Πλανήτης Αρης.

[Δροσος Γεωργιος]

Αυτή είναι η φωτογραφία νούμερο 100 χιλιάδες από την επιφάνεια του Άρη από το δορυφόρο MRO (βίντεο)

Στην ιστορική εικόνα αποτυπώνονται με λεπτομέρεια διαφόρων ειδών γεωλογικές δομές του Κόκκινου Πλανήτη.

Σε λίγους μήνες ο δορυφόρος της NASA που ονομάζεται Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) θα ξεκινήσει το 20ό έτος παρατήρησης του Άρη από ψηλά. Η NASA έδωσε στη δημοσιότητα μια νέα φωτογραφία που κατέγραψε ο MRO με την οποία το άλμπουμ του δορυφόρου από την επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη συμπληρώνει τις 100 χιλιάδες εικόνες.Η φωτογραφία ορόσημο, που τραβήχτηκε στις 7 Οκτωβρίου με την κάμερα HiRISE του MRO, δείχνει ένα σκοτεινό και άγονο τοπίο από υψώματα, κρατήρες και αμμόλοφους γνωστό ως Syrtis Major. Η περιοχή αυτή βρίσκεται νοτιοανατολικά του κρατήρα Jezero, της αρχαίας λίμνης όπου το ρόβερ Perseverance της NASA που αναζητά ενδείξεις ζωής και από μακριά φαίνεται ως μια τεράστια σκοτεινή κηλίδα όταν παρατηρείται από διαστημικά τηλεσκόπια όπως το Hubble.Το MRO έχει παρατηρήσει την περιοχή πολλές φορές στο παρελθόν και έχει εντοπίσει διάφορα στοιχεία όπως για παράδειγμα, ότι οι αμμόλοφοι εκεί μετακινούνται αργά στην επιφάνεια του πλανήτη.«Η HiRISE δεν έχει απλώς ανακαλύψει πόσο διαφορετική είναι η επιφάνεια του Άρη από αυτή της Γης, αλλά μας έχει δείξει και πώς αυτή η επιφάνεια αλλάζει με τον χρόνο. Έχουμε δει πεδία αμμόλοφων να προχωρούν με τον άνεμο και κατολισθήσεις να κατρακυλούν σε απότομες πλαγιές» αναφέρει   η Λέσλι Ταμπάρι αναπληρώτρια επιστημονική υπεύθυνη του έργου MRO στο Εργαστήριο Αεριώθησης της NASA, το περίφημο JPL που εμπλέκεται και συνήθως διευθύνει τις περισσότερες αποστολές της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας.

 

Τα κέρδη

Η μελέτη του πώς αλλάζει ο Κόκκινος Πλανήτης με την πάροδο του χρόνου θα βοηθήσει στην κατανόηση των δυνάμεων που τον διαμορφώνουν και θα συμβάλει στο να αποκαλυφθεί αν υπήρξε ποτέ ένας πλούσιος υδάτινος κόσμος όπως η Γη. Το MRO εκτοξεύτηκε από τη Φλόριντα στις 12 Αυγούστου 2005 και τέθηκε σε τροχιά γύρω από τον Άρη στις 10 Μαρτίου 2006 και θα συνεχίσει την αποστολή του να φωτογραφίζει τον πλανήτη για όσο χρόνο αυτό είναι δυνατό.Κατά διαστήματα το MRO κάνει ένα διάλειμμα από την κύρια αποστολή του για να κοιτάξει προς το Διάστημα. Τον Οκτώβριο ο δορυφόρος στράφηκε προς τον ουρανό για να τραβήξει μια φωτογραφία του διαστρικού κομήτη 3I ATLAS, καθώς αυτός πέρασε σε απόσταση περίπου  30 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από το δορυφόρο σημαντικά πιο κοντά από όσο πλησίασε τη Γη στο κοντινότερο σημείο του στις 19 Δεκεμβρίου.

Αυτή είναι η φωτογραφία νούμερο 100 χιλιάδες του MRO από την επιφάνεια του Άρη.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2051531/ayti-einai-i-fotografia-noymero-100-chiliades-apo-tin-epifaneia-toy-ari-apo-to-doryforo-mro-vinteo/

 

 

 

 

Το επεξεργάστηκε Δεκέμβριος 27, 2025 ο Δροσος Γεωργιος

[Δροσος Γεωργιος]

Η NASA εργάζεται για το πρόβλημα του διαστημοπλοίου MAVEN πριν από τη σύνδεξη με τον Ήλιο

