Γαλαξίες χωρίς σκοτεινή ύλη

[ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ ΛΕΩΝ]

Είδαμε ότι υπάρχουν γαλαξίες σχεδόν αποκλειστικά από σκοτεινή ύλη (άρθρο <πως βρίσκουμε σκοτεινούς γαλαξίες>). Υπάρχει και η αντίθετη περίπτωση, γαλαξίες χωρίς σκοτεινή ύλη. Το κοινό αυτών των 2 αντίθετων ομάδων γαλαξιών είναι ότι πρόκειται για νάνους γαλαξίες μετά από βαρυτική αλληλεπίδραση με άλλους γαλαξίες μέσα σε σμήνη γαλαξιών. 

Οι γαλαξίες χωρίς σκοτεινή ύλη ονομάζονται υπέρ- διάχυτοι (ultra diffuse). Το χαρακτηριστικό τους είναι ότι έχουν την μάζα ενός νάνου γαλαξία αλλά καταλαμβάνουν τον χώρο ενός γαλαξία σαν τον δικό μας. Αυτοί οι ιδιαίτεροι νάνοι γαλαξίες περιέχουν πολλά σφαιρωτά σμήνη. Ο πληθυσμός των σφαιρωτών σμηνών σε έναν γαλαξία είναι ανάλογος της μάζας του. Έτσι είναι παράδοξο να παρατηρούμε διάχυτους νάνους γαλαξίες με μικρή μάζα, μικρό πληθυσμό αστεριών αλλά πολλά σφαιρωτά σμήνη. Τα σφαιρωτά σμήνη δημιουργούνται μόνο σε γιγάντια μοριακά νεφελώματα, που σημαίνει γαλαξία με μεγάλη μάζα.

Οι ταχύτητες των σφαιρωτών σμηνών τους μας δείχνουν την απουσία σκοτεινής ύλης. Μάλιστα εμφανίζονται κατά ζευγάρια και όχι μεμονωμένοι. Αυτό βοήθησε τους αστρονόμους να συμπεράνουν ότι πρόκειται για απομεινάρια γαλαξιακών συγκρούσεων. Οι γαλαξιακές συγκρούσεις αυξάνουν τον ρυθμό αστρογένεσης και ευνοούν την δημιουργία σφαιρωτών σμηνών, λόγω συγχώνευσης μοριακών νεφελωμάτων σε γιγάντια. Θεωρητικά μοντέλα έδειξαν ότι σε συγκεκριμένες συνθήκες σύγκρουσης 2 νάνων γαλαξιών μπορεί αυτοί να διαχωριστούν από τις σκοτεινές ύλες τους.