Δροσος Γεωργιος

Ποιά είναι η θερμοκρασία στον πυρήνα της Γης και πώς την μετρήσαμε. Όταν η Γη σχηματίστηκε για πρώτη φορά πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, ήταν μια σφαίρα λιωμένου βράχου. Με την πάροδο του χρόνου, βαρύτερα στοιχεία, όπως ο σίδηρος και το νικέλιο, βυθίστηκαν στο κέντρο του πλανήτη, σχηματίζοντας τον αρχέγονο πυρήνα της Γης.Σήμερα, ο πυρήνας της Γης παραμένει μια εξαιρετικά θερμή και πυκνή σφαίρα βαθιά μέσα στον πλανήτη μας. Συνίσταται από έναν υγρό εξωτερικό πυρήνα, που ξεκινά περίπου 2.900 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης και εκτείνεται άλλα 2.200 χιλιόμετρα. Υπάρχει επίσης ένας συμπαγής εσωτερικός πυρήνας, ο οποίος ξεκινά περίπου 5.150 χιλιόμετρα κάτω από το έδαφος, και έχει ακτίνα περίπου 1.220 χιλιομέτρα.Αλλά ποιά είναι η θερμοκρασία στον πυρήνα της Γης; Και πώς την μέτρησαν οι επιστήμονες, εφόσον δεν μπορούν να φτάσουν τόσο βαθιά στο υπέδαφος; Η μέθοδος της θερμομέτρησης Χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό τεχνικών, οι επιστήμονες έχουν εκτιμήσει ότι η θερμοκρασία του πυρήνα της Γης είναι περίπου τόσο μεγάλη όσο και η θερμοκρασία στην επιφάνεια του Ήλιου: Φτάνει περίπου τους 5.000 έως πάνω από 5.500 °C. Αυτή η θερμοκρασία υπολογίζεται με ακρίβεια από το όριο μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού πυρήνα, διότι εκεί ακριβώς παρατηρείται η αλλαγή φάσης του σιδήρου από υγρό σε στερεό. Ωστόσο, το πραγματικά θερμότερο τμήμα του πλανήτη είναι το ίδιο το γεωμετρικό κέντρο του εσωτερικού πυρήνα, όπου οι θερμοκρασίες εκτιμάται ότι αγγίζουν τους 6.000 °C.Βέβαια, αυτή η θερμοκρασία δεν μετρήθηκε άμεσα. Αντίθετα, συμπεραίνεται μέσω πειραμάτων και θεωριών πειραμάτων και θεωριών που έχουν αναπτύξει οι επιστήμονες σχετικά με την σύνθεση του πυρήνα. Το κέντρο της Γης αποτελείται κυρίως από σίδηρο, σε ποσοστό περίπου 85%, σε κράμα με νικέλιο και άλλα ελαφρύτερα στοιχεία. Αυτό το υλικό βρίσκεται σε υγρή μορφή στον εξωτερικό πυρήνα και σε στερεή μορφή στον εσωτερικό. Οι επιστήμονες συμπέραναν αυτές τις ιδιότητες από: ● Εργαστηριακές μετρήσεις κραμάτων σιδήρου σε υψηλές πιέσεις. ● Ανάλυση της σύνθεσης μετεωριτών. ● Κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα σεισμικά κύματα διαθλώνται ή εξαφανίζονται καθώς ταξιδεύουν στο εσωτερικό του πλανήτη.Επειδή ο εξωτερικός πυρήνας της Γης αποτελείται κυρίως από υγρό σίδηρο, οι θερμοκρασίες σε αυτή την περιοχή πρέπει να είναι υψηλότερες από την θερμοκρασία τήξης του σιδήρου. Στην επιφάνεια του πλανήτη, το σημείο τήξης του καθαρού σιδήρου είναι 1.538 °C. Αλλά αυτή η τιμή δεν λαμβάνει υπόψη τις «τεράστιες πιέσεις» στο βαθύ εσωτερικό της Γης. Οι μεγάλες πιέσεις αυξάνουν το σημείο τήξης του σιδήρου και των περισσότερων άλλων ουσιών, γεγονός που εξηγεί γιατί ο εσωτερικός πυρήνας είναι πολύ θερμός, αλλά παραμένει συμπαγής λόγω της υψηλής πίεσής του. Για να προσδιορίσουν τη θερμοκρασία τήξης του σιδήρου σε αστρονομικές πιέσεις, οι επιστήμονες διεξήγαγαν μια σειρά πειραμάτων για να προσομοιώσουν αυτό το περιβάλλον: ● Σε ορισμένες μελέτες, συμπίεσαν ένα κομμάτι σιδήρου ανάμεσα σε δύο ακονισμένα διαμάντια για να δημιουργήσουν υψηλές πιέσεις, ενώ ένα λέιζερ θέρμαινε τον σίδηρο σε υψηλές θερμοκρασίες. ● Σε άλλες μελέτες, χτύπησαν κομμάτια σιδήρου με βλήματα υψηλής ταχύτητας ή με ακτίνες που δημιουργούν κρουστικά κύματα για να προσομοιώσουν συνθλιπτικές πιέσεις.Τα αποτελέσματα από αυτά τα πειράματα στη συνέχεια χαρτογραφήθηκαν και προεκτάθηκαν στις πιέσεις που επικρατούν στο όριο του εσωτερικού και εξωτερικού πυρήνα, γεγονός που οδήγησε σε εκτιμήσεις που κυμαίνονται από 5.000 έως λίγο πάνω από 5.500 oC. «Mέχρι κάποιο σημείο, όσα γνωρίζουμε για τον πυρήνα της Γης είναι μια βάσιμη εικασία», δήλωσε ο Shichun Huang, καθηγητής γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Sun Yat-sen της Κίνας. Πολλοί μηχανισμοί, όπως ο τρόπος που ο συμπαγής εσωτερικός πυρήνας κρυσταλλώνεται σε στερεό, παραμένουν μυστήριο. Θερμός εξ’ αρχής Όλη αυτή η θερμότητα δείχνει την μοναδική ιστορία του πλανήτη μας. Όταν σχηματίστηκε η Γη, συγκεντρώθηκαν όλα τα είδη υλικών, συμπεριλαμβανομένου και του σιδήρου που απαρτίζει τον πυρήνα. Αυτό το «βαρυτικό δυναμικό μετατράπηκε σε θερμότητα», σύμφωνα με τον Huang.Επιπλέον, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια αυτού του σχηματισμού, ένα αντικείμενο στο μέγεθος του Άρη προσέκρουσε στον πρωτοπλανήτη μας και η δύναμη αυτή εναπόθεσε μεγάλη ποσότητα θερμότητας στο εσωτερικό. Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν πως τα ραδιενεργά στοιχεία συμβάλλουν επίσης στην εσωτερική θερμότητα του πλανήτη. Όμως, ενώ βαρύτερα στοιχεία όπως το ουράνιο και το θόριο παρέμειναν κυρίως στα πετρώματα του μανδύα και του φλοιού, το κατά πόσο ραδιενεργά ισότοπα (όπως το κάλιο-40) ενώθηκαν με τον σίδηρο και υπάρχουν πραγματικά στα βαθιά έγκατα του πυρήνα, αποτελεί αντικείμενο συζήτησης.Ένας θερμός πυρήνας συμβάλλει, επίσης, στην ικανότητα της Γης να φιλοξενεί ζωή. Σε αντίθεση με άλλους πλανήτες, το εσωτερικό της Γης έχει διατηρήσει μεγάλο μέρος της αρχικής, πρωταρχικής του θερμότητας.Η Γη έχει διατηρήσει πολλή θερμική ενέργεια από τον αρχικό της σχηματισμό, σε αντίθεση με άλλους βραχώδεις πλανήτες στο ηλιακό μας σύστημα. Ως αποτέλεσμα, ο πλανήτης μας διατηρεί έναν γεωλογικά ενεργό μανδύα. Η τεράστια θερμότητα του πυρήνα θερμαίνει τη βάση του μανδύα δημιουργώντας θερμικά ρεύματα μεταφοράς, τα οποία, σε συνδυασμό με τη βαρυτική βύθιση των ψυχρών ωκεάνιων πλακών, καθοδηγούν τον μηχανισμό των τεκτονικών πλακών. Αυτή η συνεχής ανακύκλωση μετακινεί τμήματα της επιφάνειας της Γης, ανασύροντας κατάλληλα συστατικά ώστε η ζωή να εξελιχθεί και να ευδοκιμήσει. Ο εν μέρει υγρός σιδερένιος πυρήνας δημιουργεί επιπλέον και το μαγνητικό πεδίο της Γης, το οποίο προστατεύει τον πλανήτη και τη ζωή σε αυτόν από τους επικίνδυνους ηλιακούς ανέμους.Αν νοιάζεστε για την ζωή, θα πρέπει να νοιάζεστε και για το εσωτερικό της Γης. Ένας φλεγόμενος θερμός πυρήνας στο κέντρο του πλανήτη μας είναι αυτός που επιτρέπει σε όλους μας να επιβιώνουμε σήμερα στην επιφάνειά της. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: How hot is Earth’s core? – https://www.livescience.com/planet-earth/geology/how-hot-is-earths-core Η Γη περνάει μέσα από υπολείμματα αρχαίου σουπερνοβα. Τα ίχνη του βρέθηκαν στην Ανταρκτική. Αναλύσεις σε πάγους της Ανταρκτικής ανιχνεύουν ένα ισότοπο που παράγεται σχεδόν αποκλειστικά από εκρήξεις σουπερνόβα.Η Γη κινείται μέσα σε ένα σύννεφο διαστρικού αερίου που περιέχει τα κατάλοιπα ενός γερασμένου άστρου που εξερράγη σε σουπερνόβα, επιβεβαιώνει μελέτη που ανίχνευσε ίχνη αστερόσκονης στους πάγους της Ανταρκτικής.Εδώ και μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια, το Ηλιακό Σύστημα βρίσκεται μέσα στο Τοπικό Διαστρικό Σύννεφο, μια γιγάντια μάζα αερίου και σκόνης της οποίας η προέλευση παραμένει μέχρι σήμερα ασαφής.Η νέα μελέτη διαπιστώνει ότι, καθώς η Γη περνά μέσα από το σύννεφο, λούζεται με άτομα σιδήρου-60, ενός σπάνιου ραδιενεργού ισοτόπου του σιδήρου, το οποίο παράγεται κυρίως σε εκρήξεις σουπερνόβα.Δεδομένου ότι ο σίδηρος-60 έχει χρόνο ημιζωής 2,6 εκατομμύρια χρόνια, οι ποσότητες που υπήρχαν στη Γη κατά τον σχηματισμό της έχουν εξαφανιστεί εδώ και καιρό. Και αυτό σημαίνει ότι οι ποσότητες που ανιχνεύονται σήμερα στον πλανήτη πρέπει να προέρχονται από το Διάστημα.Προηγούμενες αναλύσεις ιζημάτων είχαν δείξει ότι τα τελευταία εκατομμύρια χρόνια η Γη βομβαρδίστηκε με σίδηρο-60 από δύο εκρήξεις σουπερνόβα. Ενδείξεις για πιο πρόσφατες εκρήξεις δεν υπάρχουν, οπότε οι ερευνητές εξεπλάγησαν πριν από μερικά χρόνια, όταν ανίχνευσαν το ισότοπο σε φρέσκο πάγο από την Ανταρκτική. Εκείνη η αρχική ανακάλυψη προήλθε από την ανάλυση φρέσκου χιονιού ηλικίας μόλις 20 ετών, αποδεικνύοντας ότι η Γη δέχεται ακόμα και σήμερα αυτόν τον διαστρικό βομβαρδισμό. Ωστόσο, για να χαρτογραφήσουν την ιστορία του φαινομένου, οι ερευνητές χρειάστηκε να προχωρήσουν σε μια νέα φάση διαφορετικών πειραμάτων, αναζητώντας πλέον ίχνη σε δείγματα πάγου πολύ μεγαλύτερης ηλικίας.Από πού προήλθε ο σίδηρος-60; «Η ιδέα μας ήταν ότι το Τοπικό Διαστρικό Σύννεφο περιέχει σίδηρο-60 και τον αποθηκεύει για μεγάλες χρονικές περιόδους. Καθώς το Ηλιακό Σύστημα περνά μέσα από το σύννεφο, η Γη συλλέγει αυτό το υλικό. Παρόλα αυτά, δεν μπορούσαμε να αποδείξουμε αυτή την υπόθεση εκείνη την εποχή» δήλωσε ο Ντόμινικ Κολ του Ερευνητικού Κέντρου Helmholtz στη Δρέσδη-Ρόσενντορφ, πρώτος συγγραφέας της μελέτης. Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο Physical Review Letters, το κορυφαίο περιοδικό στον χώρο της φυσικής. Η ομάδα του Κολ εξέτασε περίπου 300 κιλά πάγου, ηλικίας 40 έως 80 χιλιάδων ετών, τα οποία ανασύρθηκαν από την Ανταρκτική στο πλαίσιο της ερευνητικής γεώτρησης EPICA.Οι ερευνητές έλιωσαν τον πάγο, πήραν το στερεό υπόλειμμα και για να πετύχουν την απαιτούμενη ακρίβεια που ξεπερνά τις δυνατότητες των απλών ηλεκτρικών και μαγνητικών φίλτρων, χρησιμοποίησαν μια εξαιρετικά ευαίσθητη μέθοδο που ονομάζεται Φασματομετρία Μάζας με Επιταχυντή (Accelerator Mass Spectrometry – AMS), καταφέρνοντας έτσι να απομονώσουν τον σίδηρο-60. Ήταν μόλις μερικά άτομα σε σύνολο περίπου 10 τρισεκατομμυρίων ατόμων.«Είναι σαν να ψάχνεις για βελόνα σε 50.000 ποδοσφαιρικά στάδια γεμάτα μέχρι την κορυφή με άχυρα. Το μηχάνημα βρίσκει τη βελόνα σε μια ώρα» δήλωσε η Άναμπελ Ρόλοφς του Πανεπιστημίου της Βόννης.Συγκρίνοντας τα ευρήματα με τα επίπεδα σιδήρου-60 σε αρχαιότερα δείγματα από τον θαλάσσιο βυθό, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η απόθεση του ισοτόπου είχε επιβραδυνθεί από τα 80 μέχρι τα 40 χιλιάδες χρόνια πριν, συγκριτικά με τα σημερινά επίπεδα.Αυτό, λένε οι ερευνητές, σημαίνει ότι η Γη είτε εισήλθε στο Τοπικό Διαστρικό Νέφος αργότερα από ό,τι πιστεύαμε, είτε ότι το Νέφος δεν είναι ομοιογενές και η συγκέντρωση σιδήρου-60 ποικίλλει στο εσωτερικό του.«Το αποτυπωμένο χρονικό προφίλ του σιδήρου-60 αποτελεί ένδειξη ενός μεταβαλλόμενου τοπικού διαστρικού περιβάλλοντος τα τελευταία 80.000 χρόνια» γράφουν οι ερευνητές.Σχεδιάζουν τώρα να εξετάσουν δείγματα πάγου που χρονολογούνται πριν από την είσοδο του Ηλιακού Συστήματος στο Τοπικό Διαστρικό Νέφος. – https://www.in.gr/2026/05/14/in-science/space/i-gi-pernaei-mesa-apo-syntrimmia-arxaiou-soupernova-ta-ixni-tou-vrethikan-stin-antarktiki/ – https://phys.org/news/2026-05-stardust-antarctic-ice-reveals-tens.html

Αφού δεν μπορούμε να δούμε την σκοτεινή ύλη, μήπως είναι καλύτερα να την ακούσουμε; Οι μαύρες τρύπες που συγκρούονται μεταξύ τους ίσως αναδεύουν την «βουτυρένια» σκοτεινή ύλη. Ως η πιο μυστηριώδης αλλά και πανταχού παρούσα ουσία του σύμπαντος, η σκοτεινή ύλη είναι στην πραγματικότητα αόρατη. Αυτό συμβαίνει απλούστατα επειδή δεν αλληλεπιδρά με το φως. Τι θα γινόταν όμως αν αντί να προσπαθήσουν να δουν τη σκοτεινή ύλη, οι φυσικοί επιχειρούσαν να την ακούσουν;Μια νέα έρευνα [Scalar Fields around Black Hole Binaries in LIGO-Virgo-KAGRA, Soumen Roy et al.] υποστηρίζει ότι η σκοτεινή ύλη θα μπορούσε να αφήσει ένα ανεπαίσθητο αλλά διακριτό αποτύπωμα στην κακοφωνία των κυματισμών του χωροχρόνου που ονομάζονται «βαρυτικά κύματα» και αντηχούν σε όλο το σύμπαν όταν δύο μαύρες τρύπες συγκρούονται και συγχωνεύονται. Όμως, αυτό ισχύει μόνο αν οι περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες μπορούν να «αναδεύσουν» την σκοτεινή ύλη σαν κοσμικό βούτυρο.Σύμφωνα με τη νέα έρευνα αν δύο μαύρες τρύπες συγχωνευθούν σε μια περιοχή του χώρου που καλύπτεται από πυκνά νέφη σκοτεινής ύλης, τότε τα βαρυτικά κύματα που θα προκύψουν θα μπορούσαν να μεταφέρουν το αποτύπωμα της σκοτεινής ύλης σε όλο το σύμπαν. Και είναι πιθανό, λένε, οι ανιχνευτές μας να μπορέσουν να βρουν αυτό το αποτύπωμα. Αυτό θα ήταν παρόμοιο με το να βήχει κάποιος σε μια συναυλία των Metallica στο ολυμπιακό στάδιο, κι αυτός ο βήχας να ανιχνευθεί.Ευτυχώς, όσον αφορά την ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων από συγκρουόμενες μαύρες τρύπες, οι ανιχνευτές όπως το LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) θα βελτιώνονται και θα γίνονται όλο και πιο ευαίσθητοι. Και ως προετοιμασία για την εποχή όπου τέτοια αποτυπώματα θα μπορούσαν να καταγράφονται ακόμη πιο εύκολα στα δεδομένα των βαρυτικών κυμάτων, η ερευνητική ομάδα των Soumen Roy et al, ανέπτυξε μια μέθοδο που προβλέπει ακριβώς το σχήμα που θα έπρεπε να πάρει ένα βαρυτικό κύμα όταν κινείται μέσα από την σκοτεινή ύλη, αντί για τον κενό χώρο.Η σκοτεινή ύλη αποτελεί έναν τόσο μεγάλο γρίφο διότι, παρότι μας είναι αόρατη, εξακολουθεί να υπερτερεί της συνηθισμένης ύλης με αναλογία περίπου πέντε προς ένα.Οι φυσικοί ψάχνουν για σωματίδια πέραν του Καθιερωμένου Προτύπου της σωματιδιακής φυσικής που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη σκοτεινή ύλη. Αυτά τα σωματίδια έχουν ένα ευρύ φάσμα πιθανών μαζών και ιδιοτήτων, με ένα υποθετικό σωματίδιο να είναι το λεγόμενο «ελαφρύ βαθμωτό σωματίδιο» (light scalar), το οποίο προτείνεται ότι έχει μάζα πολύ μικρότερη από τη μάζα του ηλεκτρονίου. Ένα χαρακτηριστικό του θα ήταν το γεγονός ότι η σκοτεινή ύλη που θα αποτελούνταν από αυτά τα σωματίδια θα λειτουργούσε σαν συντονισμένα κύματα γύρω από τις μαύρες τρύπες.Γύρω από μια περιστρεφόμενη μαύρη τρύπα, η περιστροφική ενέργεια θα μεταφερόταν στην υπερελαφριά σκοτεινή ύλη, ενισχύοντας την πυκνότητά της, σχεδόν σαν ένα κουπί που αναδεύει την κρέμα για να γίνει βούτυρο. Αν αυτό το «βούτυρο» σκοτεινής ύλης γίνει αρκετά πυκνό, θα μπορούσε να επηρεάσει τα βαρυτικά κύματα από τις συγχωνευόμενες μαύρες τρύπες, αφήνοντας ένα αποκαλυπτικό αποτύπωμα.Αφού προσδιόρισαν το πώς θα έμοιαζε αυτή η υπογραφή, οι ερευνητές έψαξαν τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν από το LIGO και τους συνεργαζόμενους ανιχνευτές βαρυτικών κυμάτων, KAGRA (Kamioka Gravitational Wave Detector) και Virgo, εστιάζοντας σε 28 από τα πιο καθαρά σήματα συγχώνευσης μαύρων τρυπών. Από αυτά, τα 27 φάνηκαν να προέρχονται από συγχωνεύσεις που συνέβησαν στο σχετικό κενό του διαστήματος. Ωστόσο, ένα σήμα, το GW190728, που ακούστηκε για πρώτη φορά στις 19 Ιουλίου 2019 και ήταν το αποτέλεσμα της συγχώνευσης δυαδικών μαύρων τρυπών με συνολική μάζα 20 φορές μεγαλύτερη από αυτή του ήλιου και που απείχαν περίπου 8 δισεκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, φάνηκε να φέρει το αποκαλυπτικό ίχνος μιας συγχώνευσης που πραγματοποιήθηκε σε μια περιοχή πυκνής, «βουτυράτης» σκοτεινής ύλης.Βέβαια οι συγγραφείς της εν λόγω έρευνας επισημαίνουν ότι αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως μια θετική ανίχνευση της σκοτεινής ύλης, αλλά αναφέρει ότι μας δίνει μια ένδειξη για το τι πρέπει να αναζητήσουμε και επομένως, πώς να κατευθύνουμε τις μελλοντικές έρευνες, κάτι που θα μπορούσε να είναι όλο και πιο χρήσιμο καθώς οι ανιχνευτές βαρυτικών κυμάτων στη Γη συνεχίζουν στον πέμπτο κύκλο λειτουργίας τους με ενισχυμένη ευαισθησία.«Γνωρίζουμε ότι η σκοτεινή ύλη βρίσκεται γύρω μας. Απλώς πρέπει να είναι αρκετά πυκνή για να δούμε τις επιδράσεις της», δήλωσε ο επικεφαλής της ομάδας, Josu Aurrekoetxea, από το Τμήμα Φυσικής του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT). «Οι μαύρες τρύπες παρέχουν έναν μηχανισμό ενίσχυσης αυτής της πυκνότητας, τον οποίο τώρα μπορούμε να αναζητήσουμε αναλύοντας τα βαρυτικά κύματα που εκπέμπονται κατά τη συγχώνευσή τους.» Τα βαρυτικά κύματα (μπλε και κόκκινα) φέρουν τα αποτυπώματα της όποιας σκοτεινής ύλης (ανοιχτό μωβ) μέσα από την οποία τυχαίνει να κινούνται σπειροειδώς δύο συγχωνευόμενες μαύρες τρύπες. (Image credit: Josu Aurrekoetxea, et al) διαβάστε περισσότερες λεπτομέρεις: «We still can’t see dark matter. But what if we can hear it?» – https://www.space.com/astronomy/dark-universe/we-still-cant-see-dark-matter-but-what-if-we-can-hear-it

