Νέες εκπληκτικές και μοναδικές εικόνες της αθέατης πλευράς της Σελήνης. Αποκαλύπτουν σημαντικά γεωλογικά χαρακτηριστικά όπως την κατανομή των ορυκτών. Λίγες μόλις εβδομάδες πριν από το πρώτο παράθυρο εκτόξευσης της αποστολής Artemis 2, ο αστροφωτογράφος Αντριου Μακ Κάρθι είχε μια ιδέα της τελευταίας στιγμής: τι θα γινόταν αν μπορούσε να ζητήσει από τους αστροναύτες της Artemis 2 να φωτογραφίσουν τη Σελήνη με τον ίδιο τρόπο που τη φωτογραφίζει και ο ίδιος;Ο Μακ Κάρθι έστειλε προσωπικό μήνυμα στον διοικητή της Artemis 2 και αστροναύτη της NASA Ριντ Γουάιζμαν. Ήξερε ότι ήταν μάλλον απίθανο να λάβει απάντηση τόσο κοντά στην αποστολή αλλά δεν μπορούσε να χάσει την ευκαιρία για μια συνεργασία ζωής. Και τελικά η απάντηση ήρθε. «Συμφώνησε αμέσως. Ήταν ένα όνειρο που έγινε πραγματικότητα για μένα αλλά το είδα και ως μια μοναδική ευκαιρία» δήλωσε στο Space.com o Μακ Κάρθι.Η αποστολή Artemis 2 της NASA εκτοξεύθηκε την 1η Απριλίου και μετέφερε τέσσερις αστροναύτες σε ένα δεκαήμερο ταξίδι γύρω από την αθέατη πλευρά της Σελήνης εντυπωσιάζοντας ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Οι αστροναύτες τράβηξαν εκπληκτικές φωτογραφίες της Σελήνης αποκαλύπτοντας απόκοσμες εικόνες της αθέατης πλευράς τις οποίες η αστροναύτης Κριστίνα Κοχ περιέγραψε ως «το πιο απειλητικό πράγμα που έχω αγαπήσει ποτέ».Στη Γη ο Μακ Κάρθι συνδυάζει εκατοντάδες έως χιλιάδες φωτογραφίες της Σελήνης για να αναδείξει λεπτομέρειες που δεν φαίνονται σε μία μόνο εικόνα. Το αποτέλεσμα είναι πολύχρωμα τοπία που μοιάζουν περισσότερο με πίνακες ζωγραφικής παρά με τον γνώριμο γκρίζο δίσκο που βλέπουμε στον ουρανό. Όμως αυτές οι χρωματικές διαφορές δεν είναι καλλιτεχνική υπερβολή, αλλά βασίζονται στη φασματοσκοπία της σεληνιακής επιφάνειας.«Όλα όσα βλέπετε είναι πραγματικά χαρακτηριστικά της επιφάνειας, απλώς τα μάτια μας δεν έχουν την ευαισθησία να διακρίνουν αυτά τα χρώματα. Θέλω να δείξω τη Σελήνη σαν να είχαμε υπεράνθρωπη όραση. Σαν να είχαμε κυβερνητικά μάτια» εξηγεί.Σύμφωνα με τον ίδιο τα χρώματα υπάρχουν φυσικά στην επιφάνεια της Σελήνης απλώς είναι πολύ πιο διακριτικά απ’ ό,τι μπορεί να αντιληφθεί το ανθρώπινο μάτι. Με κιάλια ή τηλεσκόπιο μπορεί κανείς να διακρίνει κάποιες διαφορές αλλά οι κάμερες αποκαλύπτουν πολύ περισσότερα. Για τη συνεργασία του με τον Γουάιζμαν ο Μακ Κάρθι ήθελε να δει αν θα μπορούσε να πετύχει το ίδιο αποτέλεσμα χρησιμοποιώντας φωτογραφίες τραβηγμένες από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης.«Συνήθως δεν έχουμε υψηλής ποιότητας χρωματικά δεδομένα από τη σκοτεινή πλευρά. Υπάρχουν δεδομένα από το σκάφος Lunar Reconnaissance Orbiter της NASA αλλά δεν έχουν αρκετή λεπτομέρεια για να αναδείξουν τις γεωλογικές διαφορές όπως ήθελα». Ο Μακ Κάρθι σχεδίασε μαζί με τον Γουάιζμαν και την ομάδα φωτογραφίας της NASA ένα πλάνο λήψεων κατά τη διάρκεια της διέλευσης γύρω από τη Σελήνη. Ο Γουάιζμαν τράβηξε διαδοχικές φωτογραφίες με διαφορετικές εκθέσεις και χρονισμούς ώστε να μπορούν αργότερα να συνδυαστούν.Η τεχνική αυτή γνωστή ως stacking, αποτελεί βασικό στοιχείο της αστροφωτογραφίας του Μακ Κάρθι. Επιτρέπει τη μείωση του ψηφιακού θορύβου και την ανάδειξη των πραγματικών χρωματικών διαφορών στην επιφάνεια της Σελήνης. Αν και η μέθοδος είναι γνωστή στους αστροφωτογράφους ήταν η πρώτη φορά που εφαρμόστηκε σε εικόνες από την αθέατη πλευρά της Σελήνης.Τα χρώματα αυτά αποκαλύπτουν την κατανομή διαφορετικών ορυκτών στην επιφάνεια. Για παράδειγμα τα βασαλτικά πετρώματα πλούσια σε τιτάνιο εμφανίζονται με μπλε αποχρώσεις, ενώ περιοχές πλούσιες σε σίδηρο ή παλαιότερο υλικό φαίνονται πιο καφέ ή κόκκινες. «Μπορείς να το κάνεις και με μία μόνο φωτογραφία, αλλά η ποιότητα δεν είναι καλή λόγω του θορύβου. Όταν στοιβάζεις πολλές εικόνες μαζί το σήμα παραμένει ενώ ο θόρυβος μειώνεται». Τα δεδομένα Η NASA έχει δημοσιεύσει στο παρελθόν παρόμοιες “ορυκτολογικές” εικόνες της Σελήνης όπως εκείνες από το διαστημόπλοιο Galileo το 1992. Όμως ο Μακ Κάρθι θεωρεί ότι οι φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από ανθρώπους με ποιοτικές κάμερες προσφέρουν πολύ ανώτερα αποτελέσματα. Παρατήρησε επίσης τεράστια διαφορά στην καθαρότητα των φωτογραφιών που τράβηξε ο Γουάιζμαν σε σύγκριση με τις επίγειες λήψεις. Στη Γη η ατμόσφαιρα επηρεάζει σημαντικά την εικόνα και προσθέτει χρωματικές αλλοιώσεις.«Στη Γη χρειάζομαι 150 έως 200 φωτογραφίες μόνο και μόνο για να αρχίσω να αναδεικνύω τα χρώματα. Από τις φωτογραφίες του Γουάιζμαν χρησιμοποίησα μόλις 10 έως 15. Τα δεδομένα είναι απίστευτα καθαρά. Είναι τα καλύτερα δεδομένα που έχω δουλέψει ποτέ» λέει ο αστροφωτογράφος.Μετά την προσθαλάσσωση της Artemis 2 στις 10 Απριλίου, η NASA δημοσίευσε περισσότερες από 12.000 φωτογραφίες που τράβηξαν οι αστροναύτες κατά τη διάρκεια της αποστολής. Ο Μακ Κάρθι δήλωσε ότι έχει επεξεργαστεί μόνο ένα μικρό μέρος του υλικού και σκοπεύει να δημοσιεύσει περισσότερες εικόνες στο μέλλον.«Θα συνεχίσω να δουλεύω πάνω στα δεδομένα. Υπάρχουν κοντινά πλάνα που δεν έχω επεξεργαστεί ακόμα. Θέλω να εξερευνήσω βαθύτερα τις ορεινές περιοχές της Σελήνης» είπε. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2109096/nees-ekpliktikes-kai-monadikes-eikones-tis-atheatis-pleyras-tis-selinis/

Νέα τεχνική επιτρέπει στους αστρονόμους να ακούν τις συγκρούσεις μαύρων τρυπών. Πρόκειται για μια διαδικασία «δανεισμένη» από τη μουσική βιομηχανία. Επιστήμονες ανακάλυψαν έναν τρόπο να «ακούν» κοσμικά γεγονότα όπως οι συγκρούσεις μαύρων τρυπών χρησιμοποιώντας μια διαδικασία παρόμοια με τη διόρθωση τόνου που χρησιμοποιείται στη μουσική παραγωγή.Ειδικοί από τη διεθνή συνεργασία παρατηρητηρίων βαρυτικών κυμάτων Ligo, Virgo και Kagra (LVK) χρησιμοποίησαν αυτή την τεχνική για να αξιοποιήσουν τα σήματα βαρυτικών κυμάτων και να μετρήσουν την απόκριση των εξαιρετικά ευαίσθητων οργάνων τους. Η τεχνική, που ονομάζεται «αστροφυσική βαθμονόμηση» επιτρέπει στους ερευνητές να διασφαλίζουν ότι μπορούν να «ακούσουν» καθαρά τα σήματα από τεράστια κοσμικά γεγονότα ακόμη και όταν ένας ανιχνευτής βαρυτικών κυμάτων δεν λειτουργεί απόλυτα σωστά.Οι επιστήμονες μπορούν να διορθώνουν μικρές παραμορφώσεις στα δεδομένα συνδυάζοντας σήματα από άλλους ανιχνευτές με ακριβείς προβλέψεις βασισμένες στους νόμους της βαρύτητας. Οι ειδικοί εξήγησαν ότι η διαδικασία μοιάζει με τον τρόπο που λογισμικά μουσικής παραγωγής, όπως το Auto-Tune, διορθώνουν τη φωνή ενός τραγουδιστή όταν δεν βρίσκεται ακριβώς στη σωστή νότα.