Η NASA συνεχίζει τις προσπάθειες επανασύνδεσης με το διαστημόπλοιό της MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN), για το οποίο ακούστηκε τελευταία φορά στις 6 Δεκεμβρίου. Σε συνεργασία με το Δίκτυο Βαθύ Διαστήματος (DSN) της NASA, η ομάδα MAVEN έστειλε εντολές για την ανάκτηση του διαστημικού σκάφους και παρακολουθεί το δίκτυο για σήμα διαστημικού σκάφους.Η ομάδα MAVEN συνεχίζει επίσης να αναλύει αποσπάσματα δεδομένων παρακολούθησης που ανακτήθηκαν από μια ραδιοεπιστημονική εκστρατεία στις 6 Δεκεμβρίου. Αυτές οι πληροφορίες χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία ενός χρονοδιαγράμματος πιθανών συμβάντων και τον εντοπισμό της πιθανής αιτίας του προβλήματος. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, στις 16 και 20 Δεκεμβρίου, η ομάδα Curiosity της NASA χρησιμοποίησε το όργανο Mastcam του ρόβερ σε μια προσπάθεια να απεικονίσει την τροχιά αναφοράς του MAVEN, αλλά το MAVEN δεν εντοπίστηκε. Η περαιτέρω ανάλυση θα συνεχιστεί, αλλά η προγραμματισμένη παρακολούθηση θα επηρεαστεί από την επερχόμενη ηλιακή σύνοδο.Η ηλιακή σύνοδος του Άρη - μια περίοδος κατά την οποία ο Άρης και η Γη βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές του Ήλιου - ξεκινά τη Δευτέρα 29 Δεκεμβρίου και η NASA δεν θα έχει επαφή με καμία αποστολή στον Άρη μέχρι την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου. Μόλις λήξει το παράθυρο της ηλιακής σύνοδος, η NASA σχεδιάζει να συνεχίσει τις προσπάθειές της για την αποκατάσταση των επικοινωνιών με το MAVEN.

https://science.nasa.gov/blogs/maven/2025/12/23/nasa-works-maven-spacecraft-issue-ahead-of-solar-conjunction/

[Δροσος Γεωργιος]

Ο Άρης διέθετε κάποτε ένα ωκεανό παρόμοιο με τον Αρκτικό Ωκεανό

Νέα ευρήματα για το υγρό παρελθόν του Κόκκινου Πλανήτη και τις φιλικές στη ζωή συνθήκες που διέθετε στο μακρινό παρελθόν.

Πλήθος μελετών έχουν υποδείξει ότι ο Άρης διέθετε κάποτε συνθήκες παρόμοιες με της Γης και σε κάποια φάση υπήρχε ένας ωκεανός στον πλανήτη. Μια νέα μελέτη αναφέρει ότι αυτός ο ωκεανός ήταν τόσο μεγάλος όσο ο Αρκτικός Ωκεανός.Η επιστημονική κοινότητα έχει καταλήξει στη διαπίστωση ότι υπήρχαν κάποτε λίμνες και ποταμούς εγείροντας το ερώτημα κατά πόσο ο πλανήτης θα μπορούσε να είχε κάποτε συνθήκες για υποστήριξη ζωής. Ωστόσο, πολλά παραμένουν αβέβαια σχετικά με το πόσο ο Κόκκινος Πλανήτης ήταν κάποτε… μπλε.Στη νέα μελέτη οι επιστήμονες ανέλυσαν εικόνες υψηλής ανάλυσης από διάφορες κάμερες σε δορυφόρους και σκάφη που μελετούν τον Άρη, συμπεριλαμβανομένων των ESA ExoMars Trace Gas Orbiter, ESA Mars Express και NASA Mars Reconnaissance Orbiter.«Μαζί αυτά τα όργανα λειτουργούν σαν γεωλογική μηχανή του χρόνου βοηθώντας μας να ανακατασκευάσουμε τις παλαιότερες συνθήκες του πλανήτη» δήλωσε ο Ιγκνάτιους Αργκαντέστρια  πλανητικός γεωλόγος στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης στην Ελβετία και κύριος συγγραφέας της μελέτης. Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στο νοτιοανατολικό τμήμα ενός φαραγγιού μήκους 1,000 χιλιομέτρων που ονομάζεται Coprates Chasma, μέρος του Valles Marineris, του μεγαλύτερου συστήματος φαραγγιών στον Άρη, που εκτείνεται για πάνω από 4,000 χιλιόμετρα κατά μήκος του ισημερινού του πλανήτη.

