Η τεχνητή νοημοσύνη ως αποδιοπομπαίος τράγος. Ποιες είναι οι παγίδες της ενοχοποίησης της τεχνολογίας ΑΙ για δικά μας λάθη. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία διαπερνά κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας μια παράδοξη αντίφαση έρχεται ολοένα και συχνότερα στην επιφάνεια. Όταν ένας άνθρωπος διαπράττει ένα κακό χρησιμοποιώντας ένα απλό εργαλείο όπως είναι ένα μαχαίρι, ένα όπλο ή ένα αυτοκίνητο, σπάνια κατηγορούμε το ίδιο το αντικείμενο. Η ευθύνη αποδίδεται στον δράστη, στον άνθρωπο που είχε την πρόθεση και τον έλεγχο. Όταν όμως στο προσκήνιο εμφανίζεται η τεχνητή νοημοσύνη η στάση μας αλλάζει. Ξαφνικά η AI παρουσιάζεται ως ο «ένοχος»: ένας αόρατος, απρόσωπος μηχανισμός – δράστης που «πήρε λάθος απόφαση» και προκάλεσε ζημιά.Γιατί αυτή η διαφορετική μεταχείριση; Είναι πράγματι η Τεχνητή Νοημοσύνη υπεύθυνη για τις πράξεις της ή μήπως η ενοχοποίησή της λειτουργεί ως ένα βολικό άλλοθι, που μας απαλλάσσει από τις δικές μας ευθύνες; Στην καθημερινή λογική, αλλά και στο νομικό μας σύστημα, τα εργαλεία θεωρούνται άψυχα αντικείμενα. Δεν διαθέτουν βούληση, συνείδηση ή πρόθεση. Ένα μαχαίρι δεν «αποφασίζει» να τραυματίσει κάποιον, αλλά ο άνθρωπος που το κρατά είναι αυτός που φέρει την ηθική και νομική ευθύνη.Αυτή η αντίληψη έχει βαθιές φιλοσοφικές ρίζες. Ο Αριστοτέλης στο «Ηθικά Νικομάχεια» απέδιδε την ηθική ευθύνη μόνο σε όντα με ελεύθερη βούληση, ικανά να επιλέξουν συνειδητά ανάμεσα στο καλό και το κακό. Αιώνες αργότερα ο Κάντ τόνισε ότι η πρόθεση αποτελεί το κλειδί της ηθικής αξιολόγησης. Χωρίς πρόθεση δεν υπάρχει ηθικό σφάλμα. Το ίδιο ισχύει και στο ποινικό δίκαιο: ακόμη και όταν ένα εργαλείο είναι ελαττωματικό η ευθύνη αποδίδεται σε ανθρώπους δηλαδή στον κατασκευαστή, στον σχεδιαστή, στον χρήστη. Ποτέ στο ίδιο το αντικείμενο.Το ίδιο το αντικείμενο δεν μπορεί ούτε να δικαστεί ούτε να «διορθώσει»  από μόνο του τη συμπεριφορά του. Η κατηγορία ενός εργαλείου θα ήταν τόσο παράλογη όσο και η δίκη ενός σφυριού επειδή στραβώθηκε ένα καρφί. Κι όμως αυτό ακριβώς μοιάζουμε να κάνουμε όταν μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη. Γιατί η AI μας μπερδεύει Η τεχνητή νοημοσύνη ωστόσο δεν μοιάζει με τα παραδοσιακά εργαλεία. Τα σύγχρονα συστήματα AI μαθαίνουν από δεδομένα προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους και λαμβάνουν αποφάσεις χωρίς άμεση ανθρώπινη παρέμβαση. Ένα αυτόνομο όχημα που στρίβει λάθος ή ένας αλγόριθμος που αποκλείει άδικα έναν πολίτη από ένα κοινωνικό επίδομα δημιουργούν την αίσθηση ότι «κάποιος» έδρασε. Και αυτός ο «κάποιος» μοιάζει να είναι η ίδια η AI.