«Τα βαρυτικά κύματα είναι κυματισμοί στον χωροχρόνο που διαστέλλουν και συμπιέζουν τον χώρο. Μέχρι να φτάσουν στη Γη, εκατομμύρια χρόνια μετά τα γεγονότα που τα δημιούργησαν, είναι εξαιρετικά αδύναμα. Δεν είναι κάτι που μπορούμε να ακούσουμε άμεσα, αλλά οι ανιχνευτές μας μετατρέπουν τα σήματα σε κυματομορφές των οποίων μπορούμε να αυξήσουμε τη συχνότητα ώστε να τις ακούσουμε, με κάθε σήμα να παράγει το δικό του χαρακτηριστικό “κελάηδισμα”.Αυτά τα ηχητικά μοτίβα περιέχουν τεράστιο όγκο πληροφοριών που μπορούμε να αναλύσουμε για να μάθουμε για τις πηγές τους, όπως οι μάζες, οι περιστροφές, η απόσταση και η θέση τους» αναφέρει ο Δρ. Κρίστοφερ Μπέρι από το Ινστιτούτο Έρευνας Βαρυτικών Κυμάτων του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης μέλος της συνεργασίας LVK και της ερευνητικής ομάδας. Τα σήματα Οι επιστήμονες ανέφεραν ότι τα βαρυτικά κύματα που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη της νέας τεχνικής είναι από τα ισχυρότερα που έχουν ανιχνευθεί ποτέ από τη συνεργασία. Το πρώτο σήμα, που καταγράφηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2024 και ονομάστηκε GW240925, προήλθε από τη συγχώνευση δύο μαύρων τρυπών με μάζες περίπου εννέα και επτά φορές μεγαλύτερες από τη μάζα του Ήλιου σε απόσταση άνω του ενός δισεκατομμυρίου ετών φωτός από τη Γη.Το δεύτερο σήμα, στις 7 Φεβρουαρίου 2025 και με την ονομασία GW250207 ήταν το δεύτερο ισχυρότερο σήμα ανάμεσα στα σχεδόν 200 που έχουν ανιχνευθεί από τη συνεργασία μέσα στη δεκαετία που ακολούθησε την πρώτη ανίχνευση το 2015. Αυτό το σήμα προήλθε από τη σύγκρουση δύο μαύρων τρυπών με μάζες περίπου 35 και 30 φορές μεγαλύτερες από τη μάζα του Ήλιου, σε απόσταση περίπου 600 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη.Στη μελέτη οι ερευνητές δείχνουν πώς μετέτρεψαν τη δυσκολία ανάλυσης δεδομένων από δύο βαρυτικά κύματα, τα οποία καταγράφηκαν όταν ο ανιχνευτής Ligo Hanford λειτουργούσε αλλά όχι στο συνηθισμένο επίπεδο απόδοσης, σε ευκαιρία για βελτίωση της ανάλυσης δεδομένων.Ελπίζουν ότι τα αποτελέσματα θα βοηθήσουν τις μελλοντικές παρατηρήσεις του διεθνούς δικτύου ανιχνευτών LVK στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Ιταλία να παρέχουν πιο αξιόπιστα αποτελέσματα ακόμη και όταν οι συνθήκες ανίχνευσης δεν είναι ιδανικές.«Αυτές οι ανακαλύψεις δείχνουν ότι, μέσα στη δεκαετία που πέρασε από την πρώτη ανίχνευση, έχουμε αναπτύξει μια ολοκληρωμένη κατανόηση ολόκληρης της διαδικασίας ανάλυσεων, από τα ίδια τα σήματα μέχρι τη συμπεριφορά των ανιχνευτών. Στη σπάνια περίπτωση που κάτι πάει στραβά σε έναν ανιχνευτή, διαθέτουμε πλέον ισχυρές εναλλακτικές μεθόδους που αξιοποιούν δεδομένα από τους υπόλοιπους ανιχνευτές ώστε να εξασφαλίζουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα» λέει ο Δρ, Ντάνιελ Ουίλιαμς από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης.Ο καθηγητής Στίβεν Φέρχαρστ από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ, εκπρόσωπος της επιστημονικής συνεργασίας Ligo δήλωσε: «Είναι εντυπωσιακό ότι αυτά τα τεράστια κοσμικά γεγονότα όχι μόνο μπορούν να μετρηθούν από τα όργανά μας, αλλά μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να ελέγχουν την ακρίβεια των ίδιων των μετρήσεών μας». https://www.naftemporiki.gr/techscience/2109621/nea-techniki-epitrepei-stoys-astronomoys-na-akoyn-tis-sygkroyseis-mayron-trypon/

Το χρονικό της πτώσης του αστεροειδούς που εξαφάνισε τους δεινοσαύρους λεπτό προς λεπτό. Επιστήμονες ανασυνέθεσαν το χρονικό της τρομερής σύγκρουσης που άλλαξε την ιστορία της ζωής στη Γη. Με άρθρο τους ειδικοί στους μετεωρίτες και την παλαιοντολογία παρουσιάζουν ένα λεπτομερές χρονοδιάγραμμα βασισμένο σε δεκαετίες έρευνας που μας μας ταξιδεύει πίσω στον χρόνο στην τελευταία μέρα της Κρητιδικής περιόδου.Ένας τεράστιος Τυραννόσαυρος περπατά μέσα στα κωνοφόρα δέντρα της περιοχής του και μυρίζει τον αέρα. Αντιλαμβάνεται τη μυρωδιά από το κουφάρι ενός νεκρού τρικεράπτορα από το οποίο τρεφόταν την προηγούμενη μέρα. Πλησιάζει και ξεσκίζει ακόμη λίγα κομμάτια κρέατος όμως η δυσοσμία είναι έντονη ακόμη και για εκείνον.Κατεβαίνει στη λίμνη για να πιει νερό και μικροί κροκόδειλοι και χελώνες τρέχουν προς το νερό. Εκείνος σχεδόν δεν τους προσέχει. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον του προκαλεί ένας Αγγυλόσαυρος που βρίσκεται κοντά. Ξέρει όμως ότι αυτός ο δεινόσαυρος δεν είναι εύκολη λεία και δεν πεινά τόσο ώστε να ρισκάρει μάχη. Δεν γνωρίζει ότι τον περιμένουν πολύ μεγαλύτεροι κίνδυνοι. Σηκώνει το κεφάλι και βλέπει ένα λαμπρό φως να κατεβαίνει με τεράστια ταχύτητα, συνοδευόμενο από αχνά τριξίματα και σφυρίγματα.Ο T. rex έχει εξαιρετική ακοή για ήχους χαμηλής συχνότητας και αναστατώνεται από τις δονήσεις που αισθάνεται. Η αναστάτωση όμως κρατά μόνο μια στιγμή. Μέσα σε μια αστραπή καίγεται ολοκληρωτικά και ο κόσμος του αλλάζει για πάντα.Όλα αυτά συνέβησαν πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, όταν ένας τεράστιος αστεροειδής έπεσε στη Γη στην περιοχή που σήμερα βρίσκεται η χερσόνησος Γιουκατάν στο Μεξικό. Στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου, η στάθμη της θάλασσας ήταν 100 έως 200 μέτρα υψηλότερη από σήμερα έτσι οι ακτές της Καραϊβικής εκτείνονταν πολύ βαθύτερα στο σημερινό ανατολικό Μεξικό και στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες. Η πρόσκρουση έγινε ολοκληρωτικά μέσα σε αυτά τα νερά.Το γεγονός προκάλεσε άμεσες αλλαγές στον πλανήτη και την ατμόσφαιρα και οδήγησε στην εξαφάνιση των δεινοσαύρων και περίπου των μισών ειδών της Γης. Αλλά πώς θα ήταν να βιώσει κανείς μια τόσο γιγάντια πρόσκρουση; Τι θα έβλεπε, τι θα άκουγε ή θα μύριζε; Και πώς θα πέθαινε ή θα επιβίωνε; Μία μέρα πριν από την πρόσκρουση Όλα είναι ήρεμα και η μέρα κυλά φυσιολογικά. Στην περιοχή που σύντομα θα γίνει το σημείο μηδέν, η θερμοκρασία είναι ευχάριστη, περίπου 26 βαθμοί Κελσίου και το κλίμα υγρό. Εδώ και περίπου μία εβδομάδα ο αστεροειδής είναι ορατός μόνο τη νύχτα. Επειδή κινείται κατευθείαν προς τη Γη μοιάζει με ακίνητο αστέρι. Δεν έχει θεαματική ουρά καθώς είναι βραχώδης αστεροειδής και όχι κομήτης.Τις τελευταίες 24 ώρες το φως γίνεται ορατό και την ημέρα. Παραμένει όμως σαν άστρο ή πλανήτης που γίνεται όλο και πιο φωτεινός όσο πλησιάζει η σύγκρουση. Η στιγμή της πρόσκρουσης Αν κάποιος βρισκόταν κοντά θα βίωνε πρώτα ένα σύντομο θέαμα φωτός και ήχου. Λίγα λεπτά ή δευτερόλεπτα πριν από την πρόσκρουση θα έβλεπε μια τεράστια πύρινη σφαίρα και θα άκουγε τριξίματα και σφυρίγματα. Ο ήχος αυτός δημιουργείται επειδή το έντονο φως θερμαίνει το έδαφος, το οποίο με τη σειρά του θερμαίνει τον αέρα και προκαλεί ηχητικά κύματα.