Δροσος Γεωργιος

Διεθνής Διαστημικός Σταθμός: Λήξη συναγερμού μέχρι νεοτέρας για τους 7 αστροναύτες. Εντοπίστηκαν δύο σημεία διαρροής. Εντολή να τερματίσουν τις «διαδικασίες ασφαλούς καταφυγίου» και να επιστρέψουν στις προγραμματισμένες δραστηριότητές τους, έλαβαν λίγο μετά τις 6 το απόγευμα της Παρασκευής οι αστροναύτες του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού.Η νεότερη οδηγία της NASA, συνιστά λήξη συναγερμού μέχρι νεοτέρας καθώς στην ίδια ανακοίνωση σημειώνεται ότι οι εργασίες για τον εντοπισμό και την επιδιόρθωση του προβλήματος συνεχίζονται.Συγκεκριμένα η ανακοίνωση της NASA αναφέρει: «Η Roscosmos έχει διακόψει τις εργασίες δομικής επισκευής που ήταν προγραμματισμένες για την Παρασκευή μέσα στη σήραγγα μεταφοράς της μονάδας υπηρεσίας Zvezda, προκειμένου να αξιολογηθούν περαιτέρω μετρήσεις και δεδομένα.Δεδομένης αυτής της εξέλιξης, η NASA έδωσε οδηγία στα μέλη του πληρώματος που βρίσκονταν μέσα στο διαστημόπλοιο Dragon (ασφαλές καταφύγιο) να τερματίσουν τις διαδικασίες ασφαλούς καταφυγίου και να επιστρέψουν στις προγραμματισμένες δραστηριότητές τους.Αναμένουμε να συνεργαστούμε με τη Roscosmos για μια κοινή προσέγγιση με στόχο την αντιμετώπιση των διαρροών». Διαρροή O συναγερμός στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ΔΔΣ) γνωστοποιήθηκε λίγο μετά τις 5 το απόγευμα της Παρασκευής (ώρα Ελλάδας).Εκείνη την ώρα, οι αστροναύτες της NASA έλαβαν εντολή να καταφύγουν στο διαστημόπλοιό τους και να προετοιμαστούν για πιθανή εκκένωση, την ίδια ώρα που το ρωσικό πλήρωμα προσπαθούσε να επιδιορθώσει μια εντιπισθείσα διαρροή αέρα στο τμήμα του «τροχιακού εργαστηρίου».Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το ΒΒC, η εντολή της NASA αφορούσε πέντε από τους επτά αστροναύτες που βρίσκονταν εκείνη τη στιγμή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.Από τους αστροναύτες ζητήθηκε να καταφύγουν στο αγκυροβολημένο διαστημόπλοιο «Freedom» της SpaceX Crew Dragon το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως «ασφαλές καταφύγιο».Δεν είναι η πρώτη φορά που ο σταθμός αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα.Ωστόσο, μετά την άφιξη ενός ρωσικού διαστημικού σκάφους τον περασμένο μήνα, η Ρωσική Διαστημική Υπηρεσία Roscosmos παρατήρησε μια νέα (αργή) πτώση πίεσης στη σήραγγα, γεγονός που οδήγησε στην απόφαση να προχωρήσει πέρα από τις πρόσκαιρες επιδιορθώσεις και να επιχειρήσει τη σημερινή πιο εκτεταμένη επιχείρηση επισκευής. Λύθηκε 1 στα 2 Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax, η διαστημική υπηρεσία της χώρας Roscosmos αναφέρει ότι εντοπίστηκαν δύο διαρροές και η μία έχει ήδη διορθωθεί.Η Roscosmos αναφέρει επίσης ότι το πλήρωμα και τα συστήματα του ΔΔΣ δεν διατρέχουν κίνδυνο. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2120251/diethnis-diastimikos-stathmos-se-etoimotita-gia-pithani-ekkenosi-oi-4-astronaytes/ Βιοεκτύπωση χόνδρου, παραγωγή βλαστοκυττάρων - Συμπληρώστε το ερευνητικό πρόγραμμα της Πέμπτης. Η τρισδιάστατη βιοεκτύπωση και η έρευνα για τα βλαστοκύτταρα ήταν τα κύρια ερευνητικά θέματα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό την Πέμπτη. Τα μέλη του πληρώματος της Αποστολής 74 φωτογράφισαν επίσης φυτά που αναπτύσσονταν και παράθυρα εργαστηρίου για επιθεώρηση, ενώ συνέχιζαν να φορτώνουν ένα αμερικανικό διαστημόπλοιο μεταφοράς εμπορευμάτων.Οι μηχανικοί πτήσης Jessica Meir της NASA και Sophie Adenot της ESA (Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας) συνεργάστηκαν στην αρχή της βάρδιάς τους και δοκίμασαν τη λειτουργία ενός τρισδιάστατου βιοεκτυπωτή μέσα στην εργαστηριακή μονάδα Kibo . Αρχικά, ο Adenot ανάμειξε δείγματα χόνδρινων κυττάρων με βιομελάνι και στη συνέχεια τα παρέδωσε στη Meir για εισαγωγή μέσα σε μια κασέτα βιοεκτυπωτή για την εκτύπωση ανθρώπινου ιστού. Η συσκευή βιοτεχνολογίας μπορεί να προωθήσει την αναγεννητική ιατρική, οδηγώντας σε εξατομικευμένα ιατρικά εμφυτεύματα κατ' απαίτηση, χρησιμοποιώντας τα ίδια τα κύτταρα του ασθενούς. Αργότερα, η Meir έθρεψε δείγματα βλαστοκυττάρων αίματος στο γάντι Life Science του Kibo στο τέλος της βάρδιάς της για μια άλλη έρευνα. Τα δείγματα κυττάρων αναπτύσσονται μέσα σε μια θερμοκοιτίδα έρευνας για να βοηθήσουν τους γιατρούς να μάθουν πώς να κατασκευάζουν και να εμπορευματοποιούν διαστημικές θεραπείες για μια ποικιλία καρκίνων του αίματος και ανοσολογικών ασθενειών .Αργότερα, ο Adenot συνεργάστηκε με τον μηχανικό πτήσης της NASA, Jack Hathaway, συσκευάζοντας φορτίο μέσα σε ένα διαστημόπλοιο μεταφοράς φορτίου SpaceX Dragon, καθώς αυτό πλησίαζε στο τέλος της παραμονής του, αγκυροβολημένο στην πλώρη της μονάδας Harmony . Ο Hathaway πέρασε το πρώτο μισό της βάρδιάς του φροντίζοντας φυτά για δύο μελέτες βοτανικής με στόχο την προώθηση της διαστημικής γεωργίας και των αυτοσυντηρούμενων διαστημικών αποστολών. Άρχισε να ποτίζει και να φωτογραφίζει φυτά μηδικής που αναπτύσσονταν μέσα στις εγκαταστάσεις Veggie της εργαστηριακής μονάδας Columbus για τη μελέτη Veg-06 . Στη συνέχεια, φωτογράφισε μικροχόρτα , ή φυτά με υψηλότερη περιεκτικότητα σε βιταμίνες και μέταλλα από τα ώριμα φύλλα, που αναπτύσσονταν μέσα σε εξειδικευμένους θαλάμους της εργαστηριακής μονάδας Destiny . Ο Hathaway ολοκλήρωσε τη βάρδιά του κατεβάζοντας δεδομένα στη Γη που καταγράφουν πώς η διαστημική ακτινοβολία επηρεάζει τα τρανζίστορ ημιαγωγών .Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Κρις Γουίλιαμς, αφιέρωσε την ημέρα του κυρίως στη συντήρηση του εξοπλισμού, ξεκινώντας από το εσωτερικό του Kibo και καθαρίζοντας τη σκόνη και τα υπολείμματα που είχαν συσσωρευτεί στο σύστημα εξαερισμού της μονάδας. Στη συνέχεια, ο Γουίλιαμς μετακόμισε στο εργαστήριο του Κολόμπους και μετέφερε εξαρτήματα και εξαρτήματα που σχετίζονται με την Ευρωπαϊκή Συσκευή Ενισχυμένης Εξερεύνησης Άσκησης . Στη συνέχεια, συνέλεξε δεδομένα διαστημικής ακτινοβολίας που καταγράφηκαν στη συσκευή Lumina πριν επιθεωρήσει τα σχοινιά που ασφαλίζουν τους διαστημικούς περιπατητές στον διαστημικό σταθμό.Οι τρεις κοσμοναύτες του σταθμού, ο Σεργκέι Κουντ-Σβερτσκόφ, ο Σεργκέι Μικάγιεφ και ο Αντρέι Φεντιάγιεφ, συντονίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της Πέμπτης σε επιθεωρήσεις στο τμήμα Roscosmos του τροχιακού σταθμού. Το τρίο συνεργάστηκε στην ενότητα υπηρεσιών Zvezda , επιθεωρώντας το κύτος του και φωτογραφίζοντας τα παράθυρα στις ενότητες Zvezda και Poisk . Μάθετε περισσότερα για τις δραστηριότητες του διαστημικού σταθμού ακολουθώντας το ιστολόγιο του διαστημικού σταθμού , @space_station στο X, καθώς και τους λογαριασμούς του ISS στο Facebook και στο Instagram . https://www.nasa.gov/blogs/spacestation/2026/06/04/bioprinting-cartilage-producing-stem-cells-fill-thursdays-research-schedule/ Ο αστροναύτης της NASA, Κρις Γουίλιαμς, επιδεικνύει το γάντι μικροβαρύτητας της εργαστηριακής μονάδας Destiny στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Ο Γουίλιαμς υποστήριζε την έρευνα για τους κρυστάλλους ημιαγωγών για να βοηθήσει στην προώθηση της εμπορικής διαστημικής οικονομίας και στις βιομηχανίες με έδρα τη Γη.

Αποκάλυψη – σοκ από Μασαγιόσι Σον: Το επόμενο μοντέλο της OpenAI το σχεδιάζει ΑΙ και όχι άνθρωπος. Το επόμενο μοντέλο της OpenAI σχεδιάζεται από άλλο μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης, αποκάλυψε ο επικεφαλής της Softbank, ο οποίος εκτιμά ότι η «τεχνητή υπερνοημοσύνη» θα φτάσει πολύ νωρίτερα από ό,τι αναμενότανΗ στιγμή που η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πάψει απλώς να βοηθά τους ανθρώπους και θα αρχίσει να σχεδιάζει τον ίδιο της τον διάδοχο ίσως να μην ανήκει πλέον στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.Ο δισεκατομμυριούχος επικεφαλής της SoftBank, Μασαγιόσι Σον, υποστήριξε ότι το επόμενο μοντέλο της OpenAI σχεδιάζεται ήδη από άλλο σύστημα ΑΙ, κάνοντας λόγο για ένα κρίσιμο βήμα προς την «τεχνητή υπερνοημοσύνη» (Artificial Super Intelligence), την οποία πλέον βλέπει να έρχεται μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Το επόμενο μοντέλο σχεδιάζει το… προηγούμενο Μιλώντας στο CNBC, ο Σον αποκάλυψε ότι σε συνομιλίες που είχε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της OpenAI, Σαμ Όλτμαν, αλλά και με μηχανικούς της εταιρείας, ενημερώθηκε πως ένα μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης συμμετέχει ήδη στον σχεδιασμό της επόμενης γενιάς μοντέλων.Όπως είπε, οι άνθρωποι σύντομα δεν θα είναι αρκετά «έξυπνοι» για να σχεδιάζουν μόνοι τους τα επόμενα συστήματα ΑΙ.«Το μοντέλο θα δημιουργεί το επόμενο μοντέλο και αυτό θα είναι εκθετικά πιο έξυπνο από όλους μας. Αυτή είναι η υπερνοημοσύνη», δήλωσε χαρακτηριστικά.Η OpenAI δεν σχολίασε συγκεκριμένα τις αναφορές για μελλοντικά μοντέλα, ωστόσο υπενθύμισε ότι ήδη χρησιμοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη στην ανάπτυξη νέων συστημάτων. Τον Φεβρουάριο είχε ανακοινώσει ότι το GPT-5.3 Codex αποτέλεσε το πρώτο μοντέλο που συνέβαλε ουσιαστικά στη δημιουργία του εαυτού του, βοηθώντας στον εντοπισμό σφαλμάτων, στις δοκιμές και στην ανάπτυξή του. Από τα 10 χρόνια… στα 2 Ο Σον θεωρείται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης.Το 2024 είχε προβλέψει ότι η τεχνητή υπερνοημοσύνη —την οποία ορίζει ως ένα σύστημα 10.000 φορές πιο έξυπνο από τον άνθρωπο— θα εμφανιστεί μέσα σε μία δεκαετία. Τώρα αναθεωρεί δραματικά το χρονοδιάγραμμα.«Όταν μιλούσα για 10 χρόνια προσπαθούσα να είμαι συντηρητικός, γιατί ο κόσμος σοκάρεται. Στο μυαλό μου πίστευα ότι θα έρθει σε τέσσερα χρόνια. Τώρα λέω ότι θα έρθει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια», ανέφερε.Ο ίδιος πρόσθεσε ότι χρησιμοποιεί το ChatGPT δύο έως τρεις ώρες καθημερινά και θεωρεί ότι ήδη ξεπερνά τις δικές του γνώσεις στα περισσότερα γνωστικά αντικείμενα. Η προειδοποίηση της Anthropic Οι αισιόδοξες προβλέψεις του επικεφαλής της SoftBank έρχονται την ώρα που η Anthropic, δημιουργός του chatbot Claude, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.Η εταιρεία δημοσίευσε ανάλυση για το φαινόμενο της «αναδρομικής αυτοβελτίωσης» (Recursive Self-Improvement), κατά το οποίο ένα σύστημα ΑΙ αποκτά τη δυνατότητα να σχεδιάζει και να αναπτύσσει αυτόνομα τον διάδοχό του.Η Anthropic αναγνωρίζει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε τεράστια επιστημονικά και τεχνολογικά οφέλη. Παράλληλα όμως προειδοποιεί ότι ενδέχεται να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο απώλειας ανθρώπινου ελέγχου πάνω στα συστήματα ΑΙ.Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι ίσως χρειαστεί συντονισμένη επιβράδυνση της ανάπτυξης της συγκεκριμένης τεχνολογίας από τις μεγάλες εταιρείες του κλάδου. Η επόμενη μεγάλη μάχη της τεχνολογίας Η συζήτηση για το αν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να εξελίσσεται μόνη της δεν αφορά πλέον μόνο τα εργαστήρια των εταιρειών τεχνολογίας. Αφορά κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές και επενδυτές που προσπαθούν να κατανοήσουν πόσο γρήγορα πλησιάζει μια εποχή κατά την οποία τα ισχυρότερα συστήματα ΑΙ θα βελτιώνουν τον εαυτό τους χωρίς άμεση ανθρώπινη παρέμβαση.Η ίδια η OpenAI είχε αναφέρει σε ερευνητική εργασία τον Ιούνιο ότι υπάρχουν ήδη «πρώιμες ενδείξεις» αυτού του φαινομένου. Και αν οι εκτιμήσεις του Μασαγιόσι Σον αποδειχθούν σωστές, η μετάβαση στην εποχή της υπερνοημοσύνης ίσως είναι πολύ πιο κοντά απ’ όσο πίστευε ακόμη και η βιομηχανία της ΑΙ πριν από λίγα χρόνια. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2120250/apokalypsi-sok-apo-masagiosi-son-to-epomeno-montelo-tis-openai-to-schediazei-ai-kai-ochi-anthropos/

Εντοπίστηκαν οι άνεμοι της μεγάλης μαύρης τρύπας στο κέντρο του γαλαξία μας. Οι επιστήμονες προσπαθούσαν για δεκαετίες να βρουν τα ίχνη τους για να φωτιστούν άγνωστα κοσμικά φαινόμενα. Οι αστρονόμοι έλυσαν επιτέλους ένα μυστήριο άνω των 50 ετών σχετικά με τον Τοξότη Α*, την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα στο κέντρο του γαλαξία μας.Οι περισσότερες μαύρες τρύπες παράγουν ανέμους ή πίδακες καθώς καταναλώνουν το υλικό που τις περιβάλλει. Μέχρι σήμερα, κανείς δεν είχε καταφέρει να εντοπίσει τον άνεμο που παράγει ο Τοξότης Α*. Ωστόσο η πιο λεπτομερής παρατήρηση της μαύρης τρύπας που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα αποκάλυψε με πολύ μεγαλύτερη σαφήνεια αυτό που οι επιστήμονες θεωρούν ότι είναι ένας άνεμος ηλικίας περίπου 20.000 ετών βοηθώντας τους να κατανοήσουν καλύτερα τον ρόλο του στο Σύμπαν.«Εκτός αν μια μαύρη τρύπα βρίσκεται σε απόλυτο κενό πρέπει με κάποιον τρόπο να παράγει άνεμο. Και δεν υπάρχει τέλειο κενό στο Σύμπαν. Με τις νέες παρατηρήσεις, είναι η πρώτη φορά που είχαμε αρκετά καθαρή εικόνα ώστε να δούμε το αποτύπωμα αυτού του ανέμου. Κοιτάξαμε τα δεδομένα και είπαμε: “Να το. Να αυτό που όλοι αναζητούσαν εδώ και 50 χρόνια.”» εξήγησε ο αστροφυσικός Μαρκ Γκόρσκι από το αμερικανικό Πανεπιστήμιο Northwestern, ο οποίος συνυπέγραψε τη μελέτη. Η ανακάλυψη Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη συστοιχία ραδιοτηλεσκοπίων Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array στη Χιλή καταφέρνοντας να «δουν» μέσα από τα νέφη αερίων και σκόνης που μέχρι τώρα έκρυβαν τον Τοξότη Α*.Αφού κατέγραψαν εικόνες του αερίου γύρω από τη μαύρη τρύπα επεξεργάστηκαν τα δεδομένα ώστε να μειώσουν τα ραδιοσήματα που εκπέμπονται από την ύλη που περιβάλλει τη μαύρη τρύπα. Η νέα εικόνα ήταν 100 φορές βαθύτερη και 80 φορές πιο ευκρινής από τους προηγούμενους χάρτες της περιοχής επιτρέποντας στους ερευνητές να παρατηρήσουν περιοχές που παρέμεναν αόρατες στις παλαιότερες λήψεις.Έτσι εντόπισαν μια τεράστια κωνική κοιλότητα χωρίς αέριο η οποία σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους θαμπορούσε να έχει δημιουργηθεί μόνο από έναν θερμό άνεμο. Οι άνεμοι που παράγονται από τα άστρα γύρω από τη μαύρη τρύπα δεν είναι αρκετά ισχυροί για να δημιουργήσουν μια τόσο μεγάλη περιοχή, υποστηρίζουν οι ερευνητές.«Αν εκτοξεύεις θερμό υλικό από τη μαύρη τρύπα αυτό δεν μπορεί να συνυπάρξει εύκολα με το ψυχρό υλικό. Είτε θα το απωθήσει είτε θα το θερμάνει. Και αν θερμανθεί υπερβολικά, τότε δεν θα μπορούμε πλέον να παρατηρήσουμε το ψυχρό αέριο. Ο άνεμος δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρός και η κατεύθυνσή του πιθανότατα μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Αυτό δείχνει ότι η δική μας μαύρη τρύπα δεν είναι μοναδική και ότι ούτε η θέση μας στο Σύμπαν είναι μοναδική» λένε οι ερευνητές. Τα ευρήματα Οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι η μαύρη τρύπα βρίσκεται σήμερα σε μια σχετικά ήρεμη φάση δραστηριότητας. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι στο παρελθόν ήταν πιο ενεργή. Το διαστημικό παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra X-ray Observatory της NASA είχε εντοπίσει στο παρελθόν εκπομπές ακτίνων Χ στην ίδια περιοχή όπου βρέθηκε η κωνική κοιλότητα.«Οι εξαιρετικοί ισχυρισμοί απαιτούν εξαιρετικά ισχυρές αποδείξεις. Θέλαμε να βεβαιωθούμε ότι δεν βλέπαμε απλώς κάποιο τεχνητό σφάλμα της απεικόνισης. Στη συνέχεια, η εικόνα ακτίνων Χ από το Chandra ταίριαξε απόλυτα. Τα μοριακά χαρακτηριστικά συνέπιπταν. Όταν ανακαλύπτεις κάτι που κανείς δεν έχει δει ξανά, η πρώτη σκέψη δεν είναι “Θεέ μου, κάναμε μια ανακάλυψη”», είπε η Μουρτσίκοβα. «Η πρώτη σκέψη είναι “Θεέ μου, τι λάθος έχω κάνει στην ανάλυσή μου;”. Όταν όμως τοποθετήσαμε τη δική μας εικόνα πάνω στην εικόνα ακτίνων Χ, όλα άρχισαν να βγάζουν νόημα» αναφέρει ο Γκόρκι.Η λευκή κουκκίδα στο κέντρο αυτής της σύνθετης εικόνας δείχνει τη μαύρη τρύπα. Οι πορτοκαλί και μπλε περιοχές απεικονίζουν το αέριο που την περιβάλλει καθώς και δεδομένα ακτίνων Χ.Μια κωνικού σχήματος κοιλότητα που διακρίνεται στα πορτοκαλί δεδομένα αποτελεί το βασικό στοιχείο της ανακάλυψης των ερευνητών. Η κοιλότητα αυτή φαίνεται να έχει δημιουργηθεί από έναν θερμό άνεμο που εκτοξεύεται από την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, απομακρύνοντας ή θερμαίνοντας το ψυχρό αέριο γύρω της. Η ύπαρξή της προσφέρει τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις ότι ο Τοξότης Α* παράγει πράγματι έναν γαλαξιακό άνεμο, κάτι που οι επιστήμονες αναζητούσαν εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2119884/entopistikan-oi-anemoi-tis-megalis-mayris-trypas-sto-kentro-toy-galaxia-mas/ Η λευκή κουκκίδα στο κέντρο αυτής της σύνθετης εικόνας δείχνει τη μαύρη τρύπα. Οι πορτοκαλί και μπλε περιοχές απεικονίζουν το αέριο που την περιβάλλει καθώς και δεδομένα ακτίνων. Μια κωνικού σχήματος κοιλότητα που διακρίνεται στα πορτοκαλί δεδομένα αποτελεί το βασικό στοιχείο της ανακάλυψης των ερευνητών. Η κοιλότητα αυτή φαίνεται να έχει δημιουργηθεί από έναν θερμό άνεμο που εκτοξεύεται από την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, απομακρύνοντας ή θερμαίνοντας το ψυχρό αέριο γύρω της. Η ύπαρξή της προσφέρει τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις ότι ο Τοξότης Α* παράγει πράγματι έναν γαλαξιακό άνεμο, κάτι που οι επιστήμονες αναζητούσαν εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια.