Εδώ γεννιέται η σύγχυση. Παρότι η AI δεν έχει συνείδηση ή ηθική πρόθεση, τα αποτελέσματα της λειτουργίας της μοιάζουν με ανθρώπινες πράξεις. Της αποδίδουμε, σχεδόν ασυναίσθητα, χαρακτηριστικά ηθικού υποκειμένου. Γνωστοί σύγχρονοι φιλόσοφοι όπως ο Ντάνιελ Ντένετ έχουν επισημάνει ότι τέτοια συστήματα λειτουργούν «σαν να έχουν στόχους» γεγονός που μας ωθεί να τους αποδίδουμε ιδιότητες ηθικού πράκτορα. Έτσι τα όρια μεταξύ εργαλείου και δρώντος υποκειμένου θολώνουν επικίνδυνα. Όμως πρόκειται για ψευδαίσθηση. Η AI δεν αποφασίζει με την ανθρώπινη έννοια. Εκτελεί επιλογές μέσα σε πλαίσια που έχουν ορίσει άνθρωποι. AI, ζώα και ιδιοκτήτες Ίσως μια πιο εύστοχη αναλογία να είναι αυτή με τα ζώα. Ένα σκυλί μπορεί να δαγκώσει από φόβο ή ένστικτο αλλά η κοινωνία δεν θεωρεί υπεύθυνο το ζώο. Η ευθύνη βαραίνει τον ιδιοκτήτη που δεν το εκπαίδευσε σωστά ή δεν το έλεγξε. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με την τεχνητή νοημοσύνη. Η ευθύνη δεν μπορεί να αποκοπεί από τους ανθρώπους που τη σχεδίασαν, την εκπαίδευσαν και την έθεσαν σε χρήση. Παρ’ όλα αυτά στο δημόσιο λόγο ακούμε όλο και συχνότερα φράσεις όπως «φταίει ο αλγόριθμος» ή «η AI έκανε λάθος».Πρόκειται για μια γλωσσική μετατόπιση που δεν είναι αθώα. Μεταφέρει την ευθύνη από τα ανθρώπινα χέρια σε μια αφηρημένη τεχνολογική οντότητα και αποκρύπτει τις πραγματικές αιτίες: τις επιλογές σχεδιασμού, τα δεδομένα εκπαίδευσης, τα οικονομικά, επιχειρηματικά και πολιτικά κίνητρα. Η εύκολη ενοχοποίηση και οι κίνδυνοι Η ενοχοποίηση της AI λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός αποφυγής ευθύνης. Είναι πιο εύκολο να πούμε ότι «έφταιξε η τεχνολογία» παρά να αναγνωρίσουμε ανθρώπινα λάθη, αμέλειες ή ηθικές παραλείψεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η AI γίνεται αποδιοπομπαίος τράγος, ένα βολικό άλλοθι σε έναν κόσμο που δυσκολεύεται να αναλάβει συλλογικά τις συνέπειες της προόδου του και των επιλογών του.Υπάρχουν βέβαια φωνές που υποστηρίζουν ότι στο μέλλον η AI θα πρέπει να αποκτήσει ηθική και νομική αυτονομία. Όμως, όσο τα συστήματα αυτά παραμένουν δημιουργήματα ανθρώπινου σχεδιασμού, χωρίς συνείδηση και πραγματική πρόθεση, μια τέτοια συζήτηση μοιάζει πρόωρη και ενδεχομένως επικίνδυνη. Ένας καθρέφτης των επιλογών μας Η διαφορετική μεταχείριση της τεχνητής νοημοσύνης αποκαλύπτει τελικά κάτι βαθύτερο: τα όρια της ηθικής μας σε έναν κόσμο ταχύτατης τεχνολογικής εξέλιξης. Αντί να κατηγορούμε την AI, οφείλουμε να ενισχύσουμε τη λογοδοσία εκεί όπου πραγματικά ανήκει. Στους δημιουργούς, στους φορείς και στους χρήστες της.Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ούτε εχθρός ούτε σωτήρας. Είναι ένας καθρέφτης που αντανακλά τις επιλογές, τις αξίες και τις ευθύνες μας. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι τι «αποφασίζει» η AI, αλλά τι αποφασίζουμε εμείς όταν τη δημιουργούμε και τη χρησιμοποιούμε. Και αυτή η απάντηση παραμένει, τελικά, βαθιά ανθρώπινη. *Ο Γεράσιμος Τζιβράς είναι προγραμματιστής, καθηγητής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και υποψήφιος διδάκτορας του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, με αντικείμενο τις Προσαρμοστικές Διεπαφές Χρήστη. Η ερευνητική του εργασία επικεντρώνεται στη μοντελοποίηση της προβλεπτικής συμπεριφοράς χρηστών και στον δυναμικό επανασχεδιασμό διεπαφών με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης με στόχο τη δημιουργία πιο προσωποποιημένων και λειτουργικών εμπειριών χρήσης. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2072754/i-techniti-noimosyni-os-apodiopompaios-tragos/