Τα αρειανά δέλτα

Συγκεκριμένα μελέτησαν γεωλογικές δομές γνωστές ως scarp-faced deposits στο κατώτερο τμήμα του Coprates Chasma. Είναι κωνικοί σχηματισμοί από άμμο και υλικό που δημιουργούνται όπου ποταμοί χύνονται σε ωκεανούς. Παρόλο που σήμερα αυτά τα αρχαία δέλτα ποταμών καλύπτονται από αμμοθύελες διαμορφωμένες από τον άνεμο η αρχική τους μορφή παραμένει αναγνωρίσιμη.Όλες οι scarp-faced deposits που εντόπισαν οι επιστήμονες βρέθηκαν στο ίδιο εύρος υψομέτρων σε βάθος 3,650 έως 3,750 μέτρα στον Valles Marineris και τις βόρειες χαμηλές περιοχές. Εκτιμάται ότι σχηματίστηκαν περίπου πριν από 3,37 δισεκατομμύρια χρόνια. Οι ερευνητές πρότειναν ότι αυτές οι δομές αποτελούν αποδεικτικά στοιχεία αρχαίας ακτής. Συνολικά, εκτίμησαν ότι ο Άρης κάποτε διέθετε έναν ωκεανό στο βόρειο ημισφαίριο, τουλάχιστον τόσο μεγάλο όσο ο Αρκτικός Ωκεανός στη Γη.«Το πιο σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι ο Άρης μπορεί να διατηρούσε σταθερό νερό στην επιφάνεια σε πλανητική κλίμακα για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα από ό,τι πιστεύαμε. Το νερό στον Άρη ίσως να σχημάτιζε συνδεδεμένα συστήματα σε τεράστιες αποστάσεις, αντί να υπάρχει μόνο σε απομονωμένες λίμνες. Η συνεισφορά της μελέτης μας είναι ότι παρέχει μια νέα γεωλογική γραμμή αποδείξεων που βοηθά να προσδιορίσουμε πού μπορεί να βρισκόταν η ακτή και πόσο ψηλά έφτανε το νερό» λέει ο Αργκαντέστρια.Στο μέλλον οι ερευνητές σχεδιάζουν να εξετάσουν τη σύνθεση των αρχαίων αρειανών εδαφών κάτι που θα μπορούσε να ρίξει φως στον τρόπο διάβρωσης από το νερό.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2061144/o-aris-diethete-kapote-ena-okeano-paromoio-me-ton-arktiko-okeano/

[Δροσος Γεωργιος]

Ο Άρης πυροδοτεί εποχές παγετώνων στη Γη.

Απρόσμενα ευρήματα από νέα μελέτη για το πώς επιδρά ο Κόκκινος Πλανήτης στον δικό μας.

Αν και μικρότερος και σε μεγάλη απόσταση από τη Γη ο Άρης σύμφωνα με μια νέα μελέτη ασκεί μεγάλη επιρροή στον πλανήτη μας διαμορφώνοντας κλιματικές συνθήκες σε αυτόν.Ο Άρης έχει περίπου το μισό μέγεθος της Γης, το ένα δέκατο της μάζας του πλανήτη μας και στο πλησιέστερο σημείο της τροχιάς του απέχει πάνω από 50 εκατομμύρια χλμ. Ωστόσο η νέα μελέτη αναδεικνύει την εξαιρετική επιρροή που ασκεί ο Κόκκινος Πλανήτης στο δικό μας κόσμο.Όπως ακριβώς η βαρύτητα της Σελήνης προκαλεί τις παλίρροιες των ωκεανών έτσι πλέον γίνεται κατανοητό ότι και η βαρύτητα του Άρη παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση μακροπρόθεσμων κλιματικών προτύπων στη Γη συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών που πυροδοτούν τις εποχές των παγετώνων.Ο Στίβεν Κέιν καθηγητής πλανητικής αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, ξεκίνησε ένα ερευνητικό πρόγραμμα αφού μελέτησε πρόσφατες έρευνες που συνέδεαν μεταβολές στο κλίμα της Γης με ανεπαίσθητες βαρυτικές έλξεις από τον Άρη. «Ήξερα ότι ο Άρης είχε κάποια επίδραση στη Γη αλλά υπέθετα ότι ήταν ελάχιστη. Πίστευα ότι η βαρυτική του επίδραση θα ήταν πολύ μικρή για να παρατηρηθεί εύκολα στη γεωλογική ιστορία της Γης. Έτσι ουσιαστικά ξεκίνησα για να ελέγξω τις ίδιες μου τις υποθέσεις» λέει ο Κέιν.