Έπειτα έρχεται ένας εκκωφαντικός κρότος επειδή ο αστεροειδής ταξιδεύει γρηγορότερα από την ταχύτητα του ήχου. Όμως είναι τόσο μεγάλος πιθανόν περίπου 10 χιλιόμετρα σε διάμετροπου χτυπά το έδαφος πριν προλάβει οποιοδήποτε πλάσμα κοντά στο σημείο να βρει καταφύγιο.Η τεράστια ενέργεια σχηματίζει κρατήρα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Καθώς ο αστεροειδής συγκρούεται με την επιφάνεια η κινητική του ενέργεια μετατρέπεται ακαριαία σε θερμότητα, σεισμική ενέργεια και κρουστικά κύματα. Οι βράχοι θρυμματίζονται και εκτινάσσονται σχηματίζοντας μια τεράστια κοιλότητα περίπου δέκα δευτερόλεπτα μετά την πρόσκρουση.Η θερμότητα λιώνει και εξαερώνει τεράστιες ποσότητες υλικού συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του αστεροειδούς, δημιουργώντας ένα σύννεφο υπέρθερμου ατμού με θερμοκρασία περίπου 10.000 βαθμών Κελσίου.Μέσα στα επόμενα δευτερόλεπτα η κοιλότητα μεγαλώνει σε μέγεθος πολλαπλάσιο του ίδιου του αστεροειδούς. Περίπου 20 δευτερόλεπτα μετά την πρόσκρουση, έχει βάθος τουλάχιστον 30 χιλιομέτρων βαθύτερο από το σημερινό βαθύτερο σημείο των ωκεανών. Το χείλος του κρατήρα φτάνει σε ύψος πάνω από 20 χιλιόμετρα, περισσότερο από το διπλάσιο του Έβερεστ.Αυτό το τεράστιο χαρακτηριστικό διαρκεί λιγότερο από ένα λεπτό πριν αρχίσει να καταρρέει. Μέσα σε τρία λεπτά από την πρόσκρουση το κέντρο του κρατήρα ανυψώνεται σχηματίζοντας κορυφή αρκετών χιλιομέτρων η οποία στη συνέχεια καταρρέει ξανά. Οποιοδήποτε πλάσμα βρισκόταν κοντά εξαϋλώνεται αμέσως από τη θερμότητα και το ωστικό κύμα. Ακόμη και σε απόσταση 2.000 χιλιομέτρων η θερμική ακτινοβολία και οι υπερηχητικοί άνεμοι είναι θανατηφόροι. Πέντε λεπτά μετά Οι άνεμοι ένταση τυφώνα κατηγορίας 5 ισοπεδώνοντας τα πάντα σε απόσταση περίπου 1.500 χιλιομέτρων. Η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας ανεβαίνει πάνω από τους 226 βαθμούς Κελσίου. Το περιβάλλον θυμίζει φούρνο. Δέντρα και φυτά παίρνουν φωτιά παντού. Επειδή ο αστεροειδής έπεσε στη θάλασσα η ατμόσφαιρα γεμίζει με υπέρθερμο ατμό κάνοντας τους ανέμους ακόμη πιο θανατηφόρους.Ακολουθούν τεράστια τσουνάμι ύψους περίπου 100 μέτρων που πλήττουν πρώτα τις ακτές του σημερινού Κόλπου του Μεξικού. Τεράστιες ποσότητες βράχων και νερού εκτοξεύονται και παρασύρουν τα πάντα. Μέχρι τώρα, ο κρατήρας έχει σχεδόν αποκτήσει τις τελικές του διαστάσεις, περίπου 180 χιλιόμετρα πλάτος και 20 χιλιόμετρα βάθος. Μία ώρα μετά Κύματα θερμότητας και φωτιάς εξαπλώνονται σε ολόκληρο τον πλανήτη. Μέρος της ενέργειας της πρόσκρουσης έχει μεταφερθεί στην ατμόσφαιρα, θερμαίνοντας τον αέρα και τη σκόνη μέχρι να πυρακτωθούν. Μέσα σε μία ώρα, μια ζώνη σκόνης έχει ήδη περιβάλει τη Γη. Σε πολλές περιοχές πέφτουν λιωμένα σταγονίδια βράχων και ορυκτών. Μία μέρα μετά Γιγάντια τσουνάμι εξακολουθούν να διασχίζουν τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό. Σε πολλές ακτές προκαλούν τεράστιες καταστροφές. Ο ουρανός συνεχίζει να σκοτεινιάζει από τη σκόνη και την αιθάλη. Οι θερμοκρασίες αρχίζουν να πέφτουν καθώς το ηλιακό φως μπλοκάρεται. Τα φυτά σταματούν τη φωτοσύνθεση σαν να έχει έρθει χειμώνας. Μία εβδομάδα μετά Ο κόσμος γίνεται ολοένα πιο σκοτεινός. Μετά από περίπου μία εβδομάδα, η ποσότητα θερμότητας και φωτός που φτάνει στην επιφάνεια της Γης έχει πέσει στο ένα χιλιοστό της προηγούμενης. Η μέση θερμοκρασία έχει μειωθεί τουλάχιστον κατά 5 βαθμούς Κελσίου. Οι περισσότεροι δεινόσαυροι και μεγάλα ερπετά πεθαίνουν από το ψύχος. Παράλληλα, πέφτουν καταιγίδες όξινης βροχής σε όλο τον πλανήτη.Ο αστεροειδής έπεσε σε περιοχή πλούσια σε θείο, το οποίο εξαερώθηκε και δημιούργησε θειικά οξέα στην ατμόσφαιρα. Η τεράστια ενέργεια της σύγκρουσης δημιούργησε επίσης οξείδια του αζώτου, τα οποία σχηματίζουν νιτρικά οξέα. Η βροχή γίνεται τόσο όξινη ώστε το pH της μπορεί να φτάσει το 1, όσο περίπου και το οξύ των μπαταριών. Τα φυτά, τα δέντρα και πολλοί θαλάσσιοι οργανισμοί πεθαίνουν από την οξίνιση του περιβάλλοντος. Έναν χρόνο μετά Οι άνεμοι έχουν κοπάσει, οι φωτιές έχουν σβήσει και οι ωκεανοί έχουν ηρεμήσει. Όμως ο ουρανός παραμένει γεμάτος σκόνη και ο ήλιος δεν έχει φανεί για έναν ολόκληρο χρόνο. Η μέση θερμοκρασία της Γης είναι περίπου 15 βαθμούς χαμηλότερη από πριν. Έχει έρθει ένας παγκόσμιος χειμώνας. Οι δεινόσαυροι και τα περισσότερα μεγάλα θαλάσσια ερπετά έχουν πλέον εξαφανιστεί. Μόνο μικρά ζώα, όπως θηλαστικά στο μέγεθος αρουραίων και έντομα, καταφέρνουν να επιβιώσουν σε λαγούμια και σχισμές. Δέκα χρόνια μετά Η Γη εξακολουθεί να βρίσκεται σε βαθύ ψύχος. Αν και το περισσότερο θείο έχει πέσει από την ατμόσφαιρα, σωματίδια σκόνης και αιθάλης παραμένουν. Οι θερμοκρασίες είναι ακόμη περίπου 5 βαθμούς χαμηλότερες από πριν από την πρόσκρουση. Μικρότερα ζώα, όπως χελώνες, μικροί κροκόδειλοι, σαύρες, φίδια, ορισμένα πουλιά και μικρά θηλαστικά, αρχίζουν να επαναποικίζουν τη Γη. Η ζωή ανακάμπτει αργά, αλλά τα οικοσυστήματα έχουν αλλάξει για πάντα. Οι δεινόσαυροι δεν υπάρχουν πια. Σήμερα 66 εκατομμύρια χρόνια μετά Τα ίχνη της σύγκρουσης είναι πλέον κρυμμένα στα γεωλογικά στρώματα της Γης και οι επιστήμονες τα αποκρυπτογραφούν. Το 1980 ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά στοιχεία της πρόσκρουσης, όταν ερευνητές εντόπισαν μεγάλες συγκεντρώσεις ιριδίου σε λεπτά στρώματα αργίλου στη Δανία και την Ιταλία.Το ιρίδιο είναι σπάνιο στην επιφάνεια της Γης αλλά συνηθισμένο στους μετεωρίτες, κάτι που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ένας τεράστιος αστεροειδής είχε συγκρουστεί με τον πλανήτη. Το 1991 ανακαλύφθηκε και ο κρατήρας Chicxulub στη χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικού επιβεβαιώνοντας οριστικά τη θεωρία.Πιστεύεται ότι περίπου το μισό των ειδών φυτών και ζώων εξαφανίστηκε στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου. Όμως όσα είδη επέζησαν μπόρεσαν αργότερα να εξαπλωθούν και να εξελιχθούν, καταλαμβάνοντας τις θέσεις των εξαφανισμένων οργανισμών. Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της εξαφάνισης των δεινοσαύρων ήταν η εξάπλωση και εξέλιξη των θηλαστικών, γεγονός που άνοιξε τελικά τον δρόμο και για την εμφάνιση των ανθρώπων. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2109631/to-chroniko-tis-ptosi-toy-asteroeidi-poy-exafanise-toys-deinosayroys-lepto-pros-lepto/