Γεωμαγνητική καταιγίδα «κανίβαλος» χτυπά τη Γη. Αναμένεται να προκαλέσει εντυπωσιακό σέλας που θα εμφανιστεί και σε απομακρυσμένες από τους πόλους περιοχές καθώς και προβλήματα τηλεπικοινωνιών.Μια εκτόξευση στεμματικής μάζας (CME) από τον Ήλιο προερχόμενη από έναν σπάνιο τύπο ηλιακής κηλίδας χτύπησε τη Γη αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης σέλαος σε μεγάλο μέρος των βόρειων Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και σε περιοχές της Ευρώπης.Το ηλιακό φαινόμενο ξεκίνησε στις 2 Ιουνίου από την ηλιακή κηλίδα 4455, μια σκοτεινή περιοχή στην επιφάνεια του Ήλιου όπου ισχυρά μαγνητικά πεδία είχαν μπλεχτεί και αποσταθεροποιηθεί. Οι μαγνητικές γραμμές τελικά έσπασαν, προκαλώντας μια σειρά από ηλιακές εκλάμψεις κατηγορίας X — την ισχυρότερη κατηγορία ηλιακών εκρήξεων — μαζί με πολλαπλές εκτοξεύσεις στεμματικής μάζας.Οι εκτοξεύσεις στεμματικής μάζας είναι τεράστια, ταχέως κινούμενα νέφη μαγνητισμένου πλάσματος (ιονισμένο αέριο) και ηλιακής ακτινοβολίας που εκτοξεύονται στο Διάστημα. Όταν προσκρούουν στη Γη προκαλούν διαταραχές στο μαγνητικό πεδίο του πλανήτη γνωστές ως γεωμαγνητικές καταιγίδες. Αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε προσωρινές διακοπές ραδιοεπικοινωνιών και στην εμφάνιση εντυπωσιακών πολικών σέλαων σε πολύ χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη από το συνηθισμένο.Μία από τις εκτοξεύσεις που προκλήθηκαν από μια έκρηξη στις 2 Ιουνίου πρόλαβε και απορρόφησε μια πιο αργή CME που είχε προηγηθεί, δημιουργώντας μια ενιαία ισχυρότερη έκρηξη που οι ειδικοί ονομάζουν «κανίβαλο». Σύμφωνα με μοντέλα της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) το φαινόμενο αναμένεται να προκαλέσει πολύ ισχυρή γεωμαγνητική καταιγίδα. Η κηλίδα Η ηλιακή κηλίδα που εκδηλώνει αυτές τις εκρήξεις είναι η 4455. Πρόκειται για μια σπάνια «anti-Hale» κηλίδα, δηλαδή μια περιοχή της οποίας η μαγνητική πολικότητα είναι αντίστροφη από αυτήν που συνήθως παρατηρείται στο συγκεκριμένο ημισφαίριο του Ήλιου. Τέτοιες κηλίδες εμφανίζονται σε λιγότερο από το 10% των περιπτώσεων και θεωρούνται ιδιαίτερα ασταθείς, με αυξημένη πιθανότητα παραγωγής ισχυρών ηλιακών εκλάμψεων.Τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί μεγάλος αριθμός εκλάμψεων κατηγορίας X, οι οποίες προκάλεσαν αρκετές σημαντικές ηλιακές καταιγίδες στη Γη, μεταξύ αυτών και η γνωστή καταιγίδα της Ημέρας της Μητέρας το 2024. Η αύξηση αυτή οφείλεται τόσο στις βελτιωμένες τεχνολογίες παρακολούθησης του Ήλιου όσο και στο γεγονός ότι ο Ήλιος έφτασε στο μέγιστο της 11ετούς δραστηριότητάς του το 2024.Μετά το ηλιακό μέγιστο, ο Ήλιος εισήλθε σε μια φάση που ορισμένοι επιστήμονες αποκαλούν «ζώνη μάχης» (battle zone), μια σχετικά λιγότερο μελετημένη περίοδο κατά την οποία η αναστροφή του παγκόσμιου μαγνητικού πεδίου αυξάνει την εμφάνιση ηλιακών οπών, anti-Hale κηλίδων και γεωμαγνητικών καταιγίδων.Το χειρότερο σενάριο για μια ηλιακή καταιγίδα παραμένει ένα «υπερφαινόμενο» αντίστοιχο του Συμβάντος Carrington του 1859. Εκείνη η ηλιακή έκρηξη απελευθέρωσε ενέργεια αντίστοιχη με περίπου 10 δισεκατομμύρια ατομικές βόμβες ισχύος ενός μεγατόνου. Όταν έφτασε στη Γη προκάλεσε πυρκαγιές σε τηλεγραφικά δίκτυα παγκοσμίως και πολικό σέλας τόσο λαμπρό ώστε ήταν ορατό μέχρι και την Καραϊβική.Το Συμβάν Carrington συνδέεται με μια ηλιακή έκλαμψη περίπου μεγέθους X45, η ισχυρότερη που έχει καταγραφεί. Ωστόσο στοιχεία από αρχαίους δακτυλίους δέντρων υποδηλώνουν ότι ο Ήλιος ίσως έχει παράγει ακόμη ισχυρότερες εκρήξεις στο μακρινό παρελθόν πολύ πριν εμφανιστεί ο άνθρωπος. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2119848/geomagnitiki-kataigida-kanivalos-chtypa-ti-gi/

Γονιδιακή μελέτη αποκαλύπτει τη μοναδικότητα του λιονταριού των σπηλαίων. Αντιπροσώπευε μια ιδιαίτερα ξεχωριστή εξελικτική γενεαλογική γραμμή αιλουροειδών. Το λιοντάρι των σπηλαίων ήταν ένα από τα μεγαλύτερα αιλουροειδή που έζησαν ποτέ. Νέα έρευνα του γονιδιώματος του αποκαλύπτει τι έκανε αυτή τη μεγάλη γάτα μοναδική.To Panthera spelaea (όπως είναι η επιστημονική ονομασία του είδους) περιπλανιόταν σε μια τεράστια περιοχή που εκτεινόταν από τη Δυτική Ευρώπη, διαμέσου της Σιβηρίας, έως τη Βόρεια Αμερική, κυνηγώντας μεγάλα θηράματα, ίσως και ανθρώπους, πριν εξαφανιστεί περίπου στο τέλος της Εποχής των Παγετώνων. Η επιστημονική κοινότητα το… βάφτισε λιοντάρι των σπηλαίων επειδή μεγάλος αριθμός απολιθωμάτων του έχει εντοπιστεί μέσα σε σπήλαια αν και πιστεύεται ότι τα σπήλαια δεν αποτελούσαν τόπο κατοικίας του αλλά πιθανώς να τα χρησιμοποιούσαν περιστασιακά ως καταφύγιο ή ίσως να αναζητούσαν εκεί θηράματα.Νέα έρευνα του γονιδιώματος του αποκαλύπτει τι έκανε αυτή τη μεγάλη γάτα μοναδική και πώς διέφερε από το σύγχρονο λιοντάρι, τον μικρότερο συγγενή της, αν και τα δύο είδη διασταυρώνονταν περιστασιακά. Το λιοντάρι των σπηλαίων εξαφανίστηκε πριν από περίπου 14.000 χρόνια.Οι ερευνητές συνέκριναν τα γονιδιώματα 12 λιονταριών των σπηλαίων που έζησαν πριν από 17.000 έως 148.000 χρόνια σε περιοχές όπως η Ρωσία, η Αυστρία και το Γιούκον του Καναδά με τα γονιδιώματα 20 σύγχρονων λιονταριών. Το DNA των λιονταριών των σπηλαίων εξήχθη κυρίως από οστά και δόντια, αλλά και από μαλακούς ιστούς καλά διατηρημένων παγωμένων μικρών που βρέθηκαν στη Σιβηρία, όπου οι χαμηλές θερμοκρασίες βοήθησαν στη διατήρηση του αρχαίου γενετικού υλικού. Ένα από αυτά ένα θηλυκό με το όνομα Σπάρτα συγκαταλέγεται στα καλύτερα διατηρημένα δείγματα της Εποχής των Παγετώνων που έχουν βρεθεί ποτέ.«Δείχνουμε ότι τα λιοντάρια των σπηλαίων δεν ήταν απλώς εκδοχές των σύγχρονων λιονταριών της Εποχής των Παγετώνων αλλά αντιπροσώπευαν μια ιδιαίτερα ξεχωριστή εξελικτική γενεαλογική γραμμή» δήλωσε ο εξελικτικός γενετιστής Λοβ Ντάλεν από το Κέντρο Παλαιογενετικής, συνεργασία του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του Σουηδικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Οι διαφορές Η μελέτη έδειξε ότι οι εξελικτικές γραμμές των δύο ειδών διαχωρίστηκαν πιθανότατα πριν από περίπου 1,7 εκατομμύρια χρόνια, κατά την Πλειστόκαινο εποχή. Κάθε είδος διέθετε μοναδικές γενετικές παραλλαγές που πιθανόν το βοηθούσαν να προσαρμοστεί στο διαφορετικό περιβάλλον και τη συμπεριφορά του. Αυτές οι γενετικές διαφορές σχετίζονταν με την ανάπτυξη, την όραση, τη λειτουργία του εγκεφάλου και την ανάπτυξη του κυκλοφορικού συστήματος.Ήταν σημαντικά μεγαλύτερο και πιο στιβαρά κατασκευασμένο από το σύγχρονο λιοντάρι. Κατοικούσε σε ψυχρότερα κλίματα, προτιμώντας τις ανοιχτές χορτολιβαδικές εκτάσεις και τις τούνδρες της βόρειας Ευρασίας και της βορειοδυτικής Βόρειας Αμερικής. Αυτό το εξαφανισμένο οικοσύστημα, γνωστό ως «στέπα των μαμούθ», λόγω του πιο χαρακτηριστικού κατοίκου του, έμοιαζε με τη σημερινή αφρικανική σαβάνα αλλά με εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες.«Το λιοντάρι των σπηλαίων ήταν αναμφίβολα κορυφαίος θηρευτής και διαδραμάτιζε έναν εξαιρετικά σημαντικό οικολογικό ρόλο. Ήταν ένα από τα πιο διαδεδομένα σαρκοφάγα ζώα που έζησαν ποτέ» δήλωσε ο εξελικτικός γενετιστής Ντέιβιντ Στάντον από το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ.Μεταξύ των πιθανών θηραμάτων του ήταν τα μαλλιαρά μαμούθ — κυρίως νεαρά ή ηλικιωμένα άτομα — καθώς και οι μαλλιαροί ρινόκεροι, οι αντιλόπες, οι τάρανδοι, τα άλογα και οι βίσονες. Οι άνθρωποι ζούσαν επίσης σε αυτές τις περιοχές κατά τα τελευταία στάδια της Εποχής των Παγετώνων.«Αν και δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι τα λιοντάρια των σπηλαίων κυνηγούσαν ανθρώπους, φαίνεται πολύ πιθανό ότι το έκαναν περιστασιακά. Οι σπηλαιογραφίες δείχνουν ότι οι άνθρωποι της Εποχής των Παγετώνων ήταν πολύ εξοικειωμένοι με αυτά τα ζώα. Συχνά απεικονίζονται με αξιοσημείωτη ακρίβεια και συνήθως χωρίς τη μεγάλη χαίτη που χαρακτηρίζει τα αρσενικά σύγχρονα λιοντάρια», ανέφερε ο Ντάλεν. Το οικοσύστημα Άλλοι θηρευτές που μοιράζονταν το ίδιο περιβάλλον ήταν οι λύκοι, οι ύαινες των σπηλαίων, οι καφέ αρκούδες, οι αρκούδες των σπηλαίων και το αιλουροειδές Homotherium με τα κυρτά δόντια. Η ισχυρή σμιλόδοντας γάτα Smilodon ζούσε πιο νότια, αλλά πιθανότατα ήρθε σε επαφή με τα λιοντάρια των σπηλαίων στις περιοχές του Γιούκον και της Αλάσκας κατά σύντομες θερμές περιόδους του Πλειστόκαινου.Το σύγχρονο λιοντάρι δεν έφτανε τόσο βόρεια όσο το λιοντάρι των σπηλαίων. Ωστόσο, η μελέτη έδειξε ότι τα δύο είδη συναντήθηκαν κατά τις ψυχρότερες φάσεις της Εποχής των Παγετώνων, όταν οι επεκτεινόμενοι ηπειρωτικοί παγετώνες και η εξάπλωση της τούνδρας ανάγκασαν τα λιοντάρια των σπηλαίων να κινηθούν νοτιότερα, με αποτέλεσμα οι περιοχές εξάπλωσής τους να επικαλυφθούν.«Το κλίμα φαίνεται να καθόριζε τον βαθμό διασταύρωσης που παρατηρούμε μεταξύ αυτών των ειδών» εξηγεί ο Στάντον. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτές οι διασταυρώσεις μπορεί να συνέβησαν σε περιοχές όπως το σημερινό Ιράν. Η περιοχή αυτή φιλοξενούσε κάποτε σημαντικό πληθυσμό σύγχρονων λιονταριών, αν και σήμερα αυτά περιορίζονται κυρίως στην Αφρική.Η θέρμανση του κλίματος στο τέλος της Εποχής των Παγετώνων συνέβαλε στην εξαφάνιση πολλών μεγάλων ζώων του Πλειστόκαινου, της λεγόμενης μεγαπανίδας, ενώ το ανθρώπινο κυνήγι αποτέλεσε έναν επιπλέον αποσταθεροποιητικό παράγοντα.«Τα λιοντάρια των σπηλαίων, όπως και η υπόλοιπη μεγαπανίδα στο τέλος του Πλειστόκαινου, δέχθηκαν τεράστια πίεση λόγω των ταχύτατων κλιματικών αλλαγών σε συνδυασμό με την αύξηση των ανθρώπινων πληθυσμών. Η εξαφάνισή τους εντάσσεται στο γενικό μοτίβο μαζικών εξαφανίσεων μεγάλων ζώων εκείνης της περιόδου, αλλά για λόγους που ακόμη δεν κατανοούμε πλήρως», κατέληξε ο Στάντον. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2119881/gonidiaki-meleti-apokalyptei-ti-monadikotita-toy-liontarioy-ton-spilaion/

Τα βουνά ως πετρωμένο CO₂ Για την Παγκόσμια ημέρα Περιβάλλοντος 2026 - «Εμπνευσμένοι από τη Φύση. Για το Κλίμα. Για το Μέλλον μας.» Καθηγητής και τέως Κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης Μανόλης Μανούτσογλου Όταν κοιτάζουμε τον Όλυμπο, τον Ταΰγετο, τα Λευκά Όρη, τον Ψηλορείτη, τη Δίκτη, όλους τους ασβεστολιθικούς ορεινούς όγκους της Κρήτης και της Ελλάδας, συνήθως αντιλαμβανόμαστε ένα σταθερό και σχεδόν αιώνιο γεωλογικό τοπίο.Η εντύπωση αυτή όμως είναι παραπλανητική, γιατί ένα μεγάλο μέρος αυτών των πετρωμάτων υπήρξε κάποτε διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) στην παλαιοατμόσφαιρα ή διαλυμένο στα νερά του αρχέγονου ωκεανού της Τηθύος.Οι σύγχρονοι Γεωεπιστήμονες με περισσότερο πειστικά τεκμήρια οδηγούνται σε ένα εντυπωσιακό συμπέρασμα:Tα ανθρακικά πετρώματα του πλανήτη αποτελούν κατά κύριο λόγο προϊόν της αλληλεπίδρασης ατμόσφαιρας, υδρόσφαιρας και βιόσφαιρας, με εμφανή την επιτάχυνση της δημιουργίας τους από την έναρξη του Φανεροζωικού αιώνα (~540 Ma) και εξής, όταν η εμφάνιση σκελετοφόρων οργανισμών αναδιάταξε ριζικά τον παγκόσμιο κύκλο του άνθρακα [1].Και αυτό γιατί ένα μεγάλο μέρος, το 44% κατά βάρος, των ανθρακικών πετρωμάτων (και των βουνών) της Γης είναι είτε χημικά στερεοποιημένο τμήμα του διοξειδίου του άνθρακος της ατμόσφαιρας, είτε έχει προκύψει από συσσώρευση απολιθωμένων υπολειμμάτων έμβιων όντων που κατά τη διάρκεια της ζωής τους δέσμευαν CO₂ από την ατμόσφαιρα ή τους ωκεανούς για να κατασκευάσουν τους ανθρακικούς σκελετούς και τα κελύφη τους.Η δημόσια συζήτηση για την κλιματική αλλαγή επικεντρώνεται με έμφαση στο CO₂ της ατμόσφαιρας. Ωστόσο, η ατμόσφαιρα περιέχει μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό του συνολικού άνθρακα της Γης, γιατί απλούστατα η μεγαλύτερη δεξαμενή άνθρακα στον πλανήτη δεν είναι ούτε τα δάση, ούτε οι ωκεανοί, ούτε τα εδάφη, αλλά τα ανθρακικά πετρώματα, κυρίως οι ασβεστόλιθοι και οι δολομίτες.Τα δύο αυτά συγγενικά είδη ανθρακικών πετρωμάτων «αποθηκεύουν» περίπου 80 εκατομμύρια γιγατόνους άνθρακα, ποσότητα ογδόντα οχτώ χιλιάδες φορές μεγαλύτερη από τον άνθρακα που βρίσκεται υπό την μορφή διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στη σημερινή ατμόσφαιρα [1]. «Γεωλογική αποθήκευση» Αυτό σημαίνει ότι η Γη, εδώ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, αφαιρεί συνεχώς διοξείδιο του άνθρακα από την παλαιοατμόσφαιρά της και το μετατρέπει σε αδρανές στερεό πέτρωμα.Ο βασικός μηχανισμός μέσω του οποίου συμβαίνει αυτή η «γεωλογική αποθήκευση» είναι ο ανθρακικο-πυριτικός κύκλος (carbonate–silicate cycle) [2]. Το CO₂ διαλύεται στο νερό της βροχής σχηματίζοντας ανθρακικό οξύ, το οποίο αποσαθρώνει πυριτικής σύστασης πετρώματα και απελευθερώνει ασβέστιο. Το ασβέστιο μεταφέρεται μέσω των ποταμών στους ωκεανούς, όπου τελικά μέσω χημικών αντιδράσεων ενώνεται με το διαλυμένο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) των ωκεανών, σχηματίζοντας κυρίως ανθρακικό ασβέστιο (CaCO₃), βασικό ορυκτό των ανθρακικών πετρωμάτων [2].