Η νέα προσέγγιση

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι μοτίβα που διατηρούνται σε βαθιά θαλάσσια ιζήματα αντικατοπτρίζουν μακροχρόνιους κλιματικούς κύκλους οι οποίοι φαίνεται ότι επηρεάζονται από τον Άρη παρά τη μικρή του μάζα και τη μεγάλη του απόσταση από τη Γη.Οι ερευνητές ακολούθησαν μια πολύ διαφορετική προσέγγιση και πραγματοποίησε εκτεταμένες υπολογιστικές προσομοιώσεις της συμπεριφοράς του ηλιακού συστήματος, καθώς και των μακροχρόνιων μεταβολών στην τροχιά και την κλίση της Γης. Μεταβολές οι οποίες καθορίζουν το πώς φτάνει το ηλιακό φως στην επιφάνεια του πλανήτη μας σε χρονικές κλίμακες δεκάδων χιλιάδων έως εκατομμυρίων ετών.Αυτοί οι κύκλοι μεταβολής της τροχιάς και της θέσης γνωστοί ως κύκλοι Μιλάνκοβιτς παίζουν κεντρικό ρόλο για την κατανόηση του πώς και πότε αρχίζουν και τελειώνουν οι εποχές των παγετώνων.Μια εποχή παγετώνων είναι μια μακρά περίοδος κατά την οποία μόνιμη παγοκάλυψη επεκτείνεται από τις πολικές και σε άλλες περιοχές του πλανήτη με ότι αρνητικό αυτό συνεπάγεται για τα τοπικά αλλά και ευρύτερα οικοσυστήματα κάθε είδους. Η Γη έχει βιώσει πέντε ή πιθανώς έξι μεγάλες εποχές παγετώνων στα 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια της ιστορίας της. Μέσα στις πέντε ή έξι μεγάλες εποχές παγετώνων που σάρωσαν τον πλανήτη μας και διήρκεσαν εκατομμύρια χρόνια υπάρχουν επίσης μικρότεροι κύκλοι διακύμανσης των επιπέδων πάγου.Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι τα υπολογιστικά μοντέλα προβλέπουν πως ο Άρης ασκεί ιδιαίτερη επιρροή σε αυτούς τους βραχύτερους κύκλους ο ένας από τους οποίους διαρκεί περίπου 100,000 χρόνια και ο άλλος περίπου 2,3 εκατομμύρια χρόνια. Θα έχει ενδιαφέρον με βάση τη νέα μελέτη να γίνει προσπάθεια να διαπιστωθεί αν και πότε ενδέχεται να κάνει την εμφάνιση της μια ακόμη εποχή παγετώνων στη Γη εξαιτίας της βαρυτικής επίδρασης του Άρη και ποια θα είναι τα χαρακτηριστικά της.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2064380/o-aris-pyrodotei-epoches-pagetonon-sti-gi/

[Δροσος Γεωργιος]

Ο Έλληνας επιστήμονας που μελετά την παραγωγή νερού στον Άρη μιλά στη «Ν»

Ο Δρ. Βασίλης Ιγγλεζάκης περιγράφει το πώς μπορούμε να κατοικήσουμε τον Κόκκινο Πλανήτη και γιατί πρέπει να το κάνουμε.

Η υγρασία που μπορεί να εξαχθεί από την ατμόσφαιρα του Άρη θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύτιμη εναλλακτική πηγή νερού αν οι άνθρωποι θελήσουν να κατοικήσουν τον πλανήτη σύμφωνα με μια νέα μελέτη.Την έρευνα που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Advances in Space Research» πραγματοποίησε ο Δρ. Βασίλης Ιγγλεζάκης του Πανεπιστημίου Strathclyde στη Γλασκώβη ο οποίος εξέτασε τους διάφορους τρόπους απόκτησης νερού στον Άρη. Όπως εξετάζεται και στη περίπτωση της μόνιμης παρουσίας ανθρώπων στη Σελήνη έτσι και στον Άρη το νερό θα μπορούσε να υποστεί επεξεργασία ώστε εκτός από τα οφέλη του ως υγρό να προσφέρει και το επίσης πολύτιμο οξυγόνο αλλά και την πρώτη ύλη για καύσιμα.Η μελέτη αυτή είναι από τις πρώτες που συγκρίνουν τις διάφορες τεχνολογίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανάκτηση νερού σε ένα αρειανό περιβάλλον. Παράλληλα προτείνει νέες ιδέες για τη συλλογή νερού από την ατμόσφαιρα προσφέροντας δυνητικά πολύτιμες εναλλακτικές λύσεις εκεί όπου άλλες πηγές δεν είναι προσβάσιμες.Η εργασία εξετάζει κάθε μέθοδο ως προς τις ενεργειακές απαιτήσεις, τη δυνατότητα κλιμάκωσης και την καταλληλότητά της για διαφορετικές συνθήκες στον Άρη. Η μελέτη δείχνει ότι ο υπόγειος πάγος που υπάρχει στον Άρη αποτελεί την πιο βιώσιμη μακροπρόθεσμη πηγή νερού στον πλανήτη αλλά υποδεικνύει και άλλους τρόπους απόκτησης του όπως την παραγωγή του από τον αέρα.

