Jump to content

Μηχανισμός των Αντικυθήρων.


Προτεινόμενες αναρτήσεις

 

Ενα εκπληκτικό βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, στα ελληνικά.

Ενα εκπληκτικό βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, στα ελληνικά

Τα διάσημα θραύσματα με τα γρανάζια του Μηχανισμού.
Η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερη: στον δροσερό κήπο του Εθνικού Αστεροσκοπείου, στο Θησείο, την ώρα του σούρουπου της πιο μεγάλης ημέρας του χρόνου, μια εκλεκτή επιστημονική συντροφιά με προεξάρχοντα τον Αλεξάντερ Τζόουνς, ιστορικό των επιστημών, ειδικευμένο στην αρχαία ελληνική αστρονομία, μίλησαν για τον γοητευτικό –αλλά όχι πια μυστηριώδη– Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Ο λόγος που το εκπληκτικό αυτό αντικείμενο δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως «εξωγήινης ευφυΐας τεχνούργημα», όπως διατυμπάνιζαν συνωμοσιολόγοι, είναι ότι μια ολόκληρη ομάδα Ελλήνων και ξένων επιστημόνων από διάφορες ειδικότητες το μελετούν συστηματικά από το 2005. Μέσα σε αυτά τα 17 χρόνια έχουμε μάθει τόσο πολλά για το λεγόμενο «τάμπλετ» της αρχαιότητας, που σταμάτησε πια να θεωρείται κάτι ασύνδετο ως προς τις μέχρι τότε επιστημονικές κατακτήσεις των αρχαίων Ελλήνων.Ολες αυτές οι γνώσεις έχουν ενσωματωθεί εύληπτα στο βιβλίο του Τζόουνς «Ενας φορητός κόσμος», που μόλις κυκλοφόρησε και στα ελληνικά από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Γραμμένο σαν μυθιστόρημα, ξεκινώντας από τους Συμιακούς σφουγγαράδες που εντόπισαν το ναυάγιο το 1900 και φθάνοντας στη σύγχρονη μελέτη του παράξενου σπαράγματος με γρανάζια που ανασύρθηκαν από τον βυθό, ο συγγραφέας μάς πλοηγεί με μαεστρία σε ένα πέλαγος πληροφοριών. Με βάση τις μαρτυρίες από τις αρχαίες πηγές αλλά και τις πρόσφατες ανακαλύψεις μετά την τομογραφία του εσωτερικού του μηχανισμού από την ομάδα, αντιλαμβανόμαστε ότι ο μηχανισμός αποτελεί την εξέλιξη απλούστερων μεθόδων, που ήταν γνωστές στους Ελληνες, είτε γιατί τις κληρονόμησαν είτε γιατί τις επινόησαν και τις εξέλιξαν.
Ενα εκπληκτικό βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, στα ελληνικά-1 Ο Αλεξάντερ Τζόουνς ποζάρει με το βιβλίο του για την «Κ».

Με τη συστηματική αυτή απάντηση πολλών ερωτημάτων, ο Τζόουνς καταφέρνει να βάλει στην άκρη αρκετές λανθασμένες θεωρίες και να δώσει τεκμηριωμένες απαντήσεις για την ελληνιστική οικουμένη στην οποία γεννήθηκε ο μηχανισμός, να μας δώσει να καταλάβουμε ποιος και γιατί μπορεί να τον κατασκεύασε και κυρίως, σε ποιον χρήστη μπορούσε να χρησιμεύσει. Μέχρι σήμερα είναι το καλύτερο βιβλίο που έχει γραφτεί διεθνώς για το θέμα και χάρη στην προσπάθεια όλης της ομάδας –η βραδιά ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του αείμνηστου αστροφυσικού Γιάννη Σειραδάκη, που «έφυγε» πριν από δύο χρόνια– ξαναγράφτηκε και η ιστορία της επιστήμης, ώστε να συμπεριλαμβάνει πια αυτό το μικρό θαύμα που διασώθηκε από τη λήθη. Σήμερα πια, ξέρουμε ότι ο μηχανισμός είναι ένας υπολογιστής με πολύπλοκο σύστημα γραναζιών και ταυτόχρονα ένα γεωκεντρικό πλανητάριο, αναπαριστώντας τις μη ομαλές κινήσεις που κάνουν στον ζωδιακό κύκλο ο ήλιος, η σελήνη και οι πέντε γνωστοί κατά την αρχαιότητα πλανήτες.