Πόση ενέργεια απελευθερώνεται όταν συγκρούονται δυο υπερμαζικές μαύρες τρύπες. Η σύγκρουση των υπερμαζικών μαύρων τρυπών συγκλονίζει ολόκληρο το σύμπαν. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η συγχώνευση δυο μαύρων τρυπών είναι η προφανής τελική μοίρα τους. Δεδομένου ότι «o σκοπός της ζωής» αυτών των αντικειμένων είναι να καταβροχθίζουν τα πάντα, φαίνεται αναπόφευκτο το να φαγωθούν και μεταξύ τους. Αλλά το τι συμβαίνει όταν συγκρούονται δεν είναι καθόλου απλό.Το γεγονός ότι όταν συγκρούονται απελευθερώνουν ενέργεια – και μάλιστα τόση πολλή ενέργεια – φαίνεται ακατανόητο. Οι μαύρες τρύπες είναι μαύρες αφού οτιδήποτε πέφτει μέσα τους κάνει ένα ταξίδι χωρίς επιστροφή. Τίποτε, ούτε καν το φως, δεν μπορεί να διαφύγει μόλις περάσει τον ορίζοντα γεγονότων της μαύρης τρύπας, το σημείο χωρίς επιστροφή. Αλλά όλη η δράση συμβαίνει ακριβώς πριν από την διέλευση αυτού του ορίου από το οποίο «απαγορεύεται η έξοδος».Για να δούμε το γιατί, ας εξετάσουμε τα δυαδικά συστήματα μαύρων τρυπών με αστρικές μάζες, τα οποία ξεκινούν ως ένα ζεύγος τεράστιων άστρων που περιφέρονται το ένα γύρω από το άλλο. Τα άστρα τελικά εκρήγνυνται ως υπερκαινοφανείς (σουπερνόβα) και οι αντίστοιχοι πυρήνες τους καταρρέουν σχηματίζοντας μαύρες τρύπες με μάζα έως και 100 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου. Τέτοια συστήματα είναι σχετικά σπάνια. Αλλά ακόμη πιο σπάνια είναι εκείνα όπου οι δύο μαύρες τρύπες βρίσκονται αρκετά κοντά ώστε τελικά να συγκρουστούν. Αν τέτοιες μαύρες τρύπες σχηματίζονταν σε απόσταση ενός δισεκατομμυρίου χιλιομέτρων μεταξύ τους, η διαδικασία μέχρι την συγχώνευση θα μπορούσε να διαρκέσει περισσότερο από τα σχεδόν 14 δισεκατομμύρια χρόνια που υπάρχει το σύμπαν.Αν οι μαύρες τρύπες όντως πλησιάσουν αρκετά, ίσως επειδή η βαρύτητα ενός άστρου που περνά κοντά τις «ωθήσει» πιο κοντά – τότε αναλαμβάνει δράση ένα πολύ παράξενο φαινόμενο: σπειροειδώς πλησιάζουν ολοένα και περισσότερο η μία την άλλη εξαιτίας των βαρυτικών κυμάτων που εκπέμπουν. Η γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν μάς λέει ότι κάθε επιταχυνόμενη μάζα δημιουργεί κυματισμούς στον ιστό του χωροχρόνου που διαδίδονται με την ταχύτητα του φωτός. Ακόμη και όταν σηκώνεστε από την καρέκλα σας παράγετε βαρυτικά κύματα, όμως είναι εξαιρετικά χαμηλής ενέργειας και υπερβολικά ασθενή για να ανιχνευθούν.Όμως οι μαύρες τρύπες είναι εξαιρετικά μαζικές, και όταν δύο από αυτές περιφέρονται η μία γύρω από την άλλη μπορούν να κινούνται με ένα σημαντικό κλάσμα της ταχύτητας του φωτός, παράγοντας έτσι άφθονα και ισχυρά βαρυτικά κύματα. Τα κύματα αυτά σχηματίζονται έξω από τον ορίζοντα γεγονότων, επομένως μπορούν να διαδοθούν ελεύθερα στο ευρύτερο σύμπαν. Η ενέργεια προέρχεται από την μείωση της δυναμικής ενέργειας του συστήματος των μαύρων τρυπών. Καθώς οι μαύρες τρύπες