Το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα επίτευγμα της Τεχνητής Νοημοσύνης στα Μαθηματικά. Για σχεδόν 80 χρόνια, οι μαθηματικοί μελετούν ένα φαινομενικά απλό ερώτημα: Αν τοποθετήσουμε οποιονδήποτε αριθμό κουκκίδων σε μια επίπεδη επιφάνεια, ποιος είναι ο μέγιστος δυνατός αριθμός ζευγών που θα μπορούσαν να απέχουν μεταξύ τους μια συγκεκριμένη μοναδιαία απόσταση (π.χ. 1 εκατοστό). Το ερώτημα διατυπώθηκε το 1946 από τον Paul Erdos, έναν από τους σημαντικότερους μαθηματικούς του 20ού αιώνα.Για παράδειγμα, αν διαθέτουμε n=3 κουκκίδες, μπορούμε να τις τοποθετήσουμε στις κορυφές ενός ισοπλεύρου τριγώνου ώστε να σχηματίζονται u(3)=3 ζεύγη που απέχουν μοναδιαία απόσταση. Αν έχουμε n=4 κουκκίδες, τότε η καλύτερη διευθέτηση είναι όπως στο παρακάτω σχήμα, όπου προκύπτουν u(4)=5 τέτοια ζεύγη, ενώ αν διαθέτουμε n=5 κουκκίδες, στην καλύτερη διευθέτηση επιτυγχάνονται u(5)=7 ζεύγη, κ.ο.κ.Βέβαια, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των κουκκίδων τα σχήματα (στα οποία ζητείται να απέχουν μεταξύ τους μοναδιαία απόσταση όσο το δυνατόν περισσότερα ζεύγη), ξεφεύγουν από την παραπάνω συμμετρία και γίνονται όλο και πιο περίπλοκα.Ο Erdos υπέθεσε ένα συγκεκριμένο, δισδιάστατο πλέγμα ως την απόλυτα καλύτερη διάταξη που απαντά στο ερώτημα. Οι μαθηματικοί συμφωνούσαν με την εικασία του Erdos, θεωρώντας ότι ο μέγιστος αριθμός u(n) των ζευγών που ισαπέχουν, διαθέτει ένα κάτω και ένα πάνω όριο σύμφωνα με την εξής ανισότητα: . Και καθώς το n γίνεται όλοένα και μεγαλύτερο, το στην ουσία τείνει στο μηδέν . Τι πέτυχε η Τεχνητή Νοημοσύνη Επί 80 χρόνια, κανένας μαθηματικός δεν μπόρεσε να βρει μια καλύτερη διάταξη, αλλά ούτε και να αποδείξει μαθηματικά ότι ο Erdos είχε όντως δίκιο. Όμως οι περισσότεροι θεωρούσαν δεδομένο ότι η εικασία του ήταν σωστή.Πριν από μερικές ημέρες ανακοινώθηκε ότι το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI διέψευσε τον Erdοs, ανακαλύπτοντας μια νέα κλάση κατασκευών. Αντί να προσπαθήσει να βελτιώσει τα δισδιάστατα πλέγματα, η Τεχνητή Νοημοσύνη έκανε το εξής: Κατασκεύασε ένα εξαιρετικά πολύπλοκο πλέγμα σε πολυδιάστατο χώρο, όπου ειδικές μαθηματικές συμμετρίες επέτρεψαν τη δημιουργία πολύ περισσότερων ζευγών στη ζητούμενη απόσταση. Στη συνέχεια, βρήκε έναν μαθηματικό τρόπο να προβάλει αυτό το πολυδιάστατο σχήμα πίσω στις δύο διαστάσεις. Η τελική διάταξη είναι τόσο περίπλοκη που είναι αδύνατον να σχεδιαστεί με το χέρι.Eκείνο που κατάφερε η Τεχνητή Νοημοσύνη τελικά ήταν να ανεβάσει το κάτω όριο ώστε: . Έτσι, ενώ η εικασία του Erdos έλεγε ότι «δεν μπορεί στο κάτω όριο, , να υπάρχει σταθερός εκθέτης μεγαλύτερος από το 1″, ο υπολογισμός της Τεχνητής Νοημοσύνης έδειξε ότι αυτό δεν ισχύει, αφού μπορεί να πάρει την τιμή 1,014, καταρρίπτοντας έτσι οριστικά την ιστορική εικασία.Το αποτέλεσμα αυτό είναι η πρώτη απόδειξη Τεχνητής Νοημοσύνης που πιθανότατα θα δημοσιευόταν σε κορυφαίο μαθηματικό περιοδικό, αν είχε επιτευχθεί αποκλειστικά από ανθρώπους. Οι μαθηματικοί χαρακτήρισαν τη μέθοδο της τεχνητής νοημοσύνης «έξυπνη» και «κομψή».«Καμία προηγούμενη απόδειξη που έχει δημιουργηθεί από ΤΝ δεν έχει πλησιάσει» στο να ικανοποιεί αυτά τα υψηλά πρότυπα, έγραψε ο Timothy Gowers, μαθηματικός στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, σε σχόλιο που ζητήθηκε από την OpenAI. «Αυτό είναι το μοναδικό ενδιαφέρον αποτέλεσμα που έχει παραχθεί αυτόνομα από την ΤΝ μέχρι στιγμής», λέει ο Daniel Litt, μαθηματικός στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, ο οποίος κλήθηκε από την OpenAI να επαληθεύσει την απόδειξη, χωρίς να έχει σχέση με την εταιρεία. Το μέλλον εξακολουθεί να εξαρτάται από τον άνθρωπο Ωστόσο, η ΤΝ δεν απέδειξε ότι η προσέγγισή της είναι η καλύτερη που μπορεί να επιτευχθεί. Μάλιστα, ο μαθηματικός Will Sawin έχει ήδη βελτιώσει το πλέγμα της ΤΝ [An explicit lower bound for the unit distance problem].Αρκετοί από τους ειδικούς που συμβουλεύτηκε η OpenAI σημείωσαν ότι, αν και το πρόβλημα ήταν ευρέως γνωστό, μια απόδειξη ότι ο Erdős είχε δίκιο θα ήταν μαθηματικά πολύ πιο πλούσια από ένα αντιπαράδειγμα. «Το μοντέλο της ΤΝ δεν εφηύρε κάτι ριζικά νέο που κανείς δεν είχε προβλέψει», λέει ο Sébastien Bubeck, μαθηματικός που ηγείται των μαθηματικών ερευνών της OpenAI. «Απλώς εκτέλεσε [το πρόβλημα] σαν ένας εκπληκτικός μαθηματικός».Οι ειδικοί έσπευσαν επίσης να προσθέσουν ότι, χωρίς την παρέμβαση των ανθρώπων για να «συμμαζέψουν» τη δουλειά της ΤΝ, το αποτέλεσμα δεν θα ήταν τόσο πειστικό. «Ο άνθρωπος εξακολουθεί να διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην συζήτηση, την κατανόηση και τη βελτίωση αυτής της απόδειξης, καθώς και στη διερεύνηση των συνεπειών της», έγραψε ο μαθηματικός Thomas Bloom.Η μαθηματικός του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Melanie Matchett Wood, λέει ότι η πρόοδος των ανθρώπων πιθανότατα περιοριζόταν από την πεποίθησή τους ότι η εικασία ήταν αληθής. Αν όλοι οι ειδικοί είχαν αφιερώσει τον ίδιο χρόνο αναζητώντας ένα αντιπαράδειγμα, λέει, θα το είχαν βρει.Αυτό είναι εύλογο διότι η λύση της ΤΝ ήταν, εκ των υστέρων, μια άμεση προσέγγιση που κανένας άνθρωπος δεν είχε προσπαθήσει ποτέ, παρόλο που τα εργαλεία υπήρχαν ήδη. Πραγματικά νέες, πρωτοποριακές ιδέες παραμένουν πέρα από τις δυνατότητες της σημερινής ΤΝ, αφήνοντας αντ’ αυτού τις μηχανές να ερευνήσουν τη βιβλιογραφία για σπάνια «διαμάντια», όπου οι άνθρωποι αγνόησαν μια σχετικά απλή προσέγγιση. Ακόμα κι έτσι, ο Litt προσθέτει, «η μαντεψιά μου είναι ότι σύντομα θα διαπιστώσουμε πως τελικά δεν είναι και τόσο σπάνια».Τέλος, η Wood προειδοποιεί για τα λιγότερο επιθυμητά χαρακτηριστικά της ΤΝ: Η ΤΝ τείνει να παρουσιάζει κάθε ιδέα ως δική της. «Αναγνωρίσαμε ότι υπήρχαν πολύ παρόμοιες ιδέες στη βιβλιογραφία που δεν έλαβαν την ανάλογη αναφορά», λέει η Wood. «Αν ένας άνθρωπος το έκανε αυτό, θα αποτελούσε επαγγελματικό παράπτωμα». Η μαθηματική κοινότητα πρέπει επειγόντως να αποφασίσει πώς θα χειριστεί την μη τήρηση των ακαδημαϊκών κανόνων από την ΤΝ, διότι τα πράγματα αλλάζουν γρήγορα. «Κάθε μαθηματικός που δεν χρησιμοποιεί τα τελευταία μοντέλα θα πρέπει να εκπλαγεί», καταλήγει η Wood. «Είναι ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος σε σχέση με τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους».Το εν λόγω αποτέλεσμα δείχνει μια νέα μορφή συνεργασίας μεταξύ ΤΝ και μαθηματικών. Δεν λύνει μόνο ένα πρόβλημα, αλλά δημιουργεί νέες συνδέσεις μεταξύ πεδίων. Όπως γράφει ο Thomas Bloom: «Υπάρχουν πολύ περισσότερα που έχουν να πουν οι αριθμοθεωρητικές κατασκευές για τέτοια προβλήματα από ό,τι νομίζαμε…»Το μήνυμα είναι ευρύτερο: η καλύτερη μαθηματική σκέψη κάνει την TN ισχυρό συνεργάτη στην έρευνα. Μπορεί να συνδέει έννοιες, να εξερευνά πολύπλοκες ιδέες και να βοηθά στην επίλυση δύσκολων προβλημάτων. Αυτό δεν αφορά μόνο τα μαθηματικά αλλά και πεδία όπως η βιολογία, η φυσική, η μηχανική και η ιατρική. Το μέλλον εξακολουθεί να εξαρτάται από τον άνθρωπο: οι ειδικοί επιλέγουν τα σημαντικά προβλήματα, ερμηνεύουν τα αποτελέσματα και αποφασίζουν τα επόμενα βήματα. Το πρόβλημα της «μοναδιαίας απόστασης» (unit distance) είναι απλό στην εξήγησή του, αλλά τρομερά δύσκολο στην επίλυσή του. Μια κατασκευή μοναδιαίων αποστάσεων σε τετραγωνικό πλέγμα πολλών κουκκίδων. Για να βγάλετε κάποια άκρη με το παραπάνω σχήμα: αν θεωρήστε π.χ. την κάτω αριστερή γωνία ως αρχή των αξόνων (0,0), τότε η μοναδιαία απόσταση (με την οποία θέλουμε να ισαπέχουν οι περισσότερες κουκκίδες, όχι δυο διαδοχικές) ισούται με την απόσταση των κουκκίδων (8,1) ή (1,8) ή (4,7) και (7,4) από την αρχή (0,0). διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: 1. OpenAI announces AI’s biggest math breakthrough yet – https://www.scientificamerican.com/article/ai-just-solved-an-80-year-old-erdos-problem-and-mathematicians-are-amazed/ 2. An OpenAI model has disproved a central conjecture in discrete geometry – https://openai.com/index/model-disproves-discrete-geometry-conjecture/ 3. REMARKS ON THE DISPROOF OF THE UNIT DISTANCE CONJECTURE – https://cdn.openai.com/pdf/74c24085-19b0-4534-9c90-465b8e29ad73/unit-distance-remarks.pdf

Κάθε άτομο στο σύμπαν μπορεί να είναι μοναδικό. Ο πατέρας της ατομικής θεωρίας Δημόκριτος τον 5ο αιώνα π.Χ. θεωρούσε ότι υπάρχουν άτομα που διαφέρουν σε σχήμα, μέγεθος και διάταξη, όμως όλα τα άτομα ενός συγκεκριμένου τύπου ήταν απολύτως όμοια και μη διακρίσιμα. Πολλούς αιώνες μετά, το 1803, ο John Dalton, θεμελίωσε την σύγχρονη ατομική θεωρία διατυπώνοντας το αξίωμα ότι όλα τα άτομα ενός συγκεκριμένου χημικού στοιχείου είναι απολύτως ίδια σε μέγεθος, μάζα και χημικές ιδιότητες. Ίδιο ήταν και το σκεπτικό του Ludwig Boltzmann στα τέλη 19ου αιώνα, ο οποίος ανέπτυξε την Στατιστική Μηχανική υποθέτοντας πως όλα τα άτομα ή τα μόρια ενός συγκεκριμένου αερίου είναι μακροσκοπικά πανομοιότυπα.Μερικές δεκαετίες αργότερα, με την διατύπωση της κβαντικής φυσικής, εδραιώθηκε η αντίληψη ότι δύο άτομα με τον ίδιο αριθμό πρωτονίων, νετρονίων και ηλεκτρονίων, τα οποία βρίσκονται στην ίδια ενεργειακή κατάσταση (θεμελιώδη ή διεγερμένη), είναι εντελώς πανομοιότυπα και απολύτως μη διακρίσιμα. Στον κβαντικό κόσμο δεν υπάρχει κανένα εγγενές χαρακτηριστικό ή ταμπέλα που να ξεχωρίζει το ένα από το άλλο.Στην κβαντική θεωρία, τα στοιχειώδη σωματίδια και τα άτομα κατηγοριοποιήθηκαν επιπλέον και σε δύο μεγάλες οικογένειες: τα φερμιόνια και τα μποζόνια. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι όταν πρόκειται για το ίδιο είδος, η θεμελιώδης διαφορά τους δεν κρύβεται στη δομή τους, αλλά στους κανόνες συμπεριφοράς τους. Τα φερμιόνια, αν και πανομοιότυπα, υπακούουν στην απαγορευτική αρχή του Pauli, συμφωνα με την οποία απαγορεύται να βρίσκονται ταυτόχρονα στην ίδια ακριβώς κβαντική κατάσταση. Αντίθετα, τα μποζόνια, όπως π.χ. τα άτομα του ισοτόπου 4He, δεν υπακούουν στην αρχή του Pauli. Γιαυτό σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες μπορούν να «συγχωνευτούν» μαζικά σε μια ενιαία κβαντική κατάσταση και υπακούοντας στην επονομαζόμενη στατιστική Bose-Einstein δημιουργούν εντυπωσιακά φαινόμενα όπως η υπερρευστότητα.Έτσι φτάσαμε μέχρι σήμερα να θεωρούμε αυτονόητο ότι τα άτομα δεν είναι μοναδικά. Αν δύο άτομα έχουν τον ίδιο αριθμό πρωτονίων, νετρονίων και ηλεκτρονίων, θα είναι πανομοιότυπα, μη διακρίσιμα και θα συμπεριφέρονται ακριβώς το ίδιο. Πρόκειται για μια υπόθεση θεμελιώδη στη φυσική για την κατανόηση της συμπεριφοράς της ύλης.Όμως κάποιοι φυσικοί, όπως ο Mark G. Raizen, θεωρούν ότι η μη διακρισιμότητα των ατόμων είναι απλώς μια παραδοχή (υποθέτοντας σιωπηρά ότι η κβαντομηχανική είναι ελλιπής), και επιθυμούν να ελέγξουν πειραματικά αυτή την ιδέα. Έτσι, στην πρόσφατη δημοσίευσή του με τίτλο «Testing distinguishability and determinism in atoms», που δημοσιεύτηκε στο Physics Letters B, προτείνει μια σειρά πειραμάτων με σκοπό την ανάδειξη για πρώτη φορά των πιθανών διαφορών ανάμεσα στα θεωρούμενα πανομοιότυπα σωματίδια ή άτομα. «Μας αρέσει η θεωρία και το πείραμα να βαδίζουν μαζί», αναφέρει ο Raizen. «Αυτό το ερώτημα δεν έχει ελεγχθεί ποτέ πειραματικά στο παρελθόν, επομένως, αυτό είναι που το κάνει ενδιαφέρον για εμένα.»Αν τα άτομα ήταν διακρίσιμα, το να κοιτάς δύο άτομα του ίδιου τύπου θα ήταν σαν να κοιτάς δύο αυτοκίνητα της ίδιας μάρκας και μοντέλου. Βγαίνοντας κατευθείαν από την γραμμή παραγωγής, μπορεί να φαίνεται αδύνατο να τα ξεχωρίσεις. Αλλά αν πλησιάσεις πιο κοντά για να μετρήσεις με απόλυτη ακρίβεια το σφίξιμο κάθε βίδας και τα μικροσκοπικά κενά μεταξύ των θυρών και του πλαισίου, θα αρχίσουν να γίνονται πιο εμφανείς ορισμένες μικρές διαφορές. Για να επιτευχθούν πολύ ακριβείς ατομικές μετρήσεις, ο Raizen προτείνει ένα πείραμα με χρήση λέιζερ για την ψύξη και την παγίδευση μεμονωμένων ισοτόπων σε ένα εξαιρετικά ακριβές ατομικό ρολόι. Αυτή η διάταξη θα επέτρεπε στους ερευνητές να ανιχνεύσουν ελάχιστες διαφορές στα ενεργειακά επίπεδα των ισοτόπων, εξετάζοντας τις μαγνητικές ιδιότητες του πυρήνα κάθε σωματιδίου, αυτό που ονομάζεται πυρηνική μαγνητική ροπή.Το πείραμα βασίζεται σε παλαιότερη πειραματική εργασία του Raizen. Ξεκινώντας ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Εθνικό Ινστιτούτο Προτύπων και Τεχνολογίας των ΗΠΑ (NIST), συμμετείχε στην ανάπτυξη ενός τρόπου με τον οποίο τα ατομικά ρολόγια θα μπορούσαν να ψύχουν και να παγιδεύουν μια σειρά από φορτισμένα άτομα «σαν μαργαριτάρια σε ένα κολιέ». Μέρος της μετέπειτα εργασίας του επικεντρώθηκε στη δημιουργία μεθόδων ελέγχου αυτών των παγιδευμένων σωματιδίων. Αυτή η έρευνα οδήγησε σε πιο αποτελεσματικούς τρόπους διαχωρισμού των ισοτόπων – ένα σημαντικό βήμα σε πολλές θεραπείες καρκίνου με βάση την ακτινοβολία και στη διαγνωστική απεικόνιση – και αποτελεί βασικό κορμό στο σχέδιό του για τον έλεγχο της διακρισιμότητας των ατόμων.«Στην πραγματικότητα κλείνει ένας κύκλος που ξεκίνησε για μένα πριν από 30 ή 35 χρόνια, και από αυτή την άποψη, είναι πολύ ικανοποιητικό και συναρπαστικό να μπορώ να συνδυάσω αυτά τα πράγματα στα οποία δεν περίμενα ποτέ ότι θα επέστρεφα», επισημαίνει ο Raizen.Ακόμη και οι επιστήμονες που δεν έχουν πειστεί πλήρως ότι τα άτομα θα μπορούσαν να είναι μοναδικά, συμφωνούν πως τα πειράματα που ελέγχουν ευρέως αποδεκτές παραδοχές αποτελούν ουσιαστικό μέρος της επιστημονικής διαδικασίας και της μακράς ιστορίας επιτευγμάτων που εξελίσσουν τον τομέα. Οι υποθέσεις είναι αυτό που χρειαζόμαστε για να καταλήξουμε σε νέες, δημιουργικές ιδέες, αλλά στο τέλος, θεωρούμε τα πειραματικά αποτελέσματα ως τον πραγματικό κριτή. «Ο Θεός δεν παίζει ζάρια» Αυτή είναι η διάσημη ρήση του Αϊνστάιν, ο οποίος απεχθανόταν την ιδέα της κβαντικής τυχαιότητας. Στα χνάρια αυτού του συλλογισμού, ο Mark G. Raizen επιθυμεί να κλείσει την επιστημονική του πορεία χρησιμοποιώντας την τεράστια πειραματική του εμπειρία. H έρευνά του σχετικά με την ομοιότητα των ατόμων συνδέεται άμεσα με το θεμελιώδες ερώτημα: Είναι το σύμπαν μας τυχαίο ή ντετερμινιστικό;Αν αποδείξουμε πως τα άτομα είναι διακρίσιμα, δηλαδή ότι έχουν μικροσκοπικές διαφορές, όπως διαφορετική «ηλικία», τότε επιστρέφουμε στον ντετερμινισμό. Τότε η συμπεριφορά τους, π.χ. πότε εκπέμπουν ένα φωτόνιο ή πότε διασπώνται, δεν είναι καθόλου τυχαία. Η φαινομενική «τυχαιότητα» της κβαντομηχανικής θα είναι απλώς μια ψευδαίσθηση που προκύπτει από την άγνοιά μας για αυτές τις κρυφές διαφορές.Έτσι, ο Raizen εστιάζει στην μέτρηση της πυρηνικής μαγνητικής ροπής και κατ’ επέκταση στις ατομικές ενεργειακές στάθμες που αυτή επηρεάζει. Πρόκειται για έναν συνδυασμό της ακριβέστερης μετρητικής ικανότητας που διαθέτουμε και του τι επιτρέπουν οι νόμοι της φυσικής να μεταβληθεί.Τα πιο ακριβή εργαλεία της σύγχρονης φυσικής είναι τα ατομικά ρολόγια. Τα ατομικά ρολόγια δεν μετρούν το μέγεθος ή την μάζα του ατόμου, αλλά συχνότητες. Συγκεκριμένα, μετρούν την ενέργεια που χρειάζεται ένα ηλεκτρόνιο για να μεταπηδήσει μεταξύ δύο πολύ συγκεκριμένων ενεργειακών σταθμών – την λεγόμενη υπέρλεπτη υφή. Αυτή η υπέρλεπτη υφή εξαρτάται άμεσα από την πυρηνική μαγνητική ροπή. Η ακρίβεια αυτών των μετρήσεων είναι εκπληκτική: φτάνει στα 18 δεκαδικά ψηφία. Επομένως, αν θέλουμε να βρούμε μια απειροελάχιστη διαφορά μεταξύ δύο ατόμων που θεωρούνται πανομοιότυπα, θα ψάξουμε εκεί όπου οι πειραματικές μας δυνατότητες έχουν την μεγαλύτερη ακρίβεια. Για άλλα μεγέθη (π.χ. ακτίνα ή μάζα), η ακρίβεια των οργάνων μας είναι τάξεις μεγέθους μικρότερη.Για να μπορέσει ένα άτομο να «γεράσει» ή να μεταβληθεί καθώς κυλάει ο χρόνος χωρίς να πάψει να είναι το ίδιο στοιχείο, πρέπει η αλλαγή να συμβεί εκέι όπου υπάρχει περιθώριο για εσωτερικές ανακατατάξεις. Το ηλεκτρικό φορτίο, ο αριθμός των πρωτονίων και των νετρονίων ή η μάζα ηρεμίας του ηλεκτρονίου απαγορεύεται από τους νόμους διατήρησης να αλλάξουν. Αν άλλαζε το φορτίο, το σύμπαν θα κατέρρεε. Επειδή ο πυρήνας ενός ατόμου δεν είναι μια συμπαγής σφαίρα, αλλά μια δυναμική «σούπα» πρωτονίων και νετρονίων που αλληλεπιδρούν διαμέσου της ισχυρής πυρηνικής δύναμης, η πυρηνική μαγνητική ροπή προκύπτει από την ακριβή διάταξη και κίνηση αυτών των σωματιδίων μέσα στον πυρήνα. Η εσωτερική δομή αυτού του συσσωματώματος πρωτονίων-νετρονίων μπορεί να αναδιατάσσεται μικροσκοπικά, αλλάζοντας την μαγνητική του ροπή, χωρίς όμως να αλλάζει το συνολικό του φορτίο ή η ταυτότητά του ως χημικό στοιχείο. Ο Raizen επέλεξε να εξετάσει αν μεταβάλλεται με τον χρόνο η πυρηνική μαγνητική ροπή γιατί είναι μια ιδιότητα του πυρήνα που μπορούμε να μετρήσουμε με εξωφρενική ακρίβεια.Για να έχει νόημα η υπόθεσή του, πρέπει κανείς να υποθέσει ότι η σημερινή κβαντομηχανική είναι ελλιπής. Η δικαιολόγησή του περί μιας αργής διαδικασίας «θερμοδυναμικής χαλάρωσης» σε βάθος δισεκατομμυρίων ετών δεν εξηγείται θερμοδυναμικά. Απαιτούνται ριζοσπαστικές παραδοχές όπως η ύπαρξη κρυφών μεταβλητών που καθορίζουν την συμπεριφορά των σωματιδίων, οι οποίες προς το παρόν μας διαφεύγουν. Ο Raizen βαδίζει σε σίγουρο δρόμο. Γνωρίζει ότι στη φυσική δεν υπάρχουν αποτυχημένα πειράματα. Αν τα άτομα αποδειχθούν απολύτως ολόιδια ακόμη και με ακρίβεια 18 δεκαδικών ψηφίων, αυτό θα αποτελέσει έναν ακόμη θρίαμβο της κβαντομηχανικής, επιβεβαιώνοντας ότι η μη διακρισιμότητα δεν είναι απλώς μια ανθρώπινη φιλοσοφική παραδοχή, αλλά ένας απόλυτος νόμος της φύσης. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες ΕΔΩ: Each atom in the universe might be unique – https://www.scientificamerican.com/article/each-atom-in-the-universe-might-be-unique/ Οι νάρκισσοι που έκαναν κλικ στην ανάρτηση να απομακρυνθούν. Όταν λέμε άτομα δεν εννοούμε ανθρώπους, αλλά τις στοιχειώδεις μονάδες της ύλης

