Δροσος Γεωργιος

Roscosmos Πρώτη εκπαιδευτική συνεδρία για το εφεδρικό πλήρωμα του ISS-76 Τον Μάρτιο, οι κοσμοναύτες της Roscosmos, Oleg Kononenko και Alexander Grebenkin, ξεκίνησαν την εκπαίδευση ως εφεδρικοί για την 76η μακροπρόθεσμη αποστολή. Τώρα, τους έχει προστεθεί ο αστροναύτης της NASA, Marcos Berrios. Το πλήρωμα ολοκλήρωσε ολόκληρη την ακολουθία πτήσης στον προσομοιωτή Soyuz MS. Αυτή η εκπαιδευτική συνεδρία ήταν η πρώτη του αστροναύτη, επομένως περιελάμβανε κυρίως λειτουργίες ρουτίνας: ▪️ Έλεγχοι συστημάτων μετά την εκτόξευση· ▪️ Έλεγχοι διαρροών διαμερίσματος· ▪️ Δοκιμή Νο. 1 του Συστήματος Ελέγχου Κίνησης και Πλοήγησης (MCNS)· ▪️ Εκπαίδευση προσανατολισμού στο τροχιακό σύστημα συντεταγμένων για ώθηση· ▪️ Ελιγμός ενός παλμού ακολουθούμενος από μετάβαση σε συνάντηση τριών παλμών με τον ISS. Η επακόλουθη εκπαίδευση θα διεξαχθεί χρησιμοποιώντας σενάρια που αφορούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Από την έναρξη της αποστολής ISS-75, τα εφεδρικά μέλη του πληρώματος - οι κοσμοναύτες της Roscosmos, Ντμίτρι Πέτελιν και Κονσταντίν Μπορίσοφ, και η αστροναύτης της NASA, Ντενίζ Μπέρναμ - έχουν ξεκινήσει πιο εντατική εκπαίδευση ως το κύριο πλήρωμα για τον ISS-76. Μετά την εκτόξευση του ISS-76, τα εφεδρικά μέλη του πληρώματος θα γίνουν το κύριο πλήρωμα για τον ISS-77. https://vk.ru/roscosmos?w=wall-30315369_624964 Rocket and Space Corporation Energia Το διαστημόπλοιο μεταφοράς φορτίου ξεκίνησε δοκιμές διαρροών στο Μπαϊκονούρ. Σήμερα, το Progress MS-35 παραδόθηκε σε θάλαμο κενού, όπου θα παραμείνει περίπου πέντε ημέρες. Πώς δημιουργείται κενό στον θάλαμο; Το κύριο στοιχείο είναι οι στροβιλομοριακές αντλίες. Τα μόρια αερίου που αντλούνται από τον θάλαμο λαμβάνουν ορμή από ταχέως περιστρεφόμενες λεπίδες, οι οποίες μπορούν να φτάσουν ταχύτητες έως και 90.000 σ.α.λ. Στον θάλαμο του Μπαϊκονούρ, λειτουργούν σε συνδυασμό με κρυοαντλίες, οι οποίες είναι επιφάνειες που ψύχονται στους –196°C. Υπολειμματικά αέρια όπως υδρατμοί, CO2 και άλλα συμπυκνώνονται και παγώνουν πάνω τους, δημιουργώντας ένα βαθύτερο κενό. ⬆️ Οι στροβιλομοριακές αντλίες είναι ικανές να διατηρούν πίεση θαλάμου 10⁻⁶ mmHg και χαμηλότερη. Ένα μείγμα ηλίου-αέρα χρησιμοποιείται για τον έλεγχο διαρροών μέσα στα διαμερίσματα και τις γραμμές του διαστημικού σκάφους. https://vk.ru/rsc_energia?w=wall-167742670_24797

H χάρτα δικαιωμάτων στην κοινωνία της Tεχνητής Νοημοσύνης. Εφαρμόζεται από χθες σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης Σαφή ενημέρωση δικαιούται πλέον ο πολίτης όταν συνομιλεί με σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, όταν βλέπει ή ακούει προϊόν βαθυπαραποίησης (deepfake) και όταν τεχνολογίες ΤΝ επιχειρούν, βάσει βιομετρικών χαρακτηριστικών, να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά του ή να τον κατατάξουν σε συγκεκριμένη κατηγορία.Αντίστοιχη υποχρέωση προβλέπεται για κείμενα που έχουν παραχθεί ή αλλοιωθεί με ΤΝ και δημοσιεύονται για την ενημέρωση του κοινού σε θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος. Η γνωστοποίηση δεν απαιτείται μόνο όταν έχει προηγηθεί ουσιαστική ανθρώπινη επανεξέταση ή συντακτικός έλεγχος και φυσικό ή νομικό πρόσωπο φέρει τη συντακτική ευθύνη για τη δημοσίευσή τους. Οι κανόνες αυτοί συνθέτουν στην πράξη μια χάρτα δικαιωμάτων του πολίτη στην κοινωνία της τεχνητής νοημοσύνης και εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ από χθες, 2 Αυγούστου.Οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις προβλέπονται στο άρθρο 50 του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη, γνωστού ως AI Act. Ως Κανονισμός, εφαρμόζεται απευθείας σε ολόκληρη την ΕΕ, χωρίς να χρειάζεται προηγουμένως να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο.Από τις 2 Αυγούστου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του Γραφείου Τεχνητής Νοημοσύνης, αρχίζει επίσης να ελέγχει την τήρηση των υποχρεώσεων από τους παρόχους μοντέλων ΤΝ γενικού σκοπού, τα οποία αποτελούν τη βάση διαφορετικών εφαρμογών και υπηρεσιών. Οι πάροχοι οφείλουν, μεταξύ άλλων, να διαθέτουν τεχνική τεκμηρίωση, να παρέχουν πληροφορίες στις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τα μοντέλα τους, να εφαρμόζουν πολιτική συμμόρφωσης με τη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας και να δημοσιεύουν σύνοψη του περιεχομένου που αξιοποιήθηκε για την εκπαίδευσή τους. Πρόσθετες απαιτήσεις προβλέπονται για τα πιο προηγμένα μοντέλα που ενδέχεται να παρουσιάζουν συστημικούς κινδύνους.Την ίδια ημερομηνία ξεκινά η επιβολή κυρώσεων για τις περισσότερες απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ, οι οποίες ισχύουν ήδη από τις 2 Φεβρουαρίου 2025. Σε αυτές περιλαμβάνονται συστήματα που χρησιμοποιούν τεχνικές χειραγώγησης ή εξαπάτησης οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν σημαντική βλάβη, εκμεταλλεύονται ευάλωτες ομάδες, προχωρούν σε κοινωνική βαθμολόγηση ή δημιουργούν βάσεις αναγνώρισης προσώπου από εικόνες που συλλέγονται αδιακρίτως από το διαδίκτυο ή κάμερες ασφαλείας. Απαγορεύεται επίσης, με περιορισμένες εξαιρέσεις, η αναγνώριση συναισθημάτων στον χώρο εργασίας και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.Αργότερα θα εφαρμοστούν οι απαιτήσεις που αφορούν τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Στην κατηγορία του Παραρτήματος III περιλαμβάνονται, ανάλογα με τη χρήση τους, εφαρμογές βιομετρικών δεδομένων, κρίσιμων υποδομών, εκπαίδευσης, εργασίας, βασικών δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών, επιβολής του νόμου, μετανάστευσης και απονομής της Δικαιοσύνης. Οι σχετικοί κανόνες θα τεθούν σε ισχύ στις 2 Δεκεμβρίου 2027. Για τα συστήματα υψηλού κινδύνου που ενσωματώνονται σε προϊόντα τα οποία διέπονται από ειδική ευρωπαϊκή νομοθεσία, η ημερομηνία μετατέθηκε στις 2 Αυγούστου 2028. Ποιος οφείλει να ενημερώνει Ο AI Act διακρίνει ανάμεσα στον πάροχο, ο οποίος αναπτύσσει ένα σύστημα ΤΝ ή αναθέτει την ανάπτυξή του και το διαθέτει με το όνομα ή το εμπορικό του σήμα, και στον φορέα εφαρμογής, δηλαδή την επιχείρηση, τον επαγγελματία, τον οργανισμό ή τη δημόσια αρχή που το χρησιμοποιεί υπό τη δική του ευθύνη.Στους παρόχους ανατίθεται κυρίως η τεχνική επισήμανση του περιεχομένου που παράγεται. Οι φορείς εφαρμογής ενημερώνουν τους ανθρώπους που εκτίθενται στη λειτουργία της τεχνολογίας ή στο υλικό που δημοσιεύεται. Δεν θεωρείται φορέας εφαρμογής ο ιδιώτης που χρησιμοποιεί ΤΝ αποκλειστικά για προσωπικούς και μη επαγγελματικούς σκοπούς.Οι πάροχοι συστημάτων που έχουν σχεδιαστεί για άμεση αλληλεπίδραση με φυσικά πρόσωπα οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι ο χρήστης ενημερώνεται πως επικοινωνεί με τεχνητή νοημοσύνη και όχι με άνθρωπο. Στην κατηγορία αυτή μπορεί να εμπίπτουν διαλογικά ρομπότ (chatbots), ψηφιακοί βοηθοί, πράκτορες ΤΝ (AI agents) και ψηφιακά είδωλα (avatars).Η σχετική ένδειξη πρέπει να εμφανίζεται το αργότερο κατά την έναρξη της πρώτης επικοινωνίας, με ευδιάκριτο και προσβάσιμο τρόπο. Εξαίρεση υπάρχει όταν είναι ήδη προφανές σε έναν εύλογα ενημερωμένο, προσεκτικό και συνετό άνθρωπο ότι συνομιλεί με εφαρμογή ΤΝ.Δεν καλύπτεται κάθε αυτοματοποιημένος μηχανισμός. Απαιτείται πραγματική και άμεση αμφίδρομη επικοινωνία, επομένως ένα εργαλείο που συλλέγει απλώς στοιχεία ή στέλνει προκαθορισμένη απάντηση δεν εμπίπτει κατ’ ανάγκην στον ίδιο κανόνα.Ο Κανονισμός δεν επιβάλλει συγκεκριμένη φράση ή λογότυπο. Μια ένδειξη όπως «Συνομιλείτε με σύστημα τεχνητής νοημοσύνης» μπορεί να καλύπτει την απαίτηση, αρκεί να εμφανίζεται εγκαίρως και να γίνεται εύκολα αντιληπτή. Πότε ένα υλικό είναι deepfake Γνωστοποίηση απαιτείται και όταν χρησιμοποιείται ΤΝ για τη δημιουργία ή την αλλοίωση εικόνας, ήχου ή βίντεο που αποτελεί προϊόν βαθυπαραποίησης.Δεν χαρακτηρίζεται deepfake κάθε υλικό που έχει παραχθεί ή επεξεργαστεί με ΤΝ. Πρέπει να μοιάζει με υπαρκτό ή ευλόγως υπαρκτό πρόσωπο, αντικείμενο, τόπο, οντότητα ή γεγονός και να μπορεί να εκληφθεί ψευδώς ως αυθεντικό ή αληθινό.Ενδεικτικά, μπορεί να πρόκειται για βίντεο στο οποίο εμφανίζεται δημόσιο πρόσωπο να κάνει δήλωση που δεν έκανε ποτέ. Αντίθετα, μια εμφανώς φανταστική εικόνα δεν αποτελεί αυτομάτως προϊόν βαθυπαραποίησης, καθώς δεν παρουσιάζεται κατ’ ανάγκην ως πραγματική καταγραφή.Η επισήμανση πρέπει να είναι αντιληπτή κατά την πρώτη έκθεση του πολίτη στο περιεχόμενο, χωρίς να χρειάζονται εξειδικευμένα τεχνικά μέσα. Μπορεί να είναι οπτική ή ακουστική, ανάλογα με τη μορφή του υλικού.Για καλλιτεχνικά, δημιουργικά, σατιρικά ή μυθοπλαστικά έργα η γνωστοποίηση εξακολουθεί να απαιτείται, επιτρέπεται όμως να γίνεται με τρόπο που δεν παρεμποδίζει την προβολή ή την απόλαυσή τους. Συναισθήματα και βιομετρικά χαρακτηριστικά Οι ίδιοι κανόνες διαφάνειας καλύπτουν τα συστήματα αναγνώρισης συναισθημάτων, τα οποία επιχειρούν να συναγάγουν συναισθήματα ή προθέσεις αναλύοντας βιομετρικά δεδομένα. Ένα εργαλείο τηλεφωνικού κέντρου θα μπορούσε, για παράδειγμα, να εκτιμά από τη φωνή αν ο καλών είναι θυμωμένος ή ικανοποιημένος.Ορισμένες χρήσεις της συγκεκριμένης τεχνολογίας απαγορεύονται στον χώρο εργασίας και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, εκτός εάν εξυπηρετούν ιατρικούς λόγους ή λόγους ασφάλειας. Όπου η χρήση επιτρέπεται, όσοι εκτίθενται σε αυτή πρέπει να το γνωρίζουν.Στη βιομετρική κατηγοριοποίηση, η εφαρμογή δεν επιχειρεί απαραίτητα να ταυτοποιήσει έναν άνθρωπο, αλλά να τον εντάξει σε κατηγορία βάσει των χαρακτηριστικών του. Μια τέτοια χρήση θα μπορούσε, για παράδειγμα, να εκτιμά την ηλικιακή ομάδα ενός προσώπου.Απαγορεύονται, μεταξύ άλλων, συστήματα που χρησιμοποιούν βιομετρικά δεδομένα για να συναγάγουν τη φυλή, τις πολιτικές πεποιθήσεις, τη συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη σεξουαλική ζωή ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Στις επιτρεπόμενες χρήσεις ο πολίτης πρέπει να ενημερώνεται ότι εκτίθεται στη συγκεκριμένη τεχνολογία.Όταν γίνεται επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, εξακολουθούν να ισχύουν και οι απαιτήσεις του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων. Τα κείμενα δημόσιου ενδιαφέροντος Ειδικός κανόνας αφορά τα κείμενα που δημιουργούνται ή αλλοιώνονται με ΤΝ και δημοσιεύονται για την ενημέρωση του κοινού σε ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος. Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται θέματα πολιτικής, οικονομίας, δημόσιας διοίκησης, Δικαιοσύνης, υγείας, ασφάλειας, περιβάλλοντος, επιστήμης και προστασίας των καταναλωτών.Ο φορέας που χρησιμοποιεί ΤΝ για την παραγωγή ή την αλλοίωση του κειμένου και το δημοσιεύει οφείλει να αποκαλύπτει ότι έχει παραχθεί ή υποστεί χειρισμό τεχνητά.Η ένδειξη δεν χρειάζεται όταν συντρέχουν σωρευτικά δύο προϋποθέσεις: έχει προηγηθεί ουσιαστική ανθρώπινη επανεξέταση ή συντακτικός έλεγχος και φυσικό ή νομικό πρόσωπο αναλαμβάνει τη συντακτική ευθύνη για τη δημοσίευση.Η απλή ανάγνωση ή η διόρθωση ορθογραφικών και γραμματικών λαθών δεν επαρκεί. Ο έλεγχος πρέπει να αφορά την ουσία και την ακρίβεια των πληροφοριών, με πραγματική δυνατότητα τροποποίησης ή απόρριψης του υλικού.Ένα δημοσιογραφικό κείμενο που έχει περάσει από αυτή τη διαδικασία και δημοσιεύεται υπό την ευθύνη μέσου ενημέρωσης δεν χρειάζεται, συνεπώς, να φέρει αυτομάτως ένδειξη ότι χρησιμοποιήθηκε ΤΝ κατά την προετοιμασία του. Δύο διαφορετικές σημάνσεις Η γνωστοποίηση προς τον πολίτη διαφέρει από τη μηχαναγνώσιμη σήμανση. Η πρώτη είναι ορατή ή ακουστική και γίνεται άμεσα αντιληπτή. Η δεύτερη ενσωματώνεται τεχνικά στο υλικό, ώστε πλατφόρμες και εργαλεία ανίχνευσης να αναγνωρίζουν ότι δημιουργήθηκε ή αλλοιώθηκε με ΤΝ.Οι πάροχοι συστημάτων που παράγουν συνθετικό κείμενο, εικόνα, ήχο ή βίντεο πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τα αποτελέσματά τους φέρουν τέτοια τεχνική επισήμανση. Οι λύσεις που χρησιμοποιούνται οφείλουν να είναι αποτελεσματικές, διαλειτουργικές, ανθεκτικές και αξιόπιστες, στον βαθμό που αυτό είναι τεχνικά εφικτό.Η μηχαναγνώσιμη σήμανση δεν αρκεί στην περίπτωση των προϊόντων βαθυπαραποίησης, όπου απαιτείται επιπλέον γνωστοποίηση που να γίνεται αντιληπτή από τον άνθρωπο.Εξαίρεση από την τεχνική επισήμανση προβλέπεται όταν η ΤΝ χρησιμοποιείται μόνο για τυπική ή βοηθητική επεξεργασία ή δεν μεταβάλλει ουσιωδώς τα δεδομένα εισόδου και το νόημά τους.Για τα συστήματα που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά πριν από τις 2 Αυγούστου, οι πάροχοι έχουν προθεσμία έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 για να τα προσαρμόσουν στην υποχρέωση μηχαναγνώσιμης σήμανσης. Η μεταβατική περίοδος αφορά μόνο αυτή την τεχνική απαίτηση, ενώ οι υπόλοιπες υποχρεώσεις ενημέρωσης εφαρμόζονται από τις 2 Αυγούστου.Διαφορετική είναι η περίπτωση του περιεχομένου που είχε ήδη παραχθεί και δημοσιοποιηθεί πριν από την ημερομηνία αυτή. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν απαιτείται να επισημανθεί αναδρομικά, αν και η προαιρετική γνωστοποίησή του ενθαρρύνεται. Οι καταγγελίες στην Ελλάδα Τον έλεγχο των κανόνων δεν αναλαμβάνει μία μόνο αρχή. Το ευρωπαϊκό Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης εποπτεύει ορισμένα συστήματα που συνδέονται με μοντέλα ΤΝ γενικού σκοπού, καθώς και εφαρμογές που αποτελούν ή ενσωματώνονται σε πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες ή μηχανές αναζήτησης, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει ο Κανονισμός.Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων είναι αρμόδιος για τις εφαρμογές που χρησιμοποιούνται από τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ. Οι υπόλοιπες υποθέσεις ελέγχονται από τις εθνικές αρχές εποπτείας της αγοράς.Στην Ελλάδα, για τις υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 50 στα συστήματα που υπάγονται στην εθνική εποπτεία, αρμόδια είναι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), η οποία ορίζεται και ως ενιαίο σημείο επαφής για τον AI Act.Στην ΑΠΔΠΧ συστήνεται ενιαία πλατφόρμα υποβολής καταγγελιών για παραβιάσεις του AI Act. Μέσω αυτής ο πολίτης θα μπορεί, μεταξύ άλλων, να καταγγέλλει ότι δεν ενημερώθηκε πως συνομιλούσε με σύστημα ΤΝ, ότι εκτέθηκε σε προϊόν βαθυπαραποίησης χωρίς σχετική γνωστοποίηση ή ότι χρησιμοποιήθηκε σύστημα αναγνώρισης συναισθημάτων ή βιομετρικής κατηγοριοποίησης χωρίς να το γνωρίζει.Εάν η καταγγελία αφορά σύστημα ΤΝ υψηλού κινδύνου που συνδέεται με ρυθμιζόμενο προϊόν, η ΑΠΔΠΧ τη διαβιβάζει στην κατά περίπτωση αρμόδια αρχή εποπτείας της συγκεκριμένης αγοράς. Πρόκειται για τις αρχές που ήδη ελέγχουν κατηγορίες προϊόντων όπως ο ραδιοεξοπλισμός, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και ο βιομηχανικός εξοπλισμός.Η κλαδική αρχή που παραλαμβάνει την υπόθεση πρέπει μέσα σε 30 ημέρες να κρίνει εάν είναι αρμόδια και μέσα σε 60 ημέρες να την αξιολογήσει, να ενημερώσει την πλατφόρμα για την πορεία της και να θέσει χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες ενέργειες. Αν δεν τηρήσει τη δεύτερη προθεσμία, η ΑΠΔΠΧ μπορεί, αφού της δώσει περιθώριο ακόμη δέκα ημερών, να αναλάβει η ίδια την εξέταση της καταγγελίας και την ενδεχόμενη επιβολή κυρώσεων.Οι προθεσμίες των 30 και 60 ημερών δεν προβλέπονται για τις υποθέσεις που υπάγονται εξαρχής στην αρμοδιότητα της ΑΠΔΠΧ, όπως οι καταγγελίες για παράλειψη ενημέρωσης σχετικά με διαλογικά συστήματα ΤΝ, προϊόντα βαθυπαραποίησης, αναγνώριση συναισθημάτων ή βιομετρική κατηγοριοποίηση. Για τις υποθέσεις που ελέγχονται απευθείας από το ευρωπαϊκό Γραφείο ΤΝ λειτουργεί χωριστό ευρωπαϊκό εργαλείο καταγγελιών.Ο νόμος 5321/2026 ορίζει επίσης την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) ως κοινοποιούσα αρχή για τον AI Act. Ο ρόλος της αφορά τις διαδικασίες αξιολόγησης και κοινοποίησης των οργανισμών που ελέγχουν τη συμμόρφωση ορισμένων συστημάτων υψηλού κινδύνου, σε συνεργασία με τις αντίστοιχες κλαδικές αρχές όπου εφαρμόζεται ειδική ενωσιακή νομοθεσία.Στην ΕΕΤΤ συστήνονται ακόμη Κέντρο Συντονισμού και Τεχνογνωσίας για την ΤΝ και ρυθμιστικό δοκιμαστήριο για την ανάπτυξη και δοκιμή καινοτόμων εφαρμογών σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Για τη λειτουργία του τελευταίου αρμόδιες είναι από κοινού η ΕΕΤΤ και η ΑΠΔΠΧ.Ο ίδιος νόμος προβλέπει ενιαίο μητρώο των συστημάτων ΤΝ που χρησιμοποιούν οι φορείς του Δημοσίου και Παρατηρητήριο ΤΝ στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Τα συστήματα που βρίσκονταν ήδη σε λειτουργία πρέπει να δηλωθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Πρόστιμα έως 15 εκατ. ευρώ Για παραβίαση των υποχρεώσεων διαφάνειας το διοικητικό πρόστιμο μπορεί να φθάσει τα 15 εκατ. ευρώ ή, όταν ο παραβάτης είναι επιχείρηση, το 3% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της προηγούμενης οικονομικής χρήσης.Στην Ελλάδα, για τις παραβάσεις του άρθρου 50 που υπάγονται στην εθνική εποπτεία, τα πρόστιμα επιβάλλονται από την ΑΠΔΠΧ. Στις υποθέσεις που ελέγχονται απευθείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο αρμόδια είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω του Γραφείου Τεχνητής Νοημοσύνης, ή, για τα συστήματα των θεσμικών οργάνων και των οργανισμών της ΕΕ, ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων.Για τις επιχειρήσεις εφαρμόζεται κατά κανόνα το υψηλότερο από τα δύο ανώτατα όρια. Στις μικρομεσαίες και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, καθώς και στις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, λαμβάνεται το χαμηλότερο.Το ύψος της κύρωσης εξαρτάται από τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης, τον αριθμό των προσώπων που επηρεάστηκαν, τη ζημία, το μέγεθος του παραβάτη, τη συνεργασία του με τις αρχές και το αν ενήργησε με πρόθεση ή από αμέλεια.Οι εποπτικές αρχές μπορούν επίσης να απευθύνουν προειδοποιήσεις, να εκδίδουν εντολές συμμόρφωσης και να επιβάλλουν περιοδικές χρηματικές κυρώσεις σε όσους δεν εκτελούν τις αποφάσεις τους. Τα μέτρα μπορούν να αφορούν και φορείς του Δημοσίου.Ο ελληνικός νόμος προβλέπει επιπλέον φυλάκιση και χρηματική ποινή για όποιον αφαιρεί τις μηχαναγνώσιμες επισημάνσεις, παρακωλύει τη λειτουργία των τεχνικών λύσεων σήμανσης ή αφαιρεί τη γνωστοποίηση ότι περιεχόμενο αποτελεί προϊόν βαθυπαραποίησης ή έχει παραχθεί ή αλλοιωθεί τεχνητά, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2146007/h-charta-dikaiomaton-stin-koinonia-tis-technitis-noimosynis/