Ενα εκπληκτικό βιβλίο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων, στα ελληνικά-2 Μια ανακατασκευή του γοητευτικού αρχαίου αντικειμένου.

Για την έκδοση και τη σημασία της μίλησαν, εκτός από τον ίδιο τον συγγραφέα, ο –εκπληκτικός, όπως πάντα, ρήτορας– Θεοδόσης Τάσιος, ο Θύμιος Νικολαΐδης, ομότιμος διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών και στο Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών, η Αναστασία Γκαδόλου, προϊσταμένη Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στο ΥΠΠΟ, και ο ιστορικός των επιστημών Γιάννης Μπιτσάκης, επιστημονικός υπεύθυνος της έκδοσης και μέλος της ομάδας έρευνας του Μηχανισμού. Η βραδιά έκλεισε με το «Σονέτο των Αντικυθήρων», σε απαγγελία της Εύης Παπαδοπούλου, με τον Νίκο Ξανθούλη να συνοδεύει με ανακατασκευασμένη αρχαία λύρα.

https://www.kathimerini.gr/culture/athinaika-plus/561922459/ena-ekpliktiko-vivlio-gia-ton-michanismo-ton-antikythiron-sta-ellinika/

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

  • 2 εβδομάδες αργότερα...

Μελετώντας ένα… τάμπλετ 2.000 ετών

Ενα βιβλίο «αποκρυπτογραφεί» τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων

 

Μελετώντας ένα… τάμπλετ 2.000 ετών

Εντυπωσιακή λήψη με την ανέλκυση της κεφαλής που εντοπίστηκε στον πυθμένα των Αντικυθήρων κάτω από βράχους που σηκώθηκαν με μπαλόνια. Φωτ. ΥΠΠΟΑ / Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή
Στις 18 Μαΐου του 1902, ώρες πρωινές, ο Σπυρίδων Στάης, βουλευτής Κυθήρων, πέρασε το κατώφλι του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου στην Αθήνα με τη σύζυγό του και την κουνιάδα του. Πήγε στην αίθουσα όπου φυλάσσονταν τα ευρήματα από το ναυάγιο των Αντικυθήρων. Οταν εντοπίστηκε το σκαρί το 1900 ήταν υπουργός επί των Εκκλησιαστικών και Δημόσιας Εκπαιδεύσεως της κυβέρνησης Θεοτόκη. Kοντολογίς χρηματοδοτισε γενναιόδωρα μάλιστα από ένα κράτος κατατσακισμένο ηθικά και οικονομικά μετά τον αποτυχημένο πόλεμο του 1897 ήταν εκείνος που έδωσε το πράσινο φως για την πρώτη ενάλια αρχαιολογική έρευνα σε παγκόσμιο επίπεδο .Ανθρωπος με ευρύτατη μόρφωση, είχε διαισθανθεί τη σημασία της υπόθεσης, αλλά υπήρχε και ένας ακόμα λόγος ενδιαφέροντος: ήταν Κυθήριος και το πλοίο βρέθηκε στα μέρη του. Οπως παρατηρούσε τα χάλκινα αντικείμενα που είχαν βρεθεί στον βυθό, κυρίως κομμάτια από αγάλματα όπως ο Εφηβος, το βλέμμα του έπεσε πάνω σε τρία θραύσματα. Με αφάνταστη έκπληξη διέκρινε πως στην επιφάνεια ενός εξ αυτών υπήρχε ένα σύστημα με οδοντωτούς τροχούς και τμήματα επιγραφών. Ηταν μια απίστευτη ανακάλυψη! .Αδιανόητο πώς η παρατηρητικότητα ενός και μόνον ανθρώπου ήταν καθοριστική.Ο Στάης άθελά του μας βοήθησε να ξαναγράψουμε τα πρώτα κεφάλαια της ιστορίας των επιστημών και της τεχνολογίας. Η πορεία προς τον τεκμηριωμένο ορθολογισμό για το τι ήταν αυτό το αντικείμενο δεν ήταν ούτε γραμμική ούτε ομαλή. Ολες αυτές τις δεκαετίες αναπτύχθηκαν απίστευτες θεωρίες συνωμοσίας, με πιο ακραία εκείνη του Φον Ντένικεν. Είχε υποστηρίξει πως πρόκειται για ένα τόσο εξελιγμένο τεχνούργημα ώστε ανήκει σε εξωγήινο πολιτισμό. H αλήθεια είναι ότι μέχρι και το 2005, δηλαδή έναν αιώνα από τον εντοπισμό του στο Μουσείο από τον Στάη, με τον μηχανισμό είχαν ασχοληθεί κυρίως ερευνητές εξαιρετικά αφοσιωμένοι, αλλά «μοναχικοί λύκοι». Δεν αντήλλασσαν απόψεις, ο καθένας υποστήριζε σχεδόν με φανατισμό τη δική του σκοπιά. Υπήρχε μια συγκεχυμένη εικόνα. Ηταν αστρονομικό ή ναυτικό όργανο; Τι μπορούσε να υπολογίσει; Με ποιον τρόπο δούλευε; Ποιος, πού και πότε το έφτιαξε; Ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης του; Τι έγραφε η επιφάνειά τουΑυτό ώθησε μια ομάδα Ελλήνων και ξένων ειδικών από πολλά επιστημονικά πεδία να ξεκινήσουν τότε μια μοναδική μελέτη με τη βοήθεια της τεχνολογίας, που τους επέτρεψε να δουν διά μέσου και εντός των θραυσμάτων. Μια και ο μηχανισμός αποκλείεται να βγει από το Μουσείο ως εθνικός θησαυρός, το φθινόπωρο του 2005 ένας αξονικός τομογράφος της βρετανικής εταιρείας Χ-ΤΕΚ Systems και ο αμερικανικός μηχανισμός ψηφιακής απεικόνισης ΡΤΜ Dome της Hewlett-Packard ταξίδεψαν στην Αθήνα. Αυτό έφερε μια μικρή επανάσταση.Ελληνες και ξένοι επιστήμονες κατάφεραν να διακρίνουν τα μικροσκοπικά γράμματα και τα στοιχεία στο εσωτερικό που βρίσκονταν σχεδόν σβησμένα και κρυμμένα στη σκουριά εδώ και 2.000 χρόνια. Μελέτησαν τις επιγραφές που αποτελούσαν ένα συνοδευτικό εγχειρίδιο του μηχανισμού. Ετσι κατάφεραν να αποκρυπτογραφήσουν αυτό το περίεργο αντικείμενο, που πρέπει να είχε μέγεθος κουτιού παπουτσιών και κατέληξε στον πυθμένα με τους επιβάτες του πλοίου του 1ου αιώνα π.Χ. και έργα τέχνης που χρονολογούνταν και σε προηγούμενους αιώνες.