Δημήτρης Νανόπουλος: Το Σύμπαν, ο άνθρωπος και μια πορτοκαλάδα στο Harvard Club Τις περισσότερες φορές ο χώρος που πρόκειται να επισκεφτείς προδίδει τη συνάντηση πριν καν ξεκινήσει. Σαν να σε προετοιμάζει γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί . Έτσι ένα απόγευμα γύρω στις 5 μ.μ. στο Harvard Club στο Μανχάταν, μέσα σε εκείνα τα σαλόνια που έχουν απορροφήσει δεκαετίες συνομιλιών, εξουσίας και ανδρικής αυτοπεποίθησης μιας άλλης εποχής, απόηχο του Θεόδωρου Ρούσβελτ, βρέθηκα απέναντι σε έναν άνθρωπο που, χωρίς καμία προσπάθεια, ανέτρεπε όλα τα στερεότυπα που κουβαλούσε αυτός ο χώρος. Καθίσαμε πρώτα σε δυο πολυθρόνες κάπως μακριά η μια από την άλλη, που δεν μας βόλεψαν και μεταφερθήκαμε λίγο πιο δίπλα, σε έναν βαθύ, μαύρο δερμάτινο καναπέ φτιαγμένο για «gentlemen», στιβαρό, αυστηρό, σχεδόν επιβλητικό. Η πρώτη κίνηση που έσπασε αυτή τη σκηνογραφία ήταν δική του. Σηκώθηκε μόνος του, σχεδόν αθόρυβα, και επέστρεψε με πορτοκαλάδα και τα κλασικά peanuts, σαν να ήμασταν σε ένα καφέ της γειτονιάς και όχι σε έναν χώρο που σε κάνει να μετράς τις λέξεις σου πριν καν τις πεις. Κάπου εκεί άρχισα να νιώθω ένα σοκ ανάμεσα σε αυτό που περίμενα και σε αυτό που πραγματικά συνέβαινε. Γιατί απέναντί μου δεν είχα απλώς τον Δημήτρη Νανόπουλο, έναν από τους σημαντικότερους θεωρητικούς φυσικούς παγκοσμίως, με μια διαδρομή που περνά από το CERN, το Harvard University και το Texas A&M University, αλλά έναν άνθρωπο που σε απογυμνώνει από κάθε αίσθηση «πρέπει» και που μπορεί μέσα σε μια πρόταση να σου διαλύσει κάθε ψευδαίσθηση μεγαλείου με την ανθρωπιά, την ειλικρίνεια και την αυθεντικότητά του. Πνιγμένη στο άγχος να μην ξεφύγω, να μην φανώ ανεπαρκής, ήμουν υπερβολικά προετοιμασμένη. Σαράντα επτά ερωτήσεις, σε χαρτιά που μπλέχτηκαν στα χέρια μου από την αμηχανία, λες και ήθελαν και αυτά να αποδράσουν από τη συνέντευξη μαζί με μένα. Μέχρι που με κοίταξε με συμπάθεια και μου είπε κάτι που λειτούργησε σαν απελευθέρωση: «Να το πάμε πιο ελεύθερα. Έτσι γίνεται πιο ωραία η συζήτηση». Και είχε δίκιο. Γιατί αυτό που ακολούθησε δεν ήταν μια τυπική συνέντευξη. Ήταν μια συνομιλία που ξεκίνησε από την Πρωτομαγιά και τον «μετάνθρωπο» και έφτασε μέχρι το Big Bang, την κβαντική τυχαιότητα και την ιδέα ότι το Σύμπαν δεν μας χρωστά απολύτως τίποτα. Ο λόγος που τον έφερε στη Νέα Υόρκη, μετά 30 χρόνια ζωής στο Χιούστον, είναι το Nanopoulos Foundation και, πιο συγκεκριμένα, το νέο του τμήμα, το Digital Health Literacy & Policy Hub, που εδρεύει στη Νέα Υόρκη και προωθεί την εκπαίδευση νέων επιστημόνων και τη γεφύρωση επιστήμης, τεχνολογίας και κοινωνίας. Γεννημένος στην Παλλήνη, μεγάλωσε με απλότητα, σε ένα περιβάλλον που του χάρισε κάτι βαθύτερο από τη γνώση: στάση ζωής. Μπορεί να μιλά για πολυσύμπαντα, αλλά σου θυμίζει ότι το σημαντικό είναι να κοιτάς τον εαυτό σου στον καθρέφτη και να χαμογελάς. Καθισμένη δίπλα του, ένιωθα ένα ζεστό, καθησυχαστικό δέος. Γιατί πίσω από την ιδιοφυΐα, υπάρχει ένας άνθρωπος που δεν ξέχασε ποτέ να παραμένει άνθρωπος. Και τελικά, ίσως αυτό να είναι και το πιο «κοσμικό» του μάθημα και ο μόνος τρόπος να αποκτήσει νόημα όλο αυτό το χάος. Και κάτι ακόμα, πριν διαβάσετε την συνέντευξή του. Το επίθετό του, ξεκινά από την αρχαία ελληνική λέξη νᾶνος, που έχει συνδεθεί με κάτι εξαιρετικά μεγάλο στη σύγχρονη φυσική: με θεωρίες για το Σύμπαν, τα Μαθηματικά και το Άπειρο. Ίσως, τελικά, να μην είναι παράλογο να σκεφτεί κανείς πως το Σύμπαν, με τον δικό του αθόρυβο τρόπο, «επιλέγει» κάποιους ανθρώπους για να εκφραστεί μέσα από αυτούς. Όχι με μυστικιστική έννοια, αλλά σαν μια ποιητική σύμπτωση ανάμεσα στο τυχαίο και στο αναγκαίο. Κύριε Νανόπουλε σε μια εποχή όπου η Επιστήμη και η Τεχνολογία αναδιαμορφώνουν τον Κόσμο, τι μένει από μεγάλες επετείους και διεκδικήσεις, όπως η Πρωτομαγιά; Άγκυρες μνήμης που θα συνεχίζουν να μας ορίζουν ή ίχνη ενός Κόσμου που σβήνει; Εάν με ρωτήσετε ξαφνικά, θα σας έλεγα ότι αυτά σε λίγο θα γίνουν ίχνη παρελθόντος. Θέλω να πιστεύω ότι θα είναι άγκυρες, όπως είπατε, ή νησίδες που θα πατάμε επάνω για να προχωρήσουμε. Για την επανάσταση, είτε με τον ορισμό της πραγματικής, είτε της μεταφορικής, δεν νομίζω ότι ο κόσμος θα σταματήσει ποτέ να κάνει επαναστάσεις με οποιονδήποτε τρόπο. Μπορεί να μην έχουν την αγριότητα της Γαλλικής ή της Ρωσικής Επανάστασης που άλλαξαν τον Κόσμο, αλλά πιστεύω, ότι εκεί που βαδίζει τώρα, ο άνθρωπος, δεν θα παραμείνει ο ίδιος σαν είδος, οπότε εύχομαι και ελπίζω να μη φτάσουμε στο σημείο να κοιτάμε κι εμείς κάποτε το παρελθόν και να λέμε, πώς ήταν και τι κάνανε κάποτε οι άνθρωποι. Πιστεύετε ότι οι ραγδαίες εξελίξεις στην Τεχνολογία, τη Βιολογία και την Τεχνητή Νοημοσύνη οδηγούν στη δημιουργία ενός άλλου ανθρώπου; Περνάμε σε αυτό που έχω ονομάσει «μετάνθρωπο». Θα αλλάξει ο άνθρωπος, ήδη έχουμε αλλάξει. Δεν μπορούμε να το συλλάβουμε με τις δικές μας έννοιες, ότι σαν όντα θα είμαστε πολύ διαφορετικά. Οι αλλαγές δεν θα είναι η συνέχεια της ιστορίας, θα είναι άβυσσος. Όποιος πρόλαβε τον Κύριο είδε… Αν με ρωτήσετε ψυχρά, θα σας πω ότι επειδή όλος ο κόσμος δεν έχει την ίδια αντίληψη του τι συμβαίνει στην εποχή μας , φοβάμαι ότι στην αρχή τουλάχιστον, επειδή οι άνθρωποι φοβούνται τις αλλαγές, μήπως έχουμε αναταράξεις. Αν το δω πιο μελλοντικά, φαντάζομαι θα το συνηθίσουν και θα κάνουν σωστή χρήση. Υπάρχουν κάποιοι βέβαια που συμμετέχουν στις εξελίξεις, αλλά είναι πολύ λίγοι. Άρα, σαν συμπέρασμα, θα συνεχίσουν και θα ξεφτίσουν πολλές έννοιες και αξίες, αλλά θα αντικατασταθούν με άλλου είδους νησίδες, που θα ικανοποιούν τις ικανότητες και τα μυαλά του μετανθρώπου. Αν κοιτάξουμε το παρελθόν, πώς κατάφερε ο άνθρωπος να φτάσει σε τόσο μεγάλα επιτεύγματα χωρίς τα σημερινά εργαλεία; Υπήρξε άραγε κάποια εξωτερική βοήθεια ή εξηγούνται όλα από την ίδια την ανθρώπινη εξέλιξη; Δεν φαντάζομαι ότι σε ένα Σύμπαν 13,8 δισεκατομμυρίων ετών, με περίπου 100 δισεκατομμύρια γαλαξίες και κάθε γαλαξία να περιέχει άλλα τόσα αστέρια, και ενώ τα τελευταία 30 χρόνια βρίσκουμε συνεχώς άστρα παρόμοια με τον δικό μας Ήλιο, δεν θα υπάρχει αλλού ζωή. Είμαι αγνωστικιστής σε αυτά τα θέματα. Είναι πολύ πιο πιθανό να υπάρχουν μορφές ζωής, παρά να μην υπάρχουν. Βέβαια, θα είναι πολύ διαφορετικές από εμάς, μπορεί να μην έχουν καν το δικό μας DNA.Πραγματικά, όμως, υπήρξαν εποχές όπου οι άνθρωποι ανέπτυξαν τεράστια ευφυΐα. Ο Αρχιμήδης, ο Πυθαγόρας, ο Δημόκριτος, αν σκεφτείτε τι είπαν, σε σύγκριση με αυτά που έχουμε σήμερα, είναι εντυπωσιακό. Πολλά από όσα υποστήριξαν αποδείχθηκαν μετά από 2.000 χρόνια. Άρα υπήρχαν άνθρωποι εξαιρετικά προχωρημένοι για την εποχή τους. Και οι τρεις αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και μαθηματικοί που αναφέρατε δεν μίλησαν για το Σύμπαν με τον ίδιο τρόπο, αλλά όλοι συνέβαλαν στη φυσική και μαθηματική κατανόησή του. Τι γλώσσα μιλάει τελικά το Σύμπαν και τι σημαίνει για σας; Όπως είπε και ο Γαλιλαίος, «το βιβλίο της φύσης είναι γραμμένο με μαθηματικά». Και αυτό που έχει σημασία για εμάς είναι ότι έχουμε φτάσει στο σημείο να γνωρίζουμε, σε μεγάλο βαθμό, πώς ξεκίνησε το Σύμπαν. Γι’ αυτό που λέμε Big Bang έχουμε μια αρκετά καλή εικόνα, και φαίνεται πως το Σύμπαν είναι αυτοδημιούργητο. Αισθάνομαι ότι γι’ αυτό το σκοπό ήρθα. Από μικρός βαριόμουν αυτά που κάναμε στο σχολείο, πάντα πίστευα ότι τα μεγάλα φιλοσοφικά ερωτήματα απαντώνται μόνο μέσα από πειραματικά δεδομένα, και αυτό το βλέπουμε συνεχώς. Το Σύμπαν είναι μια κβαντική διακύμανση από το «τίποτα». Και πηγαίνει προς άπειρο χρόνο. Υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Σαν το νερό που κυλάει συνεχώς, μια συνέχεια, από την οποία εμείς βλέπουμε μόνο πολύ μικρά κομμάτια. Το καλό με τον άνθρωπο είναι ότι έχει μνήμη, γι’ αυτό και η γνώση δεν χάνεται. Ο Νεύτων έλεγε ότι «στεκόμαστε στους ώμους γιγάντων», εννοώντας τα μεγάλα μυαλά πριν από εμάς. Αν δεν υπήρχαν ο Γαλιλαίος και ο Νεύτων, τι θα κάναμε σήμερα; Απαντάμε τώρα σε ερωτήματα που έθεταν ο Θαλής, ο Δημόκριτος, ο Ηράκλειτος. Για λόγους που δεν θα αναλύσω τώρα, τα έργα του Δημόκριτου και του Ηράκλειτου χάθηκαν. Όμως ο Ηράκλειτος είχε πει: «τον κόσμο αυτόν δεν τον έφτιαξε ούτε Θεός, ούτε άνθρωπος, υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει». Αυτά τον 6ο αιώνα π.Χ.! Η σύγχρονη θεωρία για τα πολυσύμπαντα δεν λέει κάτι τόσο διαφορετικό, αγγίζει παρόμοιες ιδέες, τις οποίες σήμερα προσεγγίζουμε επιστημονικά. Μην ξεχνάμε ότι μια θεωρία μπορεί να ισχύει για 300 χρόνια και με ένα πειραματικό δεδομένο να ανατραπεί. Εμείς, στη δουλειά μας, τη θεωρητική και πειραματική φυσική, λέμε αυτό που βρίσκουμε. Δεν θα μας πουν οι άλλοι τι να πούμε. Πολλά από τα πιστεύω που έχουμε θα αλλάξουν. Ο κόσμος ακόμα δεν το έχει καταλάβει. Είχατε πει σε μια διάλεξή σας: «Προσέξτε, προσέξτε τι κάνετε σε αυτή τη ζωή, γιατί θα ξαναγίνει». Ναι, υπάρχει αυτό το Σύμπαν που ζούμε, με συγκεκριμένους νόμους, αλλά μπορεί το ίδιο Σύμπαν να ξαναδημιουργηθεί ακριβώς όπως είναι τώρα. Και αν οι αρχικές συνθήκες είναι κοντά σε αυτές, μπορεί τα πράγματα να επαναληφθούν και να είμαστε πάλι εδώ πέρα, αυτό που λέμε δηλαδή déjà vu. Αυτά τα βήματα που κάνουμε τώρα είναι πολύ τολμηρά. Υπάρχουν πολλές αντιδράσεις από ορισμένους. Δεν είναι η Φιλοσοφία που δίνει απαντήσεις στην Επιστήμη. Μιλούσα κάποια μέρα και έλεγα ότι η ύλη από την οποία είναι φτιαγμένο το Σύμπαν είναι μόνο κατά 4% αυτή που γνωρίζουμε, δηλαδή πρωτόνια, νετρόνια κ.λπ. Το 23% είναι αυτό που λέμε σκοτεινή ύλη, που ξέρουμε ότι υπάρχει αλλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς τις ιδιότητές της, και το 73% είναι σκοτεινή ενέργεια. Δεν είναι μόνο ότι δεν είμαστε το κέντρο του κόσμου -καταρχάς το Σύμπαν δεν έχει κέντρο- αλλά δεν είμαστε καν φτιαγμένοι από αυτό που αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του Σύμπαντος. Ένα μέρος μας είναι όμως. Αυτό συμπεριλαμβάνει και τη σκέψη μας; Η Νευροεπιστήμη σήμερα είναι ξεκάθαρη σε αυτό: ο εγκέφαλος είναι η «μηχανή» του νου. Η σκέψη αναδύεται, υπάρχει η μνήμη, αλλά όλα αυτά δημιουργούνται μέσα από τα νευρικά κυκλώματα. Ο Μαρξ έλεγε ότι η ποσοτική συσσώρευση φέρνει την ποιοτική αλλαγή και εδώ αυτό ακριβώς συμβαίνει. Δηλαδή, όπως μου έλεγαν παλιά: «Βρε Δημήτρη, θα βάλεις δέκα νευρώνες και θα σου φτιάξουν τη σκέψη;». Μα δεν είναι δέκα νευρώνες, είναι περίπου 100 δισεκατομμύρια. Και δεν είναι όλοι υπεύθυνοι για το ίδιο πράγμα, αλλά μεγάλα δίκτυα που οδηγούν σε αυτό που λέμε σκέψη, και το άθροισμα όλων αυτών είναι αυτό που ονομάζουμε συνείδηση. Συνείδηση είναι το σύνολο των επιδράσεων που συμβαίνουν στον εγκέφαλο σε κάθε δεδομένη στιγμή. Όταν πεθαίνουμε, παραμένει η συνείδηση ή τελειώνει; Όταν πεθαίνουμε, απλά όλα αποσυντίθενται. Τελειώνουμε. Η απάντηση εδώ είναι πιο ισχυρή και τεκμηριωμένη. Γινόμαστε ξανά ύλη, πρωτόνια και νετρόνια, όπως λέμε. Ακόμα και το Ευαγγέλιο το λέει: «χώμα είμαστε και χώμα θα γίνουμε». Από εκεί και πέρα, η προσωπική μας ιστορία τελειώνει. Στην αρχή σας είπα ότι χάθηκαν τα γραπτά του Ηράκλειτου. Αυτό συνέβη γιατί οι διδασκαλίες του Πλάτωνα και του Σωκράτη ταίριαζαν περισσότερο με άλλες επικρατούσες ιδέες, οπότε διασώθηκαν εκείνες. Για τον Δημόκριτο έχει γραφτεί ότι ο Αριστοτέλης και ο Πλάτωνας δεν τον ευνοούσαν, γιατί οι ιδέες του ανέτρεπαν τις δικές τους. Υπάρχουν θεωρίες, όπως ο «Νόμος της Έλξης», που θεωρεί ότι οι σκέψεις μας επηρεάζουν το Σύμπαν και ότι η θετικότητα φέρνει αποτελέσματα. Θα το πω απλά: πιστεύω ότι όταν είσαι συνεχώς αρνητικός ή το μυαλό σου δεν λειτουργεί καθαρά, κάνεις περισσότερα λάθη. Και μετά κάποιοι το ερμηνεύουν σαν «αρνητική ενέργεια». Αυτό ισχύει για όλους. Ξέρετε πόσες φορές, όταν ήμουν εκνευρισμένος, έκανα λάθη; Όχι απέναντι στους άλλους, αλλά προσωπικά. Κάτι αντίστοιχο υπάρχει και με τη νέμεση που ακολουθεί την ύβρη: οι άνθρωποι με εξουσία πολλές φορές παρασύρονται, χάνουν το μέτρο, κάνουν λάθη και τελικά τιμωρούνται, όχι από κάποια υπερφυσική δύναμη, αλλά από τις ίδιες τους τις πράξεις. Αυτό που λέμε «κακιά ώρα» ή ότι κάποιοι «τραβάνε αρνητική ενέργεια», συχνά έχει πιο απλή εξήγηση: όταν τρελαίνεσαι μόνος σου και κάνεις σαχλαμάρες δεν σου φταίει το Σύμπαν, αλλά ο εαυτός σου. Η μοίρα μας είναι ο χαρακτήρας μας. Η τύχη και η ατυχία, τι ρόλο παίζουν στη ζωή μας; Υπάρχουν; Όταν λέω ότι το Σύμπαν είναι μια κβαντική διακύμανση, εννοώ ότι εμπεριέχει το τυχαίο. Από τη στιγμή που μπαίνει μέσα η κβαντική φυσική -η φυσική του μικρόκοσμου- θα μου πεις: «Τι είναι αυτά που λέτε κύριε Νανόπουλε; Εδώ ζούμε σε έναν μακρόκοσμο». Ναι, αλλά το Σύμπαν διαστέλλεται, και στην αρχή του ήταν μικρότερο από ένα άτομο, μικρότερο ακόμη και από ένα ηλεκτρόνιο. Άρα, όταν εμφανίστηκε, υπάκουε στους νόμους της κβαντικής φυσικής, άρα εμπεριέχει την τυχαιότητα. Αν λοιπόν υπάρχει τυχαιότητα, τότε ποιος είναι ο σκοπός μας στη ζωή; Είμαστε κι εμείς ένα τυχαίο δημιούργημα; Αφού το Σύμπαν είναι τυχαίο, δεν είμαστε κι εμείς αποτέλεσμα αυτής της τυχαιότητας; Άρα ποιος έχει δίκιο; Ο Αλμπέρ Καμύ (Albert Camus) έλεγε ότι το Σύμπαν υπάρχει και εμείς υπάρχουμε. Το πρόβλημα ξεκινά όταν προσπαθούμε να του δώσουμε έναν σκοπό, εκεί γίνεται το «παράλογο». Γι’ αυτό και αναλύω τη θεωρία του παραλόγου, συνδέοντάς τη με την κβαντική φυσική στο καινούργιο μου βιβλίο «Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου». Από αυτή την τυχαιότητα προκύπτει και η διαφορετικότητα μεταξύ των ανθρώπων; Ο Άρτουρ Σοπενχάουερ (Arthur Schopenhauer) είχε πει κάτι απίστευτο όταν τον ρώτησαν ποιος είναι ο σκοπός μας: «ότι ο άνθρωπος είναι ένας τρόπος για να συνεχίζεται το είδος, μια ‘μηχανή’ αναπαραγωγής, και ότι μέσα από αυτή τη διαδικασία αναδύονται κατά καιρούς ιδιοφυΐες, σοφοί και καλλιτέχνες που φωτίζουν τον κόσμο». Γι’ αυτό και οι άνθρωποι που προχωρούν τον κόσμο μπροστά συχνά είναι «τυχαίοι» και δεν εξαρτάται από το αν είναι πλούσιοι ή φτωχοί. Δεν χρειάζεται να γίνει κάποιος φυσικός ή βιολόγος για να καταλάβει αυτά τα πράγματα. Αρκεί μια βασική κατανόηση λογικής και φυσικής. Δεν μιλάμε για εξισώσεις 35ου βαθμού. Μιλάμε για το πώς λειτουργεί η σκέψη μας και η στάση μας. Πάντως, τους ανθρώπους που πάνε τον κόσμο μπροστά, πρέπει να τους έχουμε σαν «κόρη οφθαλμού» και όχι να τους λιθοβολούμε… Η Κβαντική Φυσική θεωρείται μια από τις επαναστατικές κατακτήσεις. Με απλά λόγια ποια είναι η διαφορά της από την κλασσική Φυσική; Η αρχή της αβεβαιότητας. Δηλαδή ενώ στην κλασσική Φυσική, αν μου δώσετε ένα σωματίδιο και μου δώσετε την ταχύτητα και μου πείτε ξεκινάει από εδώ σ’ αυτή τη χρονική στιγμή, μπορώ να προσδιορίζω την τροχιά του και μπορώ να σας πω πού θα είναι όποτε με ρωτήσετε. Στην μικροφυσική δεν γίνεται αυτό γιατί υπάρχει η αρχή της αβεβαιότητας του Χάιζενμπεργκ (Heisenberg), που μας λέει ότι δεν είναι δυνατόν να προσδιορίσουμε τη θέση και την ταχύτητα ενός σωματιδίου την ίδια χρονική στιγμή. Άρα αν δεν έχω την ταχύτητα δεν μπορώ να προσδιορίσω τι γίνεται από εδώ και πέρα. Αν μου την δώσετε μπορώ να σας πω υπάρχει ένα σφάλμα και μέσα σ’ αυτό το σφάλμα μπορώ να σας φτιάξω μια περιοχή που μπορεί να κινείται και έτσι μπαίνει μέσα η έννοια του τυχαίου και της πιθανότητας. Η Κβαντική Φυσική ξεκίνησε το 1925, και το 2025 γιορτάζοντας τα 100 χρόνια ανακηρύχτηκε από τα Ηνωμένα Εθνη –UNESCO- σαν το «Διεθνές Έτος της Κβαντικής Επιστήμης». Η αρχή της αβεβαιότητας είναι αποδεδειγμένη με «παπά και με κουμπάρο». Δεν το συζητάμε καν! Σ’ αυτό στηριζόμαστε, ότι το Σύμπαν είναι κβαντικό σύστημα. Απλά χρειάζεται ενάργεια. Η επιστημονική σας φωνή φτάνει στους απλούς ανθρώπους με μια σπάνια αμεσότητα. Αναπτύσσετε σχέσεις μέσα από τις γνώσεις σας με ένα μοναδικό τρόπο. Οι άνθρωποι δεν σας φοβούνται. Σας ευχαριστώ. Πήρα πολλή αγάπη από τους γονείς μου και πάντα μισούσα την ξύλινη γλώσσα. Ίσως γι’ αυτό το λόγο. Η αλήθεια είναι ότι έχουν έρθει άνθρωποι και μου έχουν πει, ότι παρόλο που μπορεί διαφωνούν με όσα λέω, τους αρέσει ο τρόπος που τα λέω. Θα ήθελα εδώ να θίξω ένα άλλο θέμα που σχετίζεται κατά κάποιο τρόπο με την ερώτησή σας. Στις δημόσιες ομιλίες μου, πολλές φορές μου, έχουν κάνει σημαντικές ερωτήσεις άνθρωποι χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις, που δεν θα περίμενε κανείς και με βοήθησαν εν αγνοία τους, να σκεφτώ κάτι διαφορετικό! Μια φορά σε μια ομιλία μου στο Χιούστον, ήταν μια κυρία εκεί, και μου έκανε κάποιες απίστευτες ερωτήσεις. Την ρώτησα, αν ήταν επιστήμων και μου είπε… «όχι, είμαι νοικοκυρά». Θίγετε ένα θέμα πολύ ευαίσθητο. Υπάρχουν νέα παιδιά, ιδιοφυΐες, που χάνονται γιατί δεν έχουν χρήματα ή τις κατάλληλες συνθήκες και ανθρώπους να τα στηρίξουν και καταλήγουν μεγαλώνοντας σε άσχετα με τις δυνατότητές τους επαγγέλματα. Μα, γι’ αυτόν τον λόγο φτιάξαμε με την γυναίκα μου Όλγα Τζωρτζάτου-Νανοπούλου το Nanonopoulos Foundation, εδώ στη Νέα Υόρκη. Όταν έφυγα από την Ελλάδα, εκτός από τον καθηγητή μου στο Γυμνάσιο, τον Βαγγέλη Τσιγκούνη, που ήταν Φυσικός, μου έδειξε τα πρώτα πράγματα και με έβαλε σε μια πορεία, είχα και στο Πανεπιστήμιο τον Φωκίωνα Χατζηιωάννου, έναν σπουδαίο θεωρητικό φυσικό, διεθνώς αναγνωρισμένο, από τον οποίο πήρα τα θεμέλια της Θεωρητικής Φυσικής. Από αυτόν έχουμε δημιουργηθεί όλοι. Πού ήξερα εγώ Θεωρητική Φυσική; Τα μάθαμε όλα στο πανεπιστήμιο. Εγώ ήμουν τυχερός, αλλά πόσα παιδιά χάθηκαν! Γι’ αυτό θέλω να βοηθήσω Ελληνόπουλα, που έχουν συγκεκριμένες ιδιότητες. Στην Ελλάδα ασχολούνται όλοι με τις τέχνες. Δεν έχω τίποτα με την τέχνη! Δεν θα γίνω Τιμοτέ Σαλαμέ να με στήσουν και εμένα στον τοίχο, αλλά τα χρήματα που δίνουν στις τέχνες είναι πολλά, εν σχέσει με τις Θετικές Επιστήμες. Προσπαθώ να βρω παιδιά που να μην έχουν την οικονομική ή κοινωνική δυνατότητα, να τα βοηθήσουμε. Έχουμε πολλά παιδιά. Τώρα το ίδρυμα αρχίζει να γίνεται πολύ γνωστό. Έχουμε και ένα κέντρο στην Ελλάδα, το οποίο λέγεται Cosmo-Logos Research Center for Science and Culture, δηλαδή Επιστήμη και Κουλτούρα, για να τα ενώσουμε αυτά τα δύο. Θα κάνουμε πολλές εκδηλώσεις και έχουμε και το άλλο κέντρο, το οποίο εμπνεύστηκε και πραγμάτωσε η γυναίκα μου, Όλγα Τζωρτζάτου-Νανοπούλου δικηγόρος, η οποία έχει ασχοληθεί με τη Βιοηθική: το Digital Health Literacy & Policy Hub, που είναι στη Νέα Υόρκη. Είναι μια παγκόσμια πρωτοβουλία, που φέρνει κοντά ειδικούς, νέους επιστήμονες και ανθρώπους της Υγείας και της Τεχνολογίας, για να βοηθήσουμε τον κόσμο να καταλάβει την ψηφιακή υγεία. Υπήρχε πάντα πρόβλημα, γιατί ο κόσμος δεν μπορούσε να καταλάβει τι γίνεται με τα νοσοκομεία. Είναι τραγικό. Αυτό δεν έχει γίνει ποτέ μέχρι τώρα. Θα κάνουν μελέτες να δουν πόσο και τι ξέρει ο κόσμος παντού, αλλά μέχρι στιγμής τα αποτελέσματα δεν είναι καλά. Θέλουμε να προωθήσουμε την ηθική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των δεδομένων και να διαμορφώσουμε πολιτικές που δεν αφήνουν κανέναν απ’ έξω. Είμαι πολύ περήφανος γι’ αυτά τα δύο και γι’ αυτό ήρθαμε στη Νέα Υόρκη. Έχοντας ζήσει τόσα χρόνια στο Χιούστον, πώς βιώνετε τη Νέα Υόρκη, σαν αλλαγή τόπου ή σαν μετατόπιση μέσα σας; Στη δεκαετία του ’50 ήμασταν ακόμα στο Χαρβάτι, στην Παλλήνη. Ήμουν 8 χρόνων και άκουγα με δέος στο ραδιόφωνο κάθε Πέμπτη 9:30 με 10:00 -που ήταν αργά για μένα τότε-, τις «Περιπέτειες του John Greek», ένα ημίωρο διαφορετικό και σχετικό με έναν διάσημο Ελληνοαμερικανό ντετέκτιβ στη Νέα Υόρκη. Αυτό με στοίχειωσε. Όταν πρωτοήρθα λοιπόν στη Νέα Υόρκη το 1977, πήγα στην Park Avenue -ήταν της Pan Am το κτίριο που βλέπει στο Grand Central- και από τότε, ακόμα και τώρα που πάω εκεί, μου έχει μείνει αυτή η αίσθηση, όπως τότε που άκουγα το πρόγραμμα και ονειρευόμουν τη Νέα Υόρκη. Αλλά δεν περίμενα ποτέ ότι θα ζούσα εδώ. Ερχόμουν πολύ συχνά και δεν έχανα ποτέ ευκαιρία να έρθω, αλλά το ότι θα έχω αυτή την τύχη να μείνω εδώ πέρα δεν το περίμενα. Στο Χιούστον ήμουν από το 1989 και από τον Ιούνιο του 2025 μένουμε εδώ. Αν στραφούμε για λίγο στην πατρίδα μας, κύριε Νανόπουλε, μιλάμε για μια χαμένη ευκαιρία ή για μια πορεία που ακόμη διαμορφώνεται; Έχει εξελιχθεί η Ελλάδα και δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. Οι Έλληνες έχουμε αυτό το στοιχείο ότι μεταξύ μας τσακωνόμαστε, αλλά το παίρνουμε αυτό σαν δεδομένο, προσπαθούμε όλοι να βάλουμε νερό στο κρασί και να προχωρήσουμε. Το μυαλό το έχουμε, και μιλάω για τον μέσο όρο. Έχουμε καλά στοιχεία και αγαπάμε τη ζωή. Απλώς, όλοι είναι ειδικοί σε όλα: «Ε ρε τώρα, εμένα θα μου πεις…». Εγώ βέβαια από μικρό παιδί είχα μια τάση φυγής, μη με ρωτάτε γιατί, δεν ξέρω. Ήμουν παιδί και δεν καταλάβαινα. Ήθελα κάτι παραπάνω. Αισθανόμουν, ότι ήμουν σε ένα κλειστό σύστημα ενστικτωδώς. Κάτι δεν μου άρεσε. Όπως έλεγε και ο Σαββόπουλος: «Κάτι δε μ’ αρέσει σ’ αυτή την πολιτεία και παίρνω σβάρνα τα φαρμακεία». Μετά συνειδητοποιήθηκα. Αν ήμουν ζωγράφος ή λογοτέχνης, μπορεί να έπρεπε να μείνω, γιατί αυτό θα ήταν το περιβάλλον μου που θα μπορούσα να ενταχθώ. Βγάλαμε τον Ελύτη, τον Χατζιδάκι, τον Σεφέρη, τον Τσαρούχη και πόσους άλλους. Γι’ αυτό που ήθελα όμως εγώ δεν υπήρχε πεδίο έρευνας. Παρ’ όλα αυτά οφείλω να πω ότι αισθάνομαι πολύ περήφανος που είμαι Έλληνας. Χαίρομαι που γεννήθηκα και μεγάλωσα εκείνα τα χρόνια στην Ελλάδα. Μην ξεχνάμε όμως ότι η Ελλάδα έχει περάσει πολλά. Όταν μπήκα στο πανεπιστήμιο είχαμε τη χούντα. Μετά έγινε μια μεγάλη αλλαγή και έσπασε αυτό το απόστημα. Έχουμε πολλά σκαμπανεβάσματα, αλλά πάμε καλύτερα. Πάντως οφείλω να πω ότι πληρώσαμε, και ακόμα πληρώνουμε, ακριβά την επιλογή μας στο δίλημμα Κωλέττης ή Καποδίστριας… Αν σας δινόταν η ευκαιρία να αλλάξετε κάποια πράγματα, τι θα αλλάζατε στην Ελλάδα; Δεν μου αρέσουν οι «παρεΐτσες». Ίσως επειδή από παιδί έχω μια αίσθηση ότι ο χρόνος μου είναι λίγος. Νόμιζα ότι θα «φύγω» 40 χρόνων, έτσι μου είχε μπει αυτή η ιδέα, και αυτό ήταν μεγάλη προπέλα για να κάνω πράγματα. Είμαι πολύ μοναχικός, δεν θέλω να χάνω τον χρόνο, οπότε δεν αντέχω στις παρεΐτσες. Δεν μιλάω μόνο για οικογενειοκρατία, αλλά γενικά για τις κλίκες που δημιουργούνται, ανακυκλώνονται και τελικά επαναλαμβάνουν τα ίδια μοτίβα. Η εξουσία φθείρει και αυτό είναι γνωστό. Βλέπεις ανθρώπους να αναλαμβάνουν ρόλους, να φεύγουν, και μετά να επιστρέφουν τα ίδια σχήματα ξανά από την αρχή. Κάπου εκεί χάνεται η πραγματική ανανέωση και η αξιοκρατία. Πάντως οφείλω να πω καθαρά και ξάστερα: είμαι ένας δημοκρατικός άνθρωπος, χωρίς να ανήκω «κάτω από σημαία» ή ομπρέλα. Και νομίζω ότι, έστω και αργά, υπάρχει μια τάση βελτίωσης προς την αξιοκρατία, μέσα από αλλαγές, συνεργασίες και ανακατατάξεις. Βέβαια, αυτό που με ενοχλεί είναι το να είσαι από την άλλη μεριά του Ατλαντικού και να βγάζεις μύδρους και να κουνάς το δάχτυλο, δεν είναι καλό, γιατί είσαι εκτός. Η πολιτική γενικά είναι κάτι που δεν με συγκινεί. Αλλά πιστεύω ότι υπάρχουν άνθρωποι να πολιτευτούν σωστά. Μπορεί να είναι μονάδες, αλλά υπάρχουν. Έχετε αφιερώσει τη ζωή σας στην Επιστήμη και τη Φυσική. Αυτή η κατανόηση των θεμελιωδών νόμων σας φέρνει πιο κοντά στο Σύμπαν ή σας κάνει να συνειδητοποιείτε πόσο μακριά είστε ακόμα; Αν είχα άλλες δέκα ζωές, το ίδιο θα έκανα. Με φέρνει πιο κοντά. Στην αρχή του νέου μου βιβλίου που θα κυκλοφορήσει σε περίπου έναν μήνα, ξεκινώ με ένα ποίημα του Stephen Crane, «A Man Said to the Universe». Η χαρακτηριστική φράση είναι: «Κύριε, υπάρχω!» και το Σύμπαν απαντά: «Το γεγονός αυτό δεν με υποχρεώνει σε τίποτα». Με απλά λόγια, πρέπει να απελευθερωθούμε από την ιδέα ότι το Σύμπαν εμπλέκεται στις ανθρώπινες υποθέσεις. Δεν του καίγεται καρφάκι του Σύμπαντος για μας, ούτε συνωμοτεί εναντίον μας. Πείτε μας για το νέο σας βιβλίο, «Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου». Μόλις τελείωσα ένα νέο βιβλίο και το έχω στείλει στην Αθήνα, με τίτλο «Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου», εμπνευσμένο από τον Αλμπέρ Καμύ, ο οποίος είναι η μεγάλη μου αγάπη. Σε αυτό προσπαθώ να κάνω κάτι που σπάνια έχει επιχειρηθεί: να ενώσω τη Φιλοσοφία με τη σύγχρονη Κβαντική Φυσική. Το βιβλίο περιέχει πολλή φυσική, απλοποιημένη φυσικά, αλλά σύγχρονη. Όταν σας λέω ότι το Σύμπαν είναι μια κβαντική διακύμανση από το τίποτα, αυτό και μόνο αποδεικνύει ότι ο Καμύ είχε δίκιο με τη θεωρία του Παραλόγου. Ο Καμύ σου δίνει την ευκαιρία να βγάλεις τον δικό σου σκοπό. Δεν είπε «απελπιστείτε επειδή η ζωή δεν έχει νόημα. Είπε δεχτείτε το παράλογο, μην ψάχνετε ψεύτικες απαντήσεις, και συνεχίστε να ζείτε και να δημιουργείτε». Το να δημιουργείς σημαίνει ότι ζεις δυο φορές. Αυτό το βιβλίο είναι κάτι που δεν έχει ξαναγίνει στον κόσμο. Έχει φιλοσοφία μέσα από φυσική και μαθηματικά. Εγώ έκανα «επιστημονική ενίσχυση» για να αποδείξω ότι έχει δίκιο ο Καμύ. Θα κυκλοφορήσει μέσα στον Ιούνιο και θα το φέρουμε και στην Αμερική. Το έχω γράψει με το χέρι το βιβλίο, είναι περίπου 100 σελίδες. Τι θέλετε να κρατήσει ο αναγνώστης κλείνοντας αυτό το βιβλίο; Είμαστε ελεύθεροι. Είμαστε «δραπέτες» από γεννησιμιού μας, δραπετεύουμε από τη μήτρα, δραπετεύουμε από τον χρόνο, δραπετεύουμε, όσο μπορούμε, από τα όριά μας. Τελικά, κύριε Νανόπουλε, η επιστήμη μπορεί να δώσει νόημα στη ζωή ή απλώς μας δείχνει πόσο «παράλογη» είναι; Η απάντηση, ίσως βρίσκεται σε μια παράδοξη συμφιλίωση. Αντί να απαιτούμε από το Σύμπαν να μας δώσει νόημα, μπορούμε να αποδεχτούμε την αβεβαιότητα, ως θεμελιώδη συνθήκη -να δημιουργούμε-, όχι παρά το παράλογο, αλλά εξαιτίας του. διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ: https://www.ekirikas.com/o-dimitris-nanopoulos Ο Δημήτρης Νανόπουλος (αρκετά νεότερος) με τoν Steven Weinberg στο Harvard