Καθηγητής Πίτερ Θορν στη «Ν»: Υπερφορτίζουμε τον καιρό και τα ακραία φαινόμενα θα είναι συχνότερα και πιο έντονα. Ο διευθυντής του Κέντρου Κλιματικής Έρευνας Icarus μιλά στο Naftemporiki.gr για το κύμα καύσωνα που πλήττει την Ευρώπη.Το κύμα καύσωνα που σαρώνει τη Δυτική Ευρώπη και καταρρίπτει ρεκόρ αποτελεί μια «σκληρή» υπενθύμιση του κόστους της υπερθέρμανσης του πλανήτη λέει ο Σάιμον Στιλ επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα.Ειδικοί και κυβερνητικά στελέχη ευρωπαϊκών κρατών που πλήττονται από το ακραίο καιρικό φαινόμενο κρούουν καμπανάκι κινδύνου για όσα βιώνουμε αυτή τη στιγμή αλλά και όσα θα βιώσουμε τα επόμενα χρόνια εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.Ένας από εκείνους που εκφράζει τις τελευταίες μέρες τον έντονο προβληματισμό του είναι ο Πίτερ Θορν καθηγητής Φυσικής Γεωγραφίας (Κλιματική Αλλαγή) στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας και διευθυντής του Κέντρου Κλιματικής Έρευνας Icarus. Ο Πίτερ Θορν μίλησε στο Naftemporiki.gr για το κύμα καύσωνα στην Ευρώπη αλλά και τι να περιμένουμε από εδώ και πέρα με τα ακραία καιρικά φαινόμενα.Τι σας οδήγησε στο να χαρακτηρίσετε «αδιανόητα τρελό» το κύμα καύσωνα που βιώνει αυτή τη στιγμή η Ευρώπη;Το γεγονός ότι μετεωρολογικά ρεκόρ άνω του ενός αιώνα καταρρίπτονται πλέον κατά 5 ή 6 βαθμούς σε μεμονωμένους σταθμούς και κατά 2 έως 3 βαθμούς σε ολόκληρες χώρες είναι πραγματικά εντυπωσιακό. Τα αρχεία αυτών των σταθμών είναι αρκετά μεγάλα ώστε να έχουν ήδη καταγράψει κάθε είδους καιρικά φαινόμενα στο παρελθόν, ακόμη και πολύ παρόμοιες ατμοσφαιρικές συνθήκες τον Μάιο. Κανονικά, θα περιμέναμε τα νέα ρεκόρ να ξεπερνούν τα προηγούμενα μόνο κατά μερικά δέκατα του βαθμού. Όμως τώρα, τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε συνδυασμό με την υποκείμενη κλιματική αλλαγή οδηγούν σε ακραίες τιμές. Ουσιαστικά, «υπερφορτίζουμε» τον καιρό, με αποτέλεσμα όταν συμβαίνουν τέτοιου είδους φαινόμενα να εκδηλώνονται με πολύ μεγαλύτερη ένταση. Και ενώ πολλοί απολαμβάνουν αυτή την πρόωρη αίσθηση καλοκαιριού, οι πιο ευάλωτοι πληθυσμοί υποφέρουν. Ποιες είναι οι επιπτώσεις ενός τέτοιου καύσωνα και τι προβλέπετε να συμβεί το προσεχές χρονικό διάστημα; Η θνησιμότητα κατά τη διάρκεια καυσώνων είναι υψηλότερη στους ηλικιωμένους, στα μικρά παιδιά και στα άτομα με προβλήματα υγείας, ιδιαίτερα όταν οι υψηλές θερμοκρασίες εμφανίζονται νωρίς στη σεζόν και ο οργανισμός δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί. Η απότομη μετάβαση μέσα σε λίγες ημέρες από θερμοκρασίες κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα σε ιστορικά υψηλές τιμές επιδείνωσε ακόμη περισσότερο την κατάσταση.Όσο για το μέλλον σε έναν θερμότερο κόσμο, είναι βέβαιο ότι τα ακραία φαινόμενα ζέστης και έντονων βροχοπτώσεων θα γίνονται συχνότερα και πιο έντονα. Αυτό που δεν μπορούμε να προβλέψουμε με ακρίβεια είναι πότε, πού και με ποιον τρόπο θα εκδηλωθούν.Βλέπουμε ολοένα και περισσότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, οι οποίες, αν εξετάσει κανείς τις διαδοχικές εκθέσεις της IPCC (Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος) είναι ακριβώς όσα η επιστημονική κοινότητα προειδοποιούσε εδώ και δεκαετίες ότι θα συμβούν. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν αυξάνονται γραμμικά με τη θερμοκρασία· γίνονται δυσανάλογα πιο σοβαρές όσο ο πλανήτης θερμαίνεται.Το καλύτερο κλίμα που θα βιώσει οποιοσδήποτε από εμάς στο υπόλοιπο της ζωής του είναι το σημερινό. Γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε για να αποτρέψουμε την περαιτέρω επιδείνωση και να σταθεροποιήσουμε το κλίμα: να σταματήσουμε την καύση ορυκτών καυσίμων. Και υπάρχουν πολλοί λόγοι — οικονομικής ασφάλειας, γεωπολιτικής σταθερότητας, δημόσιας υγείας και κοινωνικής συνοχής — που καθιστούν αυτή τη μετάβαση αναγκαία. https://www.naftemporiki.gr/green/climate/2116330/kathigitis-piter-thorn-sti-n-yperfortizoyme-ton-kairo-kai-ta-akraia-fainomena-tha-einai-sychnotera-kai-pio-entona/ Το σούπερ Ελ Νίνιο του 1877 προκάλεσε 50 εκατ. θανάτους και αυτό που έρχεται μπορεί να είναι χειρότερο. Ανησυχούν οι επιστήμονες για το επικείμενο Ελ Νίνιο που μπορεί να οδηγήσει σε κλιματικό χάος. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το επερχόμενο Ελ Νίνιο που χαρακτηρίζεται «σούπερ» εξαιτίας της έντασης του θα μπορούσε να είναι ακόμη ισχυρότερο από ένα ανάλογης έντασης Ελ Νίνιο που προκάλεσε πάνω από 50 εκατομμύρια θανάτους.Το Ελ Νίνιο του 1877 ήταν ένα από τα πιο έντονα κλιματικά γεγονότα στην καταγεγραμμένη ιστορία, προκαλώντας μια παγκόσμια ανθρωπιστική καταστροφή γνωστή ως «Ο Μεγάλος Λιμός».Οι μελέτες που έχουν γίνει για το φαινόμενο του 1877 δείχνουν ότι οι θερμοκρασίες των υδάτων σε μια βασική περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού αυξήθηκαν κατά 2,7 βαθμούς Κελσίου γεγονός που προκάλεσε διαταραχές στους μηχανισμούς βροχοπτώσεων σε όλο τον κόσμο. Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η έλλειψη τροφίμων και οι επιδημίες ασθενειών που προέκυψαν οδήγησαν στον θάνατο έως και 4% του παγκόσμιου πληθυσμού εκείνης της εποχής. Αυτό θα αντιστοιχούσε σε τουλάχιστον 250 εκατομμύρια ανθρώπους αν συνέβαινε σήμερα. Οι προβλέψεις Τώρα υπάρχουν προβλέψεις που δείχνουν ότι οι θερμοκρασίες των υδάτων θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τους βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο αργότερα φέτος καθιστώντας το επερχόμενο υπερ Ελ Νίνιο ακόμη ισχυρότερο από εκείνο πριν από 150 χρόνια.«Ταυτόχρονες πολυετείς ξηρασίες παρόμοιες με εκείνες της δεκαετίας του 1870 θα μπορούσαν να συμβούν ξανά. Αυτό που είναι διαφορετικό τώρα είναι ότι η ατμόσφαιρα και οι ωκεανοί μας είναι σημαντικά θερμότεροι από ό,τι ήταν τη δεκαετία του 1870, κάτι που σημαίνει ότι τα ακραία φαινόμενα που σχετίζονται με αυτό θα μπορούσαν να είναι ακόμη πιο έντονα» δήλωσε στην Washington Post η Ντίπτι Σινγκ αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον. Κίνδυνος καταστροφής Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ένα λεγόμενο «υπερ Ελ Νίνιο» θα μπορούσε να οδηγήσει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Ο Πολ Ράουντι κλιματολόγος στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης αναφέρει ότι υπάρχει «πραγματική πιθανότητα για το ισχυρότερο Ελ Νίνιο των τελευταίων 140 ετών». Πολλοί κλιματικοί ιστορικοί θεωρούν ότι το γεγονός του 1877–78 αναδιαμόρφωσε την παγκόσμια ιστορία και το θεωρούν μία από τις πρώτες «πραγματικά παγκόσμιες κλιματικές καταστροφές».