Η αποτύπωση των γνώσεων

Ο μηχανισμός είναι αντικείμενο ελληνοκεντρικό, φτιάχτηκε κάπου στο Αιγαίο και απευθυνόταν σε Ελληνες ή χρήστες της ελληνικής γλώσσας.

Το έργο των επιστημόνων συνεχίστηκε για πολλά χρόνια και το 2017 ο Αλεξάντερ Τζόουνς, μέλος της ερευνητικής ομάδας, ιστορικός των επιστημών ειδικευμένος στην αρχαία ελληνική αστρονομία, διευθυντής του Ινστιτούτου Μελέτης του Αρχαίου Κόσμου στο ΝΥU, κατάφερε να αποτυπώσει όλες αυτές τις νέες γνώσεις σε ένα βιβλίο. Πριν από λίγες ημέρες κυκλοφόρησε και στα ελληνικά από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης με τίτλο «Ενας φορητός κόσμος» (σε μετάφραση Νικηφόρου Σταματάκη, επιστημονική επιμέλεια Γιάννη Μπιτσάκη και φιλολογική επιμέλεια κειμένου Κατερίνας Γιανναδάκη).Με ροδαλά μάγουλα και πουκάμισο όλο λαχούρια, ο Τζόουνς καθόταν απέναντί μου την περασμένη εβδομάδα στο βιβλιοπωλείο των ΠΕΚ στην Πλάκα. Σπούδασε πρώτα Μαθηματικά, μετά Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά και Ιστορία και τέλος Ιστορία της Επιστήμης. Ηταν ο κατάλληλος άνθρωπος να μετατρέψει τα νέα δεδομένα σε μια γοητευτική και αρκετά εύληπτη αφήγηση. Θεωρεί ότι ο μηχανισμός ήταν τόσο πολύπλοκος που μόνο μια ομάδα θα μπορούσε να βγάλει κάποια συμπεράσματα.