Έτσι, σταδιακά, μέρος του άνθρακα που αφαιρείται από την ατμόσφαιρα με την μορφή CO₂, «ενταφιάζεται» στα ανθρακικά πετρώματα και αδρανοποιείται στο διάβα του γεωλογικού χρόνου.Με την πάροδο εκατομμυρίων ετών, οι θαλάσσιες ανθρακικές αποθέσεις μέσω διαγενετικών διεργασιών μετατρέπονται σε πετρώματα και μέσω τεκτονικών και μεταμορφικών διεργασιών μεταμορφώνονται σε μάρμαρα και ανυψώνονται σχηματίζοντας οροσειρές.Υπό αυτήν την έννοια, τα ανθρακικά τμήματα των βουνών αποτελούνται κυριολεκτικά σε σημαντικό τους ποσοστό (44% κατά βάρος) από αρχαίο ατμοσφαιρικό CO₂ που σε μεγάλο ποσοστό αποθηκεύτηκε στα ανθρακικά πετρώματα με χημικές διεργασίες. Η κατανόηση του τρόπου της γεωλογικής αποθήκευσης του άνθρακα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της σύγχρονης κλιματικής συζήτησης. Εκτός από τις τεράστιες ποσότητες του άνθρακα που έχουν δεσμευτεί και «ενταφιαστεί» γεωλογικά επί εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια στα ανθρακικά πετρώματα, υπάρχει και ο οργανικός άνθρακας που βρίσκεται στα ορυκτά καύσιμα, δηλαδή στους στερεούς, υγρούς και αέριους υδρογονάνθρακες, που με την καύση τους επιστρέφει σήμερα στην ατμόσφαιρα.Πέρα από αυτούς, η παραγωγή τσιμέντου γίνεται με τη θερμική διάσπαση των ανθρακικών πετρωμάτων από όπου απελευθερώνεται CO₂. Έτσι λοιπόν όταν καίγονται ορυκτά καύσιμα ή παράγεται τσιμέντο, άνθρακας που είχε παραμείνει ενταφιασμένος σε ανθρακικά πετρώματα επιστρέφει με την μορφή του CO₂ ξανά στην ατμόσφαιρα.Ο ρυθμός επιστροφής δεν έχει προηγούμενο στη γεωλογική ιστορία. Ο Falkowski και οι συνεργάτες του υπολόγισαν ότι η σημερινή αύξηση CO₂ είναι 10 έως 100 φορές ταχύτερη από τις φυσικές μεταβολές που καταγράφονται στους πυρήνες πάγου των τελευταίων 420.000 χρόνων [1,3].Αυτή η ασύμμετρη σχέση ανάμεσα στη γεωλογική ταχύτητα δέσμευσης και την ανθρωπογενή ταχύτητα αποδέσμευσης CO₂ αποτελεί τη βασική γεωεπιστημονική διάσταση του κλιματικού προβλήματος. Η ζωή συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία των ανθρακικών πετρωμάτων Για πολλές δεκαετίες, οι Γεωεπιστήμονες θεωρούσαν ότι τα περισσότερα ανθρακικά πετρώματα σχηματίζονται κυρίως μέσω ανόργανων χημικών διεργασιών. Σήμερα όμως γνωρίζουμε ότι η ζωή συμμετείχε ενεργά και σε πλανητική κλίμακα στη δημιουργία των ανθρακικών πετρωμάτων.Κοράλλια, φύκη, τρηματοφόρα, κοκκολιθοφόρα και αμέτρητοι άλλοι οργανισμοί κατασκευάζουν τους σκελετούς τους από ανθρακικό ασβέστιο. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οργανισμούς είναι θαλάσσιοι και αντλούν τα χημικά συστατικά (CaO και CO₂) από την δεύτερη σε μέγεθος δεξαμενή άνθρακα στον πλανήτη, το νερό των ωκεανών, που περιέχει πενήντα φορές περισσότερη ποσότητα άνθρακα από αυτόν που είναι συγκεντρωμένος σήμερα στην ατμόσφαιρα.Μετά τον θάνατό τους, οι σκελετοί αυτοί συσσωρεύονται στον πυθμένα των θαλασσών και τελικά μετατρέπονται μέσα από διαγενετικές διεργασίες σε ασβεστόλιθο [4]. Έτσι, ένα ποσοστό των ανθρακικών πετρωμάτων αποτελεί στην ουσία απολιθωμένη βιολογική παραγωγή.Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η σημασία των μικροβίων. Τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί ότι βακτήρια, μικροβιακά βιοφίλμ και κυανοβακτήρια μπορούν να προκαλέσουν άμεση κατακρήμνιση ανθρακικού ασβεστίου μέσω της λεγόμενης Microbially Induced Carbonate Precipitation (MICP), δηλαδή μικροβιακά επαγόμενης ανθρακικής κατακρήμνισης [5]. Η βασική αντίδραση είναι: Ca2++HCO3−→CaCO3+H+ Σήμερα πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι μεγάλο μέρος της λεγόμενης carbonate mud, της ανθρακικής λάσπης που αποτελεί βασικό συστατικό πολλών ασβεστολίθων, έχει άμεση ή έμμεση μικροβιακή προέλευση. Έτσι, η διάκριση ανάμεσα σε «ανόργανη» και «βιογενή» δημιουργία ανθρακικών πετρωμάτων γίνεται ολοένα πιο δυσδιάκριτη.Η Κρήτη αποτελεί εξαιρετικό φυσικό εργαστήριο για την κατανόηση αυτών των διεργασιών. Τα Λευκά Όρη, ο Ψηλορείτης και η Δίκτη αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από ανθρακικά πετρώματα που σχηματίστηκαν στις αρχαίες θάλασσες της Τηθύος. Ταυτόχρονα, σε μικρότερη κλίμακα, οι ριζόλιθοι του Σταυρού Ακρωτηρίου Χανίων αποκαλύπτουν ότι η δέσμευση CO₂ συνεχίζεται ακόμη και «σήμερα» σε εδάφη και αμμοθίνες.Οι ρίζες των φυτών απελευθερώνουν CO₂, μεταβάλλουν το pH και ενεργοποιούν μικροβιακές διεργασίες που οδηγούν στην κατακρήμνιση ανθρακικού ασβεστίου γύρω τους. Έτσι σχηματίζονται οι ριζόλιθοι, απολιθωμένα ριζικά συστήματα από ασβεστίτη [6]. Οι ριζόλιθοι αποτελούν ουσιαστικά μικρογραφία ενός πλανητικού μηχανισμού απομάκρυνσης του CO₂ από την ατμόσφαιρα που λειτουργεί εδώ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Το κύριο ερώτημα Το ερώτημα όμως που τίθεται σήμερα με επιτακτικό τρόπο είναι: αρκεί αυτός ο μηχανισμός για να αντιμετωπίσει τον ρυθμό με τον οποίο η ανθρώπινη δραστηριότητα επαναφέρει CO₂ στην ατμόσφαιρα;Η διαφωνία μεταξύ επιστημόνων δεν αφορά την ύπαρξη ή μη της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, αλλά κυρίως τη χρονική κλίμακα στην οποία η ίδια η Γη μπορεί να αντιδράσει. Για να γίνει αντιληπτή η πραγματική κλίμακα του προβλήματος, αξίζει να το εκφράσουμε σε συγκεκριμένους αριθμούς. Το CO₂ αποτελεί σήμερα μόλις 0,0425% της ατμόσφαιρας (περιεκτικότητα 425 ppm) που αντιστοιχεί σε αύξηση κατά 0,0145 ποσοστιαίες μονάδες από την προβιομηχανική εποχή (280 ppm έναντι 425 ppm σήμερα), σε σχέση με την περιεκτικότητα που για τα τελευταία 420.000 χρόνια δεν είχε ξεπεράσει τα 300 ppm [3].Πρόκειται για αριθμητικά μικρή μεταβολή στη σύσταση της ατμόσφαιρας, που ωστόσο αντιστοιχεί σε σχετική αύξηση ~52% ως προς την προβιομηχανική συγκέντρωση και σε περίπου 309 επιπλέον γιγατόνους άνθρακα (GtC). Μια ποσότητα που αν μετατρεπόταν σε ασβεστόλιθο θα σχημάτιζε έναν κύβο με πλευρές περίπου 7,5 χιλιομέτρων.Τα παλαιοκλιματικά δεδομένα προσδίδουν στους αριθμούς αυτούς ακόμη βαθύτερη σημασία. Οι παλαιοκλιματικοί υπολογισμοί και τα μοντέλα δείχνουν ότι η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα της Γης υπήρξε κατά περιόδους πολύ υψηλότερη από τη σημερινή.Κατά το Τριαδικό, το Ιουρασικό και τμήματα του Κρητιδικού, οι συγκεντρώσεις CO₂ εκτιμάται ότι έφθασαν ή και ξεπέρασαν τις 3.000–5.000 ppm, δηλαδή έως και δέκα φορές υψηλότερες από τις σημερινές τιμές των περίπου 425 ppm [3].Τα δεδομένα του παγοπυρήνα Vostok δείχνουν ότι κατά τις θερμές μεσοπαγετώδεις περιόδους MIS 5.5 (Eemian, περίπου 125.000 χρόνια πριν) και MIS 9.3 (περίπου 330.000 χρόνια πριν), η Ανταρκτική ήταν κατά περίπου 1–3°C θερμότερη από ό,τι κατά το Ολόκαινο, ενώ οι συγκεντρώσεις CO₂ και μεθανίου ήταν υψηλότερες από τις περισσότερες άλλες μεσοπαγετώδεις περιόδους [3].Παρά το γεγονός ότι οι συγκεντρώσεις CO₂ κατά την Eemian περίοδο δεν ξεπερνούσαν τα 280–300 ppm, το παγκόσμιο κλίμα ήταν ελαφρώς θερμότερο από το προβιομηχανικό, γεγονός που αναδεικνύει τη σημαντική επίδραση των τροχιακών παραμέτρων και των φυσικών κλιματικών ανατροφοδοτήσεων [3,1].Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα, οι γεωεπιστήμονες αν και εδώ και δεκαετίες έχουν τονίσει τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης, τον ανθρακικο-πυριτικό κύκλο που λειτουργεί ως φυσικός «θερμοστάτης» του πλανήτη, τη χημική αποσάθρωση, τις ωκεάνιες ανατροφοδοτήσεις, κ.ά., δεν αρνούνται το πρόβλημα.Επισημαίνουν όμως ότι η Γη διαθέτει τα «εργαλεία» για να επαναφέρει τη γεωχημική ισορροπία [7]. Η μελέτη χρειάζεται ερευνητική προσοχή και χρηματοδότηση Τα τελευταία χρόνια έχουν ξεκινήσει συστηματικές έρευνες στη λεγόμενη «ενισχυμένη αποσάθρωση» (Enhanced Rock Weathering), με ενθαρρυντικά πρώιμα αποτελέσματα που δείχνουν ότι η τεχνητή επιτάχυνση του μηχανισμού είναι εφικτή [8].Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα παραμένει σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένη σε βιολογικές και τεχνολογικές λύσεις όπως ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δασοφύτευση, δέσμευση άνθρακα κ.α., ενώ η συστηματική μελέτη των γεωλογικών μηχανισμών ανάδρασης της Γης δεν έχει λάβει την ερευνητική προσοχή και τη χρηματοδότηση που της αναλογούν.Μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση θα απαιτούσε την κατανομή επαρκών ερευνητικών κονδυλίων για την επισταμένη μελέτη αυτών των γεωχημικών μηχανισμών: να κατανοήσουμε καλύτερα τις χρονικές κλίμακες, τα κατώφλια και τις δυνατότητες ενίσχυσής τους.Η γεωλογική ιστορία της Γης καταγράφει περιόδους με εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις CO₂ και αποκαλύπτει με ποιους μηχανισμούς και σε πόσο χρόνο η Γη τις αντιμετώπισε.Αντί να αντλούμε από αυτό το αρχείο μόνο επιχειρήματα για ή κατά της σοβαρότητας του προβλήματος, οφείλουμε να το μελετήσουμε διεξοδικά και συστηματικά ώστε να κατανοήσουμε υπό ποιες συνθήκες αυτοί οι μηχανισμοί επιταχύνονται και αν μπορούν να υποβοηθηθούν από ανθρώπινη παρέμβαση. Συγκεντρώσεις CO₂, θερμοκρασία και σκόνη από τον παγοπυρήνα Vostok της Ανταρκτικής για τα τελευταία 420.000 χρόνια. Πηγή: Petit et al. (1999), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. https://www.naftemporiki.gr/green/climate/2120044/ta-voyna-os-petromeno-co₂/

Δεν βρέθηκε εξωγήινη τεχνολογία στον διαστρικό κομήτη 3I/ATLAS Όμως, παρότι οι αστρονόμοι δεν εντόπισαν σήματα εξωγήινης τεχνολογίας από τον σπάνιο διαστρικό επισκέπτη, τονίζουν πως η όλη προσπάθεια άξιζε πραγματικά τον κόπο!Ο κομήτης 3I/ATLAS ήταν το τρίτο γνωστό διαστρικό αντικείμενο που εισήλθε στο ηλιακό μας σύστημα. Οι αστρονόμοι και οι επιστήμονες που συμμετέχουν στην αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης (SETI), αναρωτήθηκαν αν ο συγκεκριμένος επισκέπτης θα μπορούσε να συνδέεται με εξωγήινους.Οι αστρονόμοι παρατήρησαν για πρώτη φορά τον 3I/ATLAS τον Ιούλιο του 2025, όταν το παγωμένο αντικείμενο ταξίδευε με την εντυπωσιακή ταχύτητα περίπου 220.500 χιλιόμετρα την ώρα. Αργότερα, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι «παρουσίαζε υψηλές συγκεντρώσεις μεθανόλης» και ότι η κόμη του – το περίβλημα αερίων που σχηματίζεται καθώς το παγωμένο αντικείμενο πλησιάζει τον Ήλιο – ήταν πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα σε αέρια μορφή, το οποίο προερχόταν από τον παγωμένο πυρήνα του. Και οι δύο αυτές παρατηρήσεις παρείχαν στους αστρονόμους σημαντικές ενδείξεις για την κοσμική προέλευση του κομήτη. Όλες οι ενδείξεις έδειχναν ότι το διαστρικό αντικείμενο ήταν φυσικό, αλλά ορισμένοι αστρονόμοι άδραξαν την ευκαιρία να αναζητήσουν τις λεγόμενες τεχνοϋπογραφές, και ιδιαίτερα ραδιοσήματα που θα μπορούσαν να παραχθούν από κάποια εξωγήινη τεχνολογία ή τεχνητή πηγή.«Τελικά, τα δικά μας διαστημόπλοια Voyager θα αποτελέσουν εξωγήινα τεχνουργήματα σε άλλα αστρικά συστήματα», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Sofia Sheikh, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο SETI, αναφερόμενη στους δίδυμους διαστρικούς ανιχνευτές που εκτόξευσε η NASA το 1977. «Με αυτό το δεδομένο, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την φυσική κατανομή των διαστρικών αντικειμένων, ώστε να είμαστε σε θέση να εντοπίσουμε τυχόν ανωμαλίες που θα μπορούσαν μια μέρα να αποτελούν σημάδια ενός τεχνητού διαστρικού αντικειμένου».Για να βοηθήσουν στον αποκλεισμό της πιθανότητας ο 3I/ATLAS να περιείχε κάποιου είδους εξωγήινη τεχνολογία, η Sheikh και οι συνεργάτες της παρακολούθησαν τον κομήτη με ένα ραδιοτηλεσκόπιο, τη Συστοιχία Τηλεσκοπίων Άλεν (Allen Telescope Array – ATA), και αναζήτησαν ραδιοσήματα στενής ζώνης – «το είδος που μπορεί να προέρχεται μόνο από τεχνολογία», λέει η Sheikh. «Μετά από ανάλυση δεδομένων αρκετών ωρών σε όλο το εύρος συχνοτήτων του ATA», η Sheikh και η ομάδα δεν εντόπισαν κανένα σήμα, ή τεχνοϋπογραφή, που να σχετίζεται με τον 3I/ATLAS, αναφέρει η ίδια.Η Sheikh δεν εξεπλάγη από τα αποτελέσματα και δήλωσε ότι: «όλα τα στοιχεία που είχε βρει η επιστημονική κοινότητα πριν, κατά την διάρκεια και μετά τις παρατηρήσεις μας, έδειχναν ότι ο 3I/ATLAS ήταν ένας παγωμένος βράχος από άλλο ηλιακό σύστημα, με εξαιρετικό ενδιαφέρον από την άποψη της πλανητικής επιστήμης, αλλά σε καμία περίπτωση ένα τεχνολογικό κατασκεύασμα».Αυτό δεν σημαίνει ότι η μελέτη δεν ήταν χρήσιμη. Αρχικά, τα μηδενικά αποτελέσματα, στην προκειμένη περίπτωση, ευρήματα που δεν είναι ασυνήθιστα ούτε ιδιαίτερα εντυπωσιακά, εξακολουθούν να είναι χρήσιμα. Και η Sheikh σημειώνει ότι η έρευνα αποτέλεσε καλή εξάσκηση για το επόμενο διαστρικό αντικείμενο.Κατανοώντας καλύτερα τα φυσικά αντικείμενα όπως ο 3I/ATLAS και δοκιμάζοντας τις μεθοδολογίες μας σε πραγματικά γεγονότα, είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι να παρατηρήσουμε και να αναλύσουμε στο μέλλον άλλα διαστρικά αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένων των πιθανώς τεχνητών. Διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: 1. A Search for Radio Technosignatures from Interstellar Object 3I/ATLAS with the Allen Telescope Array – https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ae6651 2. Search for alien technology on interstellar Comet 3I/ATLAS comes up empty – /www.scientificamerican.com/article/search-for-alien-technology-on-interstellar-comet-3i-atlas-comes-up-empty/