εκπέμπουν αυτά τα κύματα, οι τροχιές τους συρρικνώνονται λόγω της ενέργειας που δαπανάται, φέρνοντάς τις ολοένα και πιο κοντά. Αυτό αυξάνει επίσης την επιτάχυνσή τους, ενισχύοντας περαιτέρω την εκπομπή βαρυτικών κυμάτων και προκαλώντας ακόμη πιο στενές τροχιές. Στα τελευταία λίγα δευτερόλεπτα, οι μαύρες τρύπες στροβιλίζονται η μία γύρω από την άλλη σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός, εκπέμποντας ολοένα και ισχυρότερα βαρυτικά κύματα, μέχρι που τελικά συγχωνεύονται, ενώνονται σε μία πιο μαζική μαύρη τρύπα. Μέχρι σήμερα, οι αστρονόμοι έχουν καταφέρει να ανιχνεύσουν περίπου 300 τέτοιες συγχωνεύσεις διαμέσου των βαρυτικών κυμάτων που τις συνοδεύουν.Το κλειδί για τον υπολογισμό της ποσότητας της ενέργειας που εκτοξεύεται είναι η συνειδητοποίηση ότι η μάζα της προκύπτουσας μαύρης τρύπας δεν είναι απλώς το άθροισμα των προγόνων της. Σύμφωνα με τις σχετικιστικές εξισώσεις, περίπου το 5% της συνδυασμένης μάζας του ζευγαριού μετατρέπεται σε βαρυτικά κύματα εκείνη την τελική στιγμή. Αυτή η μετατροπή διέπεται από την πιο διάσημη εξίσωση του Αϊνστάιν, E = mc2, όπου m είναι η μάζα των μελανών οπών που χάνεται σε ενέργεια και c είναι η ταχύτητα του φωτός.Για πόση ενέργεια μιλάμε εδώ; Μεγάλη … Κάνοντας τις πράξεις για τη σύγκρουση, π.χ. δύο μαύρων τρυπών με μάζα πέντε ηλιακών μαζών, η ποσότητα ενέργειας που θα εκπεμφθεί σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο από μια τέτοια συγχώνευση θα ήταν περίπου ίση με αυτήν που θα εκπέμψει ο ήλιος σε επτά τρισεκατομμύρια χρόνια. Δηλαδή, για ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα αυτές οι μαύρες τρύπες εκπέμπουν περισσότερη ενέργεια από το φως ενός δισεκατομμυρίου γαλαξιών γεμάτων άστρα. Κι αυτές είναι σχετικά μικρές μαύρες τρύπες. Άλλες είναι πολύ, πολύ μεγαλύτερες. Οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες έχουν από 100.000 έως και δισεκατομμύρια – ναι, δισεκατομμύρια – φορές την μάζα του Ήλιου. Υπάρχουν στα κέντρα όλων των μεγάλων γαλαξιών, συμπεριλαμβανομένου του Γαλαξία μας (αν και η δική μας, που ονομάζεται Sagittarius A*, είναι σχετικά ελαφριά, με μόλις τέσσερα εκατομμύρια ηλιακές μάζες). Το πώς έγιναν τόσο μεγάλες εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής συζήτησης. Μπορεί να γεννιούνται ήδη μεγάλες και να μεγαλώνουν ακόμη περισσότερο ή να ξεκίνησαν μικρές και να αυξήθηκαν σε μέγεθος καθώς σχηματιζόταν γύρω τους ο γαλαξίας.Οι υπερμαζικές μαύρες τρύπες συνήθως ζουν μοναχικές ζωές, αλλά αυτό μπορεί να αλλάξει όταν οι γαλαξίες συγκρούονται και συγχωνεύονται. Οι δύο υπερμαζικές μαύρες τρύπες στα κέντρα κάθε γαλαξία αρχίζουν να περιφέρονται η μία γύρω από την άλλη, όπως και τα ξαδέρφια τους με τις ταπεινές αστρικές μάζες. Μπορούν τελικά σπειροειδώς να συγκλίνουν και να συγχωνευθούν (αν και οι λεπτομέρειες είναι κάπως περίπλοκες).