Ένας άνθρωπος είπε στο σύμπαν. Ένας άνθρωπος είπε στο σύμπαν: «Κύριε, υπάρχω!» «Ωστόσο», απάντησε το σύμπαν, «Το γεγονός αυτό δεν μου δημιουργεί Καμία αίσθηση υποχρέωσης.» Stephen Crane, «War is Kind» (*) Με την συνειδητοποίηση της απόλυτης κοσμικής αδιαφορίας που εκφράζει ο Κρέην στο σύντομο ποίημα του, το ερώτημα που γεννάται δεν είναι πλέον το αν το σύμπαν νοιάζεται, αλλά το πώς ο άνθρωπος οφείλει να ανταποκριθεί σε αυτή την εκκωφαντική σιωπή.Ο Κυρίλωφ, στους «Δαιμονισμένους» του Ντοστογιέφσκι, «ακούγοντας» την ίδια ακριβώς απάντηση από το σύμπαν, αναπτύσσει τον εξής συλλογισμό: «Αν υπάρχει Θεός, το παν είναι θέλημά του, και δεν μπορώ να ξεφύγω από την θέλησή του. Αν όχι, το παν είναι θέλημά μου, κι έχω χρέος να προβάλω την αυτοβουλία μου». Για τον Κυρίλωφ, η ανθρωπότητα κατασκεύασε τον Θεό ακριβώς επειδή δεν άντεχε την κοσμική αδιαφορία και τον τρόμο του κενού: «Ο άνθρωπος δεν έκανε τίποτε άλλο ως τώρα παρά να επινοεί τον Θεό, για να μπορεί να ζει χωρίς να αυτοκτονεί. Σε αυτό συνοψίζεται όλη η παγκόσμια ιστορία μέχρι σήμερα». Ο Κυρίλωφ αποφασίζει να γίνει ο ίδιος η απόλυτη εξουσία. Πρέπει να γίνει ο ανθρωποθεός. Και ο μόνος τρόπος για να το αποδείξει αυτό, εξαλείφοντας τον φόβο του θανάτου που κρατά τους ανθρώπους δέσμιους, είναι η λογική, εθελούσια αυτοκτονία: «Είμαι υποχρεωμένος να αυτοκτονήσω, γιατί το ανώτατο σημείο της αυτοβουλίας μου είναι να σκοτώσω ο ίδιος τον εαυτό μου… Σκοτώνομαι για να αποδείξω την απειθαρχία μου και τη νέα τρομερή ελευθερία μου». Επιπλέον, θεωρεί πως η πράξη του αυτή λειτουργεί και ως μια διεστραμμένη μορφή αλτρουισμού: δεν αυτοκτονεί μόνο για να αποδείξει στον εαυτό του ότι είναι ελεύθερος, αλλά πιστεύει ότι αν γίνει εκείνος ο πρώτος που θα σκοτωθεί λογικά και άφοβα, θα ανοίξει τον δρόμο ώστε η υπόλοιπη ανθρωπότητα να ζήσει πλέον ελεύθερη, χωρίς τον φόβο του θανάτου. Η λύση του Κυρίλωφ είναι μια λύση αφανισμού. Αντιμετωπίζει το κενό του σύμπαντος δημιουργώντας ένα δικό του, οριστικό κενό, αφανίζοντας τον εαυτό του για να αποδείξει ότι είναι ελεύθερος(**).Ο Αλμπέρ Καμύ στον «Μύθο του Σισύφου«, αναγνωρίζει την ορθότητα της επισήμανσης (του παραλόγου) του Κυρίλωφ, αλλά απορρίπτει την αυτοκτονία, θεωρώντας την ομολογία ήττας. Η αληθινή απάντηση στο σύμπαν του Κρέην δεν είναι να δραπετεύσεις από αυτό, αλλά να παραμείνεις και να το κοιτάξεις κατάματα. Ο Σίσυφος καταδικάζεται από τους θεούς να κυλάει έναν βράχο στην κορυφή ενός βουνού, βλέποντάς τον να ξαναπέφτει διαρκώς. Ξέρει ότι το σύμπαν δεν του οφείλει τίποτα και ότι ο μόχθος του δεν έχει εγγενές νόημα. Όμως, η επίγνωση αυτής της αλήθειας δεν τον συντρίβει. Αντιθέτως, τον απελευθερώνει: «Σ’ αυτό το σύμπαν, παραδομένο αίφνης στη σιωπή, υψώνονται οι χιλιάδες μικρές, έκθαμβες φωνές της γης. Ασυνείδητα και μυστικά καλέσματα, προσκλήσεις όλων των προσώπων, αποτελούν την απαραίτητη ανάποδη όψη του νομίσματος και το τίμημα της νίκης.»Ο Σίσυφος βρίσκει την ελευθερία του αποδεχόμενος το παράλογο της κατάστασής του χωρίς μεταφυσικές παρηγοριές. Η απόλυτη κοσμική αδιαφορία δεν τον τρομάζει πλέον: «Τούτο το σύμπαν, αδέσποτο στο εξής, δεν του φαίνεται άγονο ούτε ασήμαντο. Κάθε κόκκος αυτής της πέτρας, κάθε ορυκτό θραύσμα αυτού του πλημμυρισμένου από νύχτα βουνού, σχηματίζει από μόνο του έναν κόσμο». Η ζωή δεν χρειάζεται την άδεια ή την «υποχρέωση» του σύμπαντος για να αξίζει να την ζήσεις. Για τον Καμύ, το ίδιο το ταξίδι και η εξέγερση απέναντι στο κενό συγκροτούν την απόλυτη κατάφαση στη ζωή: «Ο αγώνας και μόνο προς την κορυφή αρκεί για να γεμίσει μιαν ανθρώπινη καρδιά. Πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο». (*) Το ποίημα του Κρέην επισημαίνει στην πρόσφατη συνέντευξή του ο Δημήτρης Νανόπουλος, λέγοντας: «…στην αρχή του νέου μου βιβλίου, ‘Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου’ που θα κυκλοφορήσει σε περίπου έναν μήνα, ξεκινώ με ένα ποίημα του Stephen Crane, «A Man Said to the Universe». Η χαρακτηριστική φράση είναι: «Κύριε, υπάρχω!» και το Σύμπαν απαντά: «Το γεγονός αυτό δεν με υποχρεώνει σε τίποτα». Με απλά λόγια, πρέπει να απελευθερωθούμε από την ιδέα ότι το Σύμπαν εμπλέκεται στις ανθρώπινες υποθέσεις. Δεν του καίγεται καρφάκι του Σύμπαντος για μας, ούτε συνωμοτεί εναντίον μας…» (**) Σ’ αυτόν τον συλλογισμό ο Σπινόζα είναι κατηγορηματικά αντίθετος. Διατυπώνει ότι κανένας άνθρωπος δεν επιθυμεί την καταστροφή του (την αυτοκτονία) από δική του, εσωτερική ανάγκη της φύσης του: «Το ότι κάποιος αυτοκτονεί, οφείλεται στο ότι εξαναγκάζεται από εξωτερικά αίτια, τα οποία αντιστρατεύονται την φύση του… Είναι αδύνατον ένας άνθρωπος, από την αναγκαιότητα της δικής του φύσης, να προσπαθήσει να μην υπάρχει ή να αλλάξει σε άλλη μορφή.» Σύμφωνα με τον Σπινόζα, ο άνθρωπος δεν μπορεί να απεμπολήσει κάποια υπέρτατα αγαθά, ακόμα και αν το θέλει, με την πλήρη ελευθερία της βούλησής του. Και να θέλει π.χ. κάποιος να πουλήσει τον εαυτό του για σκλάβο, δεν μπορεί. Το ίδιο δεν μπορεί να πετάξει από πάνω του το υπέρτατο αγαθό που λέγεται ζωή. https://physicsgg.me/2026/05/13/ένας-άνθρωπος-είπε-στο-σύμπαν/