Εντοπίστηκαν οι αρχαίοι άνθρωποι «φαντάσματα» το DNA των οποίων κληρονομήσαμε εμείς. Πρόκειται για δύο μυστηριώδεις γενεαλογικές ομάδες ανθρώπων από την Αφρική και την Ευρασία. Νέα έρευνα με επικεφαλής επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλι αποκαλύπτει ότι πέρα από τους Νεάντερταλ και τους Ντενίσοβαν οι σύγχρονοι άνθρωποι διασταυρώθηκαν και με δύο μυστηριώδεις άγνωστες μέχρι σήμερα ανθρώπινες γενεαλογικές ομάδες που οι ειδικοί χαρακτηρίζουν «φαντάσματα».Η μία ομάδα εντοπίστηκε στην Αφρική πριν από περισσότερα από 50,000 χρόνια και η άλλη στην Ευρασία πριν από περισσότερα από 1,7 εκατομμύρια χρόνια. «Η αποκωδικοποίηση των γονιδιωμάτων των Νεάντερταλ και των Ντενίσοβαν έχει μεταμορφώσει την κατανόησή μας για την ανθρώπινη εξέλιξη, αποκαλύπτοντας στοιχεία γενετικής ανταλλαγής μεταξύ των σύγχρονων ανθρώπων και αρχαϊκών ανθρωπίνων ειδών» δήλωσε Γιούλιν Ζανγκ επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλι.«Οι περισσότεροι μη αφρικανικοί πληθυσμοί σήμερα φέρουν 1% έως 2% καταγωγή από Νεάντερταλ ενώ οι πληθυσμοί της Ασίας και της Ωκεανίας διαθέτουν 0,1% έως 5% γενετική καταγωγή από Ντενίσοβαν. Η αρχαϊκή αυτή γενετική κληρονομιά έχει επηρεάσει σημαντικά την ανθρώπινη προσαρμογή και την εμφάνιση ασθενειών, συμβάλλοντας σε χαρακτηριστικά όπως η χρώση του δέρματος, η προσαρμογή σε μεγάλα υψόμετρα και η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, έχουν δημοσιευθεί μόνο έξι πλήρη γονιδιώματα αρχαϊκών ανθρώπων — τέσσερα Νεάντερταλ και δύο Ντενίσοβαν — όλα από την Ευρασία. Έτσι, οι γνώσεις μας για την εξελικτική ιστορία και την επίδραση της αρχαϊκής γενετικής καταγωγής εκτός Ευρασίας και σε βαθύτερες χρονικές περιόδους παραμένουν ελλιπείς» εξηγεί ο Ζανγκ. Η νέα μέθοδος που αποκάλυψε τους άγνωστους προγόνους Για να εντοπίσουν τα γενετικά ίχνη αυτών των αρχαίων διασταυρώσεων, οι ερευνητές ανέπτυξαν μια νέα υπολογιστική μέθοδο με την ονομασία TRACE (TRacking Archaic Contributions via ARG Estimation).Αντί να βασίζεται σε αρχαίο DNA από απολιθώματα η τεχνική ανασυνθέτει τις γενεαλογικές σχέσεις που είναι «κρυμμένες» μέσα στα γονιδιώματα εκατοντάδων σύγχρονων ανθρώπων. Έτσι μπορεί να εντοπίσει τμήματα DNA των οποίων η καταγωγή εκτείνεται πολύ βαθύτερα στο παρελθόν από ό,τι αναμενόταν.Εφαρμόζοντας τη μέθοδο TRACE οι ερευνητές εντόπισαν μια άγνωστη μέχρι σήμερα «φαντασματική» γενεαλογική γραμμή που διασταυρώθηκε με τους ανατομικά σύγχρονους Homo sapiens στην Αφρική πριν από περισσότερα από 50,000 χρόνια δηλαδή πριν από τη μεγάλη μετανάστευση προς την Ευρώπη και την Ασία.Η συγκεκριμένη γενεαλογική ομάδα είχε αποσχιστεί από το ανθρώπινο εξελικτικό δέντρο πριν από περίπου 800,000 χρόνια περίπου την ίδια εποχή που χωρίστηκαν εξελικτικά οι Νεάντερταλ και οι Ντενίσοβαν. Σήμερα το DNA της αποτελεί περίπου το 1% του γονιδιώματος κάθε ανθρώπου που ζει στη Γη ανεξάρτητα από την καταγωγή του.«Προηγούμενες μελέτες είχαν υποδείξει ότι ίσως υπήρχε γενετική καταγωγή από άγνωστες αρχαϊκές ανθρώπινες ομάδες αλλά δεν είχαν καταλήξει αν αυτή υπήρχε μόνο στους αφρικανικούς πληθυσμούς ή και αλλού ούτε πότε συνέβη η διασταύρωση. Καταφέραμε να εντοπίσουμε και να χαρτογραφήσουμε συγκεκριμένες περιοχές του ανθρώπινου γονιδιώματος που προέρχονται από αυτή τη φαντασματική γενεαλογική γραμμή και να δείξουμε ότι υπάρχει σε όλους τους σύγχρονους ανθρώπους όχι μόνο στους Αφρικανούς» αναφέρει ο Ζανγκ. Μια ακόμη αρχαιότερη ανθρώπινη γενεαλογία Η δεύτερη γενεαλογική γραμμή που ανακαλύφθηκε είναι ακόμη πιο αρχαία. Χρονολογείται πριν από περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια και χαρακτηρίζεται ως «υπεραρχαϊκή». Δεν φαίνεται να διασταυρώθηκε απευθείας με τους σύγχρονους ανθρώπους. Αντίθετα, αναμείχθηκε γενετικά με τους Ντενίσοβαν στην Ευρασία.Αργότερα όταν οι Ντενίσοβαν διασταυρώθηκαν με τους Homo sapiens ένα μέρος αυτού του υπεραρχαϊκού DNA πέρασε και στους σύγχρονους ανθρώπους. Τα ίχνη του εντοπίζονται κυρίως στους σημερινούς πληθυσμούς της Ωκεανίας οι οποίοι διαθέτουν και τα υψηλότερα ποσοστά γενετικής καταγωγής από Ντενίσοβαν.«Το εύρημα σχετικά με την υπεραρχαϊκή γενεαλογία είναι ιδιαίτερα συναρπαστικό, επειδή αποκαλύπτει γενετικές συνεισφορές από έναν ανθρώπινο πληθυσμό που έζησε πριν από περισσότερο από ένα εκατομμύριο χρόνια, παρότι δεν διαθέτουμε ακόμη αλληλουχημένο DNA από αυτόν» δήλωσε ο μεταδιδακτορικός ερευνητής του αμερικανικού πανεπιστημίου Johns Hopkins Δρ. Άρτζουν Μπιντάντα.Περίπου το 2% του ανθρώπινου γονιδιώματος προέρχεται από άγνωστους προγόνους. Συνολικά οι δύο νεοανακαλυφθείσες γενεαλογικές γραμμές αντιπροσωπεύουν περίπου το 2% του σύγχρονου ανθρώπινου γονιδιώματος.«Διαπιστώσαμε ότι περίπου το 2% του ανθρώπινου γονιδιώματος προέρχεται από αρχαϊκά ανθρώπινα είδη. Στην περίπτωση αυτής της άγνωστης γενεαλογικής γραμμής τόσο οι αφρικανικοί όσο και οι μη αφρικανικοί πληθυσμοί κληρονόμησαν παρόμοια ποσοστά γενετικής καταγωγής. Κάθε άνθρωπος διαθέτει περίπου 0,5% έως 1% του γονιδιώματός του από αυτή την άγνωστη γενεαλογική ομάδα» λέει ο Ζάνγκ.Πολλά από αυτά τα αρχαία γονιδιακά τμήματα εντοπίζονται σε περιοχές του γονιδιώματος που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα και τον μεταβολισμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι ίσως βοήθησαν τους πρώτους ανθρώπους να προσαρμοστούν σε νέα περιβάλλοντα, νέους παθογόνους οργανισμούς και διαφορετικές πηγές τροφής.«Αυτό το μοτίβο δεν αποτελεί έκπληξη. Η προσαρμογή σε νέους παθογόνους οργανισμούς και νέες πηγές τροφής υπήρξε μία από τις ισχυρότερες εξελικτικές πιέσεις στην ιστορία του ανθρώπου. Η διασταύρωση με άλλες ανθρώπινες ομάδες εισήγαγε νέα γενετική ποικιλότητα, προσφέροντας επιπλέον “πρώτη ύλη” στη φυσική επιλογή. Τα ωφέλιμα γενετικά χαρακτηριστικά μπορούσαν στη συνέχεια να διατηρηθούν και να εξαπλωθούν σε πολλές επόμενες γενιές» δήλωσε η Δρ. Πρίγια Μουρτζάνι από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλι. Οι επόμενοι στόχοι της έρευνας Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι, καθώς οι παγκόσμιες βάσεις δεδομένων γονιδιωμάτων θα εμπλουτίζονται με μεγαλύτερη ποικιλία ανθρώπινων πληθυσμών, θα μπορέσουν να εντοπίσουν ακόμη πιο αμυδρά ίχνη και άλλων άγνωστων ανθρώπινων γενεαλογικών γραμμών.Παράλληλα, η ανακάλυψη περισσότερων γονιδιωμάτων Ντενίσοβαν θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά στην κατανόηση αυτής της πολύπλοκης εξελικτικής ιστορίας. Επιπλέον, οι πρωτεϊνικές αλληλουχίες που πρόσφατα εξήχθησαν από απολιθώματα του Homo erectus ενδέχεται να βοηθήσουν τους ερευνητές να εξακριβώσουν ποιος ήταν ο μυστηριώδης υπεραρχαϊκός πρόγονος.«Πιστεύω ότι αυτές οι νέες υπολογιστικές μέθοδοι, που μας επιτρέπουν να ανακατασκευάζουμε τις γενεαλογικές σχέσεις, αποτελούν το επόμενο μεγάλο βήμα σε αυτόν τον επιστημονικό τομέα, επειδή μας δίνουν τη δυνατότητα να αποκαλύπτουμε κρυμμένα επεισόδια της ανθρώπινης ιστορίας χωρίς να απαιτείται η ύπαρξη αρχαίου DNA» κατέληξε η Δρ. Μουρτζάνι. Καλλιτεχνική απεικόνιση μίας από τις δύο άγνωστες ομάδες ανθρώπων. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2146051/entopistikan-oi-archaioi-anthropoi-fantasmata-to-dna-ton-opoion-klironomisame-emeis/