Δεδομένων των τεράστιων μαζών τους, η τελική κοσμο-σεισμική έκρηξη βαρυτικής ακτινοβολίας που εκπέμπουν είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη. Αν επαναλάβουμε τον παραπάνω υπολογισμό με ένα ζευγάρι μαύρων τρυπών 100 εκατομμυρίων ηλιακών μαζών η καθεμία, τα νούμερα εκτοξεύονται. Η ενέργεια που εκπέμπουν στο τελευταίο δευτερόλεπτο πριν την συγχώνευση είναι χιλιάδες φορές μεγαλύτερη από τη συνολική ενέργεια που εκπέμπουν όλα τα άστρα του ορατού σύμπαντος στο ίδιο χρονικό διάστημα!Κι όμως, αυτές οι «μεγαλύτερες στο σύμπαν» εκρήξεις είναι αόρατες. Γιατί; Διότι τα ίδια τα βαρυτικά κύματα είναι αόρατα και μπορούν να εκπέμπονται χωρίς να συνοδεύονται από φως. Εξασθενούν επίσης με την απόσταση, και οι συγχωνεύσεις υπερμαζικών μαύρων τρυπών συμβαίνουν συνήθως δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά. Μέχρι να φτάσουν στη Γη, τα κύματα είναι σχεδόν μη ανιχνεύσιμα. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι έχουμε δει μια τέτοια συγχώνευση, αν και δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Σε μια δεκαετία περίπου, μπορεί να έχουμε πολλά περισσότερα δεδομένα από την αποστολή LISA (Laser Interferometer Space Antenna) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, τα οποία θα αποδείξουν ότι αυτά τα ιλιγγιώδη, κολοσσιαία γεγονότα πράγματι συμβαίνουν.Ακόμη και τώρα που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, βαρυτικά κύματα από αφάνταστα κατακλυσμικές συγχωνεύσεις μαύρων τρυπών διαπερνούν το σώμα σας. Ευτυχώς όμως με την ισχύ τους πολύ εξασθενημένη, πολύ μικρότερη κι από έναν ψίθυρο, αφού προκλήθηκαν σε αδιανόητα μεγάλη απόσταση από τη Γη. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: How much energy is released when supermassive black holes collide? – https://www.scientificamerican.com/article/how-much-energy-is-released-when-supermassive-black-holes-collide/

Επικοινωνία μεταξύ παραλλήλων συμπάντων; Στην δημοσίευσή της με τίτλο ‘Quantum observers can communicate across multiverse branches’, η φυσικός Maria Violaris υποστηρίζει ότι η επικοινωνία μεταξύ παράλληλων συμπάντων είναι εφικτή – εφόσον η θεωρία των πολλών κόσμων της κβαντικής φυσικής(*) είναι σωστή.Η θεωρία των πολλών κόσμων της κβαντικής φυσικής μας λέει ότι η κβαντική φυσική στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου τυχαία, απλώς φαίνεται τυχαία σε εμάς. Όταν παρατηρούμε το αποτέλεσμα μιας κβαντικής μέτρησης, δεν μπορούμε να προβλέψουμε με βεβαιότητα τι θα συμβεί. Μπορούμε μόνο να προβλέψουμε την πιθανότητα για ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα, για παράδειγμα, ένα σωματίδιο να εμφανιστεί στην αριστερή πλευρά της οθόνης με πιθανότητα 30%. Στη θεωρία των πολλών κόσμων, αυτό που λέγεται είναι ότι στην πραγματικότητα συμβαίνουν όλα τα πιθανά αποτελέσματα. Απλώς το καθένα συμβαίνει σε ένα διαφορετικό παράλληλο σύμπαν. Και εμείς παρατηρούμε πάντα μόνο ένα από αυτά. Αλλά αν τίποτα δεν είναι πραγματικά τυχαίο στην ερμηνεία των πολλών κόσμων, τότε πώς γίνεται οι παρατηρητές να χωρίζονται τυχαία σε σύμπαντα έτσι ώστε τα αποτελέσματα να φαίνονται τυχαία; Ίσως γι αυτό η ερμηνεία των πολλών κόσμων μπορεί να είναι μια ανοησία.