Κύριε Κριμιζή, υπάρχουν UFO; Ο Σταμάτης Κριμιζής αποδομεί τις θεωρίες συνωμοσίας περί UFO, τονίζοντας ότι στατιστικά είναι βέβαιο πως δεν είμαστε μόνοι στο Σύμπαν. Ξεκαθαρίζει όμως, πως λόγω των ασύλληπτων κοσμικών αποστάσεων και του ανυπέρβλητου ορίου της ταχύτητας του φωτός, η πιθανότητα να συναντηθούμε ή να επικοινωνήσουμε ποτέ μαζί τους είναι πρακτικά μηδαμινή.Βαδίζοντας στο γραφείο του καθηγητή Σταμάτη Κριμιζή, ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες επιστήμονες της διαστημικής έρευνας, έχω μια αχνή προσδοκία ότι μπορώ να εκμαιεύσω απαντήσεις για το σπουδαιότερο των αναπάντητων ερωτημάτων: υπάρχουν άραγε άλλοι σαν εμάς εκεί έξω; Τα νέα αρχεία του Αμερικανικού Πενταγώνου για τα λεγόμενα UAP –Μη Ταυτοποιημένα Εναέρια Φαινόμενα– και οι καταγραφές που φέρεται να έγιναν ακόμη και πάνω από τη Λευκάδα ξαναφέρνουν στο προσκήνιο συζητήσεις για UFO, απαγωγές γήινων, αλλά και την Area 51, τη μυστική βάση στη Νεβάδα των ΗΠΑ, όπου σύμφωνα με τους συνωμοσιολόγους μελετάται η εξωγήινη τεχνολογία και λαμβάνουν χώρα κρυφές συναντήσεις με συμβούλους με σχιστά μάτια. Ο άνθρωπος που έχει περάσει δεκαετίες με το βλέμμα στραμμένο στον ουρανό αντιδρά με χιούμορ στα κινηματογραφικά σενάρια και τις θεωρίες περί «επισκεπτών» από άλλους πλανήτες και «στενές επαφές τρίτου τύπου». Για τον διακεκριμένο ερευνητή του Σύμπαντος, τα περισσότερα από όσα βλέπουμε «εξηγούνται». Κι όμως, την ίδια στιγμή, θεωρεί σχεδόν αδύνατο να είμαστε μόνοι μας στο Σύμπαν. «Δεν είμαστε μοναδικοί», λέει με ελαφριά ειρωνεία απέναντι στην ασημαντότητα της ύπαρξής μας μπροστά στο άπειρο. Παρόλα αυτά, λόγω των αποστάσεων και των ανυπέρβλητων νόμων της Φυσικής, ίσως να μη συναντηθούμε ποτέ με τους εξωγήινους. – Τα νέα αρχεία που ανοίγει το Πεντάγωνο αναζωπυρώνουν μια συζήτηση που μας απασχολεί έτη ολόκληρα. Τι ακριβώς βλέπουμε σε αυτά τα βίντεο που κυκλοφόρησαν; – Καταρχάς, ας είμαστε προσεκτικοί με τις λέξεις. Αυτό που βλέπουμε συνήθως είναι κουκκίδες που αντανακλούν κάποιο φως – είτε στο υπέρυθρο είτε στο κανονικό φάσμα. Το καινούργιο όνομα είναι Μη Ταυτοποιημένα Εναέρια Φαινόμενα, όχι UFO με τη λαϊκή έννοια που χρησιμοποιείται επί δεκαετίες. Το θέμα έχει πολύ μεγάλη ιστορία και αναζωπυρώνεται διαρκώς, κυρίως επειδή ακουμπά πάνω σε κάτι βαθιά ανθρώπινο: την ανάγκη να εξηγήσουμε αυτό που δεν καταλαβαίνουμε. Δεν είναι παράλογο. Εσείς κι εγώ μπορεί να δούμε κάτι στον ουρανό και να μην μπορούμε να το αναγνωρίσουμε. Να πούμε: τι είναι αυτό το πράγμα; Κινείται γρήγορα, φαίνεται ασυνήθιστο και καταγράφεται μια αναφορά για αυτό. Η επιστημονική προσέγγιση οφείλει να ξεκινά από τα δεδομένα και όχι από την υπόθεση ότι πρόκειται για κάτι εξωγήινο. – Οπότε, υπάρχει λογική εξήγηση; – Πριν από μερικά χρόνια έγιναν αναλύσεις πρώτα από την αμερικανική αεροπορία και αργότερα από τη NASA. Σχεδόν το 95% των περιπτώσεων για τις οποίες υπήρχαν επαρκή δεδομένα –καταγραφές, φωτογραφίες, στοιχεία– εξηγήθηκαν. Συνήθως, επρόκειτο για μετεωρολογικά μπαλόνια, φυσικά φαινόμενα ή οπτικές απάτες. Το υπόλοιπο ποσοστό παρέμεινε απροσδιόριστο, όχι επειδή αποδείχθηκε κάτι εξωγήινο, αλλά επειδή δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα. – Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και μορφωμένοι άνθρωποι, πιλότοι ή στρατιωτικοί, συχνά επιμένουν ότι είδαν κάτι ανεξήγητο. – Τα φυσικά φαινόμενα μπορούν να ξεγελάσουν ακόμη και ανθρώπους που γνωρίζουν καλά τη φύση. Θυμάμαι έναν πιλότο που ταξίδευε συχνά μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης. Μου περιέγραφε ένα βράδυ με σύννεφα, που έβλεπε ένα φως να μπαίνει και να βγαίνει από αυτά με τεράστια ταχύτητα. Και άρχισε να σκέφτεται όλες αυτές τις ιστορίες για εξωγήινες παρουσίες και άγνωστα ιπτάμενα αντικείμενα. Μέχρι που βγήκε το αεροπλάνο από τα σύννεφα και κατάλαβε ότι ήταν η πανσέληνος! Απλώς, εξαιτίας της γωνίας, της κίνησης και των νεφών, φαινόταν σαν να κινείται με απίστευτη ταχύτητα. Θέλω να πω ότι οι οπτικές απάτες είναι πολύ πιο συχνές απ’ όσο νομίζουμε. – Στην Ελλάδα, πάντως, οι τελευταίες καταγραφές, όπως εκείνη που συνδέθηκε με τη Λευκάδα, δημιούργησαν νέο κύμα συνωμοσιολογίας. – Ειλικρινά, είδα μια κουκκίδα να κινείται προς την ακτή. Θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε. Δεν προέκυψε τίποτα συγκεκριμένο. Η ιδέα ότι οι κυβερνήσεις ξέρουν κάτι τεράστιο και το κρατούν κρυφό υπήρχε πάντα. Αλλά η πραγματικότητα είναι πολύ πιο πεζή. Οι κυβερνήσεις, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν μπορούν να κρατήσουν μυστικά για πολύ. Αυτό το γνωρίζω και προσωπικά από τη δική μου εμπειρία σε μεγάλα ερευνητικά και κρατικά προγράμματα. Πάρτε για παράδειγμα το περίφημο περιστατικό στο Roswell το 1947. Η θεωρία είναι ότι ένα εξωγήινο σκάφος συνετρίβη στο Νέο Μεξικό και ο στρατός των ΗΠΑ συνέλεξε τα συντρίμμια και τα πτώματα των εξωγήινων. Στην πραγματικότητα είχε γίνει ένα ατύχημα με κάποιο μπαλόνι και έπεσαν κομμάτια στη γη.Αλλά και η περιβόητη Περιοχή 51 (Area 51), στρατιωτική βάση στη Νεβάδα η οποία θεωρείται το κέντρο μελέτης εξωγήινων σκαφών και όντων. Σήμερα εκεί γίνονται φεστιβάλ, συνέδρια, πωλούνται σουβενίρ. Ο κόσμος όμως θέλει να πιστέψει ότι κάτι άλλο συμβαίνει. Μου είχε περιγράψει κάποτε ένας υψηλόβαθμος στρατιωτικός ότι εκείνη την περίοδο δοκιμάζονταν πρωτότυπα υπερηχητικά αεροσκάφη σε μυστικές εγκαταστάσεις στη Νεβάδα. Σε μία δοκιμή, υπήρξε βλάβη, το αεροσκάφος έπεσε, οι πιλότοι εκτινάχθηκαν και μεταφέρθηκαν αμέσως σε νοσοκομείο. Η περιοχή αποκλείστηκε γιατί επρόκειτο για απόρρητο στρατιωτικό πρόγραμμα. Κι από εκεί ξεκίνησε η ιστορία ότι «κάτι έπεσε από τον ουρανό» και ότι «η κυβέρνηση κάτι κρύβει». Με αυτόν τον τρόπο χτίζεται η συνωμοσιολογία. Κάτι συμβαίνει, υπάρχουν κενά πληροφόρησης, κάποιος συμπληρώνει το υπόλοιπο με φαντασία. – Αν είχε υπάρξει πραγματική επαφή με εξωγήινη νοημοσύνη, θα το γνωρίζαμε ήδη; – Πιστεύω πως ναι. Θυμάμαι ότι κάποια στιγμή ο Ομπάμα είχε κάνει ένα αστείο σχετικά με αυτό και πολλοί το πήραν στα σοβαρά. Είπε πως η κυβέρνηση είναι ανίκανη να κρατήσει κάτι μυστικό. Αργότερα εξήγησε ότι αν υπήρχε κάτι τόσο κοσμοϊστορικό, αργά ή γρήγορα θα έβγαινε στην επιφάνεια. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να κρατήσει τόσο μεγάλα μυστικά για πάντα. Στην Αμερική υπάρχει ένας ολόκληρος μηχανισμός δημοσιογραφικής αποκάλυψης. Υπάρχουν εξειδικευμένα περιοδικά, ερευνητές. Ο στόχος τους είναι ακριβώς να ανακαλύψουν ό,τι μένει κρυφό. Στην ίδια λογική, ακούμε συχνά ότι η προσσελήνωση δεν έγινε ποτέ. Να φανταστείτε το πρόγραμμα «Apollo» απασχολούσε περίπου 25.000 ανθρώπους, σε πανεπιστήμια, εταιρείες, εργαστήρια και δημόσιες υπηρεσίες. Είναι πρακτικά αδύνατο να συμμετέχουν τόσοι άνθρωποι σε μια τέτοια τεράστια απάτη και να μη διαρρεύσει τίποτα. – Εσείς παρ’ όλα αυτά δεν απορρίπτετε την πιθανότητα ζωής αλλού στο Σύμπαν; – Το αντίθετο. Προσωπικά, είμαι πεπεισμένος ότι υπάρχουν άλλοι πολιτισμοί. Τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος τους έχουμε επισκεφθεί όλους, έχουμε φωτογραφίες τους, ξέρουμε ότι δεν υπάρχει βιολογική δραστηριότητα. Οπότε στρεφόμαστε προς τους εξωπλανήτες. Ας δούμε λίγο τους αριθμούς. Στον γαλαξία μας υπάρχουν περίπου 400 δισεκατομμύρια ήλιοι. Πλέον γνωρίζουμε ότι μεγάλο ποσοστό από αυτά τα άστρα διαθέτει πλανητικά συστήματα. Οι στατιστικές μάς δείχνουν ότι ίσως υπάρχουν και 40 δισεκατομμύρια πλανήτες με χαρακτηριστικά παρόμοια με της Γη. Πώς μπορούμε να πιστεύουμε ότι είμαστε μοναδικοί; Στατιστικά, είναι σχεδόν αδύνατον. Το πρόβλημα όμως είναι οι αποστάσεις. Ο πιο κοντινός ήλιος απέχει περίπου 41 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Το ταχύτερο διαστημόπλοιο που έχει στείλει ποτέ η ανθρωπότητα, το «Voyager», αν κατευθυνόταν προς το Άλφα Κενταύρου, θα χρειαζόταν περίπου 77.000 χρόνια για να φτάσει. Οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τις πραγματικές κλίμακες του Διαστήματος. Μιλάμε για αποστάσεις σχεδόν αδιανόητες. Ναι, πιστεύω ότι υπάρχει βιολογική δραστηριότητα αλλού. Πιθανότατα υπάρχουν και προηγμένοι πολιτισμοί. Αλλά ίσως να μην το μάθουμε ποτέ. – Είναι λίγο θλιβερή αυτή η σκέψη, δεν είναι; – Ισως, αλλά οι αριθμοί δεν ψεύδονται. – Κάποιοι πιστεύουν ότι η τεχνολογία ίσως αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Η τεχνητή νοημοσύνη, για παράδειγμα, μπορεί να φέρει μια επανάσταση ακόμη και στην εξερεύνηση του Διαστήματος; – Η AI είναι προφανώς ένα καινούργιο εργαλείο. Και ήδη βλέπετε εφαρμογές από τη Βιολογία και τη Φαρμακευτική μέχρι τη Φυσική. Θα βοηθήσει πάρα πολύ στην επιστήμη. Αλλά προς το παρόν, τουλάχιστον, δεν πρόκειται να μας αποκαλύψει καινούργιους νόμους της φύσης. Δεν αλλάζει το γεγονός ότι οι νόμοι που γνωρίζουμε –και ειδικά το όριο της ταχύτητας του φωτός– φαίνεται να ισχύουν σε ολόκληρο το Σύμπαν. Η ταχύτητα του φωτός είναι 300.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Αν μπορούσαμε θεωρητικά να κινηθούμε με την ταχύτητα του φωτός, θα φτάναμε στο Αλφα Κενταύρου σε περίπου τέσσερα χρόνια. Με τις ταχύτητες που έχουμε τώρα, μιλάμε για δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Χρειάζεται ένα τεράστιο τεχνολογικό άλμα. Και προς το παρόν δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο στο εγγύς μέλλον. Σχεδιάζονται ήδη νέες αποστολές, πιο γρήγορες από τις προηγούμενες. Αλλά ακόμη κι αυτές θα είναι μόνο δυόμισι φορές ταχύτερες από το «Voyager». Αυτό δεν αλλάζει ριζικά την εικόνα. – Παρ’ όλα αυτά, η ανθρωπότητα μοιάζει να έχει μια βαθιά ανάγκη να πιστέψει ότι δεν είναι μόνη. Ισως γιατί αυτό απαντά και σε δικά μας υπαρξιακά ερωτήματα. – Οπωσδήποτε. Και είναι απολύτως λογικό. Το να ανακαλύπταμε ότι υπάρχει ζωή αλλού θα ήταν ένα τεράστιο βήμα για την ανθρωπότητα. Θα άλλαζε τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας μέσα στο Σύμπαν. Οταν μιλάμε για δισεκατομμύρια άστρα στον δικό μας γαλαξία και για περίπου δύο τρισεκατομμύρια γαλαξίες στο Σύμπαν, οι πιθανότητες ότι είμαστε μοναδικοί είναι εξαιρετικά μικρές. Στατιστικά, σχεδόν μηδενικές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα συναντηθούμε μαζί τους. Εάν εκείνοι έχουν ανακαλύψει καινούργιους κανόνες Φυσικής και κατά κάποιον τρόπο έχουν υπερβεί το όριο της ταχύτητας του φωτός, τότε αλλάζουν τα πράγματα. Αλλά εφόσον μέχρι τώρα, τουλάχιστον, από όλες τις παρατηρήσεις που έχουμε, οι νόμοι της Φυσικής που γνωρίζουμε ισχύουν και στο υπόλοιπο Σύμπαν, τότε η περίπτωση να μάθουμε ποτέ ότι υπάρχουν εξωγήινοι είναι μηδαμινή. – Αν κάποτε μας βρουν εκείνοι; Είναι τρόπον τινά έτοιμη η ανθρωπότητα; – Ξέρετε, αυτό δεν είναι τόσο θεωρητικό όσο νομίζει ο κόσμος. Υπάρχει η Διεθνής Ακαδημία Αστροναυτικής, στην οποία ήμουν επί χρόνια πρόεδρος του Τμήματος Φυσικών Επιστημών και λειτουργεί επιτροπή που εξετάζει ακριβώς αυτό. Τι θα έκανε η ανθρωπότητα αν λάμβανε ένα μήνυμα από εξωγήινο πολιτισμό. Υπάρχουν λοιπόν δύο σχολές σκέψης. Η μία λέει ότι όταν βρίσκεσαι σε ένα σκοτεινό δάσος δεν κάνεις πολύ θόρυβο. Διότι εάν κρύβονται θηρία στο δάσος, τότε μπορεί να σε φάνε. Αυτή είναι η μία άποψη και επομένως λέμε «εντάξει, αν λάβουμε κάποιο σήμα, δεν λέμε ότι είμαστε εδώ». Η άλλη άποψη σε αυτή την επιτροπή είναι ότι για να λάβουμε κάποιο σήμα σημαίνει ότι ο πολιτισμός ο οποίος έχει μεταφέρει αυτό το σήμα είναι πολύ ανώτερος από τον δικό μας. Κι ένας προηγμένος πολιτισμός δεν μπορεί να είναι ανθρωποφάγος. Αρα ίσως μια τέτοια επαφή να ήταν πράγματι το σημαντικότερο γεγονός στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο Θεός να φυλάξει, μόνο, να μη συμβεί κάτι τέτοιο επί προεδρίας ανθρώπων που δεν είναι οι καταλληλότεροι να διαχειριστούν ένα τόσο μεγάλο γεγονός. διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ: https://www.kathimerini.gr/opinion/interviews/564226792/kyrie-krimizi-yparchoyn-ufo/