Ο Δρ. Βασίλης Ιγγλεζάκης (Reader |Chair of the Laboratories Operations Committee| Chemical & Process Engineering | University of Strathclyde) μίλησε για την έρευνα του αλλά και για το μέλλον της ανθρωπότητας στο Naftemporiki.gr

Πως αποφασίσατε να ασχοληθείτε με το ζήτημα του νερού στον Άρη;

Το ενδιαφέρον μου με τον Άρη άρχισε το 2017 όταν ήμουνα στο Καζακστάν. Το βρίσκω βαρετό να ασχολούμαι με ένα αντικείμενο για πάνω από 2-3 χρόνια. Αναζητούσα ένα νέο ερευνητικό πεδίο, μια νέα πρόκληση. Ο Άρης είναι μοναδικός πέρα από την Γη στο ηλικιακό μας σύστημα όπου είναι δυνατόν να στήσουμε κάποια μέρα βάσεις και να κατοικήσουμε. Πέραν αυτού είναι ένας πλανήτης με όλα τα στοιχεία και συνθήκες απαραίτητα για χημικές διεργασίες. Ως χημικός μηχανικός βρίσκω τον Άρη ιδανικό για την ανάπτυξη διεργασιών. Χωρίς χημικούς μηχανικούς δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε τίποτα στον Άρη. Συνεπώς προσφέρει πολλές ευκαιρίες για έρευνα, τραβάει το ενδιαφέρον των νέων και την προσοχή των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Να σημειώσω επίσης ότι η έρευνα μου ξεκίνησε πολύ πριν αρχίσει να εκτοξεύεται το ενδιαφέρον για τον Άρη εξαιτίας των εξελίξεων στη διαστημική βιομηχανία και την εμφάνιση των επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων και άλλων τεχνολογιών που περιορίζουν σημαντικά το κόστος των διαστημικών ταξιδιών δημιουργώντας νέα δεδομένα για την παρουσία των ανθρώπων μακριά από τη Γη.

Μέχρι σήμερα όλες οι μελέτες και σχέδια για την παρουσία του ανθρώπου στον Άρη βασίζονται στην εκμετάλλευση των υπόγειων αποθεμάτων παγωμένου νερού που υπάρχουν στον πλανήτη. Είστε ο πρώτος που υποδεικνύεται και μια εναλλακτική πηγή. Πώς καταλήξατε σε αυτή την ιδέα; 

Η ιδέα δεν είναι δικιά μου. Πριν την ανακάλυψη πάγου στο υπέδαφος του Άρη υπήρχαν μελέτες πάνω στην παραγωγή νερού από την ατμόσφαιρα. Ήταν όμως λίγες και δεν ήταν αναλυτικές. Μετά την ανακάλυψη του πάγου η ατμόσφαιρα ξεχάστηκε κακώς κατά την γνώμη μου. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτό αλλά σε κάθε περίπτωση πρέπει να έχουμε εναλλακτική λύση, ειδικά στον Άρη. Εξάλλου δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι υπάρχει πάγος κοντά στον ισημερινό και εκεί που σίγουρα υπάρχει δεν είμαστε σίγουροι για το βάθος στο οποίο βρίσκεται. Πέραν του πάγου κανείς δεν είχε δημοσιεύσει κάποια εργασία στην σύγκριση των τεχνολογιών και η ατμόσφαιρα θεωρούνταν μια ενεργοβόρα πηγή νερού το οποίο όπως αποδεικνύω στη μελέτη δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Η εργασία αυτή δεν χρηματοδοτήθηκε και μου πήρε 8 μήνες καθημερινής δουλειάς να την ετοιμάσω. Την αξιολόγησε, πριν την καταθέσω για δημοσίευση σε επιστημονική επιθεώρηση ένας από τους σημαντικότερους χημικούς μηχανικούς που ασχολούνται με τον Άρη, ο Ντόναλντ Ραπ, με σημαντική καριέρα στο Εργαστήριο Αεριώθησης της NASA το JPL.

Αν και έχουν γίνει άλματα στις διαστημικές τεχνολογίες όπως νέας γενιάς πύραυλοι, διαστημικά σκάφη, στολές κλπ. πόσο κοντά πιστεύετε ότι είμαστε καταρχάς σε μια επανδρωμένη αποστολή στον Άρη και κατά δεύτερον στη δημιουργία κάποιων πρώτων βάσεων εκεί;

Είναι θέμα πολιτικής βούλησης και χρόνου. Η τεχνολογία για να πάμε στον Άρη υπάρχει εδώ και δεκαετίες. Απλώς δεν υπήρχε πολιτική βούληση. Κατά την γνώμη μου είναι θέμα 10 ετών για την επανδρωμένη αποστολή και 20 χρόνια για την βάση. Σε 100 χρόνια θα έχουμε δραστηριότητα εκεί και ίσως την πρώτη πόλη. Δεν είναι το απώτερο μέλλον όπως πολλοί νομίζουν, τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας θα τα δουν αυτά.