Οι υποστηρικτές των πολλών κόσμων λένε ότι αυτό που συμβαίνει σε μια μέτρηση οδηγεί σε μια διακλάδωση ή διαχωρισμό των συμπάντων σε μια διαδικασία που είναι, για όλους τους πρακτικούς σκοπούς, αδύνατο να αντιστραφεί. Βασικά αντιστοιχεί σε αύξηση της εντροπίας· στην κβαντική φυσική αυτό συμβαίνει μέσω της αποσυνοχής (decoherence). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, μετά την μέτρηση, οι διαφορετικοί κλάδοι, ο καθένας με διαφορετικό αποτέλεσμα μέτρησης, αποσυνδέονται. Υπάρχει ένας κλάδος στον οποίο το σωματίδιο πήγε στην αριστερή πλευρά της οθόνης και το είδατε αριστερά, και ένας στον οποίο πήγε στη δεξιά πλευρά και το είδατε δεξιά, και ένας στον οποίο … καθόσασταν στο κρεβάτι εκείνη τη μέρα. Αυτές οι διαφορετικές εκδοχές του εαυτού σας βρίσκονται σε «υπέρθεση», υπάρχουν ταυτόχρονα.Στην εργασία της, η Maria Violaris υποστηρίζει ότι υπάρχει ένα έξυπνο κόλπο που μπορούμε να κάνουμε στο σενάριο των πολλών κόσμων το οποίο κανείς δεν είχε σκεφτεί μέχρι σήμερα. Ας υποθέσουμε ότι κάνουμε μια μέτρηση που χωρίζει το σύμπαν σε αρκετούς κλάδους. Για απλούστευση, ας πούμε ότι είναι μόνο δύο κλάδοι. Τώρα φανταστείτε ότι σε κάθε κλάδο υπάρχει ένα αντίγραφο ενός παρατηρητή. Ο καθένας παρατηρεί ένα διαφορετικό αποτέλεσμα μέτρησης, οπότε οι παρατηρητές είναι επίσης διαφορετικοί. Αλλά γνωρίζουμε ακριβώς πώς διαφέρουν επειδή μας το λέει η εξίσωση Schrödinger. Τώρα, σε έναν κλάδο, ο παρατηρητής γράφει ένα μήνυμα – όχι κάτι κβαντικό, αλλά ένα παλαιάς κοπής «κλασικό» μήνυμα, όπως λένε οι φυσικοί. Σκεφτείτε το σαν γραπτό μήνυμα σε ένα κομμάτι χαρτί. Η συγγραφέας δείχνει ότι αν ο παρατηρητής, αφού γράψει το μήνυμα, χάσει κάθε μνήμη αυτής της πράξης, τότε μπορεί κανείς να ανταλλάξει τους παρατηρητές των δύο κλάδων.Έτσι, ο παρατηρητής λαμβάνει ένα μήνυμα από τον άλλο κλάδο, όχι επειδή το μήνυμα πέρασε από το ένα παράλληλο σύμπαν στο άλλο, αλλά επειδή το έκανε ο παρατηρητής. Όπως το θέτει η συγγραφέας: ο παρατηρητής «σε υπέρθεση μπορεί να λάβει ένα μήνυμα γραμμένο από ένα ξεχωριστό αντίγραφο του εαυτού του στο πολυ-σύμπαν». Και «ο παρατηρητής που δεν έγραψε ποτέ το μήνυμα το κατέχει παρ’ όλα αυτά, ενώ ο παρατηρητής που το έγραψε δεν το έχει πια». Και το εντυπωσιακό είναι ότι αυτό είναι απόλυτα συμβατό με την κβαντική φυσική.Το προφανές ερώτημα που προκύπτει τώρα είναι το εξής: καταρχάς πώς διασφαλίζεται ότι ο παρατηρητής ξεχνάει τελείως το μήνυμα και πώς ένας παρατηρητής περνάει από τον έναν κλάδο στον άλλο. Μαθηματικά μπορείς να το κάνεις αυτό. Στην πραγματικότητα … μάλλον είναι κομμάτι δύσκολο. Θα έπρεπε να παρακολουθείς την ακριβή κβαντική κατάσταση του εγκεφάλου του παρατηρητή και να μπορείς να την χειριστείς. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι στην πράξη δεν χρειαζόμαστε πραγματικά ο παρατηρητής να είναι άνθρωπος, χρειαζόμαστε απλώς ένα είδος πρωτοκόλλου για τη σύνταξη ενός μηνύματος. Έτσι, αν μπορούμε να σκεφτούμε ένα πρωτόκολλο που είναι αρκετά απλό ώστε να μπορούμε να το ανταλλάξουμε από τον έναν κλάδο στον άλλο, τότε θα μπορούσαμε να υλοποιήσουμε αυτή τη διάταξη. Από την άλλη πλευρά, αυτό ακυρώνει τον σκοπό, γιατί αν το πράγμα που ανταλλάξατε δεν είναι παρατηρητής, τότε δεν υπήρξε επικοινωνία μεταξύ των κλάδων. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: 1. Physicist Publishes Method For Communicating With Parallel Universes – https://backreaction.blogspot.com/2026/02/physicist-publishes-method-for.html 2. Quantum observers can communicate across multiverse branches – https://arxiv.org/abs/2601.08102 (*) Η θεωρία των παράλληλων συμπάντων της κβαντικής φυσικής H εξίσωση Σρέντιγκερ περιγράφει μια αιτιοκρατική εξέλιξη της κατάσταση ενός κβαντικού συστήματος, η οποία προσδιορίζει μονοσήμαντα την μελλοντική μορφή της κυματοσυνάρτησής του, αν είναι γνωστή η παρούσα. Αντίθετα, η κατάρρευση της κυματοσυνάρτησης σε μια μέτρηση είναι απολύτως μη αιτιοκρατική διαδικασία και απολύτως ασυμβίβαστη με την εξίσωση.Το 1957 ο μεταπτυχιακός φοιτητής του Πρίνστον, Χιου Έβερετ ο τρίτος (Hugh Everett III), είχε διατυπώσει στην διδακτορική του διατριβή μια πραγματικά ριζοσπαστική πρόταση: Η κυματοσυνάρτηση δεν καταρρέει ποτέ! Ενώ η κλασική κβαντομηχανική (σχολή Κοπεγχάγης) υποστηρίζει ότι αναγκαία προϋπόθεση για να οδηγούν οι μετρήσεις μας σε σαφή και μονοσήμαντα αποτελέσματα είναι να θεωρηθούν οι μετρητικές μας συσκευές ως καθαρά κλασικά αντικείμενα, για τα οποία επομένως δεν ισχύει η αρχή της επαλληλίας, σύμφωνα με την θεωρία του Έβερετ, η κβαντομηχανική ισχύει παντού, επομένως και για τις μετρητικές μας συσκευές. Δηλαδή η κυματοσυνάρτηση που περιγράφει το σύμπαν μας απλώς μεταβάλλεται διαρκώς, αιτιοκρατικά, και διέπεται από την εξίσωση του Σρέντιγκερ ανεξαρτήτως αν λαμβάνουν χώρα παρατηρήσεις ή όχι. Έτσι η εξίσωση του Σρέντιγκερ δεσπόζει χωρίς «εάν» ή «αλλά». Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να σκεφτούμε την θεωρία του Έβερετ σαν μια «Λάιτ Κβαντική Μηχανική»: να πάρουμε δηλαδή την εκδοχή της θεωρίας που συναντάμε στα εγχειρίδια και απλώς να αφαιρέσουμε το αξίωμα που μιλάει για την κατάρρευση της κυματοσυνάρτησης και τις πιθανότητες.Θεωρώντας το παράδειγμα της γάτας του Σρέντιγκερ, η ζωντανή γάτα, όπως και η νεκρή γάτα είναι δυο φυσικά πραγματοποιήσιμες καταστάσεις μιας γάτας. Αν η γάτα θεωρηθεί κβαντικό αντικείμενο, τότε και κάθε γραμμικός συνδυασμός των καταστάσεων «ζωντανή γάτα» και «νεκρή γάτα» θα είναι επίσης μια φυσική πραγματοποιήσιμη κατάσταση της γάτας. Όταν ο παρατηρητής ανοίγει το κουτί βλέπει μόνο τη μία. Σύμφωνα με τον Έβερετ, το σύμπαν έχει χωριστεί σε δυο παράλληλα σύμπαντα και στο τέλος του πειράματος θα υπάρχουν δυο διαφορετικές εκδοχές σας, χωρίς όμως η καθεμία να έχει ιδέα για την ύπαρξη της άλλης. Στην μία εκδοχή σας μετά το άνοιγμα του κουτιού βρίσκετε τη γάτα να είναι ζωντανή, ενώ στην άλλη νεκρή! πηγές: 1. Παράλληλοι κόσμοι, παράλληλες ζωές – physicsgg.me/2017/03/11/ https://physicsgg.me/2017/03/11/παράλληλοι-κόσμοι-παράλληλες-ζωές/ 2. Στέφανος