Έρευνα στον άνθρωπο, Βιοτεχνολογία για προηγμένη υγεία - Πρόγραμμα έρευνας για σταθμούς ανεφοδιασμού. Το επιστημονικό πρόγραμμα της Τετάρτης στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό περιελάμβανε ανθρώπινη έρευνα, μικροβιακή ανάλυση και τρισδιάστατη βιοεκτύπωση για την προώθηση της υγείας εντός και εκτός Γης. Τα μέλη του πληρώματος της Αποστολής 74 εργάστηκαν επίσης στη συντήρηση της διαστημικής στολής και στα καθήκοντα των διαστημοπλοίων μεταφοράς φορτίου καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, ολοκληρώνοντας τη βάρδιά τους.Οι γιατροί επί του εδάφους παρακολουθούν συνεχώς την υγεία των αστροναυτών χρησιμοποιώντας μια ποικιλία εργαλείων και τεχνικών για να διασφαλίσουν ότι τα πληρώματα είναι υγιή και να μάθουν πώς η έλλειψη βαρύτητας επηρεάζει το ανθρώπινο σώμα. Μια έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι η σουίτα CIPHER 14 μελετών για την κατανόηση των αλλαγών στη σωματική και ψυχική κατάσταση ενός αστροναύτη που προκαλούνται από το διάστημα. Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Κρις Γουίλιαμς, συμμετείχε στο μακροχρόνιο πείραμα, συλλέγοντας πρώτα δείγματα αίματος και ούρων για επεξεργασία και ανάλυση στην αρχή της βάρδιάς του. Στη συνέχεια, ο Γουίλιαμς συμμετείχε σε τρία τεστ για να αξιολογήσει τις δεξιότητες σκέψης του και τον τρόπο με τον οποίο κρίνει την απόσταση, την κατεύθυνση και την κίνηση σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Τα ερευνητικά δεδομένα συγκρίνονται με μετρήσεις από άλλους αστροναύτες, καθώς και πριν και μετά από μια διαστημική πτήση, για μια ευρύτερη εικόνα της υγείας του πληρώματος στο διάστημα.Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Τζακ Χάθαγουεϊ, επικεντρώθηκε σε δύο μελέτες που χρησιμοποίησαν προηγμένο υλικό για την αλληλούχιση του μικροβιακού DNA και την εκτύπωση ιστού χόνδρου υψηλής ποιότητας στο τροχιακό φυλάκιο. Ο Χάθαγουεϊ ξεκίνησε τη βάρδιά του συλλέγοντας δείγματα μικροβίων σε όλο τον διαστημικό σταθμό για ανάλυση. Τα δείγματα θα επωαστούν για αρκετές ημέρες πριν από την αλληλούχιση του DNA τους , ώστε οι επιστήμονες να κατανοήσουν πώς επιβιώνουν τα βακτήρια στο διάστημα και να εντοπίσουν τα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά γονίδιά τους. Στη συνέχεια, αποψύχθηκε και καθαρίστηκε τα κύτταρα χόνδρου αναμεμειγμένα με βιομελάνι και στη συνέχεια βοήθησε τη μηχανικό πτήσης της NASA, Τζέσικα Μέιρ, καθώς φόρτωνε το βιομελάνι σε έναν τρισδιάστατο βιοεκτυπωτή για την εκτύπωση ιστών χόνδρου. Το διαστημικό περιβάλλον μπορεί να προωθήσει την αναγεννητική ιατρική, οδηγώντας σε εξατομικευμένα ιατρικά εμφυτεύματα κατ' απαίτηση χρησιμοποιώντας τα ίδια τα κύτταρα του ασθενούς.Αργότερα, ο Mier συνεργάστηκε με τον Williams στο τέλος της βάρδιάς τους και αντικατέστησαν τα εξαρτήματα μιας διαστημικής στολής. Το δίδυμο εργάστηκε μέσα στον αεροθάλαμο Quest , αντικαθιστώντας το πάνω μέρος του σώματος της στολής, ή αλλιώς τον σκληρό άνω κορμό, με ένα καινούργιο και συσκευάζοντας τον παλιό κορμό για την επιστροφή στη Γη.Η μηχανικός πτήσης Sophie Adenot της ESA (Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας) πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της βάρδιάς της σε εργασίες συντήρησης και μεταφοράς φορτίου. Η Adenot αρχικά ενεργοποίησε τη συσκευή υπερήχων Echo στην εργαστηριακή μονάδα του Columbus, ώστε οι μηχανικοί στο έδαφος να μπορούν να παρακολουθούν και να αξιολογούν τη λειτουργικότητα του ιατρικού εξοπλισμού. Στη συνέχεια, συνέλεξε δείγματα νερού για ανάλυση από τον Διανομέα Πόσιμου Νερού Exploration , ο οποίος διανέμει νερό περιβάλλοντος και ζεστό νερό σε σακούλες φαγητού και ποτού για το πλήρωμα. Τέλος, η Adenot φόρτωσε φορτίο μέσα σε ένα διαστημόπλοιο μεταφοράς φορτίου SpaceX Dragon ενόψει της προγραμματισμένης επιστροφής του στη Γη αργότερα αυτόν τον μήνα.Οι κοσμοναύτες της Roscosmos, Σεργκέι Κουντ-Σβερτσκόφ και Σεργκέι Μικάγιεφ, εργάστηκαν εκ περιτροπής μέσα στο διαστημόπλοιο μεταφοράς φορτίου Progress 95, το οποίο ήταν αγκυροβολημένο στο πίσω λιμάνι της μονάδας εξυπηρέτησης Zvezda . Ο Κουντ-Σβερτσκόφ αφαίρεσε τους αεραγωγούς μεταξύ του Progress 95 και του τροχιακού σταθμού, ενώ ο Μικάγιεφ αντλούσε νερό από το διαστημόπλοιο μεταφοράς φορτίου στις δεξαμενές του σταθμού. Ο κοσμοναύτης της Roscosmos, Αντρέι Φεντιάγιεφ, αποκατέστησε τη λειτουργία των συστημάτων εξαερισμού που συνδέουν τα τμήματα των ΗΠΑ και της Roscosmos του σταθμού και στη συνέχεια εργάστηκε σε τροχιακές υδραυλικές εργασίες. Μάθετε περισσότερα για τις δραστηριότητες του διαστημικού σταθμού ακολουθώντας το ιστολόγιο του διαστημικού σταθμού , @space_station στο X, καθώς και τους λογαριασμούς του ISS στο Facebook και στο Instagram . https://www.nasa.gov/blogs/spacestation/2026/06/03/human-research-biotechnology-for-advanced-health-fill-station-research-schedule/ Η αστροναύτης του ESA, Σόφι Αντενό, παρουσιάζει νέο επιστημονικό υλικό που στοχεύει στην ανάπτυξη ανθρώπινων οστικών κυττάρων σε ένα ειδικά επεξεργασμένο ικρίωμα από ξύλο μπαστούνι για την προσομοίωση της οστεοπόρωσης σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Τα ευρήματα της έρευνας μπορούν να οδηγήσουν σε προηγμένες θεραπείες για την οστεοπόρωση και βελτιωμένες θεραπείες επούλωσης των οστών για τους ασθενείς. Rocket and Space Corporation "Energija" Το Progress MS-36 ξεκίνησε το ταξίδι του προς την εξέδρα εκτόξευσης! Οι ειδικοί της RSC "Energija" έχουν ολοκληρώσει όλες τις απαραίτητες εργοστασιακές δοκιμές στο νέο φορτηγό πλοίο. Πριν φύγει από τα εργαστήρια της Μόσχας, το διαστημόπλοιο υποβλήθηκε στον πιο αυστηρό έλεγχο. Οι μηχανικοί διαμαρτύρονται για την άμυνα της ηλεκτρικής ενέργειας, για την ανάπτυξη του συμπλέγματος και για τη χρήση της Το τελευταίο βήμα πριν από την αποστολή ήταν μια ενδελεχής επιθεώρηση από τον συγγραφέα. Η πτήση προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό δεν συγχωρεί τα λάθη, οπότε κάθε πρόβλημα είναι dvigatel. Οι ίδιες οι δοκιμές χωρίζονται σε δύο κατευθύνσεις. ▪️Το πρώτο είναι μια ψηφιακή προσομοίωση πτήσης, όπου ο αυτοματισμός και τα όργανα πρέπει να ανταποκρίνονται σωστά στις δοθείσες εντολές. Το δεύτερο είναι ένας φυσικός έλεγχος των μηχανισμών (π.χ.).Το φορτηγό βρίσκεται αυτή τη στιγμή καθ' οδόν: η μεταφορά από το Κορόλεφ στο κοσμοδρόμιο θα διαρκέσει λίγο περισσότερο από τρεις ημέρες. https://vk.com/rsc_energia?w=wall-167742670_24556

Μελέτη που χρηματοδοτείται από τη NASA δείχνει το κρυφό κόστος του όζοντος από τον καπνό των πυρκαγιών. Ο καπνός από τις πυρκαγιές τροφοδοτεί μια νέα πρόκληση για καθαρότερο αέρα. Μια μελέτη που υποστηρίχθηκε από τη NASA και δημοσιεύθηκε την Πέμπτη διαπίστωσε ότι, κατά την τελευταία δεκαετία, οι πυρκαγιές έχουν επιδεινώσει τη ρύπανση του όζοντος στο επίπεδο του εδάφους σε μεγάλο μέρος των ηπειρωτικών Ηνωμένων Πολιτειών, δημιουργώντας ανθυγιεινό αέρα μακριά από τις ενεργές φλόγες.Οι πυρκαγιές έχουν γίνει ένας ολοένα και πιο σημαντικός παράγοντας που συμβάλλει στο όζον στο επίπεδο του εδάφους, ή αλλιώς στο νέφος, σε μεγάλο μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 4 Ιουνίου στο περιοδικό Science . Σε εθνικό επίπεδο, οι πυρκαγιές αντιστάθμισαν τα κέρδη ελέγχου του όζοντος που σημειώθηκαν σχεδόν τέσσερα χρόνια πριν, με μεγαλύτερες πιέσεις στη Δύση και τη Μεσοδυτική Αμερική.Ο καπνός συχνά συνδέεται με την αιθάλη, την τέφρα και άλλα λεπτά σωματίδια που κάνουν τον αέρα να φαίνεται θολό. Αλλά οι πυρκαγιές εκπέμπουν επίσης αέρια όπως το μονοξείδιο του άνθρακα, το οποίο μπορεί να βοηθήσει στον σχηματισμό επιφανειακού όζοντος στο ηλιακό φως όταν υπάρχουν και άλλοι ρύποι. Το επιφανειακό όζον είναι ένας αόρατος ρύπος επιβλαβής για την ανθρώπινη υγεία, τα φυτά και τις καλλιέργειες. Καθώς οι δέσμες καπνού ταξιδεύουν και αναμειγνύονται με άλλους ρύπους, αυτές οι αντιδράσεις μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση του όζοντος εκατοντάδες ή και χιλιάδες μίλια από ενεργές πυρκαγιές. «Οι παρατηρήσεις της NASA για τη Γη, μαζί με τα δίκτυα επίγειας παρακολούθησης, βοηθούν στην αποκάλυψη κινδύνων για την ποιότητα του αέρα από πυρκαγιές που μπορούν να διασχίσουν τα όρια των πολιτειών, παρέχοντας στους διαχειριστές της ποιότητας του αέρα καλύτερες πληροφορίες για τη λήψη αποφάσεων, καθώς ο καπνός των πυρκαγιών επηρεάζει περισσότερες κοινότητες», δήλωσε ο John Haynes, διευθυντής του προγράμματος Υγείας και Ποιότητας Αέρα της NASA Earth Action στα κεντρικά γραφεία του οργανισμού στην Ουάσινγκτον. «Αυτό είναι ένα ισχυρό παράδειγμα της επιστήμης της NASA που υπηρετεί τις κοινότητες εδώ στις ΗΠΑ». Δημιουργία μιας πιο καθαρής εικόνας του όζοντος Ψηλά στην ατμόσφαιρα, το όζον προστατεύει τη Γη από την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία . Κοντά στο έδαφος, ωστόσο, το όζον μπορεί να ερεθίσει τους πνεύμονες, να επιδεινώσει το άσθμα και άλλες αναπνευστικές παθήσεις και να αυξήσει τους κινδύνους για την υγεία των παιδιών, των ηλικιωμένων, των εργαζομένων σε εξωτερικούς χώρους και των ατόμων με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας.Για να παρακολουθήσουν τις αλλαγές στο επιφανειακό όζον, οι ερευνητές στράφηκαν στη βαθιά μάθηση, μια μορφή τεχνητής νοημοσύνης που βρίσκει μοτίβα σε μεγάλα σύνολα δεδομένων. Την χρησιμοποίησαν για να δημιουργήσουν ένα πρώτο στο είδος του σύνολο δεδομένων που εκτιμά το ημερήσιο επιφανειακό όζον από το 2003 έως το 2024 σε ένα πλέγμα χιλιομέτρου προς χιλιόμετρο - περίπου 0,6 μίλια σε κάθε πλευρά - στις συνεχόμενες ΗΠΑ. Η εργασία έλαβε υποστήριξη από το πρόγραμμα Υγείας και Ποιότητας του Αέρα της NASA και άλλες επιχορηγήσεις της NASA.Οι επιστήμονες συνδύασαν δεδομένα από περίπου 1.000 επίγειους σταθμούς ποιότητας αέρα με δεδομένα ατμοσφαιρικών μοντέλων, πληροφορίες για τον καιρό, δεδομένα ρύπανσης από πυρκαγιές και πληροφορίες που προέρχονται από δορυφόρους, συμπεριλαμβανομένων προϊόντων από τα όργανα Visible Infrared Imaging Radiometer Suite ( VIIRS ) και Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer ( MODIS ).Η ανάλυσή τους αποκάλυψε δύο διακριτές περιόδους. Από το 2003 έως το 2015, το όζον στην επιφάνεια του εδάφους των ΗΠΑ γενικά μειώθηκε καθώς οι εκπομπές ρύπων που σχηματίζουν όζον μειώθηκαν. Μετά το 2015, ωστόσο, αυτά τα κέρδη επιβραδύνθηκαν ή αντιστράφηκαν σε πολλά μέρη. Συγκρίνοντας τα εκτιμώμενα επίπεδα όζοντος με σενάρια που εξάλειψαν την επιρροή των πυρκαγιών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ρύπανση από πυρκαγιές ήταν ένας κύριος παράγοντας σε αυτή τη μετατόπιση.Χωρίς τη συμβολή των πυρκαγιών, το όζον στο επίπεδο του εδάφους στη Μεσοδυτική Αμερική, για παράδειγμα, πιθανότατα θα συνέχιζε να μειώνεται. Αντίθετα, οι πυρκαγιές εξαφάνισαν την πρόοδο που είχε σημειωθεί στον έλεγχο του όζοντος περίπου 5,3 χρόνια από το 2015.«Οι άνθρωποι στη Μεσοδυτική Αμερική μπορεί να πιστεύουν ότι οι πυρκαγιές που καίνε μακριά δεν θα τους επηρεάσουν», δήλωσε ο αντίστοιχος συγγραφέας της μελέτης, Τζουν Γουάνγκ, ατμοσφαιρικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα στην Αϊόβα Σίτι. «Αλλά μόλις η ρύπανση από πυρκαγιές βρεθεί στον αέρα, μπορεί να μετακινηθεί σε διάφορες περιοχές. Η ρύπανση από ένα μέρος μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του αέρα σε ένα άλλο». Μέτρηση του κόστους υγείας Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι το όζον που προκαλείται από τις πυρκαγιές αύξησε την έκθεση σε ανθυγιεινό αέρα και πιθανότατα συνέβαλε σε πρόωρους θανάτους. Οι πρόωροι θάνατοι που σχετίζονται με τη μακροχρόνια έκθεση στο όζον που σχετίζεται με τις πυρκαγιές στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά περίπου 318 θανάτους ετησίως μετά το 2013, με τον μέσο όρο μετά το 2013 να είναι 46% υψηλότερος από ό,τι την προηγούμενη δεκαετία. Οι ερευνητές υπολόγισαν τους πρόωρους θανάτους χρησιμοποιώντας τη μέση διάρκεια ζωής, τις εκτιμήσεις έκθεσης στο όζον και την πυκνότητα του πληθυσμού.Οι πυρκαγιές του 2023 στον Καναδά έδειξαν πόσο ευρέως μπορούν να εξαπλωθούν αυτοί οι κίνδυνοι, με τις αυξήσεις του όζοντος που προκαλούνται από τον καπνό να εκτείνονται σε όλη τη Μεσοδυτική περιοχή και σε τμήματα της Βορειοανατολικής και Νότιας Αμερικής. Συνολικά, από το 2022 έως το 2024, οι πυρκαγιές εξέθεσαν επιπλέον 43 εκατομμύρια ανθρώπους στις ΗΠΑ σε συνθήκες που δεν πληρούσαν τα ισχύοντα ομοσπονδιακά πρότυπα ποιότητας του αέρα για το όζον, εκτίμησαν οι ερευνητές.