Από τι είναι φτιαγμένος ο χωροχρόνος; Ο χωροχρόνος ίσως αναδύεται από μια πιο θεμελιώδη πραγματικότητα. Η κατανόηση του πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό θα μπορούσε να ξεκλειδώσει τον πιο επιτακτικό στόχο της φυσικής: μια κβαντική θεωρία της βαρύτητας. Η Natalie Paquette περνά τον χρόνο της προσπαθώντας να σκεφτεί πώς μπορεί να αναπτυχθεί μια επιπλέον διάσταση. Ξεκινήστε με μικρούς κύκλους, διασκορπισμένους σε κάθε σημείο του χώρου και του χρόνου – μια συμπαγοποιημένη διάσταση, διπλωμένη στον εαυτό της. Στη συνέχεια, συρρικνώστε αυτούς τους κύκλους όλο και περισσότερο, σφίγγοντας τον βρόχο, μέχρι να συμβεί ένας περίεργος μετασχηματισμός: η διάσταση παύει να φαίνεται μικροσκοπική και αντίθετα γίνεται τεράστια, όπως όταν συνειδητοποιείτε ότι κάτι που δείχνει μικρό και κοντινό είναι στην πραγματικότητα τεράστιο και μακρινό. «Συρρικνώνουμε μια χωρική διάσταση», λέει η Paquette. «Αλλά όταν προσπαθούμε να την συρρικνώσουμε πέρα από ένα ορισμένο σημείο, αναδύεται στη θέση της μια νέα, τεράστια χωρική διάσταση».Η Paquette είναι θεωρητική φυσικός στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον και δεν είναι η μόνη που μελετά αυτό το παράξενο είδος διαστατικού μετασχηματισμού. Ένας αυξανόμενος αριθμός φυσικών, οι οποίοι εργάζονται σε διαφορετικούς τομείς του κλάδου με διαφορετικές προσεγγίσεις, συγκλίνουν όλο και περισσότερο σε μια βαθιά ιδέα: ο χώρος, και ίσως ακόμη και ο χρόνος, δεν είναι θεμελιώδης. Αντίθετα, ο χώρος και ο χρόνος ίσως είναι αναδυόμενοι: θα μπορούσαν να προκύπτουν από την δομή και την συμπεριφορά πιο βασικών συστατικών της φύσης. Στο βαθύτερο επίπεδο της πραγματικότητας, ερωτήματα όπως «Πού;» και «Πότε;» απλά μπορεί να μην έχουν καθόλου απαντήσεις. «Έχουμε πολλές ενδείξεις από τη φυσική ότι ο χωροχρόνος, όπως τον κατανοούμε, δεν είναι το θεμελιώδης», λέει η Paquette.Αυτές οι ριζοσπαστικές αντιλήψεις προέρχονται από τις πιο πρόσφατες ανατροπές στο κυνήγι ενός αιώνα για μια θεωρία κβαντικής βαρύτητας. Η καλύτερη θεωρία βαρύτητας των φυσικών είναι η γενική σχετικότητα, η περίφημη σύλληψη του Άλμπερτ Αϊνστάιν για το πώς η ύλη καμπυλώνει τον χωροχρόνο. Η καλύτερη θεωρία τους για όλα τα υπόλοιπα είναι η κβαντική φυσική, η οποία είναι εκπληκτικά ακριβής όσον αφορά τις ιδιότητες της ύλης, της ενέργειας και των υποατομικών σωματιδίων. Και οι δύο θεωρίες έχουν περάσει με χαρακτηριστική ευκολία όλα τα τεστ που μπόρεσαν να επινοήσουν οι φυσικοί τον περασμένο αιώνα. Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς πως αν τις συνδυάζαμε, θα αποκτούσαμε μια «θεωρία των πάντων».Όμως οι δύο θεωρίες δεν συνδυάζονται καλά. Αν επιχειρήσετε να εφαρμόσετε την γενική σχετικότητα σε κβαντικά φαινόμενα, θα πάρετε αντιφατικές απαντήσεις, με ανεξέλεγκτους απειρισμούς να καταστρέφουν τους υπολογισμούς σας. Στην φύση η βαρύτητα λειτουργεί και σε κβαντικές συνθήκες, συνέβη στις πρώτες στιγμές της Μεγάλης Έκρηξης και εξακολουθεί να συμβαίνει στο εσωτερικό των μαύρων τρυπών – αλλά εμείς οι άνθρωποι ακόμα παλεύουμε να καταλάβουμε πώς ακριβώς γίνεται το κόλπο. Μέρος του προβλήματος έγκειται στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οι δύο θεωρίες περιγράφουν τον χώρο και τον χρόνο. Ενώ η κβαντική φυσική θεωρεί τον χώρο και τον χρόνο αμετάβλητους, η γενική σχετικότητα τους καμπυλώνει με χαρακτηριστική ευκολία.Με κάποιον τρόπο, μια θεωρία κβαντικής βαρύτητας θα έπρεπε να συμβιβάσει αυτές τις έννοιες για τον χώρο και τον χρόνο. Ένας τρόπος για να επιτευχθεί αυτό θα ήταν να εξαλειφθεί το πρόβλημα στην πηγή του, δηλαδή στον ίδιο τον χωροχρόνο, θεωρώντας ότι ο χώρος και ο χρόνος αναδύονται από κάτι πιο θεμελιώδες. Τα τελευταία χρόνια, αρκετές διαφορετικές ερευνητικές προσπάθειες υποδεικνύουν ότι στο βαθύτερο επίπεδο της πραγματικότητας, ο χώρος και ο χρόνος δεν υπάρχουν με τον ίδιο τρόπο που υπάρχουν στον καθημερινό μας κόσμο. Την τελευταία δεκαετία, αυτές οι ιδέες έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι φυσικοί αντιμετωπίζουν τις μαύρες τρύπες. Τώρα οι ερευνητές χρησιμοποιούν αυτές τις έννοιες για να ρίξουν φως στη λειτουργία κάτι ακόμα πιο εξωτικού: των σκουληκότρυπων – υποθετικών συνδέσεων σαν σήραγγες μεταξύ απομακρυσμένων σημείων του χωροχρόνου. Αυτές οι επιτυχίες διατηρούν ζωντανή την ελπίδα για μια ακόμη βαθύτερη ανακάλυψη. Αν ο χωροχρόνος είναι αναδυόμενος, τότε η κατανόηση της προέλευσής του, και του πώς θα μπορούσε να προκύψει από κάτι άλλο, ίσως είναι το στοιχείο που λείπει για να ξεκλειδώσει επιτέλους η πόρτα προς μια θεωρία των πάντων. Ο κόσμος σε ένα ντουέτο χορδών Η πιο δημοφιλής υποψήφια θεωρία κβαντικής βαρύτητας μεταξύ των φυσικών είναι η θεωρία χορδών. Σύμφωνα με αυτή την ιδέα, οι χορδές αποτελούν τα θεμελιώδη συστατικά της ύλης και της ενέργειας, δημιουργώντας τα πολυάριθμα θεμελιώδη υποατομικά σωματίδια που παρατηρούνται στους επιταχυντές σε όλο τον κόσμο. Είναι υπεύθυνες ακόμη και για την βαρύτητα: ένα υποθετικό σωματίδιο που μεταφέρει τη βαρυτική δύναμη, το «βαρυτόνιο», αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια της θεωρίας.Αλλά η θεωρία χορδών είναι δύσκολο να κατανοηθεί, «πατάει» σε μαθηματικό έδαφος που χρειάστηκε δεκαετίες για να εξερευνηθεί από φυσικούς και μαθηματικούς. Μεγάλο μέρος της δομής της θεωρίας παραμένει αχαρτογράφητο, οι «αποστολές» σχεδιάζονται ακόμη και χάρτες περιμένουν να δημιουργηθούν. Μέσα σε αυτό το νέο πεδίο, η κύρια τεχνική πλοήγησης είναι μέσω μαθηματικών δυαδικοτήτων, αντιστοιχιών δηλαδή μεταξύ ενός είδους συστήματος και ενός άλλου.Ένα παράδειγμα είναι η δυαδικότητα που αναφέρθηκε στην αρχή αυτού του άρθρου, μεταξύ μικροσκοπικών και τεράστιων διαστάσεων. Προσπαθήστε να στριμώξετε μια διάσταση σε έναν μικρό χώρο, και η θεωρία χορδών σας λέει ότι θα καταλήξετε με κάτι μαθηματικά πανομοιότυπο με έναν κόσμο όπου αυτή η διάσταση είναι τεράστια. Οι δύο καταστάσεις είναι ισοδύναμες, σύμφωνα με τη θεωρία χορδών. Μπορείτε να περνάτε από τη μία περιγραφή στην άλλη και να χρησιμοποιείτε τεχνικές από την μία κατάσταση για να κατανοήσετε πώς λειτουργεί η άλλη. «Αν παρακολουθείτε προσεκτικά τα θεμελιώδη δομικά στοιχεία της θεωρίας», λέει η Paquette, «μπορείτε να διαπιστώσετε με φυσικό τρόπο ότι ορισμένες φορές… ίσως αναπτύξετε μια νέα χωρική διάσταση».Μια παρόμοια δυαδικότητα υποδεικνύει σε πολλούς θεωρητικούς χορδών ότι ο ίδιος ο χώρος είναι αναδυόμενος. Η ιδέα ξεκίνησε το 1997, όταν ο Juan Maldacena, φυσικός στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών, ανακάλυψε μια δυαδικότητα ανάμεσα σε ένα είδος επαρκώς κατανοητής κβαντικής θεωρίας γνωστής ως σύμμορφης θεωρίας πεδίου (CFT) και σε ένα ειδικό είδος χωροχρόνου της γενικής σχετικότητας, γνωστό ως χώρος anti-de Sitter (AdS). Οι δύο αυτές θεωρίες μοιάζουν εντελώς διαφορετικές, η CFT δεν περιλαμβάνει καθόλου βαρύτητα, ενώ ο χώρος AdS ενσωματώνει ολόκληρη την θεωρία βαρύτητας του Αϊνστάιν. Όμως, τα ίδια μαθηματικά μπορούν να περιγράψουν και τους δύο κόσμους. Όταν ανακαλύφθηκε, αυτή η αντιστοιχία AdS/CFT παρείχε έναν απτό μαθηματικό δεσμό ανάμεσα σε μια κβαντική θεωρία και ένα πλήρες σύμπαν που περιλαμβάνει βαρύτητα.Περιέργως, ο χώρος AdS στην αντιστοιχία AdS/CFT είχε μία παραπάνω διάσταση από την κβαντική CFT. Αλλά οι φυσικοί ενθουσιάστηκαν με αυτή την αναντιστοιχία επειδή αποτελούσε ένα πλήρως επεξεργασμένο παράδειγμα ενός άλλου είδους αντιστοιχίας που είχε επινοηθεί λίγα χρόνια νωρίτερα από τους φυσικούς Gerard ‘t Hooft του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης και Leonard Susskind του Πανεπιστημίου Stanford, γνωστής ως ολογραφική αρχή. Με βάση μερικά από τα περίεργα χαρακτηριστικά των μαύρων τρυπών, οι ‘t Hooft και Susskind υποψιάστηκαν ότι οι ιδιότητες μιας περιοχής του χώρου θα μπορούσαν να «κωδικοποιούνται» πλήρως στο όριό της. Με άλλα λόγια, η δισδιάστατη επιφάνεια μιας μαύρης τρύπας θα περιείχε όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για να γνωρίζουμε τι υπάρχει στο τρισδιάστατο εσωτερικό της, σαν ένα ολόγραμμα. «Νομίζω ότι πολλοί πίστευαν ότι ήμασταν τρελοί», λέει ο Susskind. «Δύο καλοί φυσικοί που ξέφυγαν».Παρομοίως, στην αντιστοιχία AdS/CFT, η τετραδιάστατη CFT κωδικοποιεί τα πάντα για τον πενταδιάστατο χώρο AdS με τον οποίο συνδέεται. Σε αυτό το σύστημα, ολόκληρη η περιοχή του χωροχρόνου οικοδομείται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των στοιχείων του κβαντικού συστήματος στη σύμμορφη θεωρία πεδίου. Ο Maldacena παρομοιάζει αυτή την διαδικασία με την ανάγνωση ενός μυθιστορήματος. «Αν αφηγείστε μια ιστορία σε ένα βιβλίο, υπάρχουν οι χαρακτήρες που κάνουν κάτι», λέει. «Αλλά το μόνο που υπάρχει είναι μια γραμμή κειμένου, σωστά; Το τι κάνουν οι χαρακτήρες συνάγεται από αυτή τη γραμμή. Οι χαρακτήρες του βιβλίου θα ήταν σαν την θεωρία του «όγκου» [AdS]. Και η γραμμή του κειμένου είναι η [CFT]».Αλλά από πού προέρχεται ο χώρος στον χώρο AdS; Αν αυτός ο χώρος είναι αναδυόμενος, από τι αναδύεται; Η απάντηση είναι ένα ειδικό και παράξενα κβαντικό είδος αλληλεπίδρασης στην CFT: η κβαντική σύμπλεξη, μια σύνδεση μεγάλων αποστάσεων μεταξύ αντικειμένων, που συσχετίζει ακαριαία τη συμπεριφορά τους με στατιστικά απίθανους τρόπους. Η σύμπλεξη προβλημάτισε πάρα πολύ τον Αϊνστάιν, ο οποίος την αποκάλεσε «στοιχειωμένη δράση από απόσταση». Θα μάθουμε ποτέ την πραγματική φύση του χώρου και του χρόνου; Ωστόσο, παρά την αλλόκοτη φύση της, η σύμπλεξη είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό της κβαντικής φυσικής. Όταν δύο οποιαδήποτε αντικείμενα αλληλεπιδρούν στην κβαντομηχανική, γενικά συν-πλέκονται και θα παραμείνουν έτσι όσο διατηρούνται απομονωμένα από τον υπόλοιπο κόσμο, ανεξάρτητα από το πόσο μακριά μπορεί να ταξιδέψουν το ένα από το άλλο. Σε πειράματα, οι φυσικοί έχουν διατηρήσει την κβαντική σύμπλεξη μεταξύ σωματιδίων που απέχουν περισσότερο από 1000 χιλιόμετρα μεταξύ τους, ακόμη και μεταξύ σωματιδίων στο έδαφος και άλλων που στάλθηκαν σε δορυφόρους σε τροχιά. Καταρχήν, δύο συν-πλεγμένα σωματίδια θα μπορούσαν να διατηρήσουν τη σύνδεσή τους σε αντίθετες πλευρές του γαλαξία ή του σύμπαντος. Η απόσταση απλώς δεν φαίνεται να έχει σημασία για την σύμπλεξη, ένας γρίφος που ταλαιπωρεί πολλούς φυσικούς εδώ και δεκαετίες.Αλλά αν ο χώρος είναι αναδυόμενος, η ικανότητα της σύμπλεξης να διατηρείται σε μεγάλες αποστάσεις ίσως και να μην είναι τόσο μυστηριώδης. Σε τελική ανάλυση, η απόσταση είναι ένα κατασκεύασμα. Σύμφωνα με μελέτες της αντιστοιχίας AdS/CFT από τους φυσικούς Shinsei Ryu του Πανεπιστημίου Princeton και Tadashi Takayanagi του Πανεπιστημίου του Κιότο, η σύμπλεξη είναι αυτή που εξ αρχής δημιουργεί αποστάσεις στον χώρο AdS. Δύο οποιεσδήποτε κοντινές περιοχές του χώρου στην πλευρά του AdS αντιστοιχούν σε δύο εξαιρετικά συν-πλεγμένα κβαντικά στοιχεία της CFT. Όσο πιο στενή είναι η σύμπλεξή τους, τόσο πιο κοντά βρίσκονται οι περιοχές του χώρου.Τα τελευταία χρόνια, οι φυσικοί έχουν αρχίσει να υποψιάζονται ότι αυτή η σχέση ίσως ισχύει και για το δικό μας σύμπαν. «Τι είναι αυτό που συγκρατεί τον χώρο και τον εμποδίζει να διαλυθεί σε ξεχωριστές υποπεριοχές; Η απάντηση είναι η σύμπλεξη μεταξύ δύο τμημάτων του χώρου», λέει ο Susskind. «Η συνέχεια και η συνδεσιμότητα του χώρου οφείλουν την ύπαρξή τους στην κβαντομηχανική σύμπλεξη». Η σύμπλεξη, επομένως, ίσως αποτελεί το θεμέλιο της δομής του ίδιου του χώρου, σχηματίζοντας τον ιστό που γεννά τη γεωμετρία του κόσμου. «Αν μπορούσατε με κάποιον τρόπο να καταστρέψετε την σύμπλεξη μεταξύ δύο τμημάτων [του χώρου], ο χώρος θα διαλυόταν», λέει ο Susskind. «Θα έκανε το αντίθετο από το να αναδύεται. Θα κατέρρεε ως αναδυόμενη δομή». Χώρος για σκέψη Αν ο χώρος είναι φτιαγμένος από κβαντική σύμπλεξη, τότε ο γρίφος της κβαντικής βαρύτητας μοιάζει πολύ πιο εύκολο να λυθεί: αντί να προσπαθούμε να εξηγήσουμε την καμπύλωση του χώρου με κβαντικό τρόπο, ο ίδιος ο χώρος αναδύεται από ένα θεμελιωδώς κβαντικό φαινόμενο. Ο Susskind υποπτεύεται ότι αυτός είναι ο λόγος που μια θεωρία κβαντικής βαρύτητας ήταν τόσο δύσκολο να βρεθεί εξ αρχής. «Νομίζω ότι ο λόγος που δεν λειτούργησε ποτέ πολύ καλά είναι επειδή ξεκίνησε με την εικόνα δύο διαφορετικών πραγμάτων, της γενικής σχετικότητας και της κβαντικής μηχανικής, και προσπάθησε να τα συνενώσει», λέει. «Και πιστεύω πως η ουσία είναι ότι σχετίζονται πολύ στενά για να τα διαχωρίσουμε και μετά να τα συνδέσουμε ξανά. Δεν υπάρχει βαρύτητα χωρίς κβαντομηχανική».Ωστόσο, η εξήγηση του αναδυόμενου χώρου είναι μόνο η μισή δουλειά. Με τον χώρο και τον χρόνο τόσο στενά συνδεδεμένους στην σχετικότητα, οποιαδήποτε περιγραφή της ανάδυσης του χώρου πρέπει επίσης να εξηγεί και τον χρόνο. «Ο χρόνος πρέπει επίσης να αναδύεται με κάποιον τρόπο», λέει ο Mark van Raamsdonk, φυσικός στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας και πρωτοπόρος στη σύνδεση μεταξύ σύμπλεξης και χωροχρόνου. «Αλλά αυτό δεν είναι καλά κατανοητό και αποτελεί ενεργό πεδίο έρευνας».Ένας άλλος ενεργός τομέας, λέει, είναι η χρήση μοντέλων αναδυόμενου χωροχρόνου για την κατανόηση των σκουληκότρυπων. Παλαιότερα, πολλοί φυσικοί πίστευαν ότι η αποστολή αντικειμένων μέσα από μια σκουληκότρυπα ήταν αδύνατη, ακόμη και θεωρητικά. Όμως, τα τελευταία χρόνια, οι φυσικοί που εργάζονται στην αντιστοιχία AdS/CFT και σε παρόμοια μοντέλα έχουν βρει νέους τρόπους για να κατασκευάζουν σκουληκότρυπες. «Δεν ξέρουμε αν θα μπορούσαμε να το κάνουμε αυτό στο δικό μας σύμπαν», λέει ο van Raamsdonk. «Αλλά αυτό που ξέρουμε τώρα είναι ότι ορισμένα είδη διαπερατών σκουληκότρυπων είναι θεωρητικά πιθανά». Δύο δημοσιεύσεις, μία το 2016 και μία το 2018, οδήγησαν σε πολύ περισσότερες εργασίες σ’ αυτόν τον τομέα. Όμως, ακόμη κι αν μπορούσαν να κατασκευαστούν διαπερατές σκουληκότρυπες, δεν θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες για διαστημικά ταξίδια. Όπως επισημαίνει ο Susskind, «δεν μπορείς να διασχίσεις αυτή τη σκουληκότρυπα πιο γρήγορα από ό,τι θα χρειαζόταν το φως για να διανύσει την πιο μακρινή διαδρομή απ’ έξω».Αν οι θεωρητικοί χορδών έχουν δίκιο, τότε ο χώρος χτίζεται από κβαντική σύμπλεξη, και ίσως το ίδιο συμβαίνει και με τον χρόνο. Τι θα σήμαινε όμως αυτό στην πραγματικότητα; Πώς γίνεται ο χώρος να «φτιάχνεται» από σύμπλεξη μεταξύ αντικειμένων εκτός κι αν αυτά τα αντικείμενα βρίσκονται ήδη κάπου; Πώς μπορούν αυτά τα αντικείμενα να συν-πλέκονται αν δεν βιώνουν τον χρόνο και την αλλαγή; Και τι είδους ύπαρξη θα μπορούσαν να έχουν τα πράγματα χωρίς να κατοικούν σε έναν αληθινό χώρο και χρόνο;Αυτά είναι ερωτήματα που αγγίζουν τα όρια της φιλοσοφίας, και πράγματι, οι φιλόσοφοι της φυσικής τα λαμβάνουν σοβαρά υπόψη. «Πώς στο καλό θα μπορούσε ο χωροχρόνος να είναι το είδος του πράγματος που αναδύεται;» αναρωτιέται η Eleanor Knox, φιλόσοφος της φυσικής στο King’s College του Λονδίνου. Διαισθητικά, λέει, αυτό φαίνεται αδύνατο. Όμως η Knox δεν θεωρεί ότι αυτό αποτελεί πρόβλημα. «Η διαίσθησή μας είναι μερικές φορές κάκιστη», αναφέρει. «Εξελίχθηκε στην αφρικανική σαβάνα αλληλεπιδρώντας με μακροσκοπικά αντικείμενα, μακροσκοπικά ρευστά και βιολογικούς οργανισμούς» και τείνει να μην μπορεί να μεταφερθεί στον κόσμο της κβαντομηχανικής. Όταν μιλάμε για την κβαντική βαρύτητα, το «“Πού βρίσκεται η ύλη;” και το “Πού υπάρχει;” δεν είναι τα σωστά ερωτήματα», καταλήγει η Knox.Είναι βεβαίως αλήθεια ότι στην καθημερινή ζωή τα αντικείμενα βρίσκονται σε συγκεκριμένα μέρη. Αλλά, όπως επισημαίνουν η Knox και πολλοί άλλοι, αυτό δεν σημαίνει ότι ο χώρος και ο χρόνος πρέπει να είναι θεμελιώδεις, αλλά απλώς ότι πρέπει να αναδύονται με αξιόπιστο τρόπο από ότι είναι θεμελιώδες. Αναλογιστείτε ένα υγρό, λέει ο Christian Wüthrich, φιλόσοφος της φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. «Σε τελική ανάλυση αποτελείται από στοιχειώδη σωματίδια, όπως ηλεκτρόνια, πρωτόνια και νετρόνια ή, σε ακόμη πιο θεμελιώδες επίπεδο, κουάρκ και λεπτόνια. Έχουν τα κουάρκ και τα λεπτόνια τις ιδιότητες των υγρών; Αυτό απλά δεν βγάζει νόημα, σωστά;… Παρόλα αυτά, όταν αυτά τα θεμελιώδη σωματίδια συγκεντρωθούν σε επαρκείς αριθμούς και επιδείξουν συλλογικά μια συγκεκριμένη συμπεριφορά, τότε θα δράσουν με τρόπο που μοιάζει με υγρό».Ο χώρος και ο χρόνος, αναφέρει ο Wüthrich, θα μπορούσαν να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο στην θεωρία χορδών και σε άλλες θεωρίες κβαντικής βαρύτητας. Πιο συγκεκριμένα, ο χωροχρόνος ίσως αναδύεται από τα φυσικά συστατικά που συνήθως θεωρούμε ότι αποτελούν το σύμπαν, δηλαδή από την ίδια την ύλη και την ενέργεια. «Δεν πρόκειται για την περίπτωση όπου πρώτα έχουμε χώρο και χρόνο και μετά προσθέτουμε λίγη ύλη», λέει ο Wüthrich. «Μάλλον κάτι υλικό ίσως αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρχει χώρος και χρόνος. Αυτή παραμένει μια πολύ στενή σύνδεση, απλώς είναι ακριβώς αντίστροφη από αυτό που ίσως σκεφτόσασταν αρχικά».Υπάρχουν όμως και άλλοι τρόποι ερμηνείας των τελευταίων ευρημάτων. Η αντιστοιχία AdS/CFT θεωρείται συχνά ως ένα παράδειγμα του πώς ο χωροχρόνος μπορεί να αναδυθεί από ένα κβαντικό σύστημα, όμως, ίσως τελικά δεν αποδεικνύει κάτι τέτοιο, σύμφωνα με την Alyssa Ney, φιλόσοφο της φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Davis. «Η αντιστοιχία AdS/CFT σας δίνει την δυνατότητα να έχετε ένα “λεξικό μετάφρασης” ανάμεσα σε δεδομένα για τον χωροχρόνο και δεδομένα της κβαντικής θεωρίας», λέει η Ney. «Αυτό είναι συμβατό με τον ισχυρισμό ότι ο χωροχρόνος είναι αναδυόμενος και ότι κάποια κβαντική θεωρία είναι θεμελιώδης». Αλλά ισχύει και το αντίστροφο, υποστηρίζει. Η αντιστοιχία θα μπορούσε να σημαίνει ότι η κβαντική θεωρία είναι αναδυόμενη και ο χωροχρόνος θεμελιώδης, ή ότι κανένα από τα δύο δεν είναι θεμελιώδες και ότι υπάρχει κάποια ακόμη βαθύτερη θεμελιώδης θεωρία. Η «ανάδυση» είναι μια ισχυρή αξίωση, λέει η Ney, και είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο να αληθεύει. «Αλλά τουλάχιστον, κοιτάζοντας μόνο την αντιστοιχία AdS/CFT, εξακολουθώ να μη βλέπω ένα ξεκάθαρο επιχείρημα υπέρ της ανάδυσης».Μια αναμφισβήτητα μεγαλύτερη πρόκληση για την εικόνα της θεωρίας χορδών όσον αφορά τον αναδυόμενο χωροχρόνο βρίσκεται κρυμμένη σε κοινή θέα, μέσα στο ίδιο το όνομα της αντιστοιχίας AdS/CFT. «Δεν ζούμε σε χώρο anti-de Sitter», τονίζει ο Susskind. «Ζούμε σε κάτι πολύ πιο κοντά στον χώρο de Sitter». Ο χώρος de Sitter περιγράφει ένα επιταχυνόμενο και διαστελλόμενο σύμπαν σαν το δικό μας. «Δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για το πώς εφαρμόζεται η ολογραφική αρχή εκεί», καταλήγει ο Susskind. Το να καταλάβουμε πώς να δημιουργήσουμε αυτού του είδους την αντιστοιχία για έναν χώρο που μοιάζει περισσότερο με το πραγματικό σύμπαν είναι ένα από τα πιο πιεστικά προβλήματα για τους θεωρητικούς χορδών. «Πιστεύω ότι θα καταφέρουμε να κατανοήσουμε καλύτερα πώς να προσεγγίσουμε μια κοσμολογική εκδοχή αυτού», αναφέρει ο van Raamsdonk.Τέλος, υπάρχουν τα νέα – ή μάλλον η έλλειψή τους- από τους πιο πρόσφατους επιταχυντές σωματιδίων, οι οποίοι δεν έχουν βρει κανένα στοιχείο για τα επιπλέον σωματίδια που προβλέπονται από την υπερσυμμετρία, μια ιδέα στην οποία βασίζεται η θεωρία χορδών. Η υπερσυμμετρία υπαγορεύει ότι όλα τα γνωστά σωματίδια θα έχουν τους δικούς τους «υπερ-συντρόφους», διπλασιάζοντας τον αριθμό των θεμελιωδών σωματιδίων. Όμως ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC) στο CERN, ο οποίος σχεδιάστηκε εν μέρει για την αναζήτηση τέτοιων σωματιδίων, δεν έχει εντοπίσει κανένα ίχνος τους. «Όλες οι πραγματικά ακριβείς εκδοχές του αναδυόμενου χωροχρόνου που διαθέτουμε βασίζονται σε υπερσυμμετρικές θεωρίες», εξηγεί ο Susskind. «Αν δεν υπάρχει υπερσυμμετρία, η ικανότητα να ακολουθήσουμε μαθηματικά τις εξισώσεις απλώς εξατμίζεται από τα χέρια μας». Άτομα χωροχρόνου Η θεωρία χορδών δεν είναι η μόνη ιδέα που δείχνει ότι ο χωροχρόνος είναι αναδυόμενος. Η θεωρία χορδών «απέτυχε να εκπληρώσει την υπόσχεσή της ως τρόπος ενοποίησης της βαρύτητας και της κβαντικής μηχανικής», επισημαίνει ο Abhay Ashtekar, φυσικός στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας. «Η δύναμη της θεωρίας χορδών πλέον έγκειται στην παροχή ενός εξαιρετικά πλούσιου συνόλου εργαλείων, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως σε όλο το φάσμα της φυσικής». Ο Ashtekar είναι ένας από τους αρχικούς πρωτοπόρους της πιο δημοφιλούς εναλλακτικής στη θεωρία χορδών, γνωστής ως κβαντική βαρύτητα βρόχων. Στην κβαντική βαρύτητα βρόχων, ο χώρος και ο χρόνος δεν είναι ομαλοί και συνεχείς όπως στη γενική σχετικότητα – αντίθετα αποτελούνται από διακριτά συστατικά, τα οποία ο Ashtekar ονομάζει «κομμάτια ή άτομα χωροχρόνου».Αυτά τα άτομα του χωροχρόνου συνδέονται σε ένα δίκτυο, με μονοδιάστατες και δισδιάστατες επιφάνειες που τα ενώνουν σε αυτό που οι ερευνητές της κβαντικής βαρύτητας βρόχων αποκαλούν «αφρό σπιν» (spin foam). Και παρόλο που αυτός ο αφρός περιορίζεται σε δύο διαστάσεις, γεννά τον τετραδιάστατο κόσμο μας, με τρεις διαστάσεις χώρου και μία χρόνου. Ο Ashtekar το παρομοιάζει με ένα ρούχο. «Αν κοιτάξετε το πουκάμισό σας, μοιάζει με μια δισδιάστατη επιφάνεια», αναφέρει. «Αν πάρετε έναν μεγεθυντικό φακό, θα δείτε αμέσως ότι πρόκειται για μονοδιάστατες κλωστές. Απλώς αυτές οι κλωστές είναι τόσο πυκνά πλεγμένες που, για όλους τους πρακτικούς σκοπούς, μπορείτε να θεωρήσετε το πουκάμισο ως δισδιάστατη επιφάνεια. Έτσι και ο χώρος γύρω μας μοιάζει με ένα τρισδιάστατο συνεχές. Αλλά στην πραγματικότητα υπάρχει ένα πλέγμα από αυτά τα άτομα του χωροχρόνου».Αν και η θεωρία χορδών και η κβαντική βαρύτητα βρόχων προτείνουν και οι δύο ότι ο χωροχρόνος είναι αναδυόμενος, το είδος της ανάδυσης διαφέρει στις δύο θεωρίες. Η θεωρία χορδών προτείνει ότι ο χωροχρόνος (ή τουλάχιστον ο χώρος) αναδύεται από την συμπεριφορά ενός φαινομενικά άσχετου συστήματος, με τη μορφή σύμπλεξης. Σκεφτείτε πώς τα μποτιλιαρίσματα προκύπτουν από τις συλλογικές αποφάσεις μεμονωμένων οδηγών. Τα αυτοκίνητα δεν είναι φτιαγμένα από κίνηση, τα αυτοκίνητα δημιουργούν την κίνηση. Στην κβαντική βαρύτητα βρόχων, από την άλλη πλευρά, η εμφάνιση του χωροχρόνου μοιάζει περισσότερο με έναν αμμόλοφο που σχηματίζεται από τη συλλογική κίνηση των κόκκων άμμου στον άνεμο. Ο ομαλός, οικείος χωροχρόνος προέρχεται από τη συλλογική συμπεριφορά μικροσκοπικών «κόκκων» χωροχρόνου. Όπως και στους αμμόλοφους, οι κόκκοι εξακολουθούν να είναι άμμος, παρόλο που οι μεμονωμένοι κρυσταλλικοί κόκκοι δεν μοιάζουν ούτε συμπεριφέρονται σαν τους κυματοειδείς αμμόλοφους.Παρά αυτές τις διαφορές, τόσο η κβαντική βαρύτητα βρόχων όσο και η θεωρία χορδών δείχνουν ότι ο χωροχρόνος αναδύεται από κάποια υποκείμενη πραγματικότητα. Ούτε είναι οι μόνες προτεινόμενες θεωρίες κβαντικής βαρύτητας που δείχνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Η θεωρία αιτιακών συνόλων, ένας ακόμη υποψήφιος για θεωρία κβαντικής βαρύτητας, υποστηρίζει επίσης ότι ο χώρος και ο χρόνος αποτελούνται από πιο θεμελιώδη συστατικά. «Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το γεγονός ότι για τις περισσότερες από τις εύλογες θεωρίες κβαντικής βαρύτητας που διαθέτουμε, κατά κάποιο τρόπο το μήνυμά τους είναι: “ναι, ο χωροχρόνος της γενικής σχετικότητας δεν υπάρχει σε θεμελιώδες επίπεδο”», λέει η Knox. «Ο κόσμος ενθουσιάζεται πολύ όταν διαφορετικές θεωρίες κβαντικής βαρύτητας συμφωνούν τουλάχιστον σε κάτι». Ο χώρος στην άκρη του χρόνου Η σύγχρονη φυσική είναι θύμα της δικής της επιτυχίας. Επειδή η κβαντική φυσική και η γενική σχετικότητα είναι και οι δύο τόσο εκπληκτικά ακριβείς, η κβαντική βαρύτητα απαιτείται μόνο για να περιγράψει ακραίες καταστάσεις, όταν τεράστιες μάζες συμπιέζονται σε ασύλληπτα μικρούς χώρους. Τέτοιες συνθήκες υπάρχουν μόνο σε ελάχιστα μέρη στη φύση, όπως το κέντρο μιας μαύρης τρύπας, και σίγουρα όχι στα εργαστήρια φυσικής, ούτε καν στα μεγαλύτερα και ισχυρότερα από αυτά. Θα χρειαζόταν ένας επιταχυντής σωματιδίων στο μέγεθος ενός γαλαξία για να ελεγχθεί άμεσα η συμπεριφορά της φύσης σε συνθήκες όπου κυριαρχεί η κβαντική βαρύτητα. Αυτή η έλλειψη άμεσων πειραματικών δεδομένων ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για το γεγονός ότι η αναζήτηση των επιστημόνων για μια θεωρία κβαντικής βαρύτητας διαρκεί τόσο πολύ.Αντιμέτωποι με την έλλειψη στοιχείων, οι περισσότεροι φυσικοί έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους στον ουρανό. Στις πρώτες στιγμές της Μεγάλης Έκρηξης, ολόκληρο το σύμπαν ήταν εξαιρετικά μικρό και πυκνό, μια κατάσταση που απαιτεί την κβαντική βαρύτητα για να περιγραφεί. Και μπορεί η ηχώ εκείνης της εποχής να παραμένει στον ουρανό σήμερα. «Νομίζω ότι το καλύτερο στοίχημά μας για τον έλεγχο της κβαντικής βαρύτητας είναι διαμέσου της κοσμολογίας», λέει ο Maldacena. «Ίσως κάτι στην κοσμολογία που τώρα θεωρούμε απρόβλεπτο, να μπορεί ενδεχομένως να προβλεφθεί μόλις κατανοήσουμε την πλήρη θεωρία, ή ίσως προκύψει κάτι εντελώς νέο που δεν είχαμε καν σκεφτεί».Ωστόσο, τα εργαστηριακά πειράματα μπορεί να φανούν χρήσιμα για τον έλεγχο της θεωρίας χορδών, έστω και έμμεσα. Οι επιστήμονες ελπίζουν να μελετήσουν την αντιστοιχία AdS/CFT όχι ανιχνεύοντας τον χωροχρόνο, αλλά κατασκευάζοντας εξαιρετικά συμπλεγμένα συστήματα ατόμων και παρατηρώντας αν στη συμπεριφορά τους εμφανίζεται ένα ανάλογο του χωροχρόνου και της βαρύτητας. Τέτοια πειράματα ίσως «έχουν κάποια χαρακτηριστικά βαρύτητας, αν και πιθανότατα όχι όλα», λέει ο Maldacena. «Εξαρτάται επίσης από το τι ακριβώς αποκαλεί κανείς βαρύτητα».Θα μάθουμε ποτέ την πραγματική φύση του χώρου και του χρόνου; Τα δεδομένα παρατήρησης από το διάστημα ίσως να μην είναι διαθέσιμα στο άμεσο μέλλον. Τα εργαστηριακά πειράματα ίσως αποτύχουν. Και όπως γνωρίζουν καλά οι φιλόσοφοι, τα ερωτήματα σχετικά με την αληθινή φύση του χώρου και του χρόνου είναι πράγματι πολύ παλιά. Αυτό που υπάρχει «είναι τώρα, όλο μαζί, ένα και συνεχές», έλεγε ο φιλόσοφος Παρμενίδης πριν από 2.500 χρόνια. «Όλα είναι γεμάτα από αυτό που υπάρχει». Ο Παρμενίδης επέμενε ότι ο χρόνος και η αλλαγή ήταν ψευδαισθήσεις, ότι όλα παντού ήταν ένα και το αυτό. Ο μαθητής του Ζήνων δημιούργησε διάσημα παράδοξα για να αποδείξει την άποψη του δασκάλου του, προσπαθώντας να δείξει ότι η κίνηση σε οποιαδήποτε απόσταση ήταν αδύνατη. Το έργο τους έθεσε το ερώτημα αν ο χρόνος και ο χώρος είναι κατά κάποιο τρόπο απατηλοί, μια ανησυχητική προοπτική που στοιχειώνει τη δυτική φιλοσοφία για πάνω από δύο χιλιετίες. «Το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες αναρωτιόντουσαν “Τι είναι ο χώρος;”, “Τι είναι ο χρόνος;”, “Τι είναι η αλλαγή;” και ότι εμείς εξακολουθούμε να θέτουμε παραλλαγές αυτών των ερωτημάτων σήμερα, σημαίνει ότι ήταν τα σωστά ερωτήματα», τονίζει ο Wüthrich. «Σκεπτόμενοι τέτοιου είδους ζητήματα, έχουμε μάθει πάρα πολλά για την Φυσική». by Adam Becker , «What Is Spacetime Really Made Of?» – https://www.scientificamerican.com/article/what-is-spacetime-really-made-of/