Οι συνθήκες ξηρασίας που είχαν ήδη ξεκινήσει να αναπτύσσονται για αρκετά χρόνια εντάθηκαν προκαλώντας κατάρρευση καλλιεργειών σε τεράστιες περιοχές. Η Ινδία ήταν από τις περιοχές που επλήγησαν περισσότερο καθώς οι μουσώνες εξαφανίστηκαν ενώ η Βόρεια Κίνα υπέστη καταστροφικές ξηρασίες που οδήγησαν σε αποτυχία των σοδειών.Στη Βραζιλία τα ποτάμια στέρεψαν και η γεωργία κατέρρευσε ενώ περιοχές της Αφρικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Αυστραλίας αντιμετώπισαν επίσης σοβαρές ξηρασίες και πυρκαγιές. Ο λιμός που προέκυψε αποδυνάμωσε κοινωνίες, ενίσχυσε την αποικιοκρατική κυριαρχία σε ορισμένες περιοχές, επιτάχυνε τη μετανάστευση και ανέδειξε την ευαλωτότητα των παγκόσμιων συστημάτων τροφίμων απέναντι σε κλιματικά σοκ.Παρατηρήθηκαν επίσης επιδημίες ελονοσίας, πανώλης, δυσεντερίας, ευλογιάς και χολέρας σε πληθυσμούς που είχαν ήδη εξασθενήσει. Ο Ράουντι λέει ότι η φετινή χρονιά θα μπορούσε να είναι «δυνητικά το ισχυρότερο Ελ Νίνιο από το 1877». Η κλιματική επιστήμονας Κάθριν Χέιχο ανέφερε ότι αυτό θα μπορούσε να έχει «βαθιά επίδραση στην ανθρώπινη κοινωνία και στην ανθρώπινη ευημερία». Το φαινόμενο Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό μοτίβο που εναλλάσσεται μεταξύ μιας θερμής φάσης (Ελ Νίνιο) και μιας ψυχρής φάσης (Λα Νίνια) κάθε δύο έως επτά χρόνια. Κατά τη φάση του Ελ Νίνιο, τα θερμά νερά που συσσωρεύονται στον Ειρηνικό εξαπλώνονται και αυξάνουν τη μέση θερμοκρασία της Γης. Αυτή η θερμότητα απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα αυξάνοντας τη θερμοκρασία του πλανήτη για μήνες.Όταν αυτή η θέρμανση της επιφάνειας του ωκεανού ξεπερνά τους 2 βαθμούς Κελσίου το φαινόμενο συχνά αποκαλείται «υπερ Ελ Νίνιο» αν και οι επιστήμονες δεν χρησιμοποιούν επίσημα αυτόν τον όρο. Οι τρέχουσες μετρήσεις δείχνουν ότι οι θερμοκρασίες της επιφάνειας του Ειρηνικού στις τροπικές περιοχές αυξάνονται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη περίοδο του αιώνα.Αν και δεν είναι ακόμη βέβαιο, αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι αναπτύσσεται ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο. Ο Γουίλφαμ Μουφούμα Όκια επικεφαλής κλιματικής πρόβλεψης του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) δήλωσε: «Τα κλιματικά μοντέλα συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό και υπάρχει υψηλή εμπιστοσύνη στην έναρξη του Ελ Νίνιο και στη μετέπειτα ενίσχυσή του. Τα μοντέλα δείχνουν ότι αυτό μπορεί να είναι ένα ισχυρό γεγονός.»Οι προβλέψεις του Met Office δείχνουν ότι οι θερμοκρασίες της επιφάνειας του ωκεανού θα μπορούσαν να φτάσουν 1,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο, κάτι που θα το καθιστούσε το ισχυρότερο Ελ Νίνιο του αιώνα. Η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (ΝΟΑΑ) εκτιμά ότι υπάρχει μία στις τέσσερις πιθανότητες για ένα «πολύ ισχυρό» Ελ Νίνιο με θερμοκρασίες άνω των 2 βαθμών Κελσίου.Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προβλέψεων προβλέπει ότι η αύξηση θα μπορούσε να φτάσει έως και τους 3 βαθμούς Κελσίου. Παρά τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις ενός υπερ Ελ Νίνιο, οι ειδικοί σημειώνουν ότι ο κόσμος είναι σήμερα πολύ καλύτερα προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει τις συνέπειες χάρη στις εξελίξεις στην κλιματική παρακολούθηση και πρόβλεψη.Επισημαίνουν ότι οι καταστροφικές απώλειες του 1877 είναι απίθανο να επαναληφθούν σήμερα, επειδή οι κοινωνικοί, πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες που επιδείνωσαν τις επιπτώσεις τότε δεν ισχύουν πλέον. Ωστόσο ένα τόσο ακραίο φαινόμενο θα μπορούσε ακόμη να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια, με συνέπειες σε παγκόσμιο επίπεδο. https://www.naftemporiki.gr/green/climate/2113763/to-soyper-el-ninio-toy-1877-prokalese-50-ekat-thanatoys-kai-ayto-poy-erchetai-mporei-na-einai-cheirotero/

Το σύμπαν θα μπορούσε να έχει 18 πιθανά σχήματα. Το σύμπαν μας φαίνεται επίπεδο – αλλά αυτή η παρατήρηση αφήνει ακόμα πολλές επιλογές για το πραγματικό του σχήμα. Στην πραγματικότητα, ο κόσμος μας θα μπορούσε να μοιάζει με ντόνατ.Τι σχήμα έχει το σύμπαν; Αυτό το ερώτημα είναι πολύ πιο ιντριγκαδόρικο και παραμένει πραγματικά άλυτο σε σχέση με ανάλογες συζητήσεις π.χ. για το σχήμα του πλανήτη μας, παρά την επιμονή των οπαδών της επίπεδης Γης.Καταλαμβάνουμε μόνο έναν ελάχιστο χώρο μέσα σε ένα γιγαντιαίο σύμπαν. Το πλεονέκτημα της οπτικής μας γωνίας είναι περιορισμένο. Παρόλα αυτά, οι κοσμολόγοι είναι πλέον αρκετά βέβαιοι ότι το σύμπαν μας είναι συμβατό με επίπεδη γεωμετρία σε μεγάλες κλίμακες.Αλλά αυτό δεν εξηγεί το ακριβές σχήμα του χώρου. Θα μπορούσε να εκτείνεται επ’ άπειρον κατά μήκος των τριών χωρικών διαστάσεων, να μοιάζει με μια τρισδιάστατη γενίκευση της επιφάνειας ενός ντόνατ ή να λαμβάνει ακόμα πιο παράξενες μορφές. Τα μαθηματικά του επίπεδου χώρου είναι εκπληκτικά ευέλικτα, και νέες έρευνες ανατρέπουν την παραδοσιακή σκέψη για τη διάταξη του κόσμου μας [Νομίζαμε πως ξέραμε το σχήμα του σύμπαντος, αλλά μάλλον κάναμε λάθος]. https://physicsgg.me/2026/03/29/νομίζαμε-πως-ξέραμε-το-σχήμα-του-σύμπα/ Τρίγωνα στον ουρανό Ο Καρλ Φρίντριχ Γκάους (Carl Friedrich Gauss), που έζησε στα τέλη του 1700 και στις αρχές του 1800, ήταν από τους πρώτους μαθηματικούς που μελέτησαν τη γεωμετρία σε καμπυλωμένους χώρους. Γνώριζε, για παράδειγμα, ότι το άθροισμα των γωνιών ενός τριγώνου σε ένα επίπεδο είναι 180ο και ότι είναι μεγαλύτερο σε μια σφαίρα. Σε σφαιρικές επιφάνειες, όπως αυτή της Γης, ένα ισόπλευρο τρίγωνο μπορεί να αποτελείται από τρεις ορθές γωνίες. Άλλες γεωμετρίες, όπως το σχήμα ενός σαμαριού, μπορεί να έχουν άθροισμα γωνιών μικρότερο από 180ο.Η ίδια αρχή ισχύει όχι μόνο για τα τρίγωνα σε δισδιάστατες επιφάνειες, αλλά και στον τρισδιάστατο χώρο. Ανάλογα με την καμπυλότητα του χώρου, το άθροισμα των γωνιών μπορεί να διαφέρει. Ο Γκάους ίσως είδε το τρίγωνο ως μια καλή αφετηρία για την διερεύνηση του σχήματος του σύμπαντος, αν και αυτό αμφισβητείται. Λέγεται ότι μέτρησε τις αποστάσεις μεταξύ τριών γερμανικών βουνοκορφών (HohenHagen, Brocken και Inselberg) και προσδιόρισε τις γωνίες που σχημάτιζαν μεταξύ τους. Το αποτέλεσμά του: το άθροισμα ήταν αρκετά κοντά στις 180ο μοίρες, γεγονός που έδειχνε ότι στην κλίμακα των μερικών δεκάδων χιλιομέτρων και εντός του περιθωρίου σφάλματος των καλύτερων οργάνων της εποχής, η γεωμετρία του φυσικού μας χώρου είναι Ευκλείδεια (επίπεδη).