Μια συνέντευξη του Ρίτσαρντ Φάινμαν πριν από 60 χρόνια. Η συνέντευξη του Αμερικανού θεωρητικού φυσικού Ρίτσαρντ Φάινμαν (Richard Feynman) δόθηκε στον Charles Weiner, για το αρχείο «Οral History», τμήμα του NIELS BOHR LIBRARY & ARCHIVES του AIP (American Institute of Physics). Έχει ως αντικείμενο την ζωή του Φάινμαν (προσωπική και επιστημονική) από το 1930 (περίπου) μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960. Την συνέντευξη μετάφρασε και δημοσίευσε τμηματικά στον ιστότοπό του ο Φυσικός Μερκούρης Παναγιωτόπουλος: ● για το 1ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/02/60.html ● για το 2ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/02/60-2.html ● για το 3ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/02/60-3.html ● για το 4ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/02/60-4.html ● για το 5ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/03/60-5.html ● για το 6ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/03/60-6.html ● για το 7ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/03/60-7.html ● για το 8ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/05/richard-feynman-60-8.html ● για το 9ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/05/richard-feynman-60-9.html ● για το 10ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/05/richard-feynman-60-10.html ● για το 11ο μέρος (πατήστε ΕΔΩ) https://merkopanas.blogspot.com/2026/05/richard-feynman-11.html https://physicsgg.me/2026/05/18/μια-συνέντευξη-του-ρίτσαρντ-φάινμαν-π/

Η θερμοκρασία του μεσοαστρικού διαστήματος. … σύμφωνα με έναν παλιό υπολογισμό του Arthur Eddington Πριν από 100 χρόνια (το 1926), ο Arthur Eddington, ένας από τους σπουδαιότερους αστροφυσικούς του 20ού αιώνα, δημοσίευσε το μνημειώδες βιβλίο του «The Internal Constitution of the Stars» . Εκεί, στη σελίδα 371 υπολογίζει την θερμοκρασία στον διαστρικό χώρο κοντά στο ηλιακό μας σύστημα, αγνοώντας φυσικά την θερμοκρασία των 2,73 Κ που οφείλεται στην κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου Ο Eddington υπολόγισε την ενεργειακή πυκνότητα (u) του διαστήματος σε erg (1 Jοule= 107 erg) ανά κυβικό εκατοστό. Σύμφωνα με τον Eddington, αν μπορούσαμε να βάλουμε ένα τέλειο μέλαν σώμα σε αυτόν τον χώρο, π.χ. ένα κατάλληλα διαμορφωμένο θερμόμετρο (black bulb thermometer), τότε αυτό απορροφώντας την διαστρική ενέργεια θα θερμανθεί μέχρι να φτάσει σε θερμική ισορροπία. Η θερμοκρασία που θα καταγραφεί υπολογίζεται από την σχέση της ενεργειακής πυκνότητας της ακτινοβολίας: , όπου η σταθερά πυκνότητας ακτινοβολίας. Ο Eddington εκτίμησε την πυκνότητα του αστρικού φωτός στη γειτονιά του Ήλιου σε και βρήκε ότι η θερμοκρασία του μεσοαστρικού διαστήματος είναι Τ=3,18 K (μια πολύ καλή εκτίμηση και με τα σημερινά δεδομένα).Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι αφού η θερμοκρασία των 3,18 K είναι πολύ κοντά στη θερμοκρασία των 2,73 K της κοσμικής μικροκυματικής ακτινοβολίας υποβάθρου, τότε αυτή η εν λόγω κοσμική ακτινοβολία δεν προέρχεται από την Μεγάλη Έκρηξη, αλλά από την ακτινοβολία των άστρων; Όχι, διότι υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα σε ένα «αραιωμένο» αστρικό φως και στο θερμικό φάσμα μέλανος σώματος. Αναλύοντας το φως των άστρων στο διάστημα, παραμένει «αραιό» μεν, αλλά φως άστρων (κυρίως στο ορατό και υπεριώδες φάσμα). Η ακτινοβολία που περίσσεψε από την Μεγάλη Έκρηξη διαθέτει την απόλυτη κατανομή της ακτινοβολίας μέλανος σώματος που αντιστοιχεί σε θερμοκρασία 2,73 Κ. Άρθουρ Στάνλεϋ Έντινγκτον Απόσπασμα από το βιβλίο του Eddington «The Internal Constitution of the Stars« Η θεωρητική καμύλη και τα πειραματικά σημεία για την κοσμική ακτινοβολία μέλανος σώματος – ή κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου – στο σημερινό σύμπαν. Η σημερινή θερμοκρασία της είναι Τ≃2,73 Κ και για προσεγγιστικούς υπολογισμούς Τ≃3 K. https://physicsgg.me/2026/05/21/η-θερμοκρασία-του-μεσοαστρικού-διαστ/

Πράσινο φως του CERN για τον αντικαταστάτη του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) Ο «Μελλοντικός Κυκλικός Επιταχυντής», ή FCC, θα μπορούσε δυνητικά να αποκαλύψει νέα υποατομικά σωματίδια. Ορισμένοι φυσικοί όμως κάνουν λόγο για ακριβό παιχνίδι.Παρά τις διαφωνίες ορισμένων φυσικών που θεωρούν ότι το εγχείρημα είναι ουσιαστικά πεταμένα λεφτά, το CERN αποφάσισε να εντάξει στον σχεδιασμό του τον διάδοχο του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC), ένα ακόμα μεγαλύτερο όργανο που θα στηθεί σε ένα κυκλικό τούνελ μήκους 91 χιλιομέτρων.Εφόσον το σχέδιο εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση των 19 δισ. ευρώ για την πρώτη του φάση, ο «Μελλοντικός Κυκλικός Επιταχυντής», ή FCC, θα τεθεί σε λειτουργία στα μέσα της δεκαετίας του 2040, μετά τον παροπλισμό του LHC.Τα συντρίμμια των συγκρούσεων στον FCC θα μπορούσαν δυνητικά να αποκαλύψουν νέα υποατομικά σωματίδια και να οδηγήσουν σε αναθεώρηση του λεγόμενου Καθιερωμένου Μοντέλου της σωματιδιακής φυσικής, της θεωρίας που περιγράφει τα θεμελιώδη συστατικά του Σύμπαντος. Θα μπορούσαν επίσης να δώσουν λύση στο μυστήριο της σκοτεινής ύλης, μιας υποθετικής και αόρατης μορφής ύλης που λειτούργησε ως βαρυτικός σκελετός για τον σχηματισμό των γαλαξιών στο σύμπαν.Η πρώτη φάση αφορά την κατασκευή ενός επιταχυντή στον οποίο ηλεκτρόνια θα συγκρούονται με ποζιτρόνια, τα αντίστοιχα σωματίδια της αντιύλης. Σε δεύτερη φάση σχεδιάζεται ένας ακόμα μεγαλύτερος επιταχυντής στον οποίο θα συγκρούονται πρωτόνια – όπως στον LHC αλλά σε πολύ μεγαλύτερα επίπεδα ενέργειας.Την Παρασκευή, το CERN ενέταξε τον FCC στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Σωματιδιακή Φυσική. Την τελική έγκριση θα κληθεί ωστόσο να δώσει το Συμβούλιο του CERN, κάτι που αναμένεται το 2028 το νωρίτερο.Η ένταξη του FCC στην ευρωπαϊκή στρατηγική «είναι μνημειώδης απόφαση» σχολίασε στο περιοδικό Science ο Κώστας Φουντάς του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων, πρόεδρος του Συμβουλίου του CERΝ, το οποίο αποτελείται από εκπροσώπους των 25 χωρών-μελών του CERN.«Η κοινότητα τάχθηκε υπέρ του FCC ως της προτιμώμενης λύσης για το επόμενο μεγάλο έργο στο CERN, και αυτό που είναι ακόμη πιο ευχάριστο για μένα είναι ότι τα κράτη-μέλη υποστηρίζουν αυτή την επιλογή» είπε. Δύο φάσεις Στον πρώτο από τους δύο σχεδιαζόμενους επιταχυντές, με την ονομασία FCC-ee, ηλεκτρόνια και ποζιτρόνια θα συγκρούονται με ενέργεια 0,365 TeV. Το γιγάντιο όργανο θα λειτουργεί έτσι ως «εργοστάσιο» μποζονίων Χιγκς για την περαιτέρω μελέτη τους. Η επιβεβαίωση της ύπαρξης του Χιγκς, το οποίο εμπλέκεται στον μηχανισμό μέσω του οποίου η ύλη αποκτά τη μάζα της, ήρθε το 2012 και ήταν η μεγαλύτερη επιτυχία του LHC.Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του FCC-ee, το όργανο προβλέπεται να απεγκατασταθεί από τη σήραγγα και να δώσει τη θέση του σε έναν ακόμα μεγαλύτερο επιταχυντή όπου θα συγκρούονται πρωτόνια, με την ονομασία FCC-hh. Τις ίδιες συγκρούσεις μελετά και ο LHC, όμως ο νέος επιταχυντής θα φτάνει σε επταπλάσια επίπεδα ενέργειας 100 TeV.Ωστόσο, η επιτάχυνση πρωτονίων σε τόσο υψηλές ενέργειες είναι σήμερα τεχνικά αδύνατη και το CERN απλά υποθέτει ότι μέχρι τότε θα υπάρχουν οι κατάλληλες τεχνολογίες. Η υπόθεση αυτή ανησυχεί ορισμένους επιστήμονες, οι οποίοι προειδοποιούν ότι ολόκληρος ο κλάδος της σωματιδιακής φυσικής κινδυνεύει να εγκλωβιστεί από μια τέτοια ενδεχόμενη δέσμευση.Πολλοί υποστηρίζουν, εξάλλου, ότι το CERN ποντάρει στην ανακάλυψη υποθετικών σωματιδίων για τα οποία δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι υπάρχουν, μόνο και μόνο για να εξασφαλίσει χρηματοδότηση για τους ερευνητές του. Όπως επισημαίνουν, ακόμα και o LHC δεν πέτυχε άλλες σημαντικές ανακαλύψεις πέρα από το Χιγκς.Άλλοι, πάλι, διαμαρτύρονται ότι η υλοποίηση του FCC θα εξαντλούσε τη χρηματοδότηση της σωματιδιακής φυσικής για δεκαετίες και θα άφηνε άλλες ερευνητικές οδούς, για παράδειγμα τους γραμμικούς επιταχυντές, χωρίς επαρκείς πόρους.Πέρα από τις επιφυλάξεις ορισμένων φυσικών, ανοιχτό παραμένει και το θέμα της χρηματοδότησης, δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός του CERN αρκεί μόνο για το ήμισυ του έργου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να καλύψει περίπου το 20% του κόστους, οι ΗΠΑ ίσως προσφέρουν 1-3 δισ. ευρώ και ακόμα 1 δισ. ευρώ θα μπορούσε να συγκεντρωθεί από δωρεές. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα κενό 2-3 δισ. ευρώ, το οποίο παραμένει ασαφές πώς θα μπορούσε να καλυφθεί. – https://www.in.gr/2026/05/24/in-science/episthmes/prasino-fos-tou-cern-gia-ton-diadoxo-tou-megalou-epitaxynti-adronion/