Μελετώντας ένα… τάμπλετ 2.000 ετών-1 Η ομάδα των δυτών, που έκανε εξαιρετική δουλειά φέτος, ποζάρει με το εύρημα. Στην κάτω σειρά δεύτερος από δεξιά, ο Αλέξανδρος Σωτηρίου. Φωτ. ΘΥΜΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ – ΥΠΠΟΑ / Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή 

«Είναι λογικό διότι αποτελούσε και αυτός μια σύνθεση από κατακτήσεις που είχαν κάνει διαφορετικές ομάδες ανθρώπων στην αρχαιότητα, από τους αστρονόμους και τους μαθηματικούς μέχρι τους τεχνίτες που μπορούσαν να κάνουν λεπτοδουλειές. Αν όλοι τους δεν είχαν μοιραστεί τις γνώσεις μεταξύ τους, δεν θα φτιαχνόταν ένα τέτοιο αντικείμενο», επιμένει.Ο Τζόουνς παρέχει τεκμηρίωση πως ο μηχανισμός αποτελεί την εξέλιξη τεχνικών και ανακαλύψεων που ξέραμε ότι είχαν οι αρχαίοι Ελληνες είτε επειδή τις επινόησαν είτε επειδή τις κληρονόμησαν από άλλους λαούς. Ετσι δεν είναι πια μυστηριώδης (αν και κρατάει ακόμα μυστικά), αλλά παραμένει ένα θαύμα. Είναι ένα αντικείμενο ελληνοκεντρικό, που φτιάχτηκε κάπου στο Αιγαίο και απευθυνόταν σε Ελληνες ή χρήστες της ελληνικής γλώσσας.

Μελετώντας ένα… τάμπλετ 2.000 ετών-2 Η κεφαλή από τη μια μεριά έμοιαζε με κοινή πέτρα, όταν όμως τη γύρισε ο δύτης αποκαλύφθηκε το γλυπτό. Φωτ. ΝΙΚΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΚΗΣ – ΥΠΠΟΑ/Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή

Τελικά τι ήταν ο μηχανισμός; Ηταν ένας υπολογιστής και ταυτόχρονα ένα γεωκεντρικό πλανητάριο που μπορούσε να υπολογίσει και να αναπαραστήσει τις φαινομενικά μη ομαλές κινήσεις που κάνουν στον ζωδιακό κύκλο ο Ηλιος, η Σελήνη και οι πέντε τότε γνωστοί πλανήτες (ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Αρης, ο Δίας και ο Κρόνος). Μπορούσε επίσης να δείξει τις φάσεις της Σελήνης. Ολα αυτά σε σχέση με ένα ηλιακό και ένα σεληνοηλιακό ημερολόγιο, καθώς και με το Παράπηγμα (πίνακας ανατολών και δύσεων γνωστών αστέρων και αστερισμών). Υπολόγιζε τις εκλείψεις Ηλίου και Σελήνης με βάση τους κύκλους επανάληψης οι οποίοι είναι γνωστοί ως κύκλος του Σάρου και Εξελιγμός. Επίσης έδειχνε τη διαδοχή γνωστών και λιγότερο γνωστών αγώνων της αρχαιότητας που διεξάγονταν μέσα στην τετραετή περίοδο μιας Ολυμπιάδας.Ο συγγραφέας αναπτύσσει τη θεωρία στο βιβλίο, πως το πιθανότερο είναι ο μηχανισμός να κατασκευάστηκε στη Ρόδο, που ήταν αποδεδειγμένα κέντρο αστρονομικής γνώσης, αλλά ο αγοραστής του να ήταν κάπου στη Δυτική Ελλάδα ή την Αδριατική. Αυτό το στηρίζει στο γεγονός ότι εκτός από τους τέσσερις πανελλαδικούς αγώνες της αρχαιότητας, ο κατασκευαστής έβαλε και δυο λιγότερο διάσημους, εκείνους της Ρόδου και της Δωδώνης.Τελευταίο και πιο γοητευτικό συμπέρασμα του Τζόουνς; Ο άνθρωπος που τον κατασκεύασε ή που μπορούσε να δείξει πώς δουλεύει, μάλλον συνόδευε το πολύτιμο αντικείμενο στο μοιραίο παρθενικό και τελευταίο του ταξίδι. Ο ιδιοκτήτης δεν πρόλαβε ποτέ να χαρεί το καινούργιο του γκάτζετ, ένα «τάμπλετ» που περίμενε να του έρθει από μακριά…