Δυστυχώς, αν και η μέθοδος του τριγώνου είναι χρήσιμη για να κατανοήσουμε την καμπυλότητα του χώρου, δεν πρόκειται να απαντήσει στο ερώτημα αν το σύμπαν μας είναι καμπύλο ή επίπεδο. Το σύμπαν είναι τεράστιο. Ακόμη κι αν ο Γκάους ή κάποιος άλλος αστρονόμος χρησιμοποιούσε ένα μεγάλο τηλεσκόπιο, ο τριγωνισμός των αποστάσεων μεταξύ των άστρων δεν θα λειτουργούσε. Τα άστρα εντός του δικού μας ή των γειτονικών γαλαξιών είναι πολύ κοντά μας, αν συγκριθούν με την τεράστια κλίμακα του σύμπαντος. Επιπλέον, πρέπει να λάβουμε υπόψιν ότι τα παρατηρούμενα αντικείμενα κινούνται και ότι, εξαιτίας της βαρύτητας, το φως που ταξιδεύει προς εμάς ακολουθεί εν μέρει καμπυλωμένες διαδρομές.Όμως οι ειδικοί μπορούν να χρησιμοποιήσουν άλλες τεχνικές για να συμπεράνουν το σχήμα του σύμπαντος. Για παράδειγμα, ψάχνουν βαθιά στο παρελθόν – μέχρι την αρχαιότερη ακτινοβολία, φως που προέρχεται από περίπου 380.000 χρόνια μετά την Μεγάλη Έκρηξη και ταξιδεύει προς εμάς επί δισεκατομμύρια χρόνια. Μια σύντομη ιστορία του σύμπαντος Το πώς ακριβώς δημιουργήθηκε το σύμπαν παραμένει άγνωστο (προς το παρόν). Ευτυχώς, οι ακριβείς λεπτομέρειες δεν είναι απαραίτητες για να προσδιορίσουμε το σχήμα του. Πολλά μπορούν ήδη να εξαχθούν από το αρχαιότερο φως που φτάνει σε εμάς, την κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου.Στο πρώιμο σύμπαν επικρατούσαν τόσο υψηλές θερμοκρασίες ώστε η ύλη βρισκόταν σε μορφή ενός καυτού πλάσματος ελεύθερων ηλεκτρονίων και πρωτονίων (καθώς η ακόμα πιο πρώιμη εποχή του πλάσματος κουάρκ-γλοιονίων είχε ήδη λήξει σε απειροελάχιστα κλάσματα του δευτερολέπτου μετά τη Μεγάλη Έκρηξη). Αυτό το πλάσμα ηλεκτρονίων και πυρήνων ήταν τόσο πυκνό που τα φωτόνια δεν μπορούσαν να κινηθούν ελεύθερα στο εσωτερικό του, καθώς σκεδάζονταν συνεχώς με τα ελεύθερα ηλεκτρόνια.Καθώς το σύμπαν διαστελλόταν, η θερμοκρασία μειωνόταν και τελικά τα ηλεκτρόνια ενώθηκαν με αυτούς για να σχηματίσουν ουδέτερα άτομα (Εποχή της Επανασύνδεσης). Ως αποτέλεσμα, το σύμπαν έγινε διαφανές: τα φωτόνια μπορούσαν πλέον να κινούνται ελεύθερα. Και αυτό ακριβώς το φως, το οποίο προήλθε περίπου 380.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, είναι αυτό που μπορούμε να παρατηρήσουμε.Το σήμα που φτάνει σε εμάς από εκείνη την εποχή είναι εκπληκτικά ομοιόμορφα κατανεμημένο στον ουρανό, ανεξάρτητα από το πού είναι στραμμένοι οι ανιχνευτές. Αυτό σημαίνει ότι η ύλη πρέπει να ήταν κατανεμημένη με πολύ ομοιόμορφο τρόπο σε αυτό το πρώιμο στάδιο. Αυτή η παρατήρηση, σε συνδυασμό με την υπόθεση ότι δεν βρισκόμαστε σε προνομιακή θέση στο σύμπαν (κοσμολογική αρχή), οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το σύμπαν είναι κατά προσέγγιση ομοιογενές και ισότροπο. Με άλλα λόγια, η ύλη είναι κατανεμημένη κατά μέσο όρο ομοιόμορφα προς όλες τις κατευθύνσεις. Στο πλαίσιο της μετρικής Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker, του βασικού μοντέλου της Γενικής Σχετικότητας για ένα ομοιογενές και ισότροπο διαστελλόμενο σύμπαν, ο χώρος έχει σταθερή καμπυλότητα σε μεγάλες κλίμακες. Και αυτό περιορίζει σημαντικά την πιθανή γεωμετρία του σύμπαντος. Αν η καμπυλότητα είναι σταθερή, τότε μπορούν να διακριθούν τρεις διαφορετικές περιπτώσεις: 1. Θετική καμπυλότητα: Αυτό αντιστοιχεί σε μια σφαιρική γεωμετρία, παρόμοια με αυτήν της επιφάνειας μιας σφαίρας. 2. Αρνητική καμπυλότητα: Η γεωμετρία είναι υπερβολική, δηλαδή παρόμοια με μια σαμαροειδή επιφάνεια. 3. Μηδενική καμπυλότητα: Σε αυτή την περίπτωση, ισχύει η Ευκλείδεια γεωμετρία, όπως σε μια επίπεδη επιφάνεια. Για να προσδιοριστεί ποια από τις τρεις περιπτώσεις ισχύει στο σύμπαν, μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει ξανά την κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία. Είναι σχεδόν ομοιογενής, αλλά όχι απολύτως: υπάρχουν μικροσκοπικές διακυμάνσεις στο εσωτερικό της, που παρέχουν στοιχεία για τη γεωμετρία του σύμπαντος.Οι μικρές διακυμάνσεις στην μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου προκύπτουν από απειροελάχιστες διαφορές πυκνότητας στην καυτή, κοχλάζουσα αρχέγονη σούπα. Επιπλέον, μπορούμε να υπολογίσουμε πόσο ισχυρές ήταν αυτές οι διακυμάνσεις στο πρώιμο σύμπαν: οι μεγαλύτερες αντιστοιχούν στην μέγιστη απόσταση που μπορούσαν να ταξιδέψουν τα κύματα πυκνότητας.Αυτές οι διακυμάνσεις πυκνότητας είναι επίσης ορατές στον ουρανό μας, και συγκεκριμένα στην κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου. Το πόσο μεγάλες εμφανίζονται εξαρτάται από τη γεωμετρία του σύμπαντος: Αν το σύμπαν έχει θετική καμπυλότητα, οι διακυμάνσεις θα πρέπει να φαίνονται μεγαλύτερες από ότι είναι στην πραγματικότητα. Με αρνητική καμπυλότητα, θα πρέπει να φαίνονται μικρότερες. Και χωρίς καμπυλότητα, θα πρέπει να αντιστοιχούν ακριβώς στη θεωρητική τιμή (περίπου όπως οι γωνίες ενός τριγώνου στον επίπεδο χώρο έχουν άθροισμα 180ο).Σύμφωνα με τις μετρήσεις των κοσμολόγων, αυτό το τελευταίο σενάριο ισχύει για το σύμπαν μας. Η καμπυλότητα είναι πολύ κοντά στο μηδέν μέσα στα όρια των παρατηρησιακών αβεβαιοτήτων, όχι απαραίτητα ότι είναι ακριβώς μηδενική. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το σύμπαν «γεννήθηκε» (ήταν εξαρχής) επίπεδο). Θα μπορούσε να δημιουργήθηκε με «σφαιρική» ή «σελοειδή» καμπυλότητα. Όμως, κατά την πληθωριστική διαστολή του, σε έναν απειροελάχιστο χρόνο (από 10-36 έως 10-32 δευτερόλεπτα μετά την Μεγάλη Έκρηξη), ο χώρος υπέστη μια βίαιη, εκθετική διαστολή. Μεγάλωσε κατά τουλάχιστον 1026 φορές (δηλαδή 1 ακολουθούμενο από 26 μηδενικά)!. Με βάση την θεωρία του πληθωρισμού, το σύμπαν τεντώθηκε τόσο τεντώθηκε σε τόσο αδιανόητο βαθμό, ώστε το σύμπαν που παρατηρούμε να φαίνεται πλέον με εξαιρετική ακρίβεια απόλυτα επίπεδο. Μπορεί η πληθωριστική διαστολή να κάνει το σύμπαν να φαίνεται επίπεδο, αλλά δεν αλλάζει την τοπολογία της πιθανής σφαιρικής ή σελοειδούς καμπυλότητας. Μπορεί η πληθωριστική διαστολή να κάνει το σύμπαν να φαίνεται επίπεδο, αλλά δεν αλλάζει την τοπολογία της πιθανής σφαιρικής ή σελοειδούς καμπυλότητας. (Πρέπει να καταστεί σαφές πως, αν η εγγενής γεωμετρία του σύμπαντος είναι έστω και ελάχιστα σφαιρική ή υπερβολική, τότε ΔΕΝ ανήκει σε κανένα από τα 18 επίπεδα σχήματα που αναφέρονται παρακάτω. Τα σχήματα αυτά προϋποθέτουν γεωμετρία με καμπυλότητα απολύτως ίση με το μηδέν).