Η καταγραφή αυτής της εθνικής εικόνας είναι δύσκολη μόνο από επίγειες παρατηρήσεις. Οι επίγειες παρατηρήσεις παραμένουν η ραχοκοκαλιά της παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα στις ΗΠΑ, αλλά δεν καλύπτουν κάθε κοινότητα. Οι επιστημονικά επικυρωμένες δορυφορικές παρατηρήσεις και τα μοντέλα της NASA βοηθούν τους ερευνητές και τους οργανισμούς να βλέπουν τα πρότυπα ποιότητας του αέρα σε όλες τις πολιτείες, τις περιοχές και τις περιόδους πυρκαγιών.Αυτή η ευρύτερη εργασία για την ποιότητα του αέρα περιλαμβάνει νεότερες αποστολές όπως το TEMPO (Tropospheric Emissions: Monitoring of Pollution). Το TEMPO, που εκτοξεύτηκε το 2023, είναι η πρώτη αποστολή της NASA που χρησιμοποιεί ένα διαστημικό φασματόμετρο για να παρέχει ωριαίες ημερήσιες μετρήσεις της ποιότητας του αέρα πάνω από τη Βόρεια Αμερική. Η άποψή του είναι αρκετά ευκρινής ώστε να διακρίνει τα πρότυπα ρύπανσης, συμπεριλαμβανομένου του επιφανειακού όζοντος, σε περιοχές πλάτους μόλις λίγων τετραγωνικών μιλίων, μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με τους προηγούμενους δορυφόρους.Μαζί, αυτές οι δυνατότητες βοηθούν τους ερευνητές και τους οργανισμούς να δουν μοτίβα όζοντος που σχετίζονται με τον καπνό, τα οποία διαφορετικά θα ήταν πιο δύσκολο να ανιχνευθούν, ειδικά σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές.Η εργασία υποδεικνύει επίσης μια πρακτική χρήση της επιστήμης της NASA κατά τη διάρκεια της περιόδου πυρκαγιών. Η ομάδα του Wang έχει χρησιμοποιήσει την υποστήριξη της NASA για να αναπτύξει το FireAQ, ένα σύστημα υποστήριξης αποφάσεων που φέρνει παρατηρήσεις μέσω δορυφόρου, προβλέψεις μοντέλων και προϊόντα πυρκαγιών και αερολυμάτων σε εβδομαδιαίες ενημερώσεις με κρατικούς και τοπικούς αξιωματούχους ποιότητας αέρα . Στόχος είναι να βοηθηθούν οι αξιωματούχοι να δουν πού μπορεί να κινηθεί στη συνέχεια η ρύπανση που σχετίζεται με τον καπνό και να δοθούν στις κοινότητες καλύτερες πληροφορίες. https://science.nasa.gov/earth/nasa-funded-study-shows-wildfire-smokes-hidden-ozone-toll/ Ο καπνός από τις πυρκαγιές στον Καναδά μετέφερε μονοξείδιο του άνθρακα — ένα δομικό στοιχείο του όζοντος στην επιφάνεια του εδάφους — χιλιάδες μίλια προς τον άνεμο τον Ιούνιο του 2023. Ο καπνός από τις πυρκαγιές του Καναδά το 2023 εξαπλώθηκε σε όλη τη Βόρεια Αμερική. Τα χρώματα από καφέ έως βαθύ κόκκινο δείχνουν την ένταση του καπνού, όπως εκτιμήθηκε από τον μαύρο άνθρακα στο μοντέλο GEOS-FP της NASA. ros13.mp4

Πολύχρωμος, Χαοτικός Δίας. Το διαστημόπλοιο Juno της NASA κατέγραψε αυτή την ενισχυμένη με χρώματα εικόνα του βόρειου ημισφαιρίου του Δία κατά τη διάρκεια της 61ης κοντινής πτήσης του από τον γιγάντιο πλανήτη στις 12 Μαΐου 2024.Ο πολίτης επιστήμονας Gary Eason τράβηξε αυτήν την εικόνα χρησιμοποιώντας ακατέργαστα δεδομένα από το όργανο JunoCam, εφαρμόζοντας τεχνικές ψηφιακής επεξεργασίας για την ενίσχυση του χρώματος και της καθαρότητας. Παρέχει μια λεπτομερή εικόνα των χαοτικών νεφών και των κυκλωνικών καταιγίδων σε μια περιοχή γνωστή στους επιστήμονες ως πτυχωμένη νηματοειδής περιοχή. Σε αυτές τις περιοχές, οι ζωνικοί πίδακες που δημιουργούν τα γνωστά ζωνωτά μοτίβα στα νέφη του Δία διασπώνται, οδηγώντας σε ταραγμένα μοτίβα και δομές νεφών που εξελίσσονται γρήγορα μέσα σε λίγες μόνο ημέρες. https://www.nasa.gov/image-article/colorful-chaotic-jupiter/

Μια Γη φωτισμένη από το φεγγάρι όπως φαίνεται από το Άρτεμις II Εικόνα της ημέρας για τις 4 Ιουνίου 2026 Η φωτογραφία ενός αστροναύτη, που τραβήχτηκε καθ' οδόν προς τη Σελήνη, αποκαλύπτει τον πλανήτη μας και τη θέση του στο διάστημα με έναν πρωτότυπο τρόπο. Μία από τις πρώτες εικόνες που μεταδόθηκαν πίσω στη Γη από την αποστολή Artemis II ήταν εκπληκτική. Σε μία μόνο εικόνα, ο πλήρης δίσκος της Γης εμφανίζεται εν μέσω ουράνιων φαινομένων που απεικονίζουν τη θέση της στο ηλιακό σύστημα. Και παρόλο που το ορατό ημισφαίριο φαίνεται να είναι πλημμυρισμένο από το ηλιακό φως, στην πραγματικότητα φωτίζεται από το φως του φεγγαριού. Το σημείο θέασης των αστροναυτών παρείχε μια σπάνια ευκαιρία να απαθανατίσουν νυχτερινά χαρακτηριστικά - κυρίως φώτα από ανθρώπινες κατοικίες - από μια νέα οπτική γωνία.Ένα μέλος του πληρώματος του Artemis τράβηξε τη φωτογραφία από το διαστημόπλοιο Orion αφού ολοκλήρωσε την έγχυση σε σελήνη , η οποία έστειλε το διαστημόπλοιο εκτός τροχιάς της Γης και σε τροχιά προς τη Σελήνη. Στη φωτογραφία, η Γη επισκιάζει τον Ήλιο από την οπτική γωνία του Orion, αφήνοντας μόνο μια μικρή ακτίνα από το έντονο φως της ορατή γύρω από την κάτω δεξιά άκρη. Πράσινα σέλαα, που προκαλούνται από φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο που αλληλεπιδρούν με την ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης, λάμπουν γύρω από τον βόρειο και τον νότιο πόλο (κάτω αριστερά και πάνω δεξιά, αντίστοιχα).Το φως του Ήλιου παράγει επίσης την θολή λάμψη, γνωστή ως ζωδιακό φως , που εμφανίζεται κάτω δεξιά στη Γη. Αυτό το φαινόμενο προέρχεται από την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός από τη διαπλανητική σκόνη. Οι παρατηρητές του ουρανού στη Γη μπορεί να το δουν σε συγκεκριμένες ώρες του χρόνου γύρω από την αυγή ή το σούρουπο ως μια αχνή στήλη φωτός που εκτείνεται από τον ορίζοντα. Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν από το διαστημόπλοιο Juno της NASA στο ταξίδι του προς τον Δία υποδηλώνουν ότι ο Άρης μπορεί να αποτελεί σημαντική πηγή των σωματιδίων σκόνης που παράγουν ζωδιακό φως. Ο άλλος πλανητικός γείτονας της Γης, η Αφροδίτη, εμφανίζεται ως το φωτεινό αντικείμενο κάτω δεξιά στην εικόνα. 2 Απριλίου 2026 Στην ίδια τη Γη, τα φώτα των πόλεων αποτελούν απόδειξη της ανθρώπινης δραστηριότητας. Φωτεινές περιοχές εμφανίζονται στην Ισπανία, την Πορτογαλία και τη βόρεια Αφρική (κάτω αριστερά), την υποσαχάρια Αφρική (κέντρο αριστερά) και τη Βραζιλία (κέντρο δεξιά). Η τεχνολογία ψηφιακής κάμερας - με τη βοήθεια του φωτισμού μιας πανσελήνου - κατέστησε δυνατή την προβολή αυτών και άλλων λεπτομερειών της επιφάνειας και της ατμόσφαιρας της Γης σε χαμηλό φωτισμό. Το συνεργείο όρισε το ISO της κάμερας σε 51.200 για να την κάνει ιδιαίτερα ευαίσθητη στο φως. Για λόγους σύγκρισης, μια ρύθμιση ISO 100 ή 200 είναι συνηθισμένη για τη φωτογραφία κατά τη διάρκεια της ημέρας.Προηγούμενες νυχτερινές φωτογραφίες της Γης που τραβήχτηκαν από διαστημόπλοια μπορεί να φαίνονται πολύ διαφορετικές από αυτήν τη φωτογραφία, αλλά έχουν επίσης εμπνεύσει και διαφωτίσει. Για παράδειγμα, το πλήρωμα του Apollo 12 φωτογράφισε τη Γη να επισκιάζει τον Ήλιο το 1969. Ο αστροναύτης Άλαν Μπιν απεικόνισε στη συνέχεια τις εντυπώσεις του από το γεγονός σε πίνακες .Πιο πρόσφατα, αστροναύτες στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό έχουν φωτογραφίσει τον πλανήτη τη νύχτα από χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη, ενώ η σουίτα προϊόντων νυχτερινών φώτων Black Marble της NASA χρησιμοποιεί δορυφορικές παρατηρήσεις για να παράγει αρχεία επιστημονικής ποιότητας νυχτερινών φώτων σε ημερήσια, μηνιαία και ετήσια χρονική κλίμακα. Αυτά τα προγράμματα παρέχουν συνεχή αρχεία δεδομένων, ενώ η φωτογραφία του Artemis II ξεχωρίζει ως μια ενιαία προβολή πλήρους δίσκου που τραβήχτηκε από άνθρωπο και δείχνει πολλά χαρακτηριστικά χαμηλού φωτισμού ταυτόχρονα.Η Cindy Evans , ανώτερη επιστήμονας εξερεύνησης στο Τμήμα Έρευνας και Επιστήμης Αστρονομικών Υλικών στο Διαστημικό Κέντρο Johnson της NASA, εργαζόταν στην Αίθουσα Αξιολόγησης Επιστημών κατά τη διάρκεια της αποστολής Artemis II και ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους στη Γη που είδε την εικόνα. Η Evans εντυπωσιάστηκε τόσο από την ομορφιά της όσο και από την προοπτική που αποκάλυψαν όλα τα ορατά χαρακτηριστικά του ηλιακού συστήματος. «Μου αρέσει πολύ η εικόνα επειδή τραβήχτηκε με τη Γη στο φως του φεγγαριού και δείχνει τη Γη ως ένα σώμα του ηλιακού συστήματος, έναν δυναμικό πλανήτη που αλληλεπιδρά με τον ηλιακό άνεμο και ένα μέρος που φιλοξενεί ζωή», είπε.Η εικόνα είναι επίσης επιστημονικά πολύτιμη, δήλωσε ο Miguel Román , Αναπληρωτής Διευθυντής Ατμόσφαιρας και Συστημάτων Δεδομένων στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA. «Μιλάει δυναμικά για το εύρος αυτού που κάνει η NASA σε όλη την επιστήμη και την ανθρώπινη εξερεύνηση», είπε. Ο Román μελετά το τεχνητό φως τη νύχτα, όπως φαίνεται από το διάστημα, ως μετρήσιμο σήμα ανθρώπινης δραστηριότητας.«[Αυτή η φωτογραφία] μας υπενθυμίζει ότι η Γη τη νύχτα είναι οπτικά ελκυστική, φυσικά πολύπλοκη και επιστημονικά ανεξερεύνητη», είπε ο Ρομάν. «Βλέπω αυτήν την εικόνα ως μια γεύση από το τι μπορεί να γίνει η επιστήμη της Γης στο μέλλον». https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/a-moonlit-earth-as-seen-from-artemis-ii/

Ιστολόγιο Curiosity, Sols 4908-4912: Αντίο Campo Marte, ήταν διασκεδαστικό! Ημερομηνία σχεδιασμού για τη Γη: Παρασκευή, 29 Μαΐου 2026 Οι γεωτρήσεις διατηρούν πάντα το ρόβερ στη θέση του για λίγο, και η 47η επιτυχημένη μας γεώτρηση, «Campo Marte», δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Η ομάδα αξιοποίησε τον χρόνο με σύνεση και, εκτός από τις γεωτρήσεις, έχουμε και πολλές παρατηρήσεις. Το να σκέφτομαι για πολύ ώρα έναν χώρο εργασίας με κάνει πάντα να δένομαι με την περιοχή — μερικούς περισσότερο από άλλους, ειδικά στις μικρότερες στάσεις — όταν είμαι σε βάρδια αρκετές φορές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ήμουν πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας Επιστημονικών Επιχειρήσεων τρεις φορές όσο ήμασταν εδώ, οπότε είναι ένα πραγματικό «αντίο» για μένα σήμερα καθώς οδηγούμε για να φτάσουμε στην επόμενη περιοχή πάνω στον λόφο στο Όρος Σαρπ.Η γεώτρηση στο Campo Marte ήταν επιτυχής, όπως ανέφερε την περασμένη εβδομάδα η συνάδελφός μου Abigail Fraeman . Αυτή την εβδομάδα αφιερώσαμε στη διερεύνηση των συνεπειών της γεώτρησης, πράγμα που σημαίνει ότι χρησιμοποιήσαμε το όργανο CheMin για τη συλλογή ορυκτολογικών δεδομένων και το όργανο SAM για την επιθεώρηση των απελευθερώσεων πτητικών σωματιδίων. Οι ChemCam, APXS, MAHLI και Mastcam ήταν επίσης απασχολημένες με την καταγραφή της γεώτρησης και των λεπτών σωματιδίων της γεώτρησης, καθώς και της συνολικής ποσότητας δείγματος που ήταν διαθέσιμο.Φυσικά, το Curiosity έριξε μια πολύ καλή ματιά και στους άλλους ενδιαφέροντες στόχους στην περιοχή! Εκτός από όλες τις εργασίες στην γεώτρηση, το ChemCam πραγματοποίησε μια άσκηση στόχευσης ειδικών τοποθετώντας δύο στόχους για να στοχεύσουν σε δύο διαφορετικά στρώματα σε γειτονικά σημεία στα λεπτά στρωματοποιημένα ιζήματα. Αυτό περιλαμβάνει τη στόχευση στόχων μεγέθους χιλιοστού, που ονομάζονται "Corcovado" και "Junakas", αντίστοιχα, περίπου 3 μέτρα μακριά (περίπου 10 πόδια)! Είμαστε περίεργοι αν τα στρώματα είναι χημικά διαφορετικά, κάτι που θα μας έλεγε για διαφορετικές συνθήκες σχηματισμού ή αν είναι παρόμοια και οι συνθήκες κατά τις οποίες σχηματίστηκαν αυτά τα στρώματα ήταν πιο παρόμοιες. Το ChemCam εξετάζει επίσης τον στόχο "Palcaya" για να λάβει περισσότερα δεδομένα σχετικά με τη χημεία του στρωματοποιημένου βράχου και θα διερευνήσει τον στόχο "Alcamachi", ο οποίος είναι ένα επιπλέον πέτρωμα που φαίνεται ενδιαφέρον σκοτεινό. Ίσως αυτό μας λέει ότι έχει διαφορετική χημεία; Θα το μάθουμε όταν λάβουμε τα δεδομένα!Εκτός από τις χημικές μετρήσεις, το ChemCam θα πραγματοποιήσει επίσης μια φασματική έρευνα στον στόχο «Magallanas», ο οποίος ήταν λίγο πολύ μακριά για να στρέψει το λέιζερ προς αυτόν, αλλά είναι εντυπωσιακά σκοτεινός. Την περασμένη εβδομάδα, το ChemCam σχεδίασε επίσης τρεις RMI μεγάλων αποστάσεων για να καταγράψει τις ιζηματογενείς δομές - νεότερες και παλαιότερες - στη γύρω περιοχή. Μία από αυτές προκάλεσε την υποψία ότι θα μπορούσε να σπάσει ένα ρεκόρ: μπορεί να είναι η μεγαλύτερη λωρίδα εικόνων RMI που έχουμε τραβήξει σε ένα μωσαϊκό! Η κριτική επιτροπή είναι έτοιμη, είναι 24 καρέ και αυτός ο τρόπος συνδέεται με ένα παλαιότερο, μικρότερο σύνολο εικόνων. Ο λόγος που το μωσαϊκό είναι τόσο μακρύ είναι επειδή απεικονίζει μια μικρή κορυφογραμμή με ιζηματογενείς υφές που θα μπορούσαν να μας πουν για τις συνθήκες εναπόθεσης όταν σχηματίστηκαν τα στρώματα των πετρωμάτων. Αλλά πόσο ωραίο είναι αυτό - στα 13+ χρόνια να σπάμε ακόμα τα δικά μας ρεκόρ;Από την άφιξή μας, η Mastcam έχει καταβάλει μεγάλη προσπάθεια να φωτογραφίσει ολόκληρη την περιοχή γύρω μας. Επιπλέον, έχουν ληφθεί μερικά ψηφιδωτά υψηλότερης ανάλυσης, κυρίως μία από τις τοποθεσίες όπου έπεσε το υπόλοιπο δείγμα και στη συνέχεια του χώρου εργασίας για να δούμε ξανά πόσο δείγμα μπορεί να είχε μείνει - ή όχι - στο στέλεχος του τρυπανιού και να είχε πέσει έξω όταν το Curiosity έκανε τις κινήσεις που έχουν σχεδιαστεί για να τινάξουν οποιοδήποτε υπόλοιπο δείγμα έξω από το τρυπάνι, για να το αφήσουν έτοιμο για την επόμενη φορά. Μια άλλη εργασία απεικόνισης, αλλά για την MAHLI, είναι να απεικονίζει πάντα και τις εισόδους του δείγματος, για να δει αν είναι καθαρές και προετοιμασμένες για το επόμενο δείγμα. Συμπεριέλαβα την εικόνα MAHLI της εισόδου CheMin - μην ανησυχείτε για το μικρό βράχο, είναι μαζί μας για λίγο καιρό και η ομάδα CheMin το αποκαλεί τώρα «το κατοικίδιό μας βράχο».