Τραχανάς, ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ – https://cup.gr/book/ermineies-kvantomichanikis/ https://cup.gr/book/ermineies-kvantomichanikis/ Η συνοριακή γραμμή μεταξύ κβαντικού και κλασικού κόσμου. Είναι κοινά αποδεκτό ότι οι παρατηρητές στους διακριτούς κλάδους ενός πολυσύμπαντος του Έβερετ δεν μπορούν να επικοινωνήσουν χωρίς να παραβιάσουν τη γραμμικότητα της κβαντικής θεωρίας. Πρόσφατα δημοσιεύτηκε ένα αντιπαράδειγμα, που υποδεικνύει ότι η επικοινωνία μεταξύ των κλάδων είναι στην πραγματικότητα δυνατή, στο πλαίσιο της τυπικής κβαντικής θεωρίας. Εξετάζεται ένα σενάριο του «φίλου του Wigner», όπου ένας παρατηρητής (Wigner) μπορεί να έχει κβαντικό έλεγχο πάνω σε έναν άλλο παρατηρητή (τον φίλο). Σε ένα νοητικό πείραμα ο φίλος σε υπέρθεση μπορεί να λάβει ένα μήνυμα γραμμένο από ένα διακριτό αντίγραφο του εαυτού του στο πολυσύμπαν, με την βοήθεια του Wigner. Για να διατηρηθεί η ισχύς της κβαντικής θεωρίας, οι παρατηρητές δεν πρέπει να έχουν καμία μνήμη του μηνύματος που έστειλαν. Το εν λόγω νοητικό πείραμα αμφισβητεί την συμβατική άποψη σχετικά με τα τελικά όρια του τι είναι δυνατό σε ένα πολυσύμπαν του Έβερετ. H κατάρρευση της κυματοσυνάρτησης σε μια μέτρηση θέσης: Η ανίχνευση σωματιδίου από έναν μετρητή πάνω στη Γη προκαλεί στιγμιαίο μηδενισμό της κυματοσυνάρτησης σε περιοχές που μπορεί να απέχουν μέχρι και έτη φωτός από τη γη. Η κυματοσυνάρτηση που περιγράφει το σωματίδιο καταρρέει αμέσως στην ακραία εντοπισμένη μορφή μιας συνάρτησης δέλτα και εξαφανίζεται ακαριαία από παντού αλλού. Είναι ως εάν η μέτρηση να «ρούφηξε» την κυματοσυνάρτηση για να τη συγκεντρώσει στιγμιαία στο σημείο που εντοπίστηκε το σωματίδιο. Όμως μια τέτοια στιγμιαία κατάρρευση – η οποία θα μπορούσε να φορά ακόμα και μια κυματοσυνάρτηση που εκτεινόταν θεωρητικά (έστω και με απειροελάχιστο πλάτος) μέχρι την … Ανδρομέδα – δείχνει να έχει έναν εμφανώς μη τοπικό χαρακτήρα. Είναι σαν να ενεργοποιείται κατά τη μέτρηση μια «αλλόκοτη δράση εξ’ αποστάσεως» , όπως χαρακτήριζε το φαινόμενο ο Einstein. Δεδομένου όμως ότι η κυματοσυνάρτηση ψ είναι μια μαθηματική οντότητα – ένα κύμα πιθανότητας και όχι ένα φυσικό κύμα που μεταφέρει ενέργεια και ορμή-, αυτή η στιγμιαία κατάρρευσή της δεν συνεπάγεται αντίστοιχη ακαριαία μετακίνηση ενέργειας και ορμής στον χώρο, και επομένως σίγουρα δεν παραβιάζει τη θεωρία της σχετικότητας. Απλώς με τη μέτρηση «αποσύρονται» όλα τα ενδεχόμενα που υπήρχαν πριν και δεν πραγματώθηκαν με την εκτέλεσή της. Διότι με τη μέτρηση μάθαμε πλέον ότι το σωματίδιο είναι στη θέση που μετρήθηκε στη Γη και όχι κάπου αλλού, οπότε η κυματοσυνάρτησή του θα πρέπει να «συμμωρφωθεί» με αυτό που μάθαμε. Η κυματοσυνάρτηση δεν είναι φυσικό κύμα αλλά κύμα πληροφορίας πιθανοκρατικού χαρακτήρα. Σύμφωνα με τη σχολή της Κοπεγχάγης αυτή η ακραία μη τοπικότητα της κβαντομηχανικής θα πρέπει να γίνει δεκτή – όπως και ο πιθανοκρατικός της χαρακτήρας – ως ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό του φυσικού κόσμου.