Όμως, υπάρχει η πιθανότητα το σύμπαν να γεννήθηκε εξαρχής απολύτως επίπεδο και η πληθωριστική διαστολή απλώς να το μεγάλωσε. Τι σχήμα θα είχε σ’ αυτή την περίπτωση; Ωραία, το σύμπαν είναι επίπεδο, αλλά τι είδους επίπεδο; Οι μετρήσεις των διακυμάνσεων της πυκνότητας, σε συνδυασμό με άλλα κοσμολογικά δεδομένα, δείχνουν ότι το σύμπαν μας είναι επίπεδο. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε και το πραγματικό του σχήμα. Επειδή οι καμπυλωμένοι τρισδιάστατοι χώροι είναι δύσκολο να οπτικοποιηθούν, μπορούμε να ξεκινήσουμε με δισδιάστατα παραδείγματα. Αν το σύμπαν μας ήταν δισδιάστατο και επίπεδο, οι περισσότεροι θα φαντάζονταν μια επίπεδη επιφάνεια. Αλλά αυτό δεν είναι το μοναδικό δισδιάστατο σχήμα με επίπεδη γεωμετρία. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η επιφάνεια ενός τόρου , η οποία μοιάζει με κουλούρι ή ντόνατ.Ένα κουλούρι φαίνεται καμπυλωμένο, αλλά στην ουσία δεν είναι. Η εγγενής γεωμετρία του μπορεί να είναι επίπεδη, ακόμη κι αν απεικονίζεται μέσα σε καμπυλωμένο χώρο. Θα μπορούσατε, θεωρητικά, να σχηματίσετε έναν τόρο παίρνοντας ένα επίπεδο (και εξαιρετικά ελαστικό) φύλλο χαρτιού και κολλώντας τις απέναντι πλευρές μεταξύ τους για να δημιουργήσετε έναν κύλινδρο. Στη συνέχεια, θα μπορούσατε να περιστρέψετε αυτό το φύλλο έτσι ώστε τα ανοιχτά άκρα του κυλίνδρου να συναντηθούν, δημιουργώντας έναν τόρο.Στην πραγματικότητα, υπάρχουν άλλες τρεις παραλλαγές ενός επίπεδου χώρου σε δύο διαστάσεις: ένας κύλινδρος, μια λωρίδα του Möbius και μια φιάλη του Klein. Όμως, στην κοσμολογία, όταν αναζητούμε το «σχήμα του σύμπαντος», ενδιαφερόμαστε κυρίως για συμπαγείς πολλαπλότητες (χώρους χωρίς όρια που δεν εκτείνονται στο άπειρο). Υπό αυτόν τον αυστηρό περιορισμό, στις δύο διαστάσεις υπάρχουν μόνο δύο κλειστές επίπεδες επιφάνειες χωρίς άκρα: ο τόρος (που είναι προσανατολίσιμος) και η φιάλη του Klein (που είναι μη προσανατολίσιμη). Στις τρεις διαστάσεις, οι πιθανότητες είναι ακόμη πιο ποικίλες. Το 1934 ο μαθηματικός Werner Nowacki απέδειξε ότι υπάρχουν 18 διαφορετικά επίπεδα τρισδιάστατα σχήματα. Αν το σύμπαν μας είναι απολύτως επίπεδο, τότε έχει ένα από αυτά τα 18 σχήματα. Μπορούμε να αποκλείσουμε ορισμένους υποψήφιους επειδή οκτώ από τα 18 είναι «μη προσανατολίσιμα». Αν πετούσατε με έναν πύραυλο μέσα σε ένα μη προσανατολίσιμο σύμπαν, τελικά θα επιστρέφατε στο σημείο εκκίνησής σας, αλλά σε κατοπτρική μορφή: το δεξί σας θα ήταν πλέον αριστερό, και το αντίστροφο. Σύμφωνα με τους ειδικούς, τέτοια σύμπαντα έρχονται σε αντίθεση με τους νόμους της φυσικής.Έτσι απομένουν 10 διαφορετικές μορφές που θα μπορούσε να έχει το σύμπαν, οι οποίες όμως είναι δύσκολο να παρασταθούν με εικόνες ή να περιγραφούν με λόγια. Το σίγουρο είναι ότι, αφόσον όλες αυτές οι πιθανές μορφές του σύμπαντος έχουν μηδενική καμπυλότητα (είναι απόλυτα επίπεδα), αν φανταστούμε ένα τεράστιο τρίγωνο ανάμεσα σε τρία πολύ απομακρυσμένα σημεία του, το άθροισμα των γωνιών του θα είναι πάντα ακριβώς ίσο με 180°. Τα 10 πιθανά (επίπεδα) σχήματα του σύμπαντος: 1. Ένας απείρως εκτεταμένος τρισδιάστατος χώρος με άξονες x, y και z: Αν μπαίναμε σε ένα διαστημόπλοιο και πηγαίναμε συνεχώς ευθεία προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, θα ταξιδεύαμε για πάντα. Όσο μακριά κι αν κοιτάζαμε με ένα ιδεατό τηλεσκόπιο, θα βλέπαμε συνεχώς νέους γαλαξίες. Βρισκόμαστε σε ένα σύμπαν άπειρο και άνευ περάτων. 2. Μια τρισδιάστατη γενίκευση του τόρου: σ’ αυτήν την περίπτωση, μπορεί κανείς να φανταστεί ότι κολλάμε τις απέναντι έδρες ενός κύβου. Αν ταξιδεύαμε ευθεία προς οποιαδήποτε κατεύθυνση (πάνω, κάτω, δεξιά, αριστερά), μετά από δισεκατομμύρια χρόνια θα επιστρέφαμε ακριβώς στο ίδιο σημείο, έχοντας τον αρχικό μας προσανατολισμό. Αν κοιτάζαμε με το ιδεατό τηλεσκόπιο, θα βλέπαμε τον εαυτό μας από πίσω. Πίσω από αυτόν τον εαυτό, θα βλέπαμε άλλον έναν. Είναι σαν να είμαστε σε ένα άπειρο δωμάτιο με καθρέφτες, βλέποντας ένα ατελείωτο πλέγμα πανομοιότυπων ειδώλων μας. 3. Ένας τόρος μισής περιστροφής: όπως στην 2η περίπτωση, αλλά ένα ζεύγος επιφανειών είναι περιστραμμένο κατά 180ο, σαν την τρισδιάστατη εκδοχή μιας λωρίδας του Möbius. Αν ταξιδέψουμε ευθεία «πάνω», όταν επιστρέψουμε από «κάτω», το ταβάνι του διαστημοπλοίου μας θα έχει γίνει πάτωμα. Θα επιστρέψουμε αναποδογυρισμένοι. Στους άλλους άξονες επιστρέφουμε κανονικά. Κοιτάζοντας πάνω με το τηλεσκόπιο, θα δούμε το πρώτο είδωλό μας ανεστραμμένο. Το επόμενο είδωλο κανονικά, το επόμενο πάλι ανεστραμμένο κ.ο.κ. επ’ άπειρον. 4. Ένας τόρος περιστροφής ενός τετάρτου: όπως στη 2η περίπτωση, αλλά ένα ζεύγος επιφανειών ενώνεται με περιστροφή 90 μοιρών. Ταξιδεύοντας ευθεία, όταν επιστρέφουμε στην αρχική μας θέση από πίσω, το διαστημόπλοιό μας έχει στραφεί κατά 90ο. Για να επιστρέψουμε στην αρχική όρθια θέση, πρέπει να κάνουμε τον γύρο του σύμπαντος 4 φορές! Βλέπουμε τα είδωλά μας να σχηματίζουν μια σπειροειδή οπτική αλυσίδα. Το πρώτο είναι στραμμένο κατά 90°, το δεύτερο κατά 180°, το τρίτο 270° και το τέταρτο κανονικό. 5. Ένα πρίσμα περιστροφής ενός τρίτου: αντί για τις έδρες ενός κύβου, χρησιμοποιούμε ένα εξαγωνικό πρίσμα. Και εδώ, οι απέναντι έδρες είναι κολλημένες, αλλά η μία περιστρέφεται κατά 120ο. Όταν κάνουμε τον γύρο του σύμπαντος κατά μήκος ενός συγκεκριμένου άξονά του, επιστρέφουμε στραμμένοι κατά 120ο μοίρες. Χρειαζόμαστε 3 πλήρεις γύρους του σύμπαντος για να επανέλθουμε στην αρχική όρθια θέση μας. Με το ιδεατό μας τηλεσκόπιο βλέπουμε ατελείωτα είδωλα του εαυτού μας, με το κάθε είδωλο να είναι στραμμένο κατά το ένα τρίτο του κύκλου σε σχέση με το προηγούμενο. 6. Ένα πρίσμα του ενός έκτου περιστροφής: όπως στην 5η περίπτωση, αλλά η μία πλευρά περιστρέφεται κατά 60ο. Το ταξίδι είναι παρόμοιο με την προηγούμενη περίπτωση, αλλά η στροφή είναι 60ο. Πρέπει να κάνουμε τον γύρο του σύμπαντος 6 φορές για να επανέλθουμε στην αρχική μας κατάσταση. 7. Ένα σχήμα που ονομάζεται «πολλαπλότητα Hantzsche-Wendt» και αποτελείται από δύο κύβους στοιβαγμένους ο ένας πάνω στον άλλο, με τις έδρες τους να ενώνονται με έναν περίπλοκο τρόπο. Αν ταξιδέψουμε στον άξονα x, επιστρέφουμε ανάποδα. Αν ταξιδέψουμε στον άξονα y, επιστρέφουμε γερμένοι στο πλάι. Είναι το πιο αποπροσανατολιστικό σύμπαν: σχεδόν όποια ευθεία κι αν διαλέξουμε, επιστρέφουμε αλλαγμένοι με περίπλοκους τρόπους. Αντί για ένα τακτοποιημένο πλέγμα, βλέπεις τα είδωλά μας διάσπαρτα, να «περπατούν» ο ένας πάνω στο ταβάνι του άλλου, σαν έναν χαοτικό, τρισδιάστατο πίνακα του M.C. Escher. 