Εντοπίστηκε ο φυσικός θερμοστάτης της Γης που ρυθμίζει το κλίμα. Oι συνθήκες που δημιουργήθηκαν δημιούργησαν συνθήκες φιλικές στη ζωή. Διεθνής ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι ένα στενό εύρος ωκεάνιων συνθηκών μεγιστοποιούσε την ταφή του άνθρακα για εκατομμύρια χρόνια κάθε φορά.Για περισσότερα από 100 εκατομμύρια χρόνια η Γη παρέμεινε μέσα σε ένα θερμοκρασιακό εύρος κατάλληλο για τη ζωή σαν να ρυθμιζόταν από έναν φυσικό «θερμοστάτη». Το πώς ακριβώς λειτουργούσε αυτό το σύστημα παρέμενε μέχρι σήμερα δύσκολο να εξηγηθεί. Νέα έρευνα υποδεικνύει έναν κρίσιμο, έως τώρα άγνωστο μηχανισμό που συνδέει τη στάθμη της θάλασσας, τα φωσφορικά άλατα και την ποσότητα άνθρακα που παγιδεύεται στα ιζήματα των ωκεανών.Η θερμοκρασία επηρέαζε τα πολικά παγοκαλύμματα και τη στάθμη της θάλασσας γεγονός που με τη σειρά του μεταβαλλόταν την ποσότητα φωσφορικών διαθέσιμων για τη θαλάσσια ζωή. Η διαθεσιμότητα αυτού του θρεπτικού συστατικού επηρέαζε την ταφή του άνθρακα, τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και τελικά το αν ο πλανήτης θερμαινόταν ή ψυχόταν. Ο μηχανισμός Η μελέτη εξέτασε πώς οι μεταβολές της στάθμης της θάλασσας και του διαλυμένου οξυγόνου επηρέασαν τη διαθεσιμότητα φωσφορικών στους ωκεανούς και τη συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα κατά τα τελευταία 60 εκατομμύρια χρόνια. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση «Proceedings of the National Academy of Sciences»«Γνωρίζουμε ότι το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα μειώθηκε σημαντικά καθώς η Γη ψυχόταν τα τελευταία 60 εκατομμύρια χρόνια, αλλά είχαμε ελάχιστη κατανόηση για το πού κατέληγε αυτός ο άνθρακας. Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η αυξημένη ταφή οργανικού άνθρακα στα θαλάσσια ιζήματα διαδραμάτισε πολύ σημαντικότερο ρόλο από ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα» δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Ρος Ρίκαμπι, καθηγήτρια Επιστημών της Γης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.Στο επίκεντρο του μηχανισμού βρίσκεται το φωσφορικό άλας, μια μορφή φωσφόρου που είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη των θαλάσσιων οργανισμών. Οι ερευνητές το περιγράφουν ως ένα μέχρι πρότινος αόρατο κομμάτι του κλιματικού παζλ.Όταν η στάθμη της θάλασσας ήταν υψηλή οι εκτεταμένες ηπειρωτικές υφαλοκρηπίδες παγίδευαν τα φωσφορικά στα ρηχά ιζήματα του βυθού προτού αυτά φτάσουν στον ανοιχτό ωκεανό. Με λιγότερα διαθέσιμα θρεπτικά συστατικά η θαλάσσια παραγωγικότητα μειωνόταν και λιγότερος οργανικός άνθρακας βυθιζόταν και εγκλωβιζόταν στα ιζήματα. Τα νερά των ωκεανών παρέμεναν πλούσια σε οξυγόνο ενώ περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα συσσωρευόταν στην ατμόσφαιρα.Όταν η στάθμη της θάλασσας υποχωρούσε συνέβαινε το αντίθετο. Η συρρίκνωση των υφαλοκρηπίδων επέτρεπε σε περισσότερα φωσφορικά να εισέλθουν στους ωκεανούς, ενισχύοντας την ανάπτυξη των θαλάσσιων οργανισμών. Καθώς το οργανικό υλικό βυθιζόταν και αποσυντιθέμενο κατανάλωνε διαλυμένο οξυγόνο δημιουργούνταν ολοένα μεγαλύτερες ζώνες με χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο.Όταν αυτές οι ζώνες έφταναν στα οργανικά πλούσια ιζήματα των υφαλοκρηπίδων ενεργοποιούσαν έναν αυτοενισχυόμενο κύκλο. Οι συνθήκες χαμηλού οξυγόνου απελευθέρωναν επιπλέον φωσφορικά από τα ιζήματα τροφοδοτώντας περαιτέρω τη θαλάσσια παραγωγικότητα και αυξάνοντας την ταφή οργανικού άνθρακα. Καθώς ολοένα περισσότερος άνθρακας παγιδευόταν κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας μειωνόταν η ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που παρέμενε στην ατμόσφαιρα.«Ο συνάδελφός μας Κρίστιαν Μπγιέρουμ είχε μελετήσει τη σχέση μεταξύ της στάθμης της θάλασσας του οξυγόνου των ωκεανών και των φωσφορικών μέσω υπολογιστικού μοντέλου πριν από δύο δεκαετίες. Τώρα καταφέραμε επιτέλους να συγκεντρώσουμε τα γεωλογικά δεδομένα που χρειάζονταν για να ελέγξουμε αυτή την υπόθεση» αναφέρει ο Ζουνλί Λιού καθηγητής Επιστημών της Γης και του Περιβάλλοντος του αμερικανικού πανεπιστημίου Syracuse, μέλος της ερευνητικής ομάδας. Το εύρος Η μεγαλύτερη ταφή οργανικού άνθρακα παρατηρήθηκε όταν η στάθμη της θάλασσας βρισκόταν περίπου 10 έως 40 μέτρα πάνω από τη σημερινή. Μέσα σε αυτό το «ιδανικό εύρος», οι ζώνες χαμηλού οξυγόνου συνέπιπταν με τα οργανικά πλούσια ιζήματα των υφαλοκρηπίδων, επιτρέποντας στον μηχανισμό θετικής ανάδρασης να λειτουργεί επί εκατομμύρια χρόνια.Οι ερευνητές επαλήθευσαν αυτή την εικόνα χρησιμοποιώντας γεωλογικά δεδομένα που καλύπτουν τα τελευταία 60 εκατομμύρια χρόνια. Ανέλυσαν ισότοπα άνθρακα, τη συσσώρευση φωσφόρου στα ιζήματα του βαθιού ωκεανού και έναν νέο δείκτη ιωδίου προς ασβέστιο (I/Ca), ο οποίος επιτρέπει την εκτίμηση των επιπέδων οξυγόνου στους αρχαίους ωκεανούς.Το εργαστήριο του Λιού πραγματοποίησε τις μετρήσεις του δείκτη I/Ca. Η μέθοδος εξετάζει τη διατηρημένη χημική σύσταση των τρηματοφόρων, μικροσκοπικών θαλάσσιων οργανισμών των οποίων τα απολιθωμένα κελύφη συσσωρεύονται στα ιζήματα του βυθού, ώστε να υπολογιστεί η ποσότητα οξυγόνου στα αρχαία θαλάσσια νερά. Οι αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν με φασματόμετρο μάζας στο Πανεπιστήμιο Syracuse με χρηματοδότηση από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ (NSF). Οι υψηλές στάθμες της θάλασσας αποδυνάμωσαν τη φυσική αποθήκευση άνθρακα Η εποχή του Ηωκαίνου, πριν από περίπου 56 έως 34 εκατομμύρια χρόνια, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι συνέβη όταν ο μηχανισμός ταφής άνθρακα έπαψε να λειτουργεί αποτελεσματικά. Τότε η στάθμη της θάλασσας ήταν εξαιρετικά υψηλή με αποτέλεσμα οι πλημμυρισμένες υφαλοκρηπίδες να παγιδεύουν τα φωσφορικά στα ρηχά ιζήματα. Ο ανοιχτός ωκεανός παρέμενε πλούσιος σε οξυγόνο και ο μηχανισμός που ευνοούσε την ταφή οργανικού άνθρακα ήταν ουσιαστικά ανενεργός.Καθώς λιγότερος άνθρακας απομακρυνόταν από την κυκλοφορία και αποθηκευόταν στα θαλάσσια ιζήματα περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα συσσωρευόταν στην ατμόσφαιρα διατηρώντας τη Γη σε θερμό κλίμα.Η μελέτη προτείνει ότι το εύρος των συνθηκών που ευνοούν την ταφή άνθρακα περιορίστηκε σταδιακά κατά τη γεωλογική ιστορία, καθώς οι ζώνες χαμηλού οξυγόνου μετακινήθηκαν προς βαθύτερα νερά. Αυτή η σταδιακή μεταβολή συνέβαλε στη σταθεροποίηση των επιπέδων οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Οι διακυμάνσεις μεταξύ της ταφής άνθρακα στους ωκεανούς και της συσσώρευσής του στην ατμόσφαιρα έγιναν λιγότερο έντονες αυξάνοντας την ανθεκτικότητα του κλιματικού συστήματος της Γης. Νέα στοιχεία για το οξυγόνο στους αρχαίους ωκεανούς Τα νέα αποτελέσματα επεκτείνουν προηγούμενες έρευνες του εργαστηρίου στο οποίο είναι επικεφαλής ο καθηγητής Λιου οι οποίες αξιοποίησαν επίσης τον δείκτη ιωδίου προς ασβέστιο για την ανακατασκευή της περιεκτικότητας των αρχαίων ωκεανών σε οξυγόνο.Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο στην επιθεώρηση «Nature Geoscience» έδειξε ότι οι τροπικοί ωκεανοί κατά τη διάρκεια του Πρωτεροζωικού Αιώνα περιείχαν άφθονο οξυγόνο, σε αντίθεση με το σημερινό πρότυπο. Η ίδια έρευνα εντόπισε επίσης ένα πλανητικό σημείο καμπής, πριν από εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, το οποίο ανέτρεψε την κατανομή του οξυγόνου στους ωκεανούς. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2145751/entopistike-o-fysikos-thermostatis-tis-gis-poy-rythmizei-to-klima/