Η APXS συμμετείχε στις έρευνες για τις γεωτρήσεις και επικεντρώθηκε σε αυτό ακόμη περισσότερο από το συνηθισμένο. Η ομάδα αποφάσισε ότι αυτή είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να αυξήσει τα στατιστικά στοιχεία καταμέτρησης πέρα από τα συνηθισμένα και καλά δοκιμασμένα επίπεδα, αυξάνοντας σημαντικά τον χρόνο μέτρησης. Για να το πετύχει αυτό, μέτρησε τα λεπτά σωματίδια γεώτρησης Campo Marte σε όλα τα σχέδια αυτής της εβδομάδας. Και την τελευταία νύχτα αυτής της εβδομάδας, η MAHLI άναψε τα φώτα LED της για να ολοκληρώσει το πείραμα με ένα λαμπερό νυχτερινό πείραμα MAHLI για να τα καταγράψει όλα.Η περιβαλλοντική μας ομάδα κράτησε το ρόβερ απασχολημένο εξετάζοντας την ατμοσφαιρική αδιαφάνεια, τη δραστηριότητα σκόνης, τη δραστηριότητα σκόνης-διαβόλου και, φυσικά, παρακολουθώντας επίσης το περιβάλλον γενικότερα. Με όλα αυτά να έχουν ολοκληρωθεί, το ρόβερ θα συνεχίσει την πορεία του προς την επόμενη ενδιαφέρουσα περιοχή. Άκουσα κάτι σαν «διασταυρούμενη στρώση» κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, αλλά ως ορυκτολόγος, απλώς σημειώνω ότι αυτή η απόφαση ελήφθη από άτομα που γνωρίζουν περισσότερα για τα ιζήματα από εμένα, ενώ ανυπομονώ να δω τα αποτελέσματα της ορυκτολογίας CheMin! https://science.nasa.gov/blog/curiosity-blog-sols-4908-4912-goodbye-campo-marte-its-been-fun/ Το ρόβερ Curiosity της NASA για τον Άρη έλαβε αυτήν την εικόνα της εισόδου με το όργανο περίθλασης ακτίνων Χ Χημείας & Ορυκτολογίας (CheMin), το οποίο έχει περίπου το μέγεθος ενός φορητού υπολογιστή και βρίσκεται μέσα στο σώμα του ρόβερ, όπου αναλύει τη χημική σύνθεση των πετρωμάτων και του εδάφους. Το Curiosity κατέγραψε την εικόνα χρησιμοποιώντας το Mars Hand Lens Imager (MAHLI), μια κάμερα κοντινής λήψης που βρίσκεται στον πυργίσκο στο άκρο του ρομποτικού βραχίονα του ρόβερ, στις 28 Μαΐου 2026 — 4908η ηλιακή ώρα, ή 4.908η ημέρα του Άρη της Αποστολής του Εργαστηρίου Επιστήμης του Άρη — στις 11:14:14 UTC.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως υποδομή κοινής ωφέλειας: Όροι και προϋποθέσεις, Άρθρο στο Παρατηρητήριο Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ινστιτούτου ΕΝΑ Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δεν αφορά πλέον μόνο τις εφαρμογές της ούτε αποκλειστικά τις επιπτώσεις των κέντρων δεδομένων (data centers) στην ενέργεια, το περιβάλλον και τον χώρο. Επεκτείνεται ολοένα και περισσότερο στους όρους πρόσβασης, χρήσης και ανάπτυξης της ίδιας της τεχνολογίας. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πού εγκαθίστανται οι ψηφιακές υποδομές και με ποιους ενεργειακούς όρους λειτουργούν, αλλά ποιος ελέγχει τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις ανάπτυξης και αξιοποίησης της ΤΝ, και ποιοι τελικά ωφελούνται από αυτήν.Η υπολογιστική ισχύς και τα δεδομένα αναδεικνύονται σε κρίσιμους πόρους, ενώ τα μοντέλα και οι αλγόριθμοι, μαζί με τις ψηφιακές υποδομές που τα υποστηρίζουν, όπως το νέφος (cloud), τα δίκτυα, το λογισμικό και τα τεχνικά πρότυπα, συγκροτούν ένα νέο πεδίο οικονομικής, τεχνολογικής και γεωπολιτικής ισχύος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανάπτυξη της ΤΝ συνδέεται άμεσα με ζητήματα δημοκρατικού ελέγχου, στρατηγικής αυτονομίας και δημόσιου συμφέροντος.Σε αυτό το πλαίσιο, η ρύθμιση της ΤΝ είναι αναγκαία συνθήκη, επειδή θέτει όρια, οργανώνει την εποπτεία και προστατεύει δικαιώματα. Δεν συνιστά ωστόσο και ικανή συνθήκη για την ανάπτυξη ενός μοντέλου ΤΝ με δημοκρατικούς όρους πρόσβασης και αξιοποίησης. Η ΤΝ δεν είναι απλώς μια κατηγορία εφαρμογών ή αλγορίθμων, αλλά ένα οικοσύστημα που πρέπει να οργανωθεί με όρους που να διασφαλίζουν τη δυνατότητα παραγωγής κοινωνικού οφέλους.Οι υποδομές που στηρίζουν αυτό το οικοσύστημα αποκτούν συνεπώς χαρακτηριστικά κοινής ωφέλειας, επειδή επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την παραγωγική δραστηριότητα, τη δημόσια διοίκηση, την υγεία, την εκπαίδευση, την έρευνα, την εργασία και τη δημοκρατία εν γένει. Όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, η ύδρευση, οι μεταφορές και άλλες κρίσιμες υποδομές συνδέθηκαν με ζητήματα καθολικής πρόσβασης, συνέχειας, ασφάλειας και δημόσιου ελέγχου, έτσι και οι υποδομές της ΤΝ θέτουν σήμερα ζητήματα που αφορούν το δημόσιο και κοινωνικό συμφέρον. Η αναλογία αυτή δεν σημαίνει ότι πρέπει να ταυτιστούν μηχανικά με τις κλασικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Σημαίνει όμως ότι δεν μπορούν να παραμείνουν οργανωμένες με βάση αποκλειστικά ιδιωτικοοικονομικούς όρους ή τις επιταγές του γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Αντιθέτως, αναδεικνύεται η ανάγκη να εξεταστούν ως πεδίο ειδικών υποχρεώσεων που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.Το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης της ΤΝ χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση. Αυτό δημιουργεί ένα νέο πεδίο ανισότητας, αφού πανεπιστήμια, δημόσιοι φορείς, ερευνητικά κέντρα και ΜμΕ συχνά δεν διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για να αναπτύξουν, να προσαρμόσουν ή να ελέγξουν συστήματα ΤΝ με δικούς τους όρους. Το καίριο ζήτημα δεν είναι μόνο η άνιση πρόσβαση, αλλά και η υποαξιοποίηση της ΤΝ με όρους δημόσιας αξίας και κοινωνικής καινοτομίας. Όταν η ΤΝ οργανώνεται αποκλειστικά ως αγορά υπηρεσιών, δεν αναπτύσσεται κατ’ ανάγκη εκεί όπου υπάρχει η μεγαλύτερη κοινωνική ανάγκη, αλλά εκεί όπου μεγιστοποιείται η βραχυπρόθεσμη εταιρική κερδοφορία. Έτσι, η τεχνολογική πρόοδος μπορεί να επιταχύνει εμπορικά μοντέλα ταχείας και υψηλής κερδοφορίας, χωρίς να κατευθύνεται επαρκώς σε τομείς βιώσιμης ανάπτυξης όπως η δημόσια υγεία, η κλιματική προσαρμογή, η πολιτική προστασία, η ενεργειακή φτώχεια, η αγροδιατροφή, οι δημόσιες υπηρεσίες ή η στήριξη μικρότερων παραγωγικών φορέων. 4 άξονες Από αυτή τη σκοπιά, οι όροι ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου για τη δημοκρατική ΤΝ μπορούν να διαρθρωθούν γύρω από τέσσερις άξονες: Πρώτον, τη δημόσια και κοινωφελή πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ και κρίσιμες ψηφιακές υποδομές. Δεύτερον, τη δημοκρατική διακυβέρνηση των δεδομένων ως κοινωνικά παραγόμενου πόρου. Τρίτον, την κατοχύρωση δικαιωμάτων και λογοδοσίας απέναντι σε αλγοριθμικές αποφάσεις. Τέταρτον, τη συγκρότηση θεσμών που κατανέμουν αρμοδιότητες και ευθύνες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. Η κοινωφελής πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ είναι κρίσιμη, γιατί χωρίς αυτήν πανεπιστήμια, ερευνητικοί φορείς, δημόσιες υπηρεσίες και ΜμΕ δεν μπορούν να αναπτύξουν, να προσαρμόσουν ή να ελέγξουν συστήματα ΤΝ με δικούς τους όρους. Η υπολογιστική ισχύς δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως εμπορική υπηρεσία, αλλά και ως κρίσιμη δυνατότητα παραγωγής κοινωνικής αξίας και καινοτομίας.Η δημοκρατική διακυβέρνηση των δεδομένων πρέπει να απαντά στο ποιος συλλέγει δεδομένα, ποιος τα επεξεργάζεται, για ποιον σκοπό, με ποιον έλεγχο και με ποιο κοινωνικό αντάλλαγμα. Σε αυτή την κατεύθυνση κινούνται ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για τη Διακυβέρνηση Δεδομένων (Data Governance Act), με κανόνες για την επαναχρησιμοποίηση προστατευμένων δεδομένων που κατέχονται από δημόσιους φορείς και τη διαμεσολάβηση δεδομένων, και ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για τα Δεδομένα (Data Act), που ενισχύει τη δίκαιη πρόσβαση και χρήση δεδομένων.Παράλληλα, η δημοκρατική ΤΝ αφορά τα δικαιώματα των ανθρώπων που επηρεάζονται από αλγοριθμικές αποφάσεις. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την ΤΝ (AI Act) προβλέπει σε ορισμένες περιπτώσεις, δικαίωμα επεξήγησης, δηλαδή τη δυνατότητα του προσώπου που επηρεάζεται να ενημερωθεί με σαφή τρόπο για τον ρόλο που είχε το σύστημα ΤΝ στη λήψη μιας απόφασης με σημαντικές συνέπειες για το ίδιο. Για παράδειγμα, τέτοιες αποφάσεις μπορούν να αφορούν την πρόσβαση στην εκπαίδευση, την πρόσληψη ή αξιολόγηση εργαζομένων, την πρόσβαση σε βασικές δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες ή την απονομή δικαιοσύνης.Για να μετατραπούν οι αρχές αυτές σε εφαρμόσιμη πολιτική, χρειάζονται ωστόσο θεσμοί που κατανέμουν αρμοδιότητες και ευθύνες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, καθώς και μηχανισμοί λογοδοσίας, παρακολούθησης και δημόσιου ελέγχου.Με αυτή την έννοια, το κοινωνικό συμβόλαιο για τη δημοκρατική ΤΝ έχει και «όρους» και «συμβαλλόμενους». Οι όροι είναι η πρόσβαση, η διαφάνεια, η λογοδοσία, η προστασία δικαιωμάτων, η κοινωνική ανταποδοτικότητα και η δίκαιη κατανομή κόστους και οφέλους. Οι συμβαλλόμενοι δεν είναι μόνο το κράτος και οι μεγάλες τεχνολογικές επιχειρήσεις, αλλά και οι πολίτες, οι εργαζόμενοι, τα πανεπιστήμια, οι ερευνητικοί φορείς, οι ΜμΕ, οι τοπικές κοινωνίες και οι θεσμοί δημοκρατικού ελέγχου. Το νέο κοινωνικό συμβόλαιο δεν σημαίνει άρνηση της καινοτομίας. Σημαίνει ότι η καινοτομία πρέπει να ενταχθεί σε ένα πλαίσιο δικαιοσύνης, δημοκρατικής λειτουργίας και στρατηγικής αυτονομίας. Η ΤΝ δεν πρέπει να είναι προνόμιο των λίγων ούτε υποδομή που η κοινωνία χρηματοδοτεί έμμεσα, με δεδομένα, ενέργεια, νερό, δημόσιες υποδομές και ανθρώπινη εργασία, χωρίς αντίστοιχο κοινωνικό έλεγχο και λογοδοσία. Πρέπει, συνεπώς, να αντιμετωπιστεί ως μια υποδομή με χαρακτηριστικά κοινής ωφέλειας, η οποία θα υπηρετεί στόχους δημόσιου και κοινωνικού συμφέροντος: προσβάσιμη σε όλους, παντού, σήμερα και στο μέλλον. Κώστας Μυλωνάς * Research Engineer – Energy Systems, MSc Energy Science & Technology – Άρθρο στο Παρατηρητήριο Βιώσιμης Ανάπτυξης του Ινστιτούτου ΕΝΑ

COSMOTE TELEKOM: Δυναμική παρουσία στο διεθνές φεστιβάλ τεχνολογίας και επιχειρηματικότητας Panathēnea 2026. Στο επίκεντρο βρέθηκε το COSMOTE TELEKOM IT Innovation Center, το οποίο εδώ και 10 χρόνια υλοποιεί καινοτόμα έργα και εξερευνά τεχνολογίες αιχμής Δυναμικό «παρών» έδωσε η COSMOTE TELEKOM στο διεθνές φεστιβάλ τεχνολογίας και επιχειρηματικότητας Panathēnea 2026, που έφερε σε επαφή κορυφαίους επενδυτές, πρωτοπόρους δημιουργούς και φιλόδοξα startup οικοσυστήματα από κάθε γωνιά του πλανήτη. Σημείο ενδιαφέροντος αποτέλεσε το COSMOTE TELEKOM booth, στο οποίο οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε άμεση επικοινωνία με την ομάδα COSMOTE TELEKOM IT Innovation Center, αλλά και να γνωρίσουν τις υπηρεσίες Business Cloud με GPU-as-a-Service της ομάδας B2B της εταιρείας.Από την ίδρυσή του το 2016, με στόχο την υποστήριξη και προώθηση πρωτοβουλιών καινοτομίας σε ολόκληρο τον Όμιλο ΟΤΕ, το COSMOTE TELEKOM IT Innovation Center υλοποιεί καινοτόμα έργα και εξερευνά συστηματικά νέες και αναδυόμενες τεχνολογίες και τομείς αιχμής σε συνεργασία με το ελληνικό startup οικοσύστημα, όπως τα Data & AI, η Κυβερνοασφάλεια, η Ρομποτική και οι τεχνολογίες εικονικής (VR) και επαυξημένης (AR) πραγματικότητας, αποτελώντας ένα ιδανικό περιβάλλον για τη δοκιμή πρωτοποριακών ιδεών.Στα Panathēnea 2026, το COSMOTE TELEKOM IT Innovation Center παρουσίασε τις δράσεις του, όπως υλοποίηση πιλοτικών έργων και Proof of Concepts (PoCs) για την ταχύτερη υιοθέτηση καινοτόμων λύσεων, καθώς και τη στενή συνεργασία με startups, κορυφαία πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ενεργή συμμετοχή σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα προγράμματα για τη δοκιμή καινοτόμων τεχνολογιών, καθώς και ο ρόλος του στη διοργάνωση δράσεων και προγραμμάτων που προάγουν τη συνεργασία και καλλιεργούν μια ισχυρή επιχειρηματική νοοτροπία εντός των οργανισμών. Το κοινό ήρθε σε επαφή με πρωτοποριακές λύσεις και προηγμένες εφαρμογές ρομποτικής και επιχειρηματικής καινοτομίας, ενώ αλληλεπίδρασε και με τον ρομποτικό σκύλο “Spot”. Επιπλέον, μέλη της ομάδας του COSMOTE TELEKOM IT Innovation Center συμμετείχαν ενεργά σε side events της διοργάνωσης.Ο κ. Γιάννης Βιτζηλαίος, Chief Information Technology Officer του Ομίλου ΟΤΕ, δήλωσε σχετικά: «Τα Panathēnea 2026 απέδειξαν στην πράξη ότι το κλειδί για την καινοτομία είναι η συνεργασία. Αυτή ακριβώς η φιλοσοφία βρίσκεται στον πυρήνα του COSMOTE TELEKOM IT Innovation Center, το οποίο εδώ και 10 χρόνια, μέσα από την συνεργασία των ομάδων μας, αναπτύσσει καινοτόμα έργα, αξιοποιώντας λύσεις και τεχνολογίες αιχμής. Οι ιδέες των ανθρώπων μας δεν περιορίζονται μόνο στα ελληνικά σύνορα, αλλά μέσα από την πρόσβαση στο τεράστιο τεχνολογικό οικοσύστημα της TELEKOM, μπορούν να δοκιμαστούν και να αναπτυχθούν σε ολόκληρο το δίκτυο του Ομίλου, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην Αμερική. Το ίδιο ισχύει και για τις ελληνικές startups και τους νέους επαγγελματίες, στους οποίους ανοίγουμε το δρόμο για να πρωταγωνιστήσουν στη διεθνή ψηφιακή σκηνή.»Στο booth παρουσιάστηκαν από την ομάδα Β2Β της COSMOTE TELEKOM υπηρεσίες Business Cloud με GPU-as-a-Service, οι οποίες παρέχονται στις νέες υποδομές Data Center της εταιρείας. Οι υπηρεσίες αυτές επιτρέπουν σε επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιους φορείς να αναπτύσσουν και να εκπαιδεύουν μοντέλα AI, να επεξεργάζονται μεγάλους όγκους δεδομένων και να δημιουργούν νέες ψηφιακές υπηρεσίες, χωρίς την ανάγκη επένδυσης σε δικές τους υποδομές υψηλής υπολογιστικής ισχύος. Και όλα αυτά, σε ένα περιβάλλον που πληροί τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας και κανονιστικής συμμόρφωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, παρουσιάστηκαν οι λύσεις DigitalMarketing4U και Business Messaging Packs.Τέλος, ως Telecom Partner της διοργάνωσης, η COSMOTE TELEKOM εξασφάλισε την απρόσκοπτη ψηφιακή συνδεσιμότητα και τις υψηλές ταχύτητες που απαιτούνταν για το φεστιβάλ, με τα κορυφαία δίκτυα νέας γενιάς της εταιρείας.Τα Panathēnea είναι μια διεθνής, μη κερδοσκοπική πλατφόρμα καινοτομίας με έδρα την Αθήνα, που γεννήθηκε για να αποτελέσει το σημείο τομής ανάμεσα στην τεχνολογία, την επιχειρηματικότητα και τον πολιτισμό. Λειτουργούν ως ένας ζωντανός πυρήνας όπου το παγκόσμιο επενδυτικό κεφάλαιο συναντά τη δημιουργική ευφυΐα, με στόχο τη γέννηση ιδεών και συνεργασιών που διαμορφώνουν το μέλλον. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από μια ομάδα πέντε Ελλήνων φοιτητών και νέων αποφοίτων, με τη σύμπραξη του Lars Rasmussen και της Ελομίδας Βισβίκη, αντλώντας έμπνευση από επιδραστικά κινήματα καινοτομίας της Ευρώπης. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2119404/cosmote-telekom-dynamiki-paroysia-sto-diethnes-festival-technologias-kai-epicheirimatikotitas-panathenea-2026/