8. Ένας χώρος που ορίζεται ανάμεσα σε δύο άπειρα παράλληλα επίπεδα (ένα «πάτωμα» και ένα «ταβάνι»). Αν ταξιδέψουμε, ας πούμε, οριζόντια, δεν επιστρέφουμε ποτέ (ο χώρος είναι άπειρος). Αν όμως κινηθούμε κατακόρυφα προς τα πάνω, θα επιστρέψουμε από κάτω (πιθανώς ελαφρώς περιστραμμένοι). Κοιτάζοντας δεξιά-αριστερά βλέπουμε το άπειρο. Κοιτάζοντας πάνω-κάτω, βλέπουμε μια ατελείωτη στήλη από είδωλά μας (σαν ουρανοξύστης), αλλά γύρω τους υπάρχει το απόλυτο κενό από άλλα είδωλα. 9. Ένας χώρος που αποτελείται από μια απείρως ψηλή «καμινάδα»: τέσσερις επιφάνειες διατεταγμένες ως πλευρές ενός παραλληλογράμμου. Οι απέναντι επιφάνειες είναι κολλημένες μεταξύ τους. Εδώ οι κανόνες αντιστρέφονται. Αν κινηθούμε κατακόρυφα προς τα πάνω, δεν θα επιστρέψουμε ποτέ. Αν κινηθούμε δεξιά-αριστερά ή μπρος-πίσω, θα κάνουμε γρήγορα τον γύρο και θα επιστρέψουμε κανονικά στη βάση μας. Κοιτάζοντας πάνω, δεν βλέπουμε τον εαυτό μας. Κοιτάζοντας όμως οριζόντια, βλέπουμε ένα ατελείωτο, επίπεδο «πάτωμα» γεμάτο από είδωλά μας (όλα όρθια) που απλώνονται προς όλες τις κατευθύνσεις. 10. «Καμινάδα» με περιστροφή 180°: Όπως στην προηγούμενη περίπτωση, αλλά ένα από τα ζεύγη των επιφανειών περιστρέφεται κατά 180ο. Το διαστημικό μας ταξίδι δίνει ακριβώς την ίδια εμπειρία με την προηγούμενη περίπτωση, αλλά σε έναν από τους οριζόντιους άξονες (π.χ. πηγαίνοντας δεξιά), όταν επιστρέφουμε από τα αριστερά είμαστε αναποδογυρισμένοι κατά 180ο. Στο οριζόντιο επίπεδο, βλέπουμε τα είδωλά μας να εκτείνονται στο άπειρο, αλλά τα μισά από αυτά είναι με το κεφάλι προς τα κάτω.Όλα αυτά τα σχήματα μοιράζονται την ίδια επίπεδη γεωμετρία, αλλά το καθένα διαθέτει τα δικά του μοναδικά χαρακτηριστικά. Οι ειδικοί μπορούν επομένως να αναζητήσουν ενδείξεις και στοιχεία αυτών των χαρακτηριστικών για να προσδιορίσουν το ακριβές σχήμα του σύμπαντος χρησιμοποιώντας ολοένα και πιο λεπτομερή κοσμολογικά δεδομένα. Άπειρα αντίγραφα του εαυτού μας Πολλοί από αυτούς τους υποψήφιους για το σχήμα του σύμπαντος είναι συμπαγείς, που σημαίνει ότι δεν εκτείνονται απείρως προς τα έξω. Αντίθετα, ένα εντυπωσιακό χαρακτηριστικό που μοιράζονται είναι η επανάληψη. Σε ένα σύμπαν με σχήμα τόρου, για παράδειγμα, το φως από τη Γη μας θα έφτανε τελικά ξανά στη Γη, οπότε θα βλέπαμε την αντανάκλασή μας.Παρόλα αυτά, το σύμπαν μας είναι γιγαντιαίο, και το φως ταξιδεύει με πεπερασμένη ταχύτητα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν το φως από το ηλιακό μας σύστημα ή τον γαλαξία μας επρόκειτο να φτάσει ξανά σε εμάς κάποια μέρα, το πιο πιθανό είναι να μην αναγνωρίζαμε την εικόνα. Κι αυτό διότι η μορφή του εκείνη τη χρονική στιγμή πιθανώς να ελάχιστη ομοιότητα θα είχε με το τωρινό μας περιβάλλον. Επιπλέον, το σύμπαν μας ίσως να είναι τόσο απέραντο που το φως απλώς δεν έχει βρει τον χρόνο να το διασχίσει.Αλλά θα μπορούσαν να υπάρχουν και άλλες ενδείξεις για το αν ζούμε σε ένα συμπαγές σύμπαν. Το σχήμα του κόσμου επηρεάζει, μεταξύ άλλων, τον τρόπο με τον οποίο η ύλη και το φως αλληλεπιδρούσαν στο πρώιμο σύμπαν. Κι αυτό θα έπρεπε να αντικατοπτρίζεται στην κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου. Οι ερευνητές έχουν αναζητήσει επαναλαμβανόμενες δομές εντός αυτής, όπως πανομοιότυπες κυκλικές διατάξεις που θα υποδείκνυαν ένα συμπαγές σύμπαν. Για να γίνει αυτό, έπρεπε να κάνουν κάποιες γεωμετρικές παραδοχές: επειδή λαμβάνουμε την ακτινοβολία στη σφαιρική Γη, το σήμα έχει το σχήμα μιας σφαιρικής επιφάνειας. Το σύμπαν μας θα μπορούσε ωστόσο να έχει ένα πιο πολύπλοκο σχήμα, και τα ίχνη αυτού θα έπρεπε να ανακλώνται στα σφαιρικά δεδομένα που συλλέγουμε.Όταν οι ειδικοί ερεύνησαν για πανομοιότυπες κυκλικές δομές στα δεδομένα της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου κατά τις δεκαετίες του 2000 και του 2010, δεν βρήκαν τίποτα. Επομένως, οι περισσότεροι κοσμολόγοι υπέθεσαν ότι το σύμπαν είχε μια αρκετά απλή δομή: θα ήταν επίπεδο και θα εκτεινόταν στο άπειρο και στις τρεις χωρικές διαστάσεις. Η έρευνα για το σχήμα του σύμπαντος πάγωσε λόγω έλλειψης νέων στοιχείων – μέχρι που ξεκίνησε το 2022 η σύμπραξη COMPACT (Collaboration for Observations, Models and Predictions of Anomalies and Cosmic Topology).Οι ερευνητές της σύμπραξης συγκρίνουν τα πιο πρόσφατα δεδομένα από την κοσμολογική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου με τα διάφορα πιθανά σχήματα του σύμπαντος. Ανακάλυψαν ότι η έλλειψη αποδείξεων για πανομοιότυπες κυκλικές δομές στο κοσμικό μικροκυματικό υπόβαθρο είναι πολύ λιγότερο περιοριστική από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως. Στην πραγματικότητα, είναι αρκετά πιθανό να μην εντοπίζαμε καμία από αυτές τις δομές σε ένα συμπαγές σύμπαν. Επιπλέον, οι ειδικοί εργάζονται για τον εντοπισμό άλλων χαρακτηριστικών στα κοσμολογικά δεδομένα που θα μπορούσαν να υποδεικνύουν πολύπλοκα σχήματα. Η ομάδα της COMPACT εξακολουθεί να αναλύει τα δεδομένα και να αναπτύσσει κατάλληλα μοντέλα. Συναρπαστικά νέα αποτελέσματα αναμένονται τους επόμενους μήνες και χρόνια.Όλα αυτά σημαίνουν ότι το σύμπαν θα μπορούσε να είναι πολύ πιο πολύπλοκο από ό,τι νομίζαμε. Και το ερώτημα για το σχήμα του κόσμου μας δεν είναι απλώς ακαδημαϊκό. Η τοπολογία του χωροχρόνου καθορίστηκε πιθανότατα από τις κβαντικές διεργασίες που έλαβαν χώρα λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Επομένως, αν γνωρίζαμε με μεγαλύτερη ακρίβεια το σχήμα του σύμπαντος, θα μπορούσαμε να μάθουμε περισσότερα για τις πολύπλοκες διεργασίες που συνέβησαν στο ξεκίνημά του – ή, τουλάχιστον, αυτή είναι η ελπίδα. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: The universe could have 18 possible shapes – https://www.scientificamerican.com/article/the-universe-could-have-18-possible-shapes/ Για να προσδιορίσουν το σχήμα του σύμπαντος, αστρονόμοι και κοσμολόγοι έπρεπε να προβληματιστούν όσον αφορά την γεωμετρία του επίπεδου και του καμπυλωμένου χώρου – και στη συνέχεια να περιορίσουν τις επιλογές τους βάσει μετρήσεων. Ανάλογα με την καμπυλότητα του χώρου, το άθροισμα των γωνιών ενός τριγώνου μπορεί να είναι ίσο με 180ο (κίτρινο), μεγαλύτερο από 180ο(κεραμιδί) ή μικρότερο από 180ο(πράσινο) Μπορείτε να φανταστείτε τη δημιουργία ενός τόρου από ένα επίπεδο υλικό τυλίγοντάς το έτσι ώστε τα άκρα να συναντηθούν, και στη συνέχεια περιστρέφοντας τον σωλήνα που προκύπτει σχηματίζοντας έναν δακτύλιο.