Ποιες προϋποθέσεις θα πρέπει να έχουν καλυφθεί κατά τη γνώμη σας για να δοθεί πράσινο φως στην παρουσία ανθρώπων στον Άρη είτε για αποστολές που θα επιστρέψουν στη Γη είτε για μόνιμη παρουσία εκεί; 

Θα πρέπει να αναπτυχθούν και να δοκιμαστούν στον Άρη τεχνολογίες για την παραγωγή νερού, οξυγόνου, μεθανίου και υδρογόνου με αυτή την σειρά. Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να έχουμε μόνιμη παρουσία στον πλανήτη ή θα εξαρτιόμαστε από την Γη το οποίο δεν είναι βιώσιμο. Όσον αφορά την παραγωγή νερού έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια τεχνολογίες και συστήματα που συλλέγουν την υγρασία από τον αέρα και την μετατρέπουν σε νερό για χρήση σε άνυδρες περιοχές του πλανήτη ή σε περιοχές που για κάποιο λόγο δεν υπάρχουν επαρκείς ποσότητες νερού για να καλύψουν τις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων. Θα πρέπει να αναπτυχθούν τέτοια συστήματα και να δοκιμαστούν είτε σε τεχνητά προσομοιωμένο περιβάλλον με αυτό του Άρη είτε σε περιοχές της Γης που είναι πιο κοντά σε αυτές του Άρη. Η περιοχή της Γης που είναι πιο κοντά όσον αφορά τις συνθήκες και σύσταση του αέρα με αυτές του Άρη για να γίνουν τέτοιες δοκιμές είναι η Ανταρκτική.

Ποια είναι η άποψη σας για τις θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί για τη χρήση μεθόδων γεωμηχανικής στον Άρη ώστε να πετύχουμε αλλαγή των κλιματικών του συνθηκών και να αυξηθεί το επίπεδο κατοικησιμότητας του;

Ακόμη και αν είχαμε τις τεχνικές δυνατότητες να πραγματοποιήσουμε παρεμβάσεις τέτοιου είδους σε πλανητικό επίπεδο στον Άρη εκτιμώ ότι δεν θα είχαν αποτέλεσμα γιατί το κυρίαρχο πρόβλημα του Άρη είναι η απουσία μαγνητόσφαιρας και η περιορισμένη ατμόσφαιρα του εξαιτίας φαινομένων όπως ο ηλιακός άνεμος. Συνεπώς ότι και αν πετύχαινε σε πρώτο επίπεδο μια παρέμβαση γεωμηχανικής στον Άρη στη συνέχεια τα αποτελέσματα της θα εξουδετερώνονταν. Με απλά λόγια αν με κάποιο τρόπο υποθετικά δημιουργούσαμε απότομα μια ατμόσφαιρα στον Άρη αυτή πολύ γρήγορα θα εξαφανιζόταν αφού δεν υπάρχουν οι γεωλογικές προϋποθέσεις για να την υποστηρίξουν.Να σημειώσω πάντως εδώ ότι η παρουσία των ανθρώπων στον Άρη είναι πιο εύκολη από θέμα συνθηκών από ότι στη Σελήνη επειδή δεν υπάρχουν το ίδιο ακραίες διαφορές στη θερμοκρασία. Στις περιοχές του ισημερινού του Άρη για παράδειγμα μπορεί στη διάρκεια της μέρας να αναπτύσσονται θερμοκρασίες 15-20 βαθμών Κελσίου και το βράδυ να πέφτουν στους -70 βαθμούς Κελσίου. Στη Σελήνη όμως λόγω παντελούς έλλειψης ατμόσφαιρας και αδυναμίας συγκράτησης της θερμότητας οι θερμοκρασίες στον ισημερινό το πρωί μπορεί να φτάνουν τους 120 βαθμούς Κελσίου και όταν φύγει το φως του Ήλιου η θερμοκρασία να πέφτει στους -120 βαθμούς Κελσίου. Επίσης ο αέρας που εξακολουθεί να υπάρχει στον Άρη έχει τέτοια σύσταση που θα είναι σχετικά εύκολο να συλλέγουμε τις μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα που υπάρχουν στον αρειανό αέρα και με την κατάλληλη επεξεργασία να τις μετατρέπουμε σε στοιχεία ωφέλιμα για την επιβίωση μας στον πλανήτη. Να επισημάνω ότι ο Άρης έχει και ένα ακόμη πλεονέκτημα που δεν έχει γίνει ευρύτερα γνωστό και ίσως παίζει ρόλο στο ενδιαφέρον που αναπτύσσεται για να πάμε εκεί από διάφορες πλευρές. Είναι η εκμετάλλευση του τεράστιου ορυκτού πλούτου των αστεροειδών. Από τον Άρη για διαφόρους λόγους είναι πολύ πιο εύκολο να φτάσουμε σε ένα αστεροειδή και να υλοποιηθούν εργασίες εξόρυξης από ότι μπορεί να γίνει από τη Γη. Επιπλέον προσωπική μου γνώμη είναι ότι εκτός των άλλων είναι απαραίτητο να καταφέρουμε να βρούμε τρόπο να κατοικήσουμε τον Άρη και αργότερα άλλους κόσμους ώστε να έχει η ανθρωπότητα μια έξοδο διαφυγής και σωτηρίας της σε περίπτωση η Γη καταστεί για κάποιο λόγο μη βιώσιμη για εμάς.