Η έρευνα του Hubble καθορίζει τη μελλοντική εμφάνιση του Roman κοντά στο κέντρο του Γαλαξία μας. Η γαλαξιακή διόγκωση του Γαλαξία μας , η βολβώδης περιοχή που περιβάλλει το γαλαξιακό κέντρο, περιέχει μια πυκνή συλλογή από αστέρια, πλανήτες και άλλα ελεύθερα αιωρούμενα αντικείμενα. Αυτή η περιοχή έχει μελετηθεί εδώ και δεκαετίες με πολλά επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια, συμπεριλαμβανομένων των διαστημικών τηλεσκοπίων Hubble και James Webb της NASA . Σύντομα, το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman της NASA θα είναι το πρώτο που θα κάνει τη μελέτη της γαλαξιακής διόγκωσης μέρος των βασικών επιστημονικών του στόχων, βασιζόμενο στα δεδομένα που συλλέχθηκαν από όλα τα αστεροσκοπεία πριν από αυτό. Το οπτικό πεδίο του Roman θα καλύπτει μεγαλύτερη περιοχή με πολύ ταχύτερο ρυθμό από τα προηγούμενα διαστημικά τηλεσκόπια, επιτρέποντάς του να ερευνά εκατομμύρια αστέρια και να βρίσκει χιλιάδες νέους εξωπλανήτες.Για να υποστηρίξουν τον Roman στον χαρακτηρισμό πολυάριθμων αστεριών και πλανητών, οι αστρονόμοι προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν το Hubble για να παρατηρήσουν πολλές από τις ίδιες περιοχές της γαλαξιακής διόγκωσης που θα παρατηρήσει ο Roman στην κεντρική του Χρονομετρική Έρευνα Γαλαξιακής Διόγκωσης . Συγκρίνοντας δεδομένα του Hubble που ελήφθησαν μήνες ή χρόνια νωρίτερα με νέα δεδομένα του Roman, οι αστρονόμοι θα είναι σε θέση να ερμηνεύσουν καλύτερα τις επερχόμενες παρατηρήσεις του Roman. Η ομάδα των τηλεσκοπίων του Roman στοχεύει στην εκτόξευση ήδη από τις αρχές Σεπτεμβρίου 2026.«Μια από τις κορυφαίες προτεραιότητες της έρευνάς μας με το Hubble είναι να καλύψουμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη περιοχή του ουρανού», δήλωσε ο Sean Terry, επικεφαλής του έργου και βοηθός ερευνητής από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, το College Park και το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Greenbelt.Μια εργασία σχετικά με το έργο της ομάδας δημοσιεύτηκε στις 11 Μαΐου 2026 στο Astrophysical Journal . «Μικροί» φακοί, μεγάλες ανακαλύψεις Πολλά πλανητικά συστήματα εντός του Γαλαξία μας εξελίσσονται όπως ακριβώς και το ηλιακό μας σύστημα, ξεκινώντας με την κατάρρευση ενός κοσμικού νέφους αερίου, την ανάπτυξη ενός άστρου και τον σχηματισμό των γύρω πλανητών. Ωστόσο, σε ορισμένα συστήματα, διαφορετικά γεγονότα μπορούν να οδηγήσουν στην εκτίναξη ενός πλανήτη από το σύστημα όπου σχηματίστηκε. Εκατοντάδες από αυτούς τους «αδέσποτους πλανήτες» θα ανιχνευθούν από την Έρευνα Χρονομετρικής Εξογκώματος του Roman, εκτός από προηγουμένως αόρατους, απομονωμένους αστέρες νετρονίων , ακόμη και μαύρες τρύπες με μάζες παρόμοιες με τον Ήλιο μας.Αυτή η έρευνα αποτελείται από έξι περιόδους παρατήρησης 72 ημερών, κατά τις οποίες ο Ρόμαν θα λαμβάνει ένα στιγμιότυπο κάθε 12 λεπτά ενός μεγάλου τμήματος της διόγκωσης (περίπου 1,7 τετραγωνικές μοίρες της περιοχής ή την περιοχή 8,5 πανσελήνων). Ενώ θα ανιχνεύει μια ποικιλία στόχων, η έρευνα είναι βελτιστοποιημένη για να αναζητά έναν συγκεκριμένο τύπο συμβάντος γνωστό ως μικροεστιασμό.Τα συμβάντα μικροεστιασμού , ένας τύπος συμβάντος βαρυτικού εστιασμού, συμβαίνουν όταν το φως από ένα πιο μακρινό αντικείμενο παραμορφώνεται από τη μάζα ενός πιο κοντινού αντικειμένου κατά μήκος της οπτικής επαφής. Αυτά τα συμβάντα συμβαίνουν σε πολύ μικρότερη κλίμακα από τα μεγαλύτερα συμβάντα εστιασμού (της τάξης μεμονωμένων αστεριών αντί για γαλαξίες ή σμήνη γαλαξιών) και μας επιτρέπουν να αναζητήσουμε εξωπλανήτες μεταξύ εμάς και των πυκνά συσκευασμένων αστεριών μέσα στο γαλαξιακό εξόγκωμα.«Το σπουδαίο με τη μικροεστίαση είναι ότι θα μπορούμε να κάνουμε μια πλήρη απογραφή αντικειμένων τόσο μικρών όσο ο Άρης που κινούνται ανάμεσα σε εμάς και αυτά τα πεδία στην εξόγκωση, ανεξάρτητα από το τι είναι αυτό», δήλωσε ο συν-συγγραφέας Jay Anderson του Ινστιτούτου Επιστήμης Διαστημικών Τηλεσκοπίων στη Βαλτιμόρη. Για τον Ρόμαν, από το Hubble Όταν ένα τηλεσκόπιο παρατηρεί ένα αντικείμενο που ασκεί φακό, όπως ένα φωτεινό αστέρι, που ευθυγραμμίζεται με ένα αστέρι στο γαλαξιακό εξόγκωμα, μπορεί να είναι δύσκολο για τους αστρονόμους να αποκρυπτογραφήσουν από ποιο από τα δύο προέρχεται το φως του αστεριού. Επομένως, ο χρονισμός είναι ένα βασικό κριτήριο. Εάν οι αστρονόμοι μπορούν να αναγνωρίσουν τις πηγές φωτός ξεχωριστά πριν συμβεί ένα συμβάν μικροεστιασμού, γίνεται πολύ πιο εύκολο να τις αποσυνδέσουν.Για να συλλέξουν αυτά τα προ-ρωμαϊκά δεδομένα, οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble για να διεξάγουν μια έρευνα μεγάλης κλίμακας, η οποία ξεκίνησε την άνοιξη του 2025, καλύπτοντας μεγάλο μέρος της ίδιας περιοχής που θα παρατηρήσει το Roman στην Έρευνα Χρονο-Περιοχής Γαλαξιακής Διόγκωσης. Το μέγεθος αυτού του προγράμματος είναι ακόμη μεγαλύτερο από δύο προηγούμενες έρευνες (περίπου 0,5 τετραγωνικές μοίρες η καθεμία) που οδήγησαν στο μεγαλύτερο μωσαϊκό του Hubble , αυτό του γειτονικού μας γαλαξία της Ανδρομέδας , το οποίο χρειάστηκε πάνω από 10 χρόνια για να συναρμολογηθεί.«Ο κύριος στόχος αυτών των παρατηρήσεων είναι να μπορέσουμε να εντοπίσουμε αντικείμενα που συμμετέχουν σε γεγονότα εστιασμού κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής έρευνας, συλλαμβάνοντας τα πριν υποστούν το γεγονός εστιασμού», δήλωσε ο Άντερσον. «Όταν, σε μερικά χρόνια, συμβεί ένα γεγονός κατά τη διάρκεια του παρατεταμένου βλέμματος του Ρωμαίου στο πεδίο, μπορούμε να γυρίσουμε πίσω και να πούμε: "Αυτό ήταν ένα κόκκινο αστέρι, αυτό ήταν ένα μπλε αστέρι, και το γεγονός συνέβη όταν το κόκκινο αστέρι πέρασε μπροστά από το μπλε αστέρι"».Τα δεδομένα από το Hubble θα βοηθήσουν επίσης στη διαμόρφωση της ανάλυσης των ίδιων των αντικειμένων που ασκούν φακό. Το ίδιο το συμβάν μικροεστιασμού μετρά μόνο μια αναλογία των μαζών ενός αστέρα που φιλοξενεί και του πλανήτη του. Με δεδομένα από άστρα πριν ή μετά τα συμβάντα μικροεστιασμού τους, ωστόσο, οι επιστήμονες θα είναι σε θέση να μετρήσουν τις μεμονωμένες μάζες των αστεριών, επαναλαμβάνοντας τον τρόπο με τον οποίο το Hubble προσδιόριζε προηγουμένως τη μάζα ενός αστέρα και του πλανήτη του στον Γαλαξία. Αυτή η μέθοδος μετατρέπει μια πιο αδιαφανή μέτρηση της σχέσης μεταξύ ενός αστέρα και του πλανήτη του σε μια πολύ πιο βέβαιη. «Αντί να εκτιμήσουμε την αναλογία μάζας ενός πλανήτη που περιστρέφεται γύρω από ένα αστέρι, μπορούμε να πούμε ότι είμαστε βέβαιοι ότι πρόκειται για έναν πλανήτη με μάζα ίση με τον Κρόνο που περιστρέφεται γύρω από ένα αστέρι που έχει 0,8 ηλιακές μάζες, για παράδειγμα», είπε ο Terry. «Έτσι, με τη βοήθεια της απεικόνισης προδρόμων από το Hubble, μπορείτε να ελπίζετε ότι θα λάβετε άμεσες μετρήσεις των μαζών σε αντίθεση με τις έμμεσες αναλογίες μάζας». Το επόμενο άλμα σε μέγεθος Ενώ η ανακάλυψη εξωπλανητών αποτελεί μεγάλο μέρος της Χρονομετρικής Έρευνας του Roman, η παρατήρηση μιας τόσο μεγάλης περιοχής με το Hubble μπορεί επίσης να βοηθήσει στον εντοπισμό περιοχών εξαφάνισης, πυκνών θυλάκων σκόνης και αερίου που απορροφούν ή διασκορπίζουν το φως, επιτρέποντάς μας να δημιουργήσουμε χάρτες που περιγράφουν λεπτομερώς πού μπορούμε να δούμε αστέρια και πού όχι.Η έρευνα του Hubble αποτέλεσε επίσης την κρίσιμη αρχή ενός ολοκαίνουργιου καταλόγου αστεριών, ο οποίος θα βοηθήσει τους αστρονόμους να χαρακτηρίσουν τα αστέρια που φιλοξενούν εξωπλανήτες που ανακάλυψε ο Roman. Η ερευνητική ομάδα προβλέπει ότι ο Roman θα προσθέσει στον κατάλογο αστεριών του Hubble κατά μια τάξη μεγέθους.«Αυτή η έρευνα του Hubble θα δημιουργήσει έναν κατάλογο με 20 έως 30 εκατομμύρια σημειακές πηγές», δήλωσε ο Terry. «Ωστόσο, μέχρι το τέλος της Έρευνας Χρονο-Περιοχής Γαλαξιακής Διόγκωσης, ο Roman μπορεί να μετρήσει περίπου 200 έως 300 εκατομμύρια και θα παράγει, ουσιαστικά, μερικές από τις βαθύτερες εικόνες που έχουν ληφθεί ποτέ από οποιοδήποτε μέρος του ουρανού».Τα δεδομένα από την πιο πρόσφατη έρευνα του Hubble είναι διαθέσιμα στο Αρχείο Mikulski για Διαστημικά Τηλεσκόπια .Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble λειτουργεί για πάνω από τρεις δεκαετίες και συνεχίζει να κάνει πρωτοποριακές ανακαλύψεις που διαμορφώνουν τη θεμελιώδη κατανόησή μας για το σύμπαν. Το Hubble είναι ένα έργο διεθνούς συνεργασίας μεταξύ της NASA και της ESA (Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος). Η NASA Goddard διαχειρίζεται το τηλεσκόπιο και τις αποστολές. Η Lockheed Martin Space, με έδρα το Ντένβερ, υποστηρίζει επίσης τις αποστολές στο Goddard. Το Ινστιτούτο Επιστήμης Διαστημικών Τηλεσκοπίων στη Βαλτιμόρη, το οποίο λειτουργεί από τον Σύνδεσμο Πανεπιστημίων για την Έρευνα στην Αστρονομία, διεξάγει επιστημονικές επιχειρήσεις Hubble για τη NASA. Το Ρωμαϊκό Διαστημικό Τηλεσκόπιο Nancy Grace διαχειρίζεται από τη NASA Goddard με τη συμμετοχή του Εργαστηρίου Αεριώθησης της NASA στη Νότια Καλιφόρνια, του Caltech/IPAC στην Πασαντίνα της Καλιφόρνια, του Ινστιτούτου Επιστήμης Διαστημικών Τηλεσκοπίων και μιας επιστημονικής ομάδας που αποτελείται από επιστήμονες από διάφορα ερευνητικά ιδρύματα. Οι κύριοι βιομηχανικοί εταίροι είναι η BAE Systems, Inc. στο Μπόλντερ του Κολοράντο, η L3Harris Technologies στη Μελβούρνη της Φλόριντα και η Teledyne Scientific & Imaging στο Θάουζαντ Όουκς της Καλιφόρνια. https://science.nasa.gov/missions/roman-space-telescope/hubble-survey-sets-up-romans-future-look-near-milky-ways-center/ Αυτή η εικόνα από την Έρευνα VISTA VVV δείχνει το γαλαξιακό εξόγκωμα κοντά στον Τοξότη A*, την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία μας. Περιγράφεται μια περιοχή που έχει προγραμματιστεί για παρατήρηση από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman της NASA. Αυτή η περιοχή έχει παρατηρηθεί από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble της NASA.

Ανακαλύφθηκε ο λόγος που τα καβούρια κινούνται με πλάγια βήματα. Πρόκειται για μια εξελικτική επιλογή για λόγους προστασίας. Τα καβούρια μπορεί να οφείλουν το χαρακτηριστικό πλάγιο περπάτημα τους σε ένα και μοναδικό εξελικτικό γεγονός που συνέβη πριν από περίπου 200 εκατομμύρια χρόνια.Οι ερευνητές αποκάλυψαν νέα στοιχεία σχετικά με το πώς τα καβούρια εξελίχθηκαν ώστε να κινούνται πλάγια υποδεικνύοντας ότι αυτός ο ασυνήθιστος τρόπος βάδισης εμφανίστηκε για πρώτη φορά περίπου πριν από 200 εκατομμύρια χρόνια.Τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση «eLife» βασίζονται στη μεγαλύτερη συγκριτική ανάλυση που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα για την κίνηση των καβουριών. Συνδυάζοντας άμεσες παρατηρήσεις ζωντανών καβουριών με εξελικτικά δεδομένα η ομάδα εντόπισε την πλάγια κίνηση σε έναν κοινό πρόγονο της Ιουρασικής περιόδου. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι η μελέτη προσφέρει σημαντικές γνώσεις υποστηριζόμενες από πειστικά στοιχεία και μπορεί να ενδιαφέρει τους επιστήμονες που μελετούν τον τρόπο κίνησης των ζώων.Η πλάγια κίνηση αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα των «αληθινών καβουριών» (Brachyura), της μεγαλύτερης ομάδας δεκάποδων καβουριών. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αυτός ο τρόπος κίνησης μπορεί να βοηθά τα καβούρια να αποφεύγουν τους θηρευτές επειδή τους επιτρέπει να διαφεύγουν προς λιγότερο προβλέψιμες κατευθύνσεις.«Η πλάγια κίνηση μπορεί να συνέβαλε σημαντικά στην οικολογική επιτυχία των αληθινών καβουριών», δήλωσε ο Γιούουκι Καβαμπάτα αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ναγκασάκι και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης. «Υπάρχουν περίπου 7.904 είδη καβουριών. Έχουν αποικίσει ποικίλα περιβάλλοντα σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων χερσαίων, γλυκού νερού και βαθέων θαλάσσιων οικοσυστημάτων ενώ το σώμα τους σε μορφή καβουριού έχει εξελιχθεί επανειλημμένα μέσα από ένα φαινόμενο γνωστό ως καβουροποίηση». Τα ερωτήματα Παρά τον μεγάλο όγκο πληροφοριών για τα αληθινά καβούρια τα δεδομένα σχετικά με τη συμπεριφορά κίνησής τους παραμένουν περιορισμένα. Αν και τα περισσότερα είδη κινούνται πλάγια, υπάρχουν ορισμένες ομάδες που περπατούν προς τα εμπρός, γεγονός που δημιούργησε σημαντικά ερωτήματα. Πότε εμφανίστηκε η πλάγια κίνηση; Πόσες φορές εξελίχθηκε; Και πόσες φορές εγκαταλείφθηκε;Για να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα, οι ερευνητές μελέτησαν τα πρότυπα κίνησης 50 ειδών αληθινών καβουριών. Χρησιμοποιώντας απλές βιντεοκάμερες, κατέγραψαν κάθε είδος για 10 λεπτά μέσα σε κυκλικές πλαστικές αρένες σχεδιασμένες ώστε να μοιάζουν με το φυσικό τους περιβάλλον. Λόγω πρακτικών περιορισμών καταγράφηκε ένα μόνο άτομο από κάθε είδος.Στη συνέχεια συνέκριναν αυτές τις παρατηρήσεις με δεδομένα από μια ήδη δημοσιευμένη φυλογενετική ανάλυση των καβουριών Brachyura η οποία ανακατασκεύαζε την εξελικτική ιστορία της ομάδας χρησιμοποιώντας αλληλουχίες από 10 γονίδια σε 344 είδη που αντιπροσώπευαν τις περισσότερες μεγάλες εξελικτικές γραμμές καβουριών. Το δέντρο Επειδή τα δεδομένα συμπεριφοράς και η φυλογενετική ανάλυση δεν περιλάμβαναν πάντοτε τα ίδια ακριβώς είδη, οι ερευνητές απλοποίησαν το εξελικτικό δέντρο ώστε να περιλαμβάνει 44 γένη, μαζί με πέντε οικογένειες και μία υπεροικογένεια. Όπου χρειαζόταν, χρησιμοποιήθηκαν στενά συγγενικές ομάδες ως υποκατάστατα για τα ελλείποντα είδη.Από τα 50 είδη που μελετήθηκαν, τα 35 κινούνταν κυρίως πλάγια, ενώ τα 15 κυρίως προς τα εμπρός. Χαρτογραφώντας αυτές τις συμπεριφορές πάνω στο εξελικτικό δέντρο οι ερευνητές κατέληξαν ότι η πλάγια κίνηση πιθανότατα εξελίχθηκε μόνο μία φορά.Σύμφωνα με την ανάλυση η συμπεριφορά αυτή εμφανίστηκε σε έναν κοινό πρόγονο που κινούνταν προς τα εμπρός, κοντά στη βάση των καβουριών Eubrachyura, μιας ομάδας που περιλαμβάνει τα πιο εξελιγμένα καβούρια, και στη συνέχεια διατηρήθηκε σε όλη την εξελικτική ιστορία των αληθινών καβουριών.«Αυτό το μοναδικό γεγονός έρχεται σε έντονη αντίθεση με το φαινόμενο καβουροποίησης το οποίο έχει συμβεί επανειλημμένα στα δεκάποδα είδη. Αυτό δείχνει ότι, ενώ τα σχήματα σώματος μπορούν να συγκλίνουν πολλές φορές οι συμπεριφορικές αλλαγές όπως το πλάγιο περπάτημα μπορεί να είναι εξαιρετικά σπάνιες» λέει ο Καβαμπάτα. Μοναδικό Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτή η εξελικτική αλλαγή ίσως έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία των αληθινών καβουριών. Η πλάγια κίνηση επιτρέπει στα καβούρια να μετακινούνται γρήγορα προς οποιαδήποτε πλευρική κατεύθυνση κάτι που πιθανώς βελτιώνει την ικανότητά τους να αποφεύγουν τους θηρευτές.Ταυτόχρονα η μελέτη υποδηλώνει ότι αυτός ο τύπος κίνησης είναι δύσκολο να εξελιχθεί επειδή ενδέχεται να επηρεάζει άλλες σημαντικές συμπεριφορές όπως το σκάψιμο η αναζήτηση τροφής και το ζευγάρωμα. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι το πλάγιο περπάτημα φαίνεται να είναι μοναδικό στα αληθινά καβούρια με ελάχιστες πιθανές ομοιότητες σε άλλα ζώα όπως οι αράχνες καβουριού και οι νύμφες των leafhopper.Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι οι περιβαλλοντικές συνθήκες αποτέλεσαν πιθανότατα ακόμη έναν σημαντικό παράγοντα για την εξελικτική επιτυχία των καβουριών. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η πλάγια κίνηση εμφανίστηκε περίπου πριν από 200 εκατομμύρια χρόνια, στις αρχές της Ιουρασικής περιόδου, αμέσως μετά τη μαζική εξαφάνιση Τριασικού–Ιουρασικού.Εκείνη την εποχή σημειώθηκαν μεγάλες περιβαλλοντικές αλλαγές, όπως η διάσπαση της Παγγαίας, η εξάπλωση ρηχών θαλάσσιων οικοσυστημάτων και η πρώιμη Μεσοζωική Θαλάσσια Επανάσταση. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτές οι αλλαγές δημιούργησαν νέες οικολογικές ευκαιρίες που βοήθησαν τα αληθινά καβούρια να διαφοροποιηθούν και να εξαπλωθούν.«Για να κατανοήσουμε καλύτερα τον σχετικό ρόλο της καινοτομίας και των περιβαλλοντικών αλλαγών, χρειαζόμαστε περαιτέρω αναλύσεις που να συνδέουν την εξέλιξη των χαρακτηριστικών με τη διαφοροποίηση των ειδών, χρονοδιαγράμματα βασισμένα σε απολιθώματα και δοκιμές που να εξετάζουν τα προσαρμοστικά πλεονεκτήματα της πλάγιας κίνησης. Τα παρόντα αποτελέσματα δείχνουν ότι η πλάγια κίνηση στα αληθινά καβούρια είναι ένα σπάνιο αλλά καινοτόμο χαρακτηριστικό που μπορεί να συνέβαλε στην οικολογική τους επιτυχία. Τέτοιες καινοτομίες μπορούν να ανοίξουν νέες προσαρμοστικές ευκαιρίες, ενώ ταυτόχρονα περιορίζονται από την εξελικτική ιστορία και το οικολογικό πλαίσιο. Μέσα από άμεσες παρατηρήσεις συμπεριφοράς και ένα φυλογενετικό πλαίσιο, αυτή η εργασία διευρύνει την κατανόησή μας για το πώς οι τρόποι κίνησης των ζώων εξελίσσονται και διατηρούνται μέσα στον χρόνο» λέει ο Καβαμπάτα. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2108988/anakalyfthike-o-logos-poy-ta-kavoyria-kinoyntai-me-plagia-vimata/ Πίθηκοι παίζουν πλέον videogames για… διασκέδαση και όχι για πειράματα. Η περιέργεια και όχι η ανταμοιβή είναι το κίνητρο τους δείχνει νέα μελέτη. Οι πίθηκοι καλούνται συχνά να ασχοληθούν με κάποιο βιντεοπαιχνίδι στο πλαίσιο κάποιας έρευνας με το κίνητρο τους μέχρι σήμερα να φαινόταν να είναι αποκλειστικά η ανταμοιβή τροφής αλλά μια νέα μελέτη δείχνει ότι κάποιοι πίθηκοι παρακινούνται να παίζουν από περιέργεια και μόνο αφήνοντας τους επιστήμονες έκπληκτους.Σύμφωνα με τους ερευνητές τα ευρήματα μπορούν να οδηγήσουν σε καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η περιέργεια επηρεάζει τη συμπεριφορά των ζώων.Η περιέργεια λειτουργεί ανεξάρτητα από εξωτερικές ανταμοιβές όπως η τροφή ή οι ευκαιρίες αναπαραγωγής και ωθεί τα ζώα να εξερευνούν το περιβάλλον τους. Ωστόσο παραμένει ασαφές γιατί ορισμένα στοιχεία του περιβάλλοντος προκαλούν μεγαλύτερη περιέργεια από άλλα. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η περιέργεια τείνει να εστιάζει σε ερεθίσματα μέτριας πολυπλοκότητας ή αβεβαιότητας, αποφεύγοντας καταστάσεις που είναι υπερβολικά απλές ή υπερβολικά σύνθετες.Ωστόσο ελάχιστες μελέτες έχουν εξετάσει αυτή την παρόρμηση στα ζώα. Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Κιότο στην Ιαπωνία μελέτησαν πώς λειτουργεί η περιέργεια στους πιθήκους βάζοντας τους να ασχοληθούν με ένα βιντεοπαιχνίδι με οθόνη αφής.Τα τελευταία χρόνια τα βιντεοπαιχνίδια έχουν χρησιμοποιηθεί ως εργαλεία για την εκπαίδευση γνωστικών δεξιοτήτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων. Παράλληλα διάφορες έρευνες έχουν εξετάσει αν τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να ενισχύσουν την ενασχόληση ζώων σε εργαστήρια και ζωολογικούς κήπους και ενδεχομένως να βελτιώσουν την ευημερία τους. Η ανακάλυψη O Σακούμι Ίκι συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «iScience» εξήγησε ότι αρχικά μελετούσε τη συμπεριφορά παιχνιδιού άγριων πιθήκων και για αυτό επιθυμούσε εδώ και καιρό να δημιουργήσει εργαστηριακές συνθήκες όπου η παιχνιδιάρικη συμπεριφορά των πιθήκων θα μπορούσε να εμφανιστεί φυσικά.Οι ερευνητές προσπάθησαν να εντοπίσουν ποια ακριβώς ερεθίσματα μπορούν να προκαλέσουν την περιέργεια των ιαπωνικών μακάκων που συμμετείχαν στη μελέτη.Ανέπτυξαν ένα παιχνίδι με οθόνη αφής εμπνευσμένο από το κρυφτό. Στο παιχνίδι αυτό όταν ένας πίθηκος πατούσε ένα κουμπί στην οθόνη εμφανιζόταν μια μαριονέτα σε διαφορετικό σημείο της οθόνης ανάλογα με το κουμπί που επέλεγε. Οι εμφανίσεις της μαριονέτας αντιστοιχούσαν σε διαφορετικά επίπεδα «θορύβου» με τη θέση της να γίνεται λιγότερο προβλέψιμη όσο αυξανόταν το επίπεδο αβεβαιότητας.Οι επιστήμονες παρατήρησαν τις αντιδράσεις των πιθήκων σε μεσαία επίπεδα αβεβαιότητας σε σύγκριση με χαμηλά και υψηλά επίπεδα. Διαπίστωσαν ότι οι πίθηκοι προτιμούσαν το κουμπί με τη μεσαία αβεβαιότητα όπου η θέση της μαριονέτας ήταν κάπως προβλέψιμη αλλά εξακολουθούσε να παρουσιάζει μέτρια αβεβαιότητα.Αυτό δείχνει ότι οι μακάκοι όπως και οι άνθρωποι έχουν την τάση να εξερευνούν ενεργά ερεθίσματα με μέτριο επίπεδο αβεβαιότητας αντί για καταστάσεις που είναι υπερβολικά απλές ή εντελώς τυχαίες. Οι πίθηκοι πέρασαν επίσης μεγάλα χρονικά διαστήματα παίζοντας το παιχνίδι γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το παιχνίδι κατάφερε να ενεργοποιήσει την περιέργειά τους.O Δρ. Ίκι δήλωσε ότι σε τυπικά γνωστικά πειράματα οι πίθηκοι συνήθως λαμβάνουν τροφή ως ανταμοιβή για να διατηρούν το ενδιαφέρον τους, επομένως δεν ήταν καθόλου βέβαιη ότι θα ασχολούνταν με το παιχνίδι χωρίς ανταμοιβή. Ωστόσο, όπως είπε, ορισμένοι πίθηκοι έπαιξαν σχεδόν 100 γύρους χωρίς καμία ανταμοιβή κάτι που αποτέλεσε μεγάλη έκπληξη για τους ερευνητές.Στο μέλλον οι επιστήμονες ελπίζουν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα ευρήματα για να αναπτύξουν περισσότερα παιχνίδια που θα προσελκύουν την περιέργεια των πιθήκων. Στόχος τους είναι να εντοπίσουν τους νευρικούς και γνωστικούς μηχανισμούς πίσω από την περιέργεια, ώστε να αποκτήσουν μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση αυτού του φαινομένου. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2108876/pithikoi-paizoyn-pleon-videogames-gia-diaskedasi-kai-ochi-gia-peiramata/