Μελετώντας ένα… τάμπλετ 2.000 ετών-3

Τα νέα ευρήματα στα Αντικύθηρα και το εργαστήριο μικροαρχαιολογίας

Οσο οι επιστήμονες μελετούν τον μηχανισμό και αναζητούν απαντήσεις στις επιγραφές του και τους αριθμούς των οδόντων των γραναζιών του, μια άλλη ομάδα τις ψάχνει στον βυθό. Υπάρχει ποτέ περίπτωση να βρεθούν και άλλα θραύσματα του μηχανισμού; Ή αναζητούμε κάτι αδύνατο στον αχανή πυθμένα, 2.000 χρόνια μετά; Κανείς δεν μπορεί να ξέρει, όμως το ζήτημα είναι ότι την τελευταία δεκαετία έχει γίνει εξαιρετική δουλειά στον βυθό των Αντικυθήρων. Πριν από μερικές ημέρες ολοκληρώθηκε η φετινή έρευνα που τελεί υπό την αιγίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας, εποπτεύεται από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, διεξάγεται από την ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα, υπό τη διεύθυνση της δρος Αγγελικής Γ. Σίμωσι, προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ευβοίας και του καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Γενεύης Λόρεντζ Μπέμερ. Η έλευση των Ελβετών έχει φέρει πολλές αλλαγές, όχι μόνον στις τεχνικές αλλά και τη στόχευση. Ας μην ξεχνάμε ότι έχει επίσης τη γενναιόδωρη οικονομική υποστήριξη της ωρολογοποιίας Hublot, με τον επικεφαλής του ερευνητικού τμήματος της εταιρείας, Ματιάς Μπιτέ, να ασχολείται προσωπικά και παθιασμένα με τα Αντικύθηρα.Οπως έλεγε στην «Κ» ένας εκ των παλαιότερων μελών της ερευνητικής ομάδας, το ζητούμενο είναι να γίνει μια σύνθεση από τα νέα στοιχεία που συλλέχθηκαν εδώ και δέκα χρόνια σε ό,τι αφορά τη χαρτογράφηση του ναυαγίου, το μέρος όπου εντοπίστηκαν ευρήματα, τις καινούργιες μεθόδους έρευνας, ώστε να ξεκινήσει η παραγωγή επιστημονικών δημοσιεύσεων. 
Πλούσια «σοδειά»

Μελετώντας ένα… τάμπλετ 2.000 ετών-4

Το 2022 η σοδειά ήταν πλούσια, με πιο εντυπωσιακό στοιχείο ένα μαρμάρινο κεφάλι που πιθανότατα ανήκει στο άγαλμα του Ηρακλή, το οποίο είχε ανελκυστεί από τους Συμιακούς σφουγγαράδες. Βρέθηκαν επίσης δύο ανθρώπινα δόντια. «Μεγαλύτερο κατόρθωμα», λέει ο έμπειρος δύτης Αλέξανδρος Σωτηρίου, που συμμετέχει από το 2012 (φέτος ήταν επικεφαλής της έρευνας πεδίου) «είναι ότι καταφέραμε να σηκώσουμε τρεις τεράστιους βράχους με μπαλόνια, 8,5 τόνους, 6,5 και 2,5 τόνους. Αυτό επέτρεψε στους αρχαιολόγους να ερευνήσουν στην περιοχή κάτω από αυτούς, κάτι που πριν ήταν αδύνατον». Αλλη μια σπουδαία φετινή προσθήκη είναι ότι τις τρεις εβδομάδες της έρευνας φτιάχτηκε στα Αντικύθηρα ένα εργαστήριο μικροαρχαιολογίας. Οι δύτες μαζεύουν άμμο από τον πυθμένα που αναλύεται επί τόπου για να δουν αν εκεί που τώρα δεν υπάρχει τίποτε, κάποτε ήταν ένα αντικείμενο από ξύλο, μάρμαρο ή μέταλλο, που έχει αφήσει τα απομεινάρια του, ορατά μόνο με μικροσκόπιο.

https://www.kathimerini.gr/life/science/561938380/meletontas-ena-tamplet-2-000-eton/

 

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

Δημιουργήστε έναν λογαριασμό ή συνδεθείτε για να σχολιάσετε

Πρέπει να είσαι μέλος για να αφήσεις ένα σχόλιο

Δημιουργία λογαριασμού

Εγγραφείτε για έναν νέο λογαριασμό στην κοινότητά μας. Είναι εύκολο!.

Εγγραφή νέου λογαριασμού

Συνδεθείτε

Έχετε ήδη λογαριασμό? Συνδεθείτε εδώ.

Συνδεθείτε τώρα
×
×
  • Δημιουργία νέου...

Σημαντικές πληροφορίες

Όροι χρήσης