Η Γη ως αιωρούμενος κύλινδρος στο διάστημα. Η πρώτη μεγάλη κοσμολογική επανάσταση από τον Αναξίμανδρο (611 π.Χ. – 547 π.Χ) Ο διάλογος «Φαίδων» του Πλάτωνα είναι ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα, διδαγμένα και συζητημένα κείμενα στη φιλοσοφία. Αλλά σχεδόν όλοι όσοι αναφέρονται σ΄αυτό το πλατωνικό έργο εστιάζουν αποκλειστικά στην αθανασία της ψυχής, με αποτέλεσμα να τους διαφεύγει ένα διαμάντι της ιστορίας της επιστήμης: εκεί περιέχεται η πρώτη γραπτή μαρτυρία που έχουμε για τη νέα κοσμοαντίληψη, περί σφαιρικής Γης. Αυτή είναι μια τρανταχτή απόδειξη της αβύσσου ανάμεσα στις θετικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες στην εποχή μας. Η καθεμία ανόητα τυφλή απέναντι στην άλλη. Η Γη αιωρείται στο κενό Ο Πλάτων αναφέρει ότι η Γη είναι σφαιρική σαν να ήταν ήδη μια ευρέως γνωστή ιδέα. Από πού προήλθε αυτή η ιδέα; Μερικές φορές αποδίδεται στον Παρμενίδη, αλλά συχνότερα θεωρείται πυθαγόρειας προέλευσης, πιθανώς αναγόμενη στον ίδιο τον Πυθαγόρα. Ο Αναξίμανδρος δεν φανταζόταν την Γη σφαιρική· αντίθετα, αναφέρεται σε ένα κυλινδρικό σχήμα, όπως ένας παχύς δίσκος. Σύμφωνα με το βιβλίο «Φιλοσοφούμενα: ἢ κατὰ πασῶν αἱρέσεων ἔλεγχος», του Ιππολύτου της Ρώμης: «[κατά τον Αναξίμανδρο] η Γη αιωρείται στο κενό, χωρίς να στηρίζεται πουθενά, αλλά παραμένει σταθερή λόγω της ίσης απόστασής της από τα πάντα. Το σχήμα της είναι στρογγυλευμένο, σαν πέτρινος κίονας. [Σαν ένας κύλινδρος], που έχει δύο επιφάνειες [βάσεις], μία από τις οποίες είναι το έδαφος που πατάμε.«Αυτή η κυλινδρική, δισκοειδής μορφή μπορεί να φαίνεται παράξενη, αλλά υπάρχει μια εύλογη εξήγηση γι’ αυτή την επιλογή: Ο Θαλής είχε διδάξει ότι το νερό ήταν η αρχή των πάντων και φανταζόταν έναν απέραντο ωκεανό από τον οποίο γεννιούνται όλα και πάνω στον οποίο επιπλέει η Γη. Η Γη του Θαλή ήταν ένας δίσκος που επιπλέει· το στρογγυλό της σχήμα ακολουθεί την αρχαία αντίληψη ότι η στεριά που αναδύεται σχηματίζει έναν κύκλο που περιβάλλεται από θάλασσα. Η διορατικότητα του Αναξίμανδρου έγκειται στο ότι ο ωκεανός που στηρίζει τη Γη δεν χρειάζεται. Χωρίς τον ωκεανό, του απομένει ένας δίσκος που επιπλέει στο διάστημα.Τώρα, το σημείο που γενικά παραβλέπεται αλλά είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την κατανόηση του επιτεύγματος του Αναξίμανδρου είναι το εξής. Από επιστημονική σκοπιά, το βασικό βήμα προόδου δεν είναι η διαπίστωση του αν η Γη είναι κυλινδρική ή σφαιρική· είναι η ιδέα ότι η Γη είναι ένα πεπερασμένο σώμα που επιπλέει ελεύθερα στο διάστημα. Η σημασία αυτού του σημείου μπορεί εύκολα να διαφύγει από όσους δεν έχουν άμεση εμπειρία στην επιστημονική έρευνα. Στην πραγματικότητα, η Γη δεν είναι ούτε κύλινδρος ούτε σφαίρα. Είναι ένα ελλειψοειδές, ελαφρώς πεπλατυσμένο στους πόλους. Για την ακρίβεια, δεν είναι καν ελλειψοειδές, αλλά μάλλον ένα πατατοειδές, αφού ο Νότιος Πόλος είναι πιο πεπλατυσμένος από τον Βόρειο. Στην πραγματικότητα, δεν έχει καν σχήμα πατατοειδούς, διότι σήμερα μπορούμε να εντοπίσουμε επιπρόσθετες ανωμαλίες. Αυτές οι προοδευτικές βελτιώσεις στην κατανόηση του ακριβούς σχήματος της Γης έχουν ενδιαφέρον για ορισμένους, αλλά από μόνες τους δεν προσθέτουν τίποτα το ουσιώδες στην κατανόησή μας για τον κόσμο. Η μετάβαση από τον κύλινδρο του Αναξίμανδρου στην σφαίρα, το ελλειψοειδές, το πατατοειδές και τέλος στο σημερινό ακανόνιστο σχήμα αντιπροσωπεύει μια σταδιακή βελτίωση της γνώσης μας για το σχήμα του πλανήτη μας, αλλά δεν συνιστά μια εννοιολογική επανάσταση.Αντίθετα, η θεώρηση ότι η Γη είναι ένας βράχος που επιπλέει στο διάστημα χωρίς στήριγμα, με τον ίδιο ουρανό από κάτω της όπως αυτόν που βλέπουμε από πάνω, αποτελεί ένα τεράστιο εννοιολογικό βήμα προόδου. Και αυτή είναι η συνεισφορά του Αναξίμανδρου. Το κοσμολογικό μοντέλο του Αναξίμανδρου, με την κυλινδρική Γη, παρουσιάζεται συχνά από μελετητές που στερούνται εξελιγμένης επιστημονικής κατάρτισης ως πρωτόγονο και αδιάφορο, ενώ το πυθαγόρειο/αριστοτελικό μοντέλο, με την σφαιρική Γη, παρουσιάζεται ως «επιστημονικά ορθό». Και οι δύο αυτές κρίσεις αντανακλούν επιστημονικό αναλφαβητισμό, για αντίθετους λόγους. Πρώτον, το εννοιολογικό άλμα από μια επίπεδη Γη σε μια πεπερασμένη Γη που επιπλέει στο διάστημα είναι τεράστιο και επίπονο. Το γεγονός ότι το Κινεζικό Αυτοκρατορικό Ινστιτούτο Αστρονομίας στα δύο χιλιάδες χρόνια ύπαρξής του απέτυχε να κάνει αυτό το άλμα αποδεικνύει τη δυσκολία του, όπως επίσης και το ότι κανένας άλλος πολιτισμός δεν το κατάφερε. Αντίθετα, το εννοιολογικό άλμα από μια κυλινδρική Γη σε μια σφαιρική Γη είναι εύκολο. Η απόδειξη; Συνέβη μέσα σε μία μόνο γενιά. Δεύτερον, όπως προαναφέρθηκε, το σφαιρικό μοντέλο δεν είναι σε καμία περίπτωση η «αληθινή» απάντηση στο ερώτημα για το σχήμα της Γης. Είναι μεν πιο ακριβές από το κυλινδρικό μοντέλο, αλλά λιγότερο ακριβές από το ελλειψοειδές μοντέλο. Στον Αναξίμανδρο, λοιπόν, χωρίς την παραμικρή αμφιβολία, ανήκουν τα πλήρη εύσημα για την πρώτη μεγάλη κοσμολογική επανάσταση. Πώς κατάφερε ο Αναξίμανδρος να αντιληφθεί ότι υπάρχει ουρανός κάτω από τη Γη; Υπάρχουν άφθονα στοιχεία για αυτή την ιδέα. Κάθε απόγευμα, ο Ήλιος δύει στην δύση· το επόμενο πρωί, επανεμφανίζεται στην ανατολή. Πώς πηγαίνει από την δύση στην ανατολή κατά την διάρκεια της νύχτας; Σκεφτείτε τον Πολικό Αστέρα. Μια καθαρή καλοκαιρινή νύχτα, βλέπουμε όλα τα άλλα άστρα να περιφέρονται αργά στον ουρανό, ενώ ο Πολικός Αστέρας παραμένει ακίνητος στο κέντρο. Τα άστρα που βρίσκονται πιο κοντά στον Πολικό Αστέρα, τα άστρα της Μικρής Άρκτου για παράδειγμα, περιφέρονται αργά γύρω του και ολοκληρώνουν τον κύκλο σε (περίπου) είκοσι τέσσερις ώρες. Είναι πάντα ορατά στον ουρανό (όταν δεν μας τυφλώνει το φως του Ήλιου, φυσικά). Τα άστρα που βρίσκονται λίγο πιο μακριά από τον Πολικό Αστέρα ολοκληρώνουν μια μεγαλύτερη τροχιά σε είκοσι τέσσερις ώρες, και το μέγεθος της τροχιάς αυξάνεται μαζί με την απόστασή τους από τον Πολικό Αστέρα, μέχρι που φαίνεται να αγγίζουν ανεπαίσθητα τον ορίζοντα στον βορρά. Ορισμένες φορές, ένα άστρο φαίνεται να εξαφανίζεται πίσω από ένα βουνό και να επανεμφανίζεται ελαφρώς πιο ανατολικά λίγο αργότερα. Προφανώς, περνάει πίσω από το βουνό. Και τι γίνεται με αυτά που βρίσκονται πιο μακριά από τον Πολικό Αστέρα; Και αυτά φαίνεται να εξαφανίζονται πίσω από κάτι και μετά να επανεμφανίζονται. Για να μπορούν να διαγράψουν αυτή την διαδρομή, πρέπει να υπάρχει χώρος εκεί κάτω. Τι γίνεται με τα άστρα στον ουράνιο ισημερινό, μακριά από τον Πολικό Αστέρα, που βρίσκονται κοντά στην πορεία του Ήλιου στον ουρανό; Δεν σκέφτεται κανείς αμέσως ότι και αυτά εξαφανίζονται πίσω από τη Γη και περνούν από κάτω της; Κι αν περνούν κάτω από την Γη, τότε πρέπει να υπάρχει κενός χώρος κάτω από τη Γη! Παρατηρήστε πώς η δομή αυτής της ανακάλυψης μοιάζει με την ανακάλυψη ότι το νερό της βροχής προέρχεται από την εξάτμιση. Στη μία περίπτωση, το νερό εξαφανίζεται από ένα δοχείο που έχει αφεθεί στον Ήλιο και επανεμφανίζεται να πέφτει από τον ουρανό. Η νοημοσύνη συνδέει την εξαφάνιση με την επανεμφάνιση και ταυτίζει το νερό της βροχής με το νερό που έχει εξατμιστεί. Ο Ήλιος εξαφανίζεται στην δύση και επανεμφανίζεται στην ανατολή· η νοημοσύνη συνδέει την εξαφάνιση με την επανεμφάνιση και αναζητά τη διαδρομή που τις συνδέει: τον κενό χώρο κάτω από τη Γη. Δεν είναι τίποτα περισσότερο από τον συνδυασμό της περιέργειας με την διαύγεια της ευφυΐας.Κατανοώντας ότι υπάρχει ένα κενό κάτω από τη Γη, στην πραγματικότητα ο Αναξίμανδρος δεν χρησιμοποιεί τίποτα περισσότερο από το απλό συμπέρασμα που εξάγουμε όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο να εξαφανίζεται πίσω από ένα σπίτι και να επανεμφανίζεται από την άλλη πλευρά. Πώς θα μπορούσε να συμβεί αυτό; Πρέπει να υπάρχει ένα ανοιχτό πέρασμα πίσω από το σπίτι. Εύκολο; Αν ήταν πραγματικά τόσο εύκολο, τότε γιατί γενιές και γενιές ανθρώπων δεν κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα; Γιατί τόσοι πολλοί πολιτισμοί συνέχισαν να πιστεύουν ότι κάτω από τη Γη έπρεπε να υπάρχει περισσότερο έδαφος; Γιατί οι Κινέζοι, παρά το μεγαλείο του αρχαίου πολιτισμού τους, δεν κατανόησαν αυτό το γεγονός μέχρι την άφιξη των Ιησουιτών τον δέκατο έβδομο αιώνα; Ήταν ο κόσμος πέραν της Μιλήτου γεμάτος ηλίθιους; Σίγουρα όχι. Γιατί λοιπόν ήταν τόσο δύσκολο να γίνει κατανοητό αυτό το σημείο; Η δυσκολία προκύπτει από το γεγονός ότι η ιδέα πως η Γη επιπλέει στο διάστημα έρχεται σε αντίθεση με την θεμελιώδη εμπειρία μας για τον κόσμο. Υπό το πρίσμα της εμπειρίας μας, η έννοια είναι προφανώς παράλογη, ανήκουστη, απίστευτη. Πρώτον, πρέπει να αποδεχθούμε ότι ο κόσμος ενδέχεται να μην συμβαδίζει με την άμεση εμπειρία μας και την παραδοσιακή εικόνα που έχουμε γι’ αυτόν, ότι τα πράγματα ίσως είναι διαφορετικά από ό,τι φαίνονται και από τον τρόπο που όλοι ανέκαθεν πίστευαν ότι είναι. Πρέπει να εγκαταλείψουμε μια οικεία σε εμάς εικόνα του κόσμου. Αυτό που απαιτείται για να γίνει αυτό το βήμα, είναι ένας πολιτισμός στον οποίο οι άνθρωποι είναι έτοιμοι να αμφισβητήσουν αυτό που όλοι ανέκαθεν θεωρούσαν αληθινό. Δεύτερον, πρέπει να οικοδομήσουμε μια αξιόπιστη και συνεκτική εναλλακτική στην παλιά εικόνα του κόσμου. Το γεγονός ότι η Γη αιωρείται έρχεται σε αντίθεση με τους κανόνες που γνωρίζουμε ότι ρυθμίζουν τον κόσμο: τα αντικείμενα πέφτουν. Αν τίποτα δεν τη συγκρατούσε, η Γη θα έπεφτε. Αν η Γη δεν στηρίζεται πουθενά, τότε γιατί δεν πέφτει; Το να γίνουν επαγωγές από τα διαθέσιμα στοιχεία και να υποτεθεί ότι δεν υπάρχει τίποτα κάτω από τη Γη, δεν ήταν το δύσκολο κομμάτι. Αυτή η ιδέα μπορεί να είχε προκύψει στην ιστορία της κινεζικής αστρονομίας και είναι πολύ πιθανόν και αλλού. Αλλά στην επιστήμη δεν είναι δύσκολο να επινοήσεις ιδέες· το δύσκολο είναι να επινοήσεις εφαρμόσιμες ιδέες, να βρεις έναν τρόπο να συνθέσεις και να διατυπώσεις νέες ιδέες ως μέρος ενός συνόλου που είναι συνεπές με την υπόλοιπη γνώση μας, και να πείσεις τους άλλους ότι όλη αυτή η διαδικασία είναι λογική. Το δύσκολο είναι να έχεις το θάρρος και την ευφυΐα να συλλάβεις και να διατυπώσεις μια νέα, συνεκτική, συνολική εικόνα του κόσμου.Ήταν δύσκολο να συμβιβαστεί η ιδέα της μετέωρης στον ουρανό Γης, η οποία εξηγεί περίφημα την καθημερινή κίνηση των άστρων, με το προφανές, βιωματικό γεγονός ότι κάθε βαρύ αντικείμενο πέφτει. Η ιδιοφυΐα του Αναξίμανδρου έγκειται στο ότι απαντά στο ερώτημα: Γιατί, λοιπόν, δεν πέφτει η Γη; Ο Αριστοτέλης μεταφέρει την απάντησή του στο έργο του Περί Ουρανού. Πρόκειται για μία από τις πιο όμορφες στιγμές στην ιστορία της επιστημονικής σκέψης: η Γη δεν πέφτει επειδή δεν υπάρχει κανένας ιδιαίτερος λόγος να πέσει. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη: «Μερικοί από τους παλαιούς, όπως ο Αναξίμανδρος, λένε ότι η Γη μένει ακίνητη λόγω της συμμετρίας· διότι αυτό που βρίσκεται στο κέντρο και έχει την ίδια σχέση προς τα άκρα προς όλες τις κατευθύνσεις δεν κλίνει περισσότερο προς καμία πλευρά· επομένως είναι αδύνατο να κινείται συγχρόνως προς αντίθετες κατευθύνσεις, και έτσι είναι αναγκαίο να παραμένει ακίνητο.» Αυτή η άποψη είναι ευφυής.