Το James Webb ανέλυσε για πρώτη φορά με λεπτομέρεια τη γεωλογία ενός εξωπλανήτη Πρόκειται για μια υπεργαία με ιδιαίτερα ενδιαφέροντα όσο και... απόκοσμα χαρακτηριστικά. Αστρονόμοι κατάφεραν για πρώτη φορά να αναλύσουν άμεσα την επιφάνεια ενός πλανήτη πέρα από το ηλιακό μας σύστημα με τη βοήθεια του πανίσχυρου διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb.Ο εξωπλανήτης που μελετήθηκε, ο LHS 3844 b, ανήκει στην κατηγορία της «υπεργαίας» στην οποία ανήκουν πλανήτες με μάζα μεγαλύτερη από αυτή της Γης αλλά μικρότερη από τους γίγαντες αερίου του ηλιακού μας συστήματος.Ο LHS 3844 b είναι περίπου 30% μεγαλύτερος από τη Γη και βρίσκεται σχεδόν 50 έτη φωτός μακριά από τον πλανήτη μας. Σε αντίθεση με τις περισσότερες μελέτες εξωπλανητών που επικεντρώνονται στις ατμόσφαιρες τους οι αστρονόμοι ανέλυσαν τη θερμότητα που εκπέμπεται απευθείας από την επιφάνεια του πλανήτη.Τα ευρήματα αποκαλύπτουν έναν σκοτεινό κόσμο χωρίς ατμόσφαιρα που πιθανόν μοιάζει με τον Ερμή. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι αυτού του είδους η άμεση ερμηνεία της γεωλογίας ενός μακρινού πλανήτη αποτελεί το επόμενο βήμα στην κατανόηση της φύσης τους.Η Λάουρα Κράιντμπεργκ από το Ινστιτούτο Αστρονομίας Μαξ Πλανκ επικεφαλής των παρατηρήσεων του LHS 3844 b δήλωσε ότι χάρη στην εξαιρετική ευαισθησία του James Webb μπορούν πλέον να ανιχνεύουν φως που προέρχεται απευθείας από την επιφάνεια ενός τόσο μακρινού βραχώδους πλανήτη. Όπως είπε πρόκειται για έναν σκοτεινό, καυτό και έρημο βράχο χωρίς ατμόσφαιρα.Ο LHS 3844 b ανακαλύφθηκε το 2019 και περιστρέφεται γύρω από έναν ψυχρό ερυθρό νάνο αστέρα μέσα σε μόλις 11 ώρες. Ο πλανήτης είναι παλιρροϊκά κλειδωμένος κάτι που σημαίνει ότι η μία πλευρά του κοιτά συνεχώς προς το άστρο ενώ η άλλη παραμένει μόνιμα στο σκοτάδι. Η φωτεινή πλευρά φτάνει θερμοκρασίες περίπου 725 βαθμών Κελσίου.Το 2023 και το 2024 η ερευνητική ομάδα παρατήρησε τρεις δευτερεύουσες εκλείψεις όταν ο πλανήτης πέρασε πίσω από το άστρο του. Χρησιμοποιώντας το όργανο υπερύθρων MIRI του James Webb οι ερευνητές μέτρησαν την υπέρυθρη ακτινοβολία από την εξαιρετικά θερμή πλευρά του πλανήτη και έτσι μελέτησαν την επιφάνειά του. Τα ευρήματα Συγκρίνοντας τα δεδομένα με γνωστά πετρώματα και ορυκτά από τη Γη, τη Σελήνη και τον Άρη οι ερευνητές απέκλεισαν το ενδεχόμενο ο πλανήτης να διαθέτει φλοιό παρόμοιο με της Γης πλούσιο σε πυρίτιο και γρανίτη. Τέτοιοι φλοιοί συνήθως σχηματίζονται μέσω γεωλογικών διεργασιών που σχετίζονται με το νερό και την τεκτονική δραστηριότητα.Αντίθετα τα στοιχεία δείχνουν ότι η επιφάνεια του πλανήτη κυριαρχείται από βασάλτη, ένα σκούρο ηφαιστειακό πέτρωμα πλούσιο σε σίδηρο και μαγνήσιο, παρόμοιο με αυτό που συναντάται στη Σελήνη και στον Ερμή. Σύμφωνα με τον επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης Σεμπάστιαν Ζίμπα από το Κέντρο Αστροφυσικής Χάρβαρντ Σμιθσόνιαν ο πλανήτης πιθανότατα περιέχει ελάχιστο νερό.Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η επιφάνεια του LHS 3844 b είναι σχετικά νεαρή και έχει διαμορφωθεί από πρόσφατη ηφαιστειακή δραστηριότητα με φρέσκια λάβα που δεν έχει ακόμη διαβρωθεί από μικρομετεωρίτες. Ωστόσο τέτοια δραστηριότητα συνήθως απελευθερώνει αέρια όπως διοξείδιο του άνθρακα ή διοξείδιο του θείου τα οποία δεν εντοπίστηκαν από το MIRI.Μια άλλη πιθανότητα είναι ο πλανήτης να καλύπτεται από ένα παχύ στρώμα σκοτεινού και λεπτόκοκκου υλικού που σχηματίστηκε έπειτα από μακροχρόνια έκθεση σε ακτινοβολία και προσκρούσεις μετεωριτών όπως συμβαίνει στη Σελήνη και στον Ερμή. Χωρίς ατμόσφαιρα η επιφάνεια θα ήταν ιδιαίτερα ευάλωτη στη λεγόμενη διαστημική διάβρωση μια διαδικασία που σταδιακά καταστρέφει και σκουραίνει τα πετρώματα. Οι επιστήμονες σχεδιάζουν νέες παρατηρήσεις με το James Webb για να καθορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ιδιότητες της επιφάνειας του πλανήτη και να διαπιστώσουν αν αποτελείται από συμπαγή βράχο ή από χαλαρό διαβρωμένο υλικό. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2108852/to-james-webb-anelyse-gia-proti-fora-me-leptomereia-ti-geologia-enos-exoplaniti/

Η εξίσωση του Dirac και η εξέλιξή της. Η εξίσωση του Dirac, ειδικά όταν εφαρμόστηκε στο άτομο του υδρογόνου, πέτυχε: ● να αναπαραγάγει όλες τις επιτυχίες του μη σχετικιστικού ατομικού μοντέλου του Schrödinger, ● να ενσωματώσει την αναλλοιότητα Lorentz της ειδικής θεωρίας της σχετικότητας, προβλέποντας έτσι τις μικρές σχετικιστικές διορθώσεις στα ενεργειακά επίπεδα, οι οποίες είχαν παρατηρηθεί πειραματικά, ● να προβλέψει φυσιολογικά το σπιν, μια εγγενή μαγνητική ροπή του ηλεκτρονίου, που μεταξύ άλλων, διπλασιάζει τον αριθμό των ηλεκτρονιακών καταστάσεων για έναν δεδομένο κύριο κβαντικό αριθμό n, από n2 καταστάσεις σε 2n2 καταστάσεις, ● να προβλέψει τα αντισωματίδια (δηλαδή την αντιύλη) από τις λύσεις αρνητικής ενέργειας και τον σωστό τρόπο να «γεμίσουν οι οπές» στη θάλασσα Dirac αυτών των λύσεων. Ο Dirac πήρε το βραβείο Νόμπελ για αυτήν τη θεμελιώδη ανακάλυψη.Η πρώτη επιτυχία δεν ήταν εύκολη ούτε εγγυημένη. Ο Schrödinger ήταν στην πραγματικότητα ο πρώτος που δοκίμασε την εξίσωση που γνωρίζουμε σήμερα ως εξίσωση Klein-Gordon, πριν από τους Klein και Gordon. Για να προάγει το μοντέλο του σε σχετικιστικό, ξεκίνησε από τη γνωστή σχετικιστική σχέση ενέργειας-ορμής: . Αντικαθιστώντας την ενέργεια και την ορμή με τους αντίστοιχους κβαντικούς τελεστές ( και ), κατέληξε σε μια εξίσωση με δεύτερες παραγώγους: . Ωστόσο, η εξίσωση αυτή – η οποία σήμερα γνωρίζουμε ότι περιγράφει σχετικιστικά σωματίδια με σπιν 0 – παρουσίαζε δύο σοβαρά προβλήματα. Αφενός, αποτύγχανε να περιγράψει σωστά την λεπτή υφή στο φάσμα του υδρογόνου. Αφετέρου, επειδή περιείχε δεύτερες παραγώγους ως προς τον χρόνο, η διατηρούμενη πυκνότητα πιθανότητας δεν είναι θετικά ορισμένη και συνεπώς δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως πιθανότητα. Αγνοώντας το σπιν του ηλεκτρονίου, έδινε λύσεις που δεν συμφωνούσαν πλήρως με το πείραμα. Ωστόσο, ο Dirac αναζητούσε μια εξίσωση συμβατή με την ειδική σχετικότητα, η οποία – όπως και η εξίσωση Schrödinger – να είναι πρώτης τάξης ως προς τον χρόνο, αλλά ταυτόχρονα και πρώτης τάξης ως προς τις χωρικές παραγώγους. Έτσι, πρότεινε μια σχέση της μορφής: , η οποία, σε μορφή διαφορικής εξίσωσης με τελεστές, γράφεται: . Για να είναι αυτή η γραμμική μορφή μαθηματικά συμβατή με τη σχέση , ο Dirac συνειδητοποίησε ότι οι συντελεστές και δεν μπορούσαν να είναι απλοί αριθμοί, αλλά έπρεπε να ικανοποιούν συγκεκριμένους κανόνες αντιαντιμετάθεσης: , , . Έπρεπε δηλαδή να είναι πίνακες.Αν δούμε την μονοδιάστατη εξίσωση Dirac (έστω μόνο κατά τον άξονα x), η εξίσωση απλοποιείται αισθητά σε: . Σε αυτή την απλή μονοδιάστατη περίπτωση, τα και μπορούν να αναπαρασταθούν μέσω των πινάκων Pauli και η κυματοσυνάρτηση έχει μόνο 2 συνιστώσες. Όμως, στις τρεις χωρικές διαστάσεις, απαιτούνται τέσσερις πίνακες (τρεις για το διάνυσμα και ένας για το ). Από την δομή της άλγεβρας Clifford προκύπτει ότι η ελάχιστη μη τετριμμένη αναπαράσταση απαιτεί πίνακες διαστάσεων 4×4. Έτσι, η κυματοσυνάρτηση μετατρέπεται αναγκαστικά σε ένα «σπίνορα» τεσσάρων συνιστωσών. Πίσω από αυτή τη μαθηματική δομή (που ορίζει μια Άλγεβρα Clifford) κρυβόταν νέα φυσική. Η δομή αυτή ενσωμάτωνε φυσικά τόσο τις δύο καταστάσεις σπιν όσο και την ύπαρξη λύσεων που αντιστοιχούν σε αντισωματίδια.Οι λύσεις αρνητικής ενέργειας αποτέλεσαν αρχικά ένα βαθύ θεωρητικό πρόβλημα. Ο Dirac πρότεινε ότι, λόγω της απαγορευτικής αρχής του Pauli, όλες οι καταστάσεις αρνητικής ενέργειας είναι ήδη κατειλημμένες στο θεμελιώδες κενό, σχηματίζοντας την λεγόμενη “θάλασσα του Dirac”. Έτσι, μπορούμε να διεγείρουμε το κενό είτε προσθέτοντας ηλεκτρόνια θετικής ενέργειας είτε αφαιρώντας ένα ηλεκτρόνιο από μια κατειλημμένη κατάσταση αρνητικής ενέργειας. Η απουσία αυτή εμφανίζεται ως “οπή” που συμπεριφέρεται σαν σωματίδιο με θετικό φορτίο: το ποζιτρόνιο. Η εικόνα της θάλασσας του Dirac υπήρξε ιστορικά καθοριστική για την πρόβλεψη της αντιύλης, αν και αργότερα αντικαταστάθηκε από την πληρέστερη ερμηνεία της Κβαντικής Θεωρίας Πεδίου, όπου τα αντισωματίδια προκύπτουν φυσικά μέσω της κβάντωσης των πεδίων.Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1930, η εξίσωση του Dirac ενσωματώθηκε στην Κβαντική Θεωρία Πεδίου, όπου το ερμηνεύτηκε όχι ως απλή χωρική κυματοσυνάρτηση, αλλά ως φερμιονικό πεδίο του οποίου οι τελεστές υπακούν σε σχέσεις αντιαντιμετάθεσης. Σε αντίθεση με τα μποζονικά πεδία (όπως το ηλεκτρομαγνητικό), η αντιαντιμεταθετικότητα των φερμιονίων – δηλαδή η αλλαγή προσήμου κατά την εναλλαγή τους – αποτελεί την μαθηματική έκφραση της απαγορευτικής αρχής του Pauli. Αυτό το θεμελιώδες χαρακτηριστικό αποτρέπει τη συνύπαρξη δύο ηλεκτρονίων στην ίδια ακριβώς κατάσταση, εξασφαλίζοντας έτσι την σταθερότητα της ύλης. Πλέον, μέσω τέτοιων πεδίων, τα οποία έχουν την ιδιότητα να δημιουργούν και να καταστρέφουν σωματίδια, περιγράφονται όλες οι γνωστές μη βαρυτικές θεμελιώδεις αλληλεπιδράσεις στη Φύση.Έτσι, το άτομο του υδρογόνου κατά Dirac ενσωματώθηκε για πρώτη φορά στη θεωρία της Κβαντικής Ηλεκτροδυναμικής (QED). Η θεωρία αυτή συνδύασε το πεδίο Dirac με το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο. Τη δεκαετία του 1940, οι φυσικοί ανέπτυξαν τεχνικές για να υπολογίζουν ολοένα και πιο λεπτές κβαντικές διορθώσεις («διορθώσεις βρόχου»), και σταδιακά, μέσω της ανάπτυξης θεωριών βαθμίδας Yang–Mills, της ηλεκτρασθενούς ενοποίησης και της κβαντικής χρωμοδυναμικής, η θεωρία εξελίχθηκε τελικά στο σύγχρονο Καθιερωμένο Πρότυπο των στοιχειωδών σωματιδίων.Ωστόσο, όταν προσπαθούμε να συνδυάσουμε το Καθιερωμένο Πρότυπο με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν, προκύπτουν σοβαρές θεωρητικές δυσκολίες, κυρίως επειδή η κβαντική βαρύτητα δεν είναι επανακανονικοποιήσιμη με τις συνήθεις διαταρακτικές μεθόδους. Η Θεωρία των Χορδών έχει προταθεί ως ένα κομψό θεωρητικό πλαίσιο που δυνητικά επιλύει αυτές τις ασυνέπειες, ωστόσο παραμένει μέχρι σήμερα πειραματικά αναπόδεικτη.Αυτά τα ανοιχτά ερωτήματα εμφανίζονται σε πολύ πιο περίπλοκο επίπεδο από αυτό που μελέτησε ο Dirac. Ενώ η συνεισφορά του ήταν θεμελιώδης, ο ίδιος διαφώνησε έντονα με εξελίξεις όπως η τεχνική της επανακανονικοποίησης (renormalization), την οποία απέρριψε ως ένα «μαθηματικό τρικ» συγκάλυψης των απείρων. Πρακτικά, η επανακανονικοποίηση λειτουργεί εξαιρετικά και αποτελεί βασικό εργαλείο της σύγχρονης Κβαντικής Θεωρίας Πεδίου.Σήμερα κατανοούμε ότι η επανακανονικοποίηση είναι ένα απαραίτητο μαθηματικό εργαλείο των κβαντικών θεωριών πεδίου. Ωστόσο, μέσω των Ενεργών Θεωριών Πεδίου (EFT),αναγνωρίζουμε ότι το Καθιερωμένο Πρότυπο πιθανότατα αποτελεί προσέγγιση χαμηλών ενεργειών μιας βαθύτερης θεωρίας, επιβεβαιώνοντας κατά κάποιο τρόπο την διαίσθηση του Dirac ότι η τελική θεωρία δεν θα έπρεπε να παράγει καθόλου άπειρα. πηγή: Why did Dirac’s 1928 relativistic hydrogen model stand out, and what limitations does it still face today? διαβάστε επίσης: Aπό την εξίσωση του αρμονικού κύματος στην εξίσωση Dirac https://physicsgg.me/2013/02/21/aπό-την-εξίσωση-του-αρμονικού-κύματος-σ/ Ο Paul Dirac H εξίσωση του Dirac γραμμένη στην πιο κομψή και συμπαγή εκδοχή της

Θολές κουκκίδες ως UFO. Το αμερικανικό Πεντάγωνο έδωσε στη δημοσιότητα αρχεία που περιλαμβάνουν φωτογραφίες, βίντεο και έγγραφα που σχετίζονται με Αγνώστου Ταυτότητας Ιπτάμενα Αντικείμενα UFO ή Μη Αναγνωρισμένα Ανώμαλα Φαινόμενα (UAP). Η κίνηση αυτή στοχεύει στην αύξηση της διαφάνειας. Οι ειδικοί λένε ότι τα αρχεία «δεν είναι κάτι το μη-αναμενόμενο». Ορισμένες από τις φωτογραφίες είναι παρόμοιες με εικόνες που είχαν κυκλοφορήσει στο παρελθόν και δείχνουν θολές κουκκίδες που έχουν εντοπιστεί από στρατιωτικά αεροσκάφη των ΗΠΑ, ή τραβήχτηκαν από αστροναύτες του προγράμματος Απόλλων.Η δημοσιοποίηση έρχεται αφότου ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έδωσε εντολή στο Πεντάγωνο και σε άλλες ομοσπονδιακές υπηρεσίες να εντοπίσουν και να δημοσιεύσουν κυβερνητικά αρχεία που σχετίζονται με «εξωγήινη ζωή, μη αναγνωρισμένα εναέρια φαινόμενα και αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα» μέσω μιας ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον Φεβρουάριο. Νωρίτερα, το 2021, το Πεντάγωνο είχε δημοσιεύσει μια έκθεση διερεύνησης για τα UAP, η οποία δεν βρήκε κανένα στοιχείο που να συνδέει τέτοια φαινόμενα με εξωγήινους ή εξωγήινη δραστηριότητα.«Αυτά τα αρχεία, κρυμμένα πίσω από διαβαθμίσεις, τροφοδοτούσαν για πολύ καιρό δικαιολογημένες εικασίες- και ήρθε η ώρα να τα δει ο αμερικανικός λαός με τα ίδια του τα μάτια», δήλωσε ο Υπουργός Άμυνας Pete Hegseth σε δήλωσή του που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή. «Αυτή η δημοσιοποίηση αποχαρακτηρισμένων εγγράφων αποδεικνύει την ειλικρινή δέσμευση της Κυβέρνησης Τραμπ για πρωτοφανή διαφάνεια».Ο φυσικός και πρώην διευθυντής του All-Domain Anomaly Resolution Office του Πενταγώνου, Sean Kirkpatrick, αναφέρει ότι τα αρχεία είναι πιο πιθανό να τροφοδοτήσουν τις εικασίες παρά να τις κατευνάσουν. Δήλωσε ότι: «δεν υπάρχει τίποτα το απροσδόκητο στη δημοσιοποίησή τους. Και χωρίς καμία ανάλυση ή πλαίσιο, αυτό θα χρησιμεύσει μόνο για να τροφοδοτήσει περισσότερες εικασίες, συνωμοσιολογία και ψευδοεπιστήμη του καναπέ, ιδιαίτερα από τον θεατρικό θίασο των πολιτικών παιχνιδιών».Ο ανεξάρτητος ερευνητής και σκεπτικιστής των UAP, Mick West, λέει ότι, ενώ η δημοσιοποίηση περιλαμβάνει νέα βίντεο και αναφορές πιλότων, δεν υπάρχει «τίποτα πραγματικά ενδιαφέρον να βρεθεί μέχρι στιγμής, εκτός από περισσότερες αδιάφορες θολές κουκκίδες και παραλλάξεις». Μια φωτογραφία από την αποστολή Απόλλων 12 δείχνει θολές κουκκίδες στο δεξί άκρο της εικόνας, πάνω από τον ορίζοντα. Άλλη μια θολή κουκκίδα σε φωτογραφία από την αποστολή του Απόλλων 12 πηγή: https://www.scientificamerican.com/article/pentagon-releases-trove-of-new-ufo-files-but-skeptics-arent-impressed/