Η μητέρα όλων των επιστημών είναι η φιλοσοφία ή η φυσική; Πιστεύω ὅτι εἶναι ἡ φυσική, γιατί αὐτή μᾶς ἀπαντάει πῶς προῆλθε καί τί εἶναι τό σύμπαν, ὅταν προσπαθοῦμε νά καταλάβουμε καί ἔχουμε πειραματικά δεδομένα γιά αὐτό. Δέν ὑπάρχει ἄλλο βαθύτερο πρόβλημα.Ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχει συνείδηση τοῦ παραλόγου, ἔχει ἐπίγνωση τοῦ γεγονότος ὅτι τίποτε δέν μπορεῖ νά διαρκέσει καί ὅτι καμμία νίκη δέν εἶναι ὁριστική. Γιατί, κατά τόν Ἀλμπέρ Καμύ, ὁ ὁποῖος ἔχετε πεῖ ὅτι εἶναι ἡ μεγάλη σας ἀγάπη καί ἀποτέλεσε ἔμπνευση γιά τό νέο σας βιβλίο, θά πρέπει νά συνεχίσει νά δημιουργεῖ; Ὁ Καμύ εἶχε πεῖ καί κάτι ἄλλο: «Τό νά δημιουργεῖς εἶναι σάν νά ζεῖς δύο φορές». Ἦταν μεγάλη κουβέντα. Ἀπό τήν στιγμή πού… βγαίνουμε, ὅπως λένε καί οἱ Ἀμερικανοί, «from the womb to the tomb», ξέρουμε ποῦ θά καταλήξουμε. Παρ᾿ ὅλα αὐτά, τό πέρασμά μας ἀπό αὐτή τήν ζωή θά πρέπει νά ἀφήσει κάποιο ἀποτύπωμα, ὅπως εἶχε πεῖ ὁ Ἀχιλλέας στήν μητέρα του. Νά λέμε ὅτι καλῶς περάσαμε ἀπό αὐτή τήν ζωή καί βοηθήσαμε κάτι νά πάει καλύτερα. Ὁ Καμύ εἶχε θεωρήσει ὅτι ὁ αἰώνια καταδικασμένος Σίσυφος (σ.σ.: νά σπρώχνει ἕναν τεράστιο βράχο στήν κορυφή ἑνός λόφου, μόνο καί μόνο γιά νά κυλάει ξανά πρός τά κάτω λίγο πρίν φθάσει, ἀναγκάζοντάς τον νά ἐπαναλαμβάνει τήν ἴδια μάταιη προσπάθεια γιά πάντα) ἦταν εὐτυχισμένος. Κατέβαινε σφυρίζοντας, γιά νά ξανασπρώξει. Ἔκανε διάφορα σφάλματα, δέσμευσε τόν θάνατο καί δέν πέθαινε κανένας, καί γι᾿ αὐτό τιμωρήθηκε. Παρ᾿ ὅλα αὐτά, δέχθηκε τήν τιμωρία του χωρίς καμμία μεμψιμοιρία, χωρίς καμμία μιζέρια. Καί αὐτό εἶναι μεγάλη δύναμη. Ἄρα, λοιπόν, παρ’ ὅλο πού ξέρουμε τήν μοῖρα μας, ἀξίζει τόν κόπο (νά ζοῦμε). Εἴμαστε πάρα πολύ τυχεροί πού ὑπάρχουμε, καί μέ αὐτή τήν παρατήρηση ξεκινῶ καί τό καινούργιο μου βιβλίο. Εἶναι πραγματικά ἐντυπωσιακό ὅτι, βάσει ἐκτίμησης, τό 10 εἰς τήν 29η (1029) εἶναι ὁ ἀριθμός τῶν πρωτονίων, τῶν νετρονίων καί τῶν ἠλεκτρονίων πού ἀποτελοῦν τό σῶμα μας καί ἀντιστοιχοῦν περίπου στά 80-90 κιλά πού ζυγίζει ὁ καθένας μας– συγκεντρώθηκαν, σχηματίστηκαν καί δημιούργησαν ἐμᾶς. Ἡ πιθανότητα νά συμβεῖ αὐτό εἶναι ἀπίστευτα μικρή. Ἄρα, νά μήν πετάξουμε στά σκουπίδια αὐτό τό δῶρο. Ὁ Καμύ πίστευε ὅτι τό σύμπαν παραμένει σιωπηλό. Καί αὐτή εἶναι, βέβαια, ἡ ἀπογοήτευση τοῦ ἀνθρώπου. Τό σύμπαν δέν ἀσχολεῖται μέ τόν ἄνθρωπο. Ὁ ἄνθρωπος, ὅμως, θέλει νά ἔχει ἀπαντήσεις στά ἐρωτήματά του καί, ἐπειδή βρίσκεται μέσα στό σύμπαν, εἶναι σάν, κατά κάποιον τρόπο, νά περιμένει ἀπαντήσεις ἀπό αὐτό. Τό σύμπαν, ὅμως, δέν δίνει καμμία ἀπάντηση. Αὐτό, ὡστόσο, εἶναι καί μιά μορφή ἐλευθερίας, ἄν τό σκεφτεῖτε. Διότι ὁ καθένας μας πρέπει νά φτιάξει τόν δικό του σκοπό. απόσπασμα από την συνέντευξη του Δημήτρη Νανόπουλου στην Κατερίνα Λυμπεροπούλου – διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη στην εφημερίδα Εστία: https://www.estianews.gr/eidiseis-arthra/ὁ-meta-ἄnthropos-dimiourgima-tῆs-technitῆs-noimosynis/?fbclid=IwY2xjawTbNotleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEekddnDBoXiWmGe9p94ZZVwWpAe4MTGJHsjQr1ZOu6iirfRDG5SR6F2qDrPJE_aem_LMmdqKqOJ-Y1nVlUS4UJKA Ξυλογραφία από άγνωστο καλλιτέχνη, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο βιβλίο του Camille Flammarion L’atmosphère métérologie populaire (1888). Ένας άνδρας γλιστρά πέρα από τον στερεό ουράνιο θόλο για να αντικρίσει το Εμπύρειο, τον μυστηριώδη κόσμο πέρα από τα άστρα, όπως τον φανταζόταν μεσαιωνική σκέψη. Περισσότερο από την εικόνα του Σύμπαντος, είναι μια εικόνα της ανθρώπινης ανάγκης να υπερβεί τα όριά της και να αναζητήσει τι υπάρχει πέρα από το «από δω μέχρι εκεί».