Αναφέρετε το ζήτημα των συνθηκών βιωσιμότητας για τον άνθρωπο στη Γη, ποια είναι άποψη σας ως χημικός μηχανικός για το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής;

Χαίρομαι που κάνετε αυτό το ερώτημα γιατί το τελευταίο χρονικό διάστημα ασχολούμαι πολύ με αυτό το ζήτημα και μάλιστα παραδίδω σχετικά μαθήματα σε φοιτητές πανεπιστημίων με τα οποία συνεργάζομαι. Θα μπορούσα να πω ότι βρίσκομαι κάπου στη μέση δηλαδή δεν είμαι ούτε αρνητής αλλά ούτε και χτυπώ καμπανάκι κινδύνου. Είναι προφανές ότι τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε να εκδηλώνονται ολοένα και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα ολοένα και συχνότερα. Θα πρέπει όμως να θέσουμε ένα πλαίσιο του τι ορίζουμε κλιματική αλλαγή. Η Γη περνά διαχρονικά φάσεις κλιματικών κύκλων που διαρκούν κάθε φορά χιλιάδες χρόνια. Είχαμε και στο παρελθόν εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων τα οποία έκαναν κάθε φορά ένα κύκλο για να επιστρέψουμε σε μια κλιματική κανονικότητα. Η δραστηριότητα του Ήλιου και άλλοι παράγοντες παίζουν ρόλο στη διαμόρφωση του κλίματος και των καιρικών συνθηκών. Προφανώς και η ανθρώπινη δραστηριότητα παίζει ένα ρόλο αλλά κατά την γνώμη μου πολύ μικρό σχεδόν ασήμαντο, της τάξης δηλαδή του 1-2% στο φαινόμενο που βιώνουμε. Για παράδειγμα η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται εδώ αιώνες σταθερά κάτι που προφανώς δεν οφείλεται στη χρήση ορυκτών καυσίμων η οποία επίσης προφανώς αυξάνει σε κάποιο ποσοστό το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα αλλά δεν είναι αυτός ο βασικός μοχλός μεταβολής του κλίματος. Φυσικά και πρέπει να περιορίσουμε όσο περισσότερο γίνεται τη μόλυνση του περιβάλλοντος και τη χρήση ορυκτών καυσίμων αν και εκτιμώ ότι αυτό για να συμβεί θα χρειαστούν αρκετές ακόμη δεκαετίες. Η έλευση της πυρηνικής σύντηξης θα δώσει τελικά τη λύση και μπορώ να πω ότι γίνονται πολύ σημαντικά βήματα σε αυτή την κατεύθυνση και στο κοντινό και όχι απώτερο μέλλον θα κάνει την εμφάνιση της η τεχνολογία πυρηνικής σύντηξης η οποία να πω ότι εκτός των άλλων θα βοηθήσει τα μέγιστα και στη διαστημική βιομηχανία και ειδικά την προσπάθεια του ανθρώπου να καταφέρει να βρει και άλλους τόπους κατοικίας και να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τη Γη όπως λέγαμε και προηγουμένως.

Ποια είναι τα επόμενα ερευνητικά σας σχέδια;

Διεργασίες για την επεξεργασία της ατμόσφαιρας του Άρη για την παραγωγή αερίων και διεργασίες για την παραγωγή καυσίμων και άλλων χρήσιμων χημικών. Κάνω διαφορά άλλα τα οποία τα θεωρώ δευτερεύοντα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετές πηγές χρηματοδότησης για αυτόν τον τομέα στη Βρετανία και την Ευρώπη. Ίσως είναι θέμα δικτύωσης για να το θέσω έτσι αλλά αυτό είναι ένα άλλο θέμα.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2066410/o-ellinas-epistimonas-poy-meleta-tin-paragogi-neroy-ston-ari-mila-sti-n/

Το επεξεργάστηκε 10 ώρες πριν ο Δροσος Γεωργιος

[Δροσος Γεωργιος]

Το Perseverance Rover της NASA ολοκληρώνει την πρώτη του διαδρομή στον Άρη με τεχνητή νοημοσύνη.