Το επιχείρημα είναι εξαιρετικό και απολύτως ορθό. Ποιο είναι, ακριβώς, το επιχείρημα; Συνίσταται στην ανατροπή του ερωτήματος «Γιατί δεν πέφτει η Γη;», μετατρέποντάς το σε: «Γιατί θα έπρεπε να πέσει η Γη;» Η ιδιοφυΐα του Αναξίμανδρου, με σύγχρονους όρους, έγκειται στην αμφισβήτηση της προέκτασης της παρατηρούμενης καθολικότητας της πτώσης, από τα αντικείμενα της εμπειρίας μας στην ίδια την Γη. Πιο συγκεκριμένα, στο να χρησιμοποιήσει τα παρατηρησιακά δεδομένα από την κίνηση των Ουρανών ως επιχείρημα ενάντια στη νομιμοποίηση αυτής της προέκτασης. Αυτή είναι η επιστήμη στα καλύτερά της. Το σημείο γίνεται ακόμη πιο σαφές ανατρέχοντας στην διατύπωση του Ιππόλυτου: «Η Γη αιωρείται, χωρίς να κυριαρχείται από τίποτα· παραμένει στη θέση της λόγω της ίδιας απόστασής της από όλα τα σημεία.»Στην καθημερινή μας εμπειρία, τα σώματα πέφτουν, αλλά βρίσκονται κοντά σε ένα τεράστιο σώμα, τη Γη, που τα «κυριαρχεί» και καθορίζει μια προτιμώμενη κατεύθυνση: προς τη Γη. Αλλά η Γη δεν έχει κάποια συγκεκριμένη κατεύθυνση προς την οποία να πέσει, επειδή τίποτα δεν την «κυριαρχεί». Τα σώματα δεν πέφτουν προς την κατεύθυνση ενός απόλυτου «κάτω», μιας μοναδικής κατεύθυνσης που είναι η ίδια σε όλο το σύμπαν· τα αντικείμενα πέφτουν προς τη Γη, εφόσον βρίσκονται στην επιφάνειά της. Παρατηρήστε, λοιπόν, ότι τα ίδια τα νοήματα του «πάνω» και του «κάτω» καθίστανται διφορούμενα. Μπορούμε να συνεχίσουμε να λέμε ότι τα αντικείμενα πέφτουν «κάτω», ωστόσο το «κάτω» δεν υποδεικνύει πλέον μια απόλυτη κατεύθυνση στο σύμπαν (βλέπε την παρακάτω εικόνα).Οι έννοιες «ψηλά» και «χαμηλά», ή «πάνω» και «κάτω», δομούν την άμεση εμπειρία μας για τον κόσμο και αποτελούν την βάση της νοητικής μας οργάνωσης του φυσικού κόσμου. Στον νέο κόσμο που προτείνει ο Αναξίμανδρος, το νόημα αυτών των εννοιών αλλάζει ριζικά. Πραγματοποιώντας την επανάστασή του, ο Αναξίμανδρος πρέπει να αντιληφθεί ότι οι έννοιες του «πάνω» και του «κάτω» που απαιτούνται για να κατανοηθεί το σύμπαν και να καθοριστεί η κατεύθυνση της πτώσης, διαφέρουν από εκείνες της καθημερινής μας εμπειρίας. Το «πάνω» και το «κάτω», όπως γίνονται συνήθως αντιληπτά, δεν συνιστούν μια απόλυτη και καθολική δομή του φυσικού κόσμου ούτε μια προϋπάρχουσα δομή του χώρου. Το «πάνω» και το «κάτω» δεν είναι απόλυτα: δεν ισχύουν για την ίδια τη Γη(2).Η βαθιά αλλαγή οπτικής για τον κόσμο που ενορχήστρωσε ο Αναξίμανδρος έχει πολλά κοινά με άλλες μεγάλες επιστημονικές επαναστάσεις. Το βήμα προόδου που έκανε είναι παρόμοιο με αυτό που έκανε ο Γαλιλαίος και οδήγησε στον θρίαμβο της Κοπερνίκειας επανάστασης. Κινείται η Γη; Πώς θα μπορούσε να κινείται, όταν φαίνεται προφανές ότι στέκεται ακίνητη; Όχι, ο Γαλιλαίος αντιλαμβάνεται, ολοκληρώνοντας την Κοπερνίκεια επανάσταση, ότι η απόλυτη κίνηση και η απόλυτη ακινησία δεν υπάρχουν. Τα αντικείμενα που στηρίζονται στη Γη είναι ακίνητα το ένα σε σχέση με το άλλο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι, ως σύνολο, δεν μπορούν να βρίσκονται σε κίνηση μέσα στο ηλιακό σύστημα. Οι έννοιες της «ακινησίας» και της «κίνησης» είναι πολύ πιο περίπλοκες από ό,τι δείχνει η καθημερινή μας εμπειρία. Παρομοίως, με την θεωρία της ειδικής σχετικότητας, ο Αϊνστάιν αντιλαμβάνεται ότι η ιδέα του ταυτόχρονου, του «τώρα», δεν είναι ούτε αυτή απόλυτη, αλλά σχετική με την κινητική κατάσταση του παρατηρητή.Η δυσκολία στην κατανόηση της πολυπλοκότητας της έννοιας του ταυτόχρονου στην θεωρία του Αϊνστάιν είναι σε μεγάλο βαθμό ανάλογη με τη δυσκολία κατανόησης των εννοιών του «πάνω» και του «κάτω» στη νέα κοσμολογική θεωρία του Αναξίμανδρου. Αν η σχετικότητα του «πάνω» και του «κάτω» φαίνεται σήμερα αρκετά εύκολο να κατανοηθεί, ενώ η σχετικότητα του ταυτόχρονου εξακολουθεί να είναι πιο δύσκολη στην κατανόησή της για όσους δεν είναι επαγγελματίες φυσικοί, αυτό συμβαίνει μόνο επειδή η θεωρία του Αναξίμανδρου και οι εξελίξεις της έχουν αφομοιωθεί επί δύο χιλιάδες εξακόσια χρόνια, ενώ του Αϊνστάιν δεν έχει ακόμη αφομοιωθεί ευρέως. Εντούτοις, έχουμε να κάνουμε με την ίδια εννοιολογική διαδρομή. Η διαφορά είναι ότι ο Αϊνστάιν στήριξε το έργο του σε παρατηρήσεις ήδη πλήρως κωδικοποιημένες στις θεωρίες του Μάξγουελ και στην μηχανική του Γαλιλαίου και του Νεύτωνα, ενώ ο Αναξίμανδρος στήριξε το δικό του μόνο στην παρατήρηση της ανατολής και της δύσης των άστρων.Το μεγαλείο του Αναξίμανδρου έγκειται στο γεγονός ότι, διαθέτοντας ελάχιστα στοιχεία, προκειμένου να εξηγήσει καλύτερα τις παρατηρήσεις του, επανασχεδιάζει το σύμπαν. Αλλάζει την ίδια τη γραμματική της αντίληψής μας για το σύμπαν, τροποποιεί την δομή της αντίληψής μας για τον χώρο.Για αιώνες, οι άνθρωποι αντιλαμβάνονταν τον χώρο ως εγγενώς δομημένο προς την κατεύθυνση στην οποία έπεφταν τα αντικείμενα. Όχι, λέει ο Αναξίμανδρος: ο κόσμος δεν είναι όπως μας φαίνεται. Ο κόσμος είναι διαφορετικός από ό,τι δείχνει. Η οπτική μας για τον κόσμο περιορίζεται από τη μικρότητα της εμπειρίας μας. Η λογική και η παρατήρηση μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε ότι οι προκαταλήψεις μας για τη λειτουργία του κόσμου είναι λανθασμένες. Ο χώρος δεν έχει μια προνομιακή κατεύθυνση προς την οποία πέφτουν τα αντικείμενα. Για την ίδια τη Γη, δεν υπάρχει «κάτω» προς το οποίο θα μπορούσε να πέσει.Πρόκειται για έναν ιλιγγιώδη εννοιολογικό άθλο – και είναι σωστός. Άπαξ και διατυπωθεί μια συνεκτική αντίληψη του κόσμου στην οποία τα αντικείμενα δεν πέφτουν προς ένα απόλυτο «κάτω» αλλά προς τη Γη, δεν υπάρχει πλέον κανένας λόγος να πέσει η ίδια η Γη. Το κεντρικό σημείο του επιχειρήματος του Αναξίμανδρου, όπως μεταφέρεται από τα κείμενα που έχουν φτάσει ως εμάς, είναι ότι η προσδοκία πως η Γη πρέπει να πέσει βασίζεται σε μια αδικαιολόγητη αναγωγή(3).Η ευφυΐα, όταν χρησιμοποιείται σωστά και σε συνδυασμό με την παρατήρηση, μας ελευθερώνει από μια ψευδαίσθηση, από μια περιορισμένη και μερική θέαση του κόσμου. Αναδιαμορφώνει την κατανόησή μας για τον κόσμο σε μια νέα μορφή. Αυτή η μορφή είναι πιο αποτελεσματική. Ασφαλώς, μπορεί να βελτιωθεί: προχωρώντας, οι άνθρωποι θα πρέπει να μάθουν ότι η Γη δεν είναι κυλινδρική αλλά σφαίρα· ότι δεν είναι πραγματικά σφαίρα· ότι δεν είναι ακίνητη αλλά σε διαρκή κίνηση· ότι η Γη έλκει άλλα σώματα· ότι όλα τα σώματα, στην πραγματικότητα, έλκουν το ένα το άλλο· ότι αυτή η έλξη είναι η ίδια η καμπυλότητα του χωροχρόνου κ.λπ. Το καθένα από αυτά τα βήματα θα χρειαστεί αιώνες, αλλά η διαδικασία έχει ξεκινήσει. Τέθηκε σε κίνηση από ένα πρώτο μεγάλο βήμα, αυτό που ανατρέπει μια αντίληψη του κόσμου κοινή σε όλους τους πολιτισμούς και φέρνει στο προσκήνιο την αντίληψη ενός σφαιρικού κόσμου, περιβαλλόμενου από τον ουρανό, το διακριτικό γνώρισμα του ελληνικού πολιτισμού και όλων των πολιτισμών, όπως ο δικός μας, που είναι κληρονόμοι των Ελλήνων.Υπάρχει κι άλλη μια σημαντική καινοτομία στην κοσμολογία του Αναξίμανδρου. Ο ουράνιος θόλος θεωρούνταν ανέκαθεν ως το άνω περίβλημα του κόσμου. Η ανθρωπότητα έβλεπε τον Ήλιο, την Σελήνη και τα άστρα ως οντότητες που ταξίδευαν κατά μήκος του ίδιου του ουράνιου θόλου, της οροφής του κόσμου, όλα στην ίδια απόσταση από εμάς. Ο Αναξίμανδρος, παρατηρώντας τους ουρανούς, για πρώτη φορά δεν είδε έναν θόλο, αλλά αντίθετα έναν ανοιχτό χώρο στον οποίο τα ουράνια σώματα βρίσκονταν σε διάφορες αποστάσεις από εμάς. Οι αριθμοί που προτείνει για τις ακτίνες των τροχιών του Ήλιου, της Σελήνης και των άστρων έχουν μικρότερη σημασία για τις συγκεκριμένες τιμές τους από ό,τι για το γεγονός ότι υποδηλώνουν την πιθανότητα οι αριθμοί αυτοί να σημαίνουν κάτι. Το βήμα είναι από τον κόσμο ιδωμένο ως το εσωτερικό ενός κουτιού, στον κόσμο βυθισμένο σε έναν ανοιχτό, εξωτερικό χώρο. Ο Αναξίμανδρος κατά κάποιον τρόπο εφευρίσκει τον ανοιχτό χώρο του σύμπαντος. Οι προεκτάσεις αυτής της εννοιολογικής καινοτομίας είναι τεράστιες.Στην ιστορία της επιστήμης, ίσως το μοναδικό άλλο παράδειγμα εννοιολογικής επανάστασης συγκρίσιμης σε μεγαλείο με αυτή του Αναξίμανδρου να είναι η Κοπερνίκεια επανάσταση, η οποία άνοιξε με τη δημοσίευση της πραγματείας του Κοπέρνικου το 1543. Όπως ο Αναξίμανδρος, έτσι και ο Κοπέρνικος επαναπροσδιορίζει τον χάρτη του σύμπαντος. Στη θέση ενός σύμπαντος που αποτελείται από τους Ουρανούς πάνω και τη Γη κάτω, ο Αναξίμανδρος προτείνει ένα ανοιχτό σύμπαν όπου η Γη αιωρείται, περιβαλλόμενη από τους ουρανούς. Ο Κοπέρνικος μετακινεί αυτή την αιωρούμενη Γη από το κέντρο του σύμπαντος σε μια τροχιά γύρω από τον Ήλιο. Όπως συνέβη και με τον Αναξίμανδρο, η Κοπερνίκεια επανάσταση άνοιξε τον δρόμο για τεράστιες επιστημονικές εξελίξεις που θα συνέβαιναν στη διάρκεια των επόμενων λίγων αιώνων.Αλλά ο Κοπέρνικος βάσισε τις θεωρίες του στο τεράστιο τεχνικό και εννοιολογικό έργο που είχαν επιτελέσει οι Αλεξανδρινοί και οι Άραβες αστρονόμοι. Το έργο του Αναξίμανδρου δεν βασίστηκε σε τίποτα περισσότερο από τα πρώτα ερωτήματα και τις πρώτες ασαφείς εικασίες του Θαλή, καθώς και σε όσα είχε παρατηρήσει με τα ίδια του τα μάτια, τίποτα περισσότερο. Πάνω σε αυτή την μηδαμινή βάση, ο Αναξίμανδρος πέτυχε αυτό που πρέπει να θεωρηθεί ως η πρώτη και μεγαλύτερη από όλες τις επιστημονικές επαναστάσεις: την ανακάλυψη ότι η Γη αιωρείται σε έναν ανοιχτό χώρο.Κλείνοντας αξίζει να παραθέσουμε δυο επισημάνεις, σχετικές με τον Αναξίμανδρο, από τον Charles H. Kahn: «Ακόμη κι αν δεν γνωρίζαμε τίποτα άλλο σχετικά με τον δημιουργό της, [η θεωρία του Αναξίμανδρου για τη θέση της Γης] από μόνη της θα του εξασφάλιζε μια θέση ανάμεσα στους δημιουργούς μιας ορθολογικής επιστήμης του φυσικού κόσμου.», και τον Karl R. Popper, ενός από τους σπουδαιότερους φιλοσόφους της επιστήμης του εικοστού αιώνα: «Κατά τη γνώμη μου, αυτή η ιδέα του Αναξίμανδρου [ότι η Γη αιωρείται στο διάστημα] είναι μία από τις πιο τολμηρές, πιο επαναστατικές και πιο μεγαλειώδεις ιδέες σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρώπινης σκέψης.» πηγή: The First Scientist: Anaximander and His Legacy, Carlo Rovelli, English translation 2011, Westholme Publishing Σημειώσεις: (1) Αν το ύψος Η του κυλίνδρου ισούται με το 1/3 του πλάτους της (διάμετρος Δ=2R), θεωρώντας την πυκνότητα της Γης ρ≈5500 kg/m3 και ότι για τους ανθρώπους στην πάνω επίπεδη πλευρά του κυλίνδρου, στην περιοχή του κέντρου του, ισχύει g≈9,81 m/s2, τότε προκύπτει ότι Η≈6000 km και Δ≈18.000 km (R≈9000 km). [Yπόδειξη: αρκεί να δειχθεί ότι η ένταση του πεδίου βαρύτητας στο κέντρο της πάνω βάσης του κυλίνδρου είναι ] (2) Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Αναξίμανδρος πίστευε πως η Γη είναι η αιτία της πτώσης (όπως στον Νεύτωνα), ούτε ότι η θέση της Γης προκαλείται από την ακτινική κατεύθυνση της πτώσης των βαρέων αντικειμένων (όπως στον Αριστοτέλη). Ο Αναξίμανδρος, όπως και ο Κοπέρνικος, ενδέχεται να μην είχε απολύτως καμία δυναμική θεωρία για την πτώση. Ο Αριστοτέλης επικρίνει τον Αναξίμανδρο ακριβώς γι’ αυτό: επειδή απέτυχε να δει αυτό που ο Αριστοτέλης θεωρεί ως την δική του μεγάλη διορατικότητα στο πρόβλημα, η οποία δεν είναι η παλαιότερη ιδέα ότι τα πράγματα πέφτουν προς τη Γη, αλλά η όμορφη ιδέα ότι η Γη βρίσκεται στο κέντρο του σύμπαντος λόγω της φυσικής τάσης των αντικειμένων να πέφτουν προς το κέντρο, μια φυσική τάση που εισήγαγε ο Αριστοτέλης. (3) Αυτό το εξαιρετικά επιστημονικό επιχείρημα μπορεί να είναι δύσκολο να το κατανοήσουν φιλόσοφοι και ιστορικοί. Διαβάζει κανείς, για παράδειγμα, ότι «πρέπει να περιμένουμε τον Νεύτωνα για να έχουμε την σωστή απάντηση στο ερώτημα γιατί δεν πέφτει η Γη». Αυτό είναι απόλυτη ανοησία. Γιατί η απάντηση του Νεύτωνα είναι η σωστή; Απλώς επειδή είναι αυτή που μάθαμε στο σχολείο, δεδομένου ότι ο Κέπλερ δεν ήταν πλέον στη μόδα και ο Αϊνστάιν δεν διδασκόταν ακόμη στο σχολείο μας; Δεν υπάρχει καμία απολύτως έννοια σύμφωνα με την οποία το πρόβλημα του γιατί δεν πέφτει η Γη λύθηκε καλύτερα από τον Νεύτωνα σε σχέση με τον Αναξίμανδρο, τον Αριστοτέλη, τον Κοπέρνικο ή τον Αϊνστάιν. Καθένα από αυτά τα ονόματα αντιπροσωπεύει ένα βήμα προς μια πιο ισχυρή εννοιολογική σύλληψη του κόσμου. https://physicsgg.me/2026/06/04/η-γη-ως-αιωρούμενος-κύλινδρος-στο-διάσ/ Ο Αναξίμανδρος, πέρα από την πρότασή του για το κυλινδρικό σχήμα της Γης, έκανε κάτι βαθύτερο: υποστήριξε ότι η Γη είναι ένας βράχος που επιπλέει στο διάστημα χωρίς στήριγμα, ανοίγοντας τον δρόμο στην μετέπειτα κοσμολογία. Σύμφωνα με τον Αναξίμανδρο η Γη είναι κυλινδρική με πλάτος τριπλάσιο από το μήκος(1) και οι άνθρωποι κατοικούν στην επάνω επιφάνειά της. Δε στηρίζεται πουθενά και βρίσκεται στο κέντρο του σύμπαντος, απέχοντας ίσα από όλα τα σημεία του Ένα άλλο κείμενο του Ιππόλυτου είναι ξεκάθαρο επί του ζητήματος: «Για όσους στέκονται στα δύο τους πόδια εκεί κάτω (στους αντίποδες), τα ψηλά πράγματα είναι χαμηλά, ενώ τα χαμηλά πράγματα είναι ψηλά… και το ίδιο ισχύει σε όλη τη Γη.»