HELLAS-SPACE 2.0: Η Ελλάδα Επενδύει 350 Εκατ. Ευρώ στη Διαστημική Τεχνολογία και την Καινοτομία. Το πρόγραμμα HELLAS-SPACE 2.0 αποτελεί μια εμβληματική επένδυση ύψους 350 εκατ. ευρώ, που ενισχύει τις διαστημικές υποδομές, την ασφάλεια και την οικονομία της Ελλάδας μέσω προηγμένων δορυφορικών τεχνολογιών και της συνεργασίας με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.Το πρόγραμμα, το οποίο υλοποιείται μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και αναπτύσσεται σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA).Το HELLAS-SPACE 2.0 αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της νέας Εθνικής Στρατηγικής της Ελλάδας για το Διάστημα. Η πρωτοβουλία στοχεύει στην ενίσχυση των διαστημικών δυνατοτήτων της χώρας μέσω της ανάπτυξης προηγμένων δορυφορικών υποδομών, ασφαλών υπηρεσιών δεδομένων, ερευνητικών προγραμμάτων και μιας ισχυρότερης εγχώριας διαστημικής βιομηχανίας, δημιουργώντας παράλληλα νέες ευκαιρίες για κυβερνητικούς φορείς και επιχειρήσεις. Δορυφόροι Υψηλής Ευκρίνειας και Θερμικής Απεικόνισης Κεντρικό συστατικό του προγράμματος είναι η εκτόξευση δορυφόρων παρατήρησης της Γης πολύ υψηλής ευκρίνειας, ικανών να παρέχουν προηγμένα γεωχωρικά δεδομένα για τη δημόσια διοίκηση, την επιστημονική έρευνα και εμπορικές εφαρμογές.Παράλληλα, η στρατηγική περιλαμβάνει δορυφόρους θερμικής απεικόνισης για την υποστήριξη της πολιτικής προστασίας, τη βελτίωση της ανίχνευσης δασικών πυρκαγιών και φυσικών καταστροφών, τη παρακολούθηση του περιβάλλοντος και την ενίσχυση των δυνατοτήτων εθνικής ασφάλειας. Ασφαλείς Επικοινωνίες και Επιτήρηση Διαστήματος Επιπλέον, το πρόγραμμα θα επεκτείνει τις ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες και τις υπηρεσίες εντοπισμού θέσης, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας κρίσιμων δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορικών δικτύων, των τηλεπικοινωνιών και των συστημάτων απόκρισης σε έκτακτες ανάγκες.Το HELLAS-SPACE 2.0 προβλέπει επίσης την ανάπτυξη συστημάτων διαστημικής επιτήρησης και δυνατοτήτων παρακολούθησης ραδιοσυχνοτήτων, ενισχύοντας την ικανότητα της Ελλάδας να παρακολουθεί δραστηριότητες που σχετίζονται με το διαστημικό περιβάλλον. Ενίσχυση της Έρευνας, της Βιομηχανίας και της Οικονομίας Ένα άλλο στοιχείο-κλειδί είναι ένα ειδικό πρόγραμμα διαστημικής καινοτομίας και δοκιμών, το οποίο θα υποστηρίξει πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και ελληνικές εταιρείες τεχνολογίας στην ανάπτυξη νέων διαστημικών τεχνολογιών, προϊόντων και εφαρμογών. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει επίσης ασφαλείς υποδομές δεδομένων και ψηφιακές υπηρεσίες που θα επιτρέψουν τόσο σε δημόσιους όσο και σε ιδιωτικούς οργανισμούς να επεξεργάζονται και να χρησιμοποιούν αποτελεσματικότερα κρίσιμες γεωχωρικές πληροφορίες.Σημαντικό μερίδιο της επένδυσης θα ενισχύσει τη διαστημική βιομηχανία της Ελλάδας, τον ερευνητικό τομέα και το υψηλά ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού εθνικού διαστημικού οικοσυστήματος, ικανού να συμμετέχει σε μεγάλα ευρωπαϊκά και διεθνή έργα. Αξιωματούχοι αναμένουν ότι το πρόγραμμα θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής αξίας, θα προσελκύσει επενδύσεις και θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας στην ταχέως αναπτυσσόμενη παγκόσμια διαστημική οικονομία. Πρακτικά Οφέλη στην Καθημερινότητα Οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του HELLAS-SPACE 2.0 αναμένεται να αποδώσουν πρακτικά οφέλη σε πολλαπλούς τομείς, όπως: Πολιτική Προστασία: Έγκαιρη ανίχνευση δασικών πυρκαγιών, πλημμυρών και διαχείριση κρίσεων. Περιβάλλον & Γεωργία: Περιβαλλοντική παρακολούθηση και εφαρμογές γεωργίας ακριβείας. Υποδομές: Ενίσχυση των μεταφορών και της δημόσιας διοίκησης. Μια Ιστορική Επένδυση: Αναπτυγμένη σε στενή συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, η πρωτοβουλία ύψους 350 εκατομμυρίων ευρώ αντιπροσωπεύει μία από τις μεγαλύτερες δημόσιες επενδύσεις της Ελλάδας στον τομέα του διαστήματος. Αντικατοπτρίζει τη φιλοδοξία της χώρας να διαδραματίσει ισχυρότερο ρόλο στην αναπτυσσόμενη ευρωπαϊκή διαστημική οικονομία, αξιοποιώντας παράλληλα προηγμένες τεχνολογίες για την προώθηση της καινοτομίας, της οικονομικής ανάπτυξης και των δημόσιων υπηρεσιών.

Το πλήρωμα ολοκληρώνει την εβδομάδα με ελέγχους διαστημικής στολής και συντήρηση υλικού επιστήμης και εργαστηρίου. Η Αποστολή 75 ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο εντείνοντας τις προετοιμασίες για τον πρώτο από τους τρεις διαστημικούς περιπάτους που έχουν προγραμματιστεί για τον μήνα Αύγουστο. Οι κάτοικοι του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού ολοκλήρωσαν επίσης την εβδομάδα ρυθμίζοντας την έρευνα καύσης και το υλικό απεικόνισης της Γης, ενώ παράλληλα συνέχισαν τη συντήρηση του εργαστηρίου.Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Ανίλ Μενόν, δοκίμασε τη διαστημική του στολή την Παρασκευή, προκειμένου να προετοιμαστεί για τον πρώτο του διαστημικό περίπατο που έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη 6 Αυγούστου. Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Τζακ Χάθαγουεϊ, βοήθησε τον Μενόν στον αεροθάλαμο Quest , βοηθώντας τον να επαληθεύσει την άνεση, την κινητικότητα και τη λειτουργικότητα της στολής. Το δίδυμο καθάρισε επίσης τους βρόχους ψύξης νερού της στολής, οι οποίοι διατηρούν έναν αστροναύτη άνετο ενώ εργάζεται στο ακραίο περιβάλλον του διαστήματος.Η Menon αργότερα ενώθηκε με τη διοικητή του σταθμού Jessica Meir και εξέτασε τις διαδικασίες για τον διαστημικό περίπατο, κατά τον οποίο το δίδυμο θα αφιερώσει περίπου έξιμιση ώρες στην κατασκευή της πλατφόρμας πάνω στην οποία θα εγκατασταθεί η έβδομη ηλιακή συστοιχία του τροχιακού σταθμού αργότερα φέτος για να ενισχύσει το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Η Meir θα ηγηθεί του διαστημικού περιπάτου, του έκτου από τις 18 Οκτωβρίου 2019 , όταν πραγματοποίησε τον πρώτο διαστημικό περίπατο από γυναίκες με την αστροναύτη της NASA Christina Koch .Η μηχανικός πτήσης Sophie Adenot της ESA (Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας) πέρασε τη βάρδιά της στην εργαστηριακή μονάδα Kibo δουλεύοντας σε επιστημονικό εξοπλισμό και εξοπλισμό υποστήριξης ζωής. Η Adenot άνοιξε την πειραματική μονάδα καύσης στερεών, αντάλλαξε δείγματα και σκούπισε αιθάλη στην ερευνητική συσκευή που παρατηρεί με ασφάλεια πώς καίγονται και αυτοσβήνουν τα στερεά υλικά σε μικροβαρύτητα. Συνέλεξε επίσης δείγματα υγρών από το θερμικό σύστημα της Kibo, τα οποία θα αναλυθούν για χημική σύνθεση, ρύπους και αέρια.Ο μηχανικός πτήσης της Roscosmos, Αντρέι Φεντιάεφ, εργάστηκε στη μονάδα υπηρεσιών Zvezda, εγκαθιστώντας και δοκιμάζοντας υλικό παρατήρησης της Γης που χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα μηκών κύματος για να καταγράψει λεπτομερείς εικόνες περιοχών που επλήγησαν από καταστροφικά γεγονότα. Ο Φεντιάεφ ολοκλήρωσε την ενημέρωση της βάρδιάς του για το λογισμικό που υποστηρίζει την κονσόλα ελέγχου του ευρωπαϊκού ρομποτικού βραχίονα. Οι μηχανικοί πτήσης της Roscosmos, Πιότρ Ντουμπρόφ και Άννα Κίκινα, συνεργάστηκαν στο τέλος της εβδομάδας για την απογραφή των εργαλείων του σταθμού, των ειδών γραφείου και των προσωπικών αντικειμένων. Μάθετε περισσότερα για τις δραστηριότητες του διαστημικού σταθμού ακολουθώντας το ιστολόγιο του διαστημικού σταθμού , @space_station στο X, καθώς και τους λογαριασμούς του ISS στο Facebook και στο Instagram . https://www.nasa.gov/blogs/spacestation/2026/07/31/crew-ends-week-with-spacesuit-checks-and-science-lab-hardware-maintenance/ Η αστροναύτης της NASA, Τζέσικα Μέιρ, φοράει ένα σετ γυαλιών εικονικής πραγματικότητας για μια εξέταση που μετρά την οπτική λειτουργία χρησιμοποιώντας μια σειρά από εφαρμογές ελέγχου όρασης που ελέγχουν την οπτική οξύτητα, την ευαισθησία αντίθεσης και άλλα.

Συνεχίζονται οι προσπάθειες για τη σταθεροποίηση του διαστημοπλοίου LINK για την ταχεία ώθηση της NASA Οι ομάδες στο Katalyst Space σημειώνουν πρόοδο στην επιβράδυνση της περιστροφής του διαστημοπλοίου LINK, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει την τροχιά του Αστεροσκοπείου Neil Gehrels Swift της NASA. Μια σειρά από εγκαύματα προωθητήρων αυτή την εβδομάδα μείωσαν τον ρυθμό περιστροφής από περίπου 9 μοίρες ανά δευτερόλεπτο σε λιγότερο από 4 μοίρες ανά δευτερόλεπτο. Το Katalyst συνεχίζει με αυτήν την προσέγγιση για την επανασταθεροποίηση του διαστημοπλοίου τις επόμενες ημέρες.Οι ομάδες αξιολόγησαν επίσης περαιτέρω τη λειτουργικότητα του LINK και διαπίστωσαν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πιθανές οδοί προς τα εμπρός για ώθηση. Η NASA συνεργάζεται στενά με την Katalyst για να εξετάσει αναθεωρημένες, καινοτόμες προσεγγίσεις. Ο οργανισμός θα συνεχίσει να παρέχει ενημερώσεις σχετικά με τη σταθεροποίηση του LINK και τα επόμενα βήματα για την αποστολή. Το LINK αναμένεται τώρα να προσεγγίσει το Swift γύρω στα τέλη Αυγούστου. Μάθετε περισσότερα από το Katalyst και παρακολουθήστε το ιστολόγιο Swift της NASA για συνεχείς ενημερώσεις: https://science.nasa.gov/blogs/swift

Ιστολόγιο Curiosity, Sols 4961-4967: Πλησιάζετε σε ένα σπάσιμο του ρεκόρ ροκ; Ημερομηνία σχεδιασμού για τη Γη: Παρασκευή, 24 Ιουλίου 2026 Το Curiosity πέρασε την εβδομάδα συνεχίζοντας να ανεβαίνει μέσα από τα στρώματα του Όρους Sharp, εξερευνώντας το διάγραμμα λωρίδων ιζηματογενών πετρωμάτων της ιστορίας του Άρη. Το ρόβερ έφτασε σε ένα στρώμα όπου η επιστημονική ομάδα είχε εντοπίσει μια πιθανή «διαβρωτική υπερεπιφάνεια» αναλύοντας τροχιακά δεδομένα παράλληλα με εικόνες των στρωμάτων στους λόφους από πάνω μας. Η «διαβρωτική υπερεπιφάνεια» είναι ένας γεωλογικός όρος που περιγράφει μέρη όπου στρώματα ιζημάτων έχουν απομακρυνθεί από τον άνεμο ή το νερό σε περιφερειακή κλίμακα πριν εναποτεθούν νεότερα στρώματα πάνω τους. Αυτές οι επιφάνειες είναι συνηθισμένες σε αποθέσεις άμμου (αιολικές) που μεταφέρονται από τον άνεμο και σηματοδοτούν ένα σπάσιμο στο ρεκόρ των πετρωμάτων. Αφού παρατήρησα αυτό το ασυνήθιστο τμήμα του Όρους Sharp τους τελευταίους μήνες, είναι συναρπαστικό που επιτέλους βρισκόμαστε τόσο κοντά σε αυτό το χαρακτηριστικό. Τα επιστημονικά όργανα του Curiosity θα μας δώσουν την οπτική γωνία του γεωλόγου για αυτήν την περιοχή, ώστε να κατανοήσουμε πραγματικά αυτό το χαρακτηριστικό, συμπεριλαμβανομένης της σύνθεσής του και της γεωμετρίας του σε κλίμακα εκατοστού.Τα δύο σχέδιά μας αυτή την εβδομάδα επικεντρώθηκαν στην απεικόνιση της πιθανής υπερεπιφάνειας από μερικές διαφορετικές τοποθεσίες. Το περασμένο Σαββατοκύριακο απομακρυνθήκαμε από το χαρακτηριστικό για να έχουμε μια καλή εικόνα από το ρόβερ, κάτι που μας έδωσε μια ωραία ευκαιρία τη Δευτέρα να συλλέξουμε δύο τεράστια μωσαϊκά Mastcam σε ολόκληρο το στρώμα. Το ChemCam παρείχε πρόσθετη υποστήριξη συλλέγοντας μερικές εικόνες RMI μεγάλων αποστάσεων από τις πιο ενδιαφέρουσες περιοχές της υπερεπιφάνειας. Αφιερώσαμε επίσης χρόνο για να μετρήσουμε τη σύνθεση των πετρωμάτων στο κάτω μέρος αυτής της επιφάνειας με έναν στόχο MAHLI και APXS που ονομάζεται "Monte Darwin" και στόχους ChemCam LIBS που ονομάζονται "Patacamaya", "Tarucachi" και "Mojoncasa".Η διαδρομή της Δευτέρας μας έφερε πιο κοντά στην υπερεπιφάνεια, ενώ παράλληλα τραβήξαμε μερικές εικόνες MAHLI και Mastcam των τροχών μας στην πορεία, και η διαδρομή που σχεδιάσαμε σήμερα θα μας φέρει κατευθείαν στη βάση του στρώματος. Η επιστημονική ομάδα μπόρεσε να χρησιμοποιήσει την εικόνα της Δευτέρας για να επιλέξει το πιο επιστημονικά ενδιαφέρον σημείο για να διασχίσει αυτήν την επιφάνεια, ενώ παράλληλα αντιμετώπισε τους περιορισμούς που θέτει η πραγματικότητα του πού μπορούμε να οδηγήσουμε το μάλλον μεγάλο ρόβερ μας - υπάρχει αρκετά αμμώδες και απότομα κεκλιμένο έδαφος εδώ γύρω, οπότε βρήκαμε επίσης ένα σημείο που φαίνεται να είναι μια από τις πιο εύκολες περιοχές για να διασχίσουμε. Ας ελπίσουμε ότι την επόμενη εβδομάδα θα ανέβουμε και θα ξεπεράσουμε την υπερεπιφάνεια - μείνετε συντονισμένοι. https://science.nasa.gov/blog/curiosity-blog-sols-4961-4967-approaching-a-break-in-the-rock-record/ Το ρόβερ Curiosity της NASA για τον Άρη έλαβε αυτήν την εικόνα που δείχνει μακρινά ανοιχτόχρωμα πετρώματα να βρίσκονται ακριβώς κάτω από σκουρόχρωμα πετρώματα, μια πιθανή «διαβρωτική υπερεπιφάνεια» - ένας γεωλογικός όρος που περιγράφει μέρη όπου στρώματα ιζημάτων έχουν απομακρυνθεί από τον άνεμο ή το νερό σε περιφερειακή κλίμακα πριν εναποτεθούν νεότερα στρώματα πάνω τους, σηματοδοτώντας ένα διάλειμμα στο ρεκόρ των πετρωμάτων. Το Curiosity κατέγραψε την εικόνα χρησιμοποιώντας την αριστερή κάμερα πλοήγησης στις 23 Ιουλίου 2026 - 4963η ηλιακή ώρα, ή 4.963η ημέρα του Άρη της αποστολής του Mars Science Laboratory - στις 15:53:13 UTC.

