναφορά, που είναι το αντίστοιχο του γεωγραφικού μήκους, διαιρείται σε 24 ώρες (μπορούμε να φανταστούμε τις ώρες σαν 24 μεσημβρινούς που ενώνουν τους δύο πόλους γύρω από την ουράνια σφαίρα ενώ ένας από αυτούς θεωρείται σαν το 0 όπως ο μεσημβρινός του Γκρήνουιτς για το γεωγραφικό μήκος). Η απόκλιση και η ορθή αναφορά είναι σταθερές συντεταγμένες δηλαδή κάθε αντικείμενο του ουρανού έχει τις ίδιες συντεταγμένες οποιαδήποτε στιγμή. Ετσι, για παράδειγμα το νεφέλωμα του Ωρίωνα έχει συντεταγμένες 5 Ωρες 35,4 Λεπτά (ορθή αναφορά) και -5 Μοίρες 23 Λεπτά (απόκλιση). Οι συντεταγμένες αυτές αλλάζουν με πολύ αργούς ρυθμούς με το πέρασμα των χρόνων, έτσι ένας αστρικός χάρτης σημερινός θα κάνει και για αρκετά χρόνια ακόμα. Αυτό ισχύει για τα αντικείμενα που είναι εκτός του πλανητικού μας συστήματος, αντίθετα οι συντεταγμένες των πλανητών αλλάζουν γρήγορα και είναι ανάγκη να βρίσκουμε τις τελευταίες συντεταγμένες με ένα πρόγραμμα πριν τον αναζητήσουμε με τους κύκλους συντεταγμένων.

Πόσο ακριβής είναι η ένδειξη των κύλων συντεταγμένων;
Πολλοί είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν την ακρίβεια της ένδειξης των κύκλων συντεταγμένων, Ας δούμε τους βασικότερους:

κατασκευή τους. Οι κύκλοι συντεταγμένων όπου η ένδειξη είναι μια κολλημένη ταινία γύρω από τον κάθε άξονα έχουν μειωμένη ακρίβεια αντίθετα με τους μεταλλικούς χαραγμένους κύκλους συντεταγμένων. Επίσης, όσο μεγαλύτερη είναι η διάμετρος των κύκλων τόσο πιο ακριβής είναι η ένδειξη μιας και είναι αναγκαία όχι μόνο η μέτρηση των χαραγμένων υποδιαιρέσεων αλλά και η επιπλέον μέτρηση μη χαραγμένων περαιτέρω υποδιαιρέσεων.
πολική ευθυγράμμιση. Μια καλή πολική ευθυγράμμιση είναι απολύτως απαραίτητη για την χρήση των κύκλων συντεταγμένων και όσο πιο καλή είναι η πολική ευθυγράμμιση τόσο και πιο ακριβής η χρήση των κύκλων συντεταγμένων. Για οδηγίες για την πολική ευθυγράμμιση πηγαίνετε στην αντίστοιχη σελίδα μας.
ακρίβεια της μέτρησης που κάνουμε. Δεν θα πρέπει να κοιτάμε βιαστικά την ένδειξη αλλά με προσοχή και να εκτιμήσουμε την ακριβή υποδιαίρεση της μονάδας.

Χρήση των ύκλων συντεταγμένων
Οι κύκλοι συντεταγμένων μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για την απευθείας εισαγωγή των συντεταγμένων ενός αντικειμένου με αποτέλεσμα την αυτόματη εύρεσή του είτε για την εύρεση ενός αντικειμένου χρησιμοποιώντας τις σχετικές συντεταγμένες του ως προς ένα άλλο που έχουμ ήδη εντοπίσει. Η πρώτη μέθοδος απαιτεί μεγάλη ακρίβεια στην μέτρηση, στην πολική ευθυγράμμιση και καλούς κύκλους συντεταγμένων και η επίτευξή της είναι δύσκολη υπόθεση. Ετσι, θα ασχοληθούμε μια εξίσου χρήσιμη αλλά λιγότερο απαιτητική σε ακρίβεια μέθοδο, την μέθοδο της αντιστάθμισης.

Η μέθοδος της αντιστάθμισης

---σύντομα κοντά σας---

Περιεχόμενα
Κεντρική Σελίδα
Forum
Αστροημερολόγιο
Αστροφωτογραφίες
Βασικές Γνώσεις
Με γυμνά μάτια
Αστέρια
Αστερισμοί
Ο Γαλαξίας
Μάθε τον ουρανό
Ουράνια Αντικείμενα
Πλανήτες
Ηλιος-Σελήνη
Βροχές Διαττόντων
Κομήτες
Διπλοί Αστέρες
Γαλαξίες Σμήνη Νεφελώματα
Τα Καλύτερα
Εξοπλισμός
Οδηγός Τηλεσκοπίων
Αγορά Τηλεσκοπίων
Κιάλια
Αστρονομική Κοινότητα
Σύλλογοι
Συνέδρια
Μαθητικός Διαγωνισμός
Πηγές Αναφοράς
Προγράμματα
Περιοδικά
Χάρτες-Βιβλία
Διαφορα Αρθρα
Τεχνητοί Δορυφόροι
Φωτορύπανση
Ονοματολογία
Λαμπρότητα Αντικειμένων
Αρχείο Θεμάτων
Υπηρεσίες
AstroVox Forum
Newsletter
Μικρές Αγγελίες
Αναζήτηση
AstroVox
Επικοινωνία
Οροι Χρήσης
 

 



Γραφτείτε κι εσείς στη λίστα του AstroVox. Θα ειδοποιήστε για σημαντικά
αστρονομικά νέα και νέες προσθήκες στο site
Απλά δώστε το e-mail σας και πατήστε "Αποστολή"


   

 

Το AstroVox προωθεί την ερασιτεχνική αστρονομία στην Ελλάδα από την 10η Ιανουαρίου 1999.
Δημιουργήθηκε και φροντίζεται από τον Ανδρέα Παπαλάμπρου με τη βοήθεια όλων
των φίλων της αστρονομίας από την Ελλάδα που συμμετέχουν στο forum. Μπορείτε να επικοινωνήσετε
με το AstroVox μέσω αυτής της σελίδας. Τα κείμενα, τα σχήματα και όλο το υλικό του
site αποτελούν προστατευόμενη πνευματική ιδιοκτησία.