Η Ευρωπαϊκή Eπιτροπή σε συνομιλίες με την OpenAI και την Anthropic για τα περιστατικά αυτονόμησης των ΑΙ μοντέλων τους. Οι δύο γίγαντες της βιομηχανίας τεχνητής νοημοσύνης είχαν ενημερώσει την ΕΕ για τις απρόσμενες κυβερνοεπιθέσεις πριν αυτές δουν το φως της δημοσιότηταςΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται σε συνομιλίες με τις OpenAI και Anthropic σχετικά με τα πρόσφατα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων που αφορούσαν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης τους, όπως δήλωσαν αξιωματούχοι της Επιτροπής την Παρασκευή, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία των νέων ευρωπαϊκών κανόνων που επιβάλλουν αυστηρή εποπτεία στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου.Ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (AI Act), ο οποίος τίθεται σε ισχύ στις 2 Αυγούστου αποτελεί την πρώτη νομοθεσία παγκοσμίως που ρυθμίζει μια τεχνολογία η οποία χρησιμοποιείται σχεδόν σε όλους τους τομείς της οικονομίας και της κοινωνίας. Μεταξύ άλλων, οι νέοι κανόνες υποχρεώνουν ορισμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να ενημερώνουν τους χρήστες όταν αλληλεπιδρούν με AI καθώς και όταν το περιεχόμενο που βλέπουν έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί από τεχνητή νοημοσύνη.Η Anthropic ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι ορισμένα από τα μοντέλα Claude πραγματοποίησαν επιθέσεις στα συστήματα τριών εταιρειών κατά τη διάρκεια δοκιμών κυβερνοασφάλειας, λίγες ημέρες αφότου η ανταγωνίστριά της OpenAI αποκάλυψε ότι ένας από τους αυτόνομους AI agents της προχώρησε σε μη εξουσιοδοτημένες επιθετικές ενέργειες.Σύμφωνα με τους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και οι δύο εταιρείες ενημέρωσαν τις ευρωπαϊκές αρχές για τα περιστατικά πριν αυτά γίνουν γνωστά στο κοινό. «Έχουμε ενημερωθεί διμερώς από τους δύο παρόχους για τα περιστατικά πριν αυτά δημοσιοποιηθούν. Βρισκόμαστε σε συνεχή επικοινωνία μαζί τους και θα μας παράσχουν επιπλέον πληροφορίες όσο εξελίσσεται η διαδικασία. Στη συνέχεια θα αξιολογήσουμε αν απαιτείται κάποια πιο επίσημη παρέμβαση», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους.Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «όλα αυτά τα περιστατικά αναδεικνύουν τη σημασία της εφαρμογής των απαραίτητων μηχανισμών παρακολούθησης και εποπτείας από τους ίδιους τους προγραμματιστές και παρόχους των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης».Ο AI Act επιβάλλει στους παρόχους των πιο προηγμένων μοντέλων γενικής χρήσης (General Purpose AI – GPAI), τα οποία ενδέχεται να ενέχουν συστημικούς κινδύνους, την υποχρέωση να εντοπίζουν και να αντιμετωπίζουν κινδύνους που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγάλης κλίμακας βλάβες, όπως χημικά, βιολογικά ή πυρηνικά περιστατικά, κυβερνοεπιθέσεις, επιβλαβή χειραγώγηση της κοινής γνώμης και απειλές κατά των θεμελιωδών δικαιωμάτων.Παράλληλα, οι εταιρείες οφείλουν να αξιολογούν και να περιορίζουν τους κινδύνους που αφορούν την κυβερνοασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και το ενδεχόμενο τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να λειτουργήσουν εκτός ανθρώπινου ελέγχου. Οι κυρώσεις για παραβίαση του AI Act κυμαίνονται από 7,5 εκατομμύρια ευρώ ή το 1,5% του ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας έως και 35 εκατομμύρια ευρώ ή το 7% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου της, ανάλογα με τη σοβαρότητα και το είδος της παράβασης. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2145515/i-eyropaiki-epitropi-se-synomilies-me-tin-openai-kai-tin-anthropic-gia-ta-peristatika-aytonomisis-ton-ai-montelon-toys/

Οι αρχαίοι κυνηγοί στόχευαν μόνο τα θηλυκά μαμούθ. Νέα ευρήματα αποκαλύπτουν μητριαρχικές κοινωνίες των τεράστιων ζώων που έκαναν ευκολότερη λεία το επικεφαλής θηλυκό μιας αγέλης.Νέα μελέτη δείχνει ότι οι κυνηγοί της Εποχής των Παγετώνων επέλεγαν προσεκτικά ποια μαμούθ κυνηγούσαν για τροφή και ένδυση.Τα γιγάντια αυτά ζώα αποτελούσαν αγαπημένο στόχο των προϊστορικών ανθρώπων στην Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική, καθώς ένα μόνο μαμούθ μπορούσε να προσφέρει μεγάλες ποσότητες κρέατος και λίπους. Το δέρμα του χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή ενδυμάτων ενώ τα οστά και οι χαυλιόδοντές του μετατρέπονταν σε εργαλεία, όπλα και έργα τέχνης. Τα μεγαλύτερα οστά μπορούσαν ακόμη και να χρησιμοποιηθούν ως οικοδομικό υλικό.Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι οι κυνηγοί ήταν ιδιαίτερα επιλεκτικοί στα μαμούθ που στόχευαν. Χρησιμοποιώντας γενετικά δεδομένα από οστά που βρέθηκαν σε 11 τοποθεσίες στην Πολωνία, την Αυστρία, την Τσεχία, τη Γερμανία και τη Ρωσία οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κυνηγούσαν κυρίως θηλυκά μαμούθ.Περίπου το 70% των μαμούθ των οποίων τα οστά μελετήθηκαν σε αυτές τις θέσεις συσσώρευσης ήταν θηλυκά ενώ μόλις το 30% ήταν αρσενικά. Αντίθετα σε φυσικές αποθέσεις οστών το 66% ανήκε σε αρσενικά και το 34% σε θηλυκά. Η ανάλυση Οι ερευνητές ανέλυσαν αρχαίο DNA από 521 μαμούθ που έζησαν τα τελευταία περίπου 50.000 χρόνια στην Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική. Το δείγμα περιλάμβανε 100 μαμούθ από δέκα θέσεις συσσώρευσης οστών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και μία στη Σιβηρία, καθώς και 421 μαμούθ από φυσικές αποθέσεις.Πώς εξηγείται αυτή τη διαφορά μεταξύ των φύλων; «Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα, το οποίο εξακολουθούμε να διερευνούμε», δήλωσε η Χάνα Μουτς, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Κέντρο Παλαιογενετικής του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του Σουηδικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.«Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι αν τα μαλλιαρά μαμούθ ζούσαν σε αγέλες με επικεφαλής θηλυκά όπως συμβαίνει σήμερα με τους ελέφαντες τότε αυτές οι ομάδες πιθανότατα μετακινούνταν με πιο προβλέψιμο, εποχικό τρόπο. Σήμερα οι αγέλες των θηλυκών ελεφάντων έχουν σχετικά σταθερές περιοχές διαβίωσης και συγκεκριμένα πρότυπα μετακίνησης ενώ τα ενήλικα αρσενικά ζουν συχνότερα μοναχικά και περιπλανώνται σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Αυτή η προβλεψιμότητα ίσως έκανε τις αγέλες με επικεφαλής θηλυκά ευκολότερο στόχο για τους ανθρώπους της Εποχής των Παγετώνων». Οι αιτίες Οι αγέλες των μαμούθ ήταν πιθανότατα μητριαρχικές αποτελούμενες από ενήλικα θηλυκά και νεαρά ζώα και των δύο φύλων.«Θα μπορούσε επίσης να υποθέσει κανείς ότι ήταν ευκολότερο να παγιδευτεί μια αγέλη με μικρά καθώς τα θηλυκά θα δίσταζαν να εγκαταλείψουν τα νεαρά τους», δήλωσε ο εξελικτικός γενετιστής του Κέντρου Παλαιογενετικής και συν-επικεφαλής της μελέτης Λοβ Νταλέν που επισήμανε ότι τα θηλυκά μαμούθ ήταν γενικά μικρότερα από τα αρσενικά και πιθανώς ευκολότερα να θανατωθούν. Ένα ενήλικο αρσενικό μπορούσε να ζυγίζει έως και περίπου 6 τόνους και να φτάνει τα 3,4 μέτρα ύψος στους ώμους, ενώ ένα ενήλικο θηλυκό ζύγιζε περίπου 4 τόνους και είχε ύψος γύρω στα 2,9 μέτρα.Οι άνθρωποι που κατοικούσαν στις περιοχές όπου ζούσαν τα μαμούθ ήταν νομαδικοί κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες. Συγκέντρωναν βρώσιμα φυτά και κυνηγούσαν διάφορα θηλαστικά της Εποχής των Παγετώνων, όπως μαλλιαρούς ρινόκερους, καριμπού, βίσονες, ελάφια και άλλα είδη. Σε ορισμένα από τα οστά μαμούθ που βρέθηκαν στις θέσεις συσσώρευσης εντοπίστηκαν αιχμές βλημάτων καρφωμένες πάνω τους.Το ίδιο το φυσικό τοπίο πιθανότατα χρησιμοποιούνταν ως όπλο εναντίον των μαμούθ, με τους κυνηγούς να τα οδηγούν σε παγίδες ή σε φυσικούς κινδύνους, όπως απόκρημνους γκρεμούς ή βαλτώδεις εκτάσεις.«Πιστεύω ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι κυνηγούσαν τα μαμούθ αξιοποιώντας το ανάγλυφο του εδάφους προς όφελός τους. Για παράδειγμα, μπορώ να φανταστώ ότι χρησιμοποιούσαν περιοχές με λάσπη ή έλη για να ακινητοποιήσουν τα ζώα πριν τα επιτεθούν με δόρατα, ακόντια ή βέλη» δήλωσε ο εξελικτικός γενετιστής του Κέντρου Παλαιογενετικής και συν-επικεφαλής της μελέτης Ντέιβιντ Μολίνο. Τα ευρήματα Η μεγαλύτερη θέση κυνηγιού μαμούθ που εξετάστηκε στη μελέτη ονομάζεται Kraków Spadzista στη νότια Πολωνία και χρονολογείται πριν από περίπου 25.000 έως 30.000 χρόνια. Εκεί έχουν βρεθεί τα λείψανα περισσότερων από 100 μαμούθ, λίθινα εργαλεία και σαφείς ενδείξεις τεμαχισμού των ζώων από ανθρώπους.Τα μαμούθ εξαφανίστηκαν από την ηπειρωτική Βόρεια Αμερική και την Ευρασία πριν από περίπου 10.000 έως 12.000 χρόνια, στο τέλος της Εποχής των Παγετώνων. Τότε το κλίμα θερμάνθηκε γρήγορα και τα ανοιχτά λιβάδια, όπου τα μαμούθ έβρισκαν την τροφή τους, αντικαταστάθηκαν από δάση και υγρή τούνδρα. Ο βαθμός στον οποίο οι άνθρωποι συνέβαλαν στην εξαφάνισή τους εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.Τα τελευταία μαμούθ επιβίωσαν στο νησί Βράνγκελ, ένα απομονωμένο νησί ανοιχτά των ακτών της Σιβηρίας, όπου εξαφανίστηκαν οριστικά πριν από περίπου 4.000 χρόνια. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι, παρά το μικρό μέγεθος του πληθυσμού και τα υψηλά επίπεδα ενδογαμίας, η αποικία αυτή παρέμενε σταθερή μέχρι λίγο πριν από την εξαφάνισή της.Στη νέα μελέτη οι ερευνητές εντόπισαν ένα μαμούθ από το νησί Βράνγκελ με μια γενετική κατάσταση γνωστή ως μωσαϊκισμός X0/XX, δηλαδή έναν συνδυασμό φυλετικών χρωμοσωμάτων που το καθιστούσε ούτε βιολογικά θηλυκό ούτε βιολογικά αρσενικό. Στους ανθρώπους η αντίστοιχη κατάσταση είναι γνωστή ως σύνδρομο Turner.«Δεν είναι ακόμη σαφές αν αυτός ο μωσαϊκισμός X0/XX σχετίζεται με οποιονδήποτε τρόπο με το μικρό μέγεθος του πληθυσμού του νησιού Βράνγκελ ή αν πρόκειται απλώς για ένα αναπτυξιακό γεγονός που θα μπορούσε να είχε συμβεί σε οποιονδήποτε πληθυσμό» ανέφεραν οι ερευνητές. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2145505/oi-archaioi-kynigoi-stocheyan-mono-ta-thilyka-mamoyth/

IBM: Πετύχαμε κβαντικό πλεονέκτημα. Αν επιβεβαιωθεί πρόκειται για ένα σημαντικό ορόσημο στην εξέλιξη της κβαντικής πληροφορικής. Επιστήμονες της IBM και συνεργαζόμενων ερευνητικών ιδρυμάτων ανακοίνωσαν ότι πέτυχαν το αποκαλούμενο «κβαντικό πλεονέκτημα» σε τρία διαφορετικά πειράματα δείχνοντας ότι οι κβαντικοί υπολογιστές μπορούν πλέον να εκτελούν υπολογισμούς που οι ισχυρότεροι συμβατικοί υπερυπολογιστές αδυνατούν να ολοκληρώσουν σε εύλογο χρόνο.Πρόκειται για ένα σημαντικό ορόσημο στην εξέλιξη της κβαντικής πληροφορικής καθώς τα πειράματα δείχνουν ότι οι κβαντικοί υπολογιστές μπορούν να επιλύουν χρήσιμα επιστημονικά προβλήματα όπως η προσομοίωση χημικών αντιδράσεων μέσα σε λίγα λεπτά. Αντίθετα ένας σύγχρονος υπερυπολογιστής θα χρειαζόταν χρόνια για να ολοκληρώσει τους ίδιους υπολογισμούς.Σε ανακοίνωσή της η IBM υποστήριξε ότι τα αποτελέσματα αποδεικνύουν πως οι κβαντικοί υπολογιστές μπορούν να παρέχουν αξιόπιστες λύσεις με μεγαλύτερη ταχύτητα χαμηλότερο κόστος ή υψηλότερη ακρίβεια σε σχέση με οποιαδήποτε κλασική υπολογιστική μέθοδο. Τα πειράματα Κατά τη διάρκεια συνέντευξης εκπρόσωποι της IBM, της Algorithmiq, της Qedma και του Πανεπιστημίου του Σικάγο παρουσίασαν τρία ανεξάρτητα πειράματα που κατέδειξαν το κβαντικό πλεονέκτημα σε διαφορετικά επιστημονικά προβλήματα. Οι τρεις μελέτες αξιοποίησαν τον υπεραγώγιμο κβαντικό υπολογιστή IBM Quantum Heron R3 σε συνδυασμό με νέες τεχνικές περιορισμού των σφαλμάτων, ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην ανάπτυξη της κβαντικής υπολογιστικής.Το πρώτο πείραμα, που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την εταιρεία Qedma, μελέτησε το μοντέλο Floquet transverse-field Ising, το οποίο χρησιμοποιείται από τους φυσικούς για να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι μαγνητικές ιδιότητες ενός υλικού όταν αυτό δέχεται περιοδικούς εξωτερικούς παλμούς.Το συγκεκριμένο πρόβλημα θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο για τους συμβατικούς υπολογιστές, καθώς η πολυπλοκότητα των υπολογισμών αυξάνεται εκθετικά όσο μεγαλώνει το μέγεθος του συστήματος.Οι κβαντικοί υπολογιστές, αντίθετα, αξιοποιούν τις ιδιότητες της κβαντικής μηχανικής όπου τα κβαντικά bits (qubits) μπορούν να βρίσκονται ταυτόχρονα στις καταστάσεις 0 και 1 μέσω της υπέρθεσης επιτρέποντας την παράλληλη εκτέλεση πολύπλοκων υπολογισμών.Για τη σύγκριση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε ο υπερυπολογιστής Fugaku της Ιαπωνίας, ένας από τους ισχυρότερους στον κόσμο. Οι ερευνητές εξήγησαν ότι μέχρι ένα ορισμένο επίπεδο πολυπλοκότητας τα αποτελέσματα των δύο συστημάτων μπορούσαν να συγκριθούν άμεσα. Όταν όμως ο συμβατικός υπερυπολογιστής έφτασε στα όριά του, ο κβαντικός υπολογιστής συνέχισε να εκτελεί τους υπολογισμούς. Η αξιοπιστία Το βασικό ερώτημα, ωστόσο δεν ήταν μόνο η ταχύτητα αλλά και η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. «Θέλεις να πραγματοποιήσεις υπολογισμούς που ξεπερνούν τις δυνατότητες των κλασικών υπολογιστών. Όμως για χρόνια βασιζόσουν στα αποτελέσματα των συμβατικών συστημάτων. Όταν πλέον τα ξεπερνάς πώς γνωρίζεις ότι η απάντηση που πήρες είναι σωστή;» δήλωσε ο Άμπχιναβ Καντάλα κύριος ερευνητής της IBM.Για να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν το λογισμικό QESEM της Qedma το οποίο περιορίζει και διορθώνει τα σφάλματα που προκαλεί ο θόρυβος στα κβαντικά συστήματα. Αφού επιβεβαίωσαν ότι τα αποτελέσματα συμφωνούσαν με εκείνα του Fugaku στις περιπτώσεις όπου αυτό ήταν εφικτό, αύξησαν την πολυπλοκότητα του προβλήματος μέχρι το σημείο όπου ο υπερυπολογιστής δεν μπορούσε πλέον να ανταποκριθεί. Στη συνέχεια επανέλαβαν τους ίδιους υπολογισμούς σε πολλούς διαφορετικούς κβαντικούς υπολογιστές.Σύμφωνα με τον Καντάλα το ίδιο κύκλωμα εκτελέστηκε σε πέντε διαφορετικά κβαντικά συστήματα μεταξύ των οποίων δύο της IBM στις εγκαταστάσεις της στη Βοστώνη και το Πίτσμπουργκ καθώς και δύο υπολογιστές της Quantinuum. Οι ερευνητές μάλιστα εισήγαγαν σκόπιμα διαφορετικά επίπεδα τεχνητού θορύβου σε κάθε σύστημα ώστε να δοκιμάσουν την αποτελεσματικότητα των τεχνικών διόρθωσης σφαλμάτων.Παρά τις διαφορετικές συνθήκες λειτουργίας όλα τα συστήματα παρήγαγαν συνεπή και σχεδόν ταυτόσημα αποτελέσματα. Στο δεύτερο πείραμα η IBM και η Algorithmiq χρησιμοποίησαν επίσης το μοντέλο Floquet transverse-field Ising, εφαρμόζοντας όμως διαφορετική μέθοδο αντιμετώπισης των σφαλμάτων.Καθώς οι υπολογισμοί γίνονταν ολοένα πιο σύνθετοι, οι συμβατικοί υπολογιστές άρχισαν να εμφανίζουν αποκλίσεις στα αποτελέσματα, ενώ οι κβαντικοί διατηρούσαν τη συνέπειά τους, επιβεβαιώνοντας ότι μπορούσαν να παράγουν επαληθεύσιμες λύσεις ακόμη και σε εξαιρετικά απαιτητικά προβλήματα. Η άλλη προσέγγιση Το τρίτο πείραμα που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Σικάγο ακολούθησε διαφορετική προσέγγιση. Οι επιστήμονες δημιούργησαν αρχικά ένα κύκλωμα βασισμένο στις λεγόμενες πύλες Clifford, οι οποίες είναι σχετικά εύκολες να προσομοιωθούν από έναν συμβατικό υπολογιστή. Στη συνέχεια πρόσθεσαν σταδιακά πιο πολύπλοκες πύλες τύπου T αυξάνοντας σημαντικά τη δυσκολία του προβλήματος.Με αυτή τη μέθοδο κατάφεραν να διασφαλίσουν ότι οι υπολογισμοί παρέμεναν αξιόπιστοι ακόμη και σε επίπεδα πολυπλοκότητας που κανένας σημερινός υπερυπολογιστής δεν μπορεί να διαχειριστεί. Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η συζήτηση δεν έχει κλείσει.Τα τελευταία χρόνια αρκετές ερευνητικές ομάδες έχουν ανακοινώσει επιτεύγματα όπως «κβαντική υπεροχή» (quantum supremacy), «κβαντική χρησιμότητα» (quantum utility) ή «κβαντικό πλεονέκτημα» (quantum advantage), όμως πολλές από αυτές τις επιδόσεις αμφισβητήθηκαν αργότερα όταν αναπτύχθηκαν νέοι αλγόριθμοι που βελτίωσαν σημαντικά τις δυνατότητες των συμβατικών υπολογιστών.Η IBM εκτιμά ότι κάτι αντίστοιχο θα συμβεί και αυτή τη φορά, θεωρώντας ωστόσο πως αυτή η διαδικασία αποτελεί φυσικό μέρος της επιστημονικής προόδου. «Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις κλασικές και τις κβαντικές μεθόδους θα συνεχιστεί, και έτσι πρέπει να γίνει. Έτσι εξελίσσεται η επιστήμη» δήλωσε ο Καντάλα.Όπως πρόσθεσε γι’ αυτό δημιουργήθηκε και το Quantum Advantage Tracker ένα σύστημα αξιολόγησης που επιτρέπει στους ερευνητές να μετρούν αντικειμενικά πότε ένας κβαντικός υπολογιστής ξεπερνά πραγματικά τις δυνατότητες των καλύτερων συμβατικών συστημάτων.Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η δημοσίευση των νέων εργασιών θα οδηγήσει περισσότερους επιστήμονες να εξετάσουν τα αποτελέσματα και να επιχειρήσουν να τα επιβεβαιώσουν ή να τα αμφισβητήσουν συμβάλλοντας έτσι στην περαιτέρω εξέλιξη της κβαντικής υπολογιστικής. Στη φωτογραφία ένα κβαντικό σύστημα της IBM. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2145519/ibm-petychame-kvantiko-pleonektima/

Η ατομική βόμβα στη Χιροσίμα δημιούργησε ένα παράξενο νέο υλικό. Το νέο υλικό, αποτελούμενο από μέταλλα που εξαερώθηκαν ακαριαία στην πυρηνική έκρηξη, κρυβόταν στην άμμο του Κόλπου της Χιροσίμα. Σχεδόν 81 χρόνια μετά τη ρίψη της πυρηνικής βόμβας που σκότωσε πάνω από 70.000 ανθρώπους στη Χιροσίμα, οι επιστήμονες συνεχίζουν να ανακαλύπτουν ασυνήθιστα υλικά που δημιουργήθηκαν από τις ακραίες συνθήκες της έκρηξης.Οι πυρηνικές εκρήξεις, οι προσκρούσεις μετεωριτών και άλλα βίαια φαινόμενα μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικά εργαστήρια που παράγουν ασυνήθιστα νέα υλικά.Στην περίπτωση της Χιροσίμα, τα υλικά αυτά ονομάζονται «χιροσιμίτες», μικροσκοπικά σφαιρίδια που σχηματίστηκαν από λιωμένα θραύσματα και σκορπίστηκαν στη γύρω περιοχή.Η έκρηξη εκτόξευσε απότομα τη θερμοκρασία πάνω από τους 7.000 βαθμούς Κελσίου και εξαέρωσε μέταλλα, κτήρια, χώμα και άλλα υλικά, τα οποία ψύχθηκαν και στερεοποιήθηκαν απότομα όταν εκτοξεύτηκαν ψηλά στην ατμόσφαιρα.Η απότομη ψύξη επέτρεψε στα άτομα των σταγονιδίων να σταθεροποιηθούν σε διατάξεις που δεν θα ήταν εφικτές κάτω από κανονικές συνθήκες, εξήγησαν οι ερευνητές.«Τα σωματίδια αυτά δεν είναι απλώς λιωμένα θραύσματα. Είναι φυσικά αρχεία της έκρηξης» είπε στο Scientific American o Λούκα Μπίντι του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται στο Science Advances.«Αναφέρουμε την ανακάλυψη ενός άγνωστου ως σήμερα κράματος μέσα σε ένα σφαιρίδιο χιροσιμίτη, το οποίο βρέθηκε στην άμμο του Κόλπου της Χιροσίμα και σχηματίστηκε στη διάρκεια της εναέριας ατομικής έκρηξης στις 6 Αυγούστου 1945» γράφει η ερευνητική ομάδα.Το νέο κράμα έχει τετραγωνική κρυσταλλική δομή και περιέχει σίδηρο, νικέλιο, χρώμιο, μολυβδένιο, αλουμίνιο και πυρίτιο, όπως έδειξε η εξέταση του υλικού με μικροσκόπιο και κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ. Το όλο δείγμα έχει διάμετρο μερικών μικρομέτρων, ή εκατομμυριοστών του μέτρου.«Οι πυρηνικές εκρήξεις μπορούν να δημιουργήσουν σύνθετα, διατεταγμένα κρυσταλλικά κράματα — και όχι απλώς να λιώσουν ή να παραμορφώσουν τα ήδη υπάρχοντα υλικά» δήλωσε ο Μπίντι στο Gizmodo.Οι χιροσιμίτες πάντως δεν είναι η μόνη κατηγορία υλικών που έχουν ανακαλυφθεί στα συντρίμμια πυρηνικών εκρήξεων –ένα άλλο γνωστό παράδειγμα είναι οι «τρινιτίτες», οι οποίοι σχηματίστηκαν στην δοκιμή «Trinity», την πρώτη πυρηνική δοκιμή, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 1945 στο Νιου Μέξικο των ΗΠΑ.Ο Λούκα Μπίντι ήταν μάλιστα επικεφαλής πρόσφατης μελέτης που αναγνώρισε ένα νέο είδος τρινιτίτη, ο οποίος περιείχε έναν εξαιρετικά σπάνιο «οιονεί κρύσταλλο» (quasicrystal). Το συγκεκριμένο δείγμα έχει κόκκινο αντί για πράσινο χρώμα και περιέχει μέταλλα από τον πύργο των 30 μέτρων όπου είχε τοποθετηθεί η βόμβα. – https://www.in.gr/2026/07/30/in-science/episthmes/neo-eidos-krystallou-anakalyfthike-sto-simeio-pou-epese-i-vomva-tis-xirosima/ (αριστερά) Η δομή του νέου υλικού από σίδηρο, χρώμιο, νικέλιο, μαγγάνιο, μολυβδαίνιο, πυρίτιο, αλουμίνιο κ.ά. σε ένα ομοιογενές κυβικό πλέγμα. Το νέο κράμα βρίσκεται εγκλωβισμένο στο σφαιρίδιο (χιροσιμίτης) (δεξιά εικόνα) που βρέθηκε στην άμμο του κόλπου της Χιροασίμα.

Ο νυχτερινός ουρανός του Αυγούστου, χωρίς τηλεσκόπιο. Επιπλέον, τον μήνα Αύγουστο θα συμβούν, μια συντριβή στη Σελήνη τμήματος πυραύλου της Space X (στις 5/8), μια Ολική Έκλειψη Ηλίου (στις 12/8) και μια Μερική Έκλειψη Σελήνης (στις 28/8) 4 Αυγούστου: Η Σελήνη σε απόσταση 6ο από τον Κρόνο (πρωί, ανατολή Σελήνης 20 ημερών 22:51 3/8). 5 Αυγούστου: Τμήμα του πυραύλου Falcon 9 της Space X θα συγκρουστεί με τη Σελήνη. Η πρόσκρουση προβλέπεται να συμβεί κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν (Observational planning for the 2026 August 5 Falcon 9 Upper Stage lunar impact) 7 Αυγούστου: Η Σελήνη σε απόσταση 2ο από τις Πλειάδες (πρωί, ανατολή Σελήνης 23 ημερών 00:21). 9 Αυγούστου: Η Σελήνη σε απόσταση 4ο από τον Άρη (ανατολή Σελήνης 25 ημερών 02:06). 10 Αυγούστου: Η Σελήνη στο περίγειο. 11 Αυγούστου: Η Σελήνη 5ο από τον Ερμή (πολύ χαμηλά ανατολικά στο λυκαυγές, φωτισμός 3%, μέγεθος Ερμή -0,9). 12 Αυγούστου: Νέα Σελήνη. Αναμένεται το μέγιστο της Βροχής Διαττόντων «Περσείδες» (ενεργές 17/7 – 24/8, με μέγιστο ρυθμό υπό ιδανικές συνθήκες περίπου 150 μετέωρα/ώρα). 12 Αυγούστου: Ολική Έκλειψη Ηλίου. Θα είναι ορατή κυρίως από ορατή από Αρκτική, Γροιλανδία, Ισλανδία, Ισπανία, μέγιστη διάρκεια 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα). Δεν θα είναι ορατή από την Ελλάδα, αν και … 15 Αυγούστου: Ο Άρης σε απόσταση 0,5ο από το σμήνος M35. Επιπλέον, ο Δίας και ο Ερμής σε απόσταση 0,5ο (στο λυκαυγές, πολύ χαμηλά στην ανατολή). 16 Αυγούστου: Η Σελήνη σε απόσταση 6ο από την Αφροδίτη (δύση Σελήνης 4 ημερών 22:05). 17 Αυγούστου: Η Σελήνη σε απόσταση 5ο από τον Στάχυ (α Παρθένου, δύση Σελήνης 5 ημερών 22:28). 20 Αυγούστου: Η Σελήνη σε απόσταση 5ο από τον Αντάρη (α Σκορπιού, δύση Σελήνης 8 ημερών 00:02 21/8). 27 Αυγούστου: Πανσέληνος. 28 Αυγούστου: Μερική Έκλειψη Σελήνης (πρωί, είσοδος στην παρασκιά 04:24, αρχή μερικής έκλειψης 05:33 σε ύψος 13ο, δύση Σελήνης 06:55). 31 Αυγούστου: Η Σελήνη σε απόσταση 6ο από τον Κρόνο (πρωί, ανατολή Σελήνης 18 ημερών 03:31). Οι θέσεις των πλανητών τον μήνα Αύγουστο: Ερμής: Σε μέγιστη δυτική αποχή (19ο, πρωινός ουρανός) στις 2/8 με μέγεθος 0,1, σε ανώτερη σύνοδο (πίσω από τον Ήλιο) στις 27/8. Αφροδίτη: Σε μέγιστη ανατολική αποχή (46ο, απογευματινός ουρανός) στις 15/8 (μέγεθος -4,4, διάμετρος 24″, φωτισμός δίσκου 48%). Άρης: Στον πρωινό ουρανό, ανατέλλει 02:33 στο μέσο του μήνα (Δίδυμοι, μέγεθος 1,3, διάμετρος 4,8″). Δίας: Χαμηλά στο πρωινό ανατολικό ουρανό, κρυμμένος στο λυκαυγές. Κρόνος: Στον πρωινό ουρανό, ανατέλλει 22:34 στο μέσο του μήνα (Ιχθύες, μέγεθος 0,5, διάμετρος 19″, κλίση δακτυλίων 9ο). πηγές: αστρονομικό ημερολόγιο 2026, εκδόσεις Πλανητάριο Θεσσαλονίκη – https://earthsky.org Το σημείο όπου το τμήμα του πυραύλου Falcon 9 θα χτυπήσει την Σελήνη με ταχύτητα 8.700 χλμ/ώρα. Το Timeanddate δίνει κάποιες ελπίδες παρατήρησης μιας ελάχιστης Μερικής Έκλειψης Ηλίου σε περιοχές της δυτικής/βορειοδυτικής Ελλάδας, πολύ χαμηλά καθώς ο Ήλιος θα δύει, στις 20:30 έως 20:40 Η Μερικη Έκλειψη Σελήνης στις 28 Αυγούστου θα είναι ορατή στον νυχτερινό ουρανό της Αθήνας τα ξημερώματα Παρασκευής 28 Αυγούστου από 05:33 έως 06:50, με την Σελήνη να βρίσκεται δυτικά-νοτιοδυτικά και πολύ χαμηλά καθώε θα πλησιάζει στη δύση της. Βροχή Διαττόντων «Περσείδες» (ενεργές έως 24/8, με μέγιστο ρυθμό στις 12/8 υπό ιδανικές συνθήκες περίπου 150 μετέωρα/ώρα).