Η ομάδα για τον εξάτροχο επιστήμονα χρησιμοποίησε μια τεχνητή νοημοσύνη με δυνατότητα όρασης για να δημιουργήσει μια ασφαλή διαδρομή πάνω από την επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη χωρίς τη συμβολή ανθρώπινων σχεδιαστών διαδρομών. Το ρόβερ Perseverance της NASA για τον Άρη ολοκλήρωσε τις πρώτες διαδρομές σε έναν άλλο κόσμο που είχαν σχεδιαστεί από τεχνητή νοημοσύνη. Η επίδειξη, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 8 και 10 Δεκεμβρίου και καθοδηγήθηκε από το Εργαστήριο Αεριοπροώθησης του οργανισμού στη Νότια Καλιφόρνια, χρησιμοποίησε γενετική τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργήσει σημεία αναφοράς για το Perseverance, μια σύνθετη εργασία λήψης αποφάσεων που συνήθως εκτελείται χειροκίνητα από τους σχεδιαστές του ανθρώπινου ρόβερ της αποστολής.  «Αυτή η επίδειξη δείχνει πόσο έχουν προχωρήσει οι δυνατότητές μας και διευρύνει τον τρόπο με τον οποίο θα εξερευνήσουμε άλλους κόσμους», δήλωσε ο Διευθυντής της NASA, Τζάρεντ Ισαάκμαν. «Αυτόνομες τεχνολογίες όπως αυτή μπορούν να βοηθήσουν τις αποστολές να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά, να ανταποκρίνονται σε απαιτητικό έδαφος και να αυξάνουν τα επιστημονικά οφέλη καθώς η απόσταση από τη Γη μεγαλώνει. Είναι ένα ισχυρό παράδειγμα ομάδων που εφαρμόζουν τη νέα τεχνολογία προσεκτικά και υπεύθυνα σε πραγματικές επιχειρήσεις». Κατά τη διάρκεια της επίδειξης, η ομάδα αξιοποίησε έναν τύπο δημιουργικής Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) που ονομάζεται μοντέλα οπτικής γλώσσας (vision-language models) για να αναλύσει υπάρχοντα δεδομένα από το σύνολο δεδομένων επιφανειακών αποστολών του JPL. Η ΤΝ χρησιμοποίησε τις ίδιες εικόνες και δεδομένα στα οποία βασίζονται οι ανθρώπινοι σχεδιαστές για να δημιουργήσουν σημεία αναφοράς — σταθερές τοποθεσίες όπου το ρόβερ αναλαμβάνει ένα νέο σύνολο οδηγιών — έτσι ώστε το Perseverance να μπορεί να πλοηγηθεί με ασφάλεια στο απαιτητικό έδαφος του Άρη. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από  το Κέντρο Επιχειρήσεων Rover (ROC) της JPL  σε συνεργασία με την Anthropic, χρησιμοποιώντας τα μοντέλα Claude AI της εταιρείας.  

Πρόοδος για τον Άρη, πέρα από αυτό 

Ο Άρης βρίσκεται κατά μέσο όρο περίπου 225 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη. Αυτή η τεράστια απόσταση δημιουργεί μια σημαντική καθυστέρηση στην επικοινωνία, καθιστώντας αδύνατη την απομακρυσμένη λειτουργία σε πραγματικό χρόνο — ή «joy-sticking» — ενός ρόβερ. Αντ' αυτού, τα τελευταία 28 χρόνια, σε αρκετές αποστολές, οι διαδρομές των ρόβερ έχουν σχεδιαστεί και εκτελεστεί από ανθρώπους «οδηγούς», οι οποίοι αναλύουν το έδαφος και τα δεδομένα κατάστασης για να σκιαγραφήσουν μια διαδρομή χρησιμοποιώντας σημεία αναφοράς, τα οποία συνήθως απέχουν το πολύ 100 μέτρα μεταξύ τους για να αποφευχθούν τυχόν κίνδυνοι. Στη συνέχεια, στέλνουν τα σχέδια μέσω του  Δικτύου Βαθύ Διαστήματος της NASA  στο ρόβερ, το οποίο τα εκτελεί. Αλλά για τις διαδρομές του Perseverance στις 1.707 και 1.709 ημέρες ή sols του Άρη, η ομάδα έκανε κάτι διαφορετικό: Η Generative AI παρείχε την ανάλυση των τροχιακών εικόνων υψηλής ανάλυσης από την κάμερα HiRISE  (High Resolution Imaging Science Experiment) στο Mars Reconnaissance Orbiter της NASA και δεδομένα κλίσης εδάφους από ψηφιακά μοντέλα υψομέτρου. Αφού εντόπισε κρίσιμα χαρακτηριστικά του εδάφους - βραχώδες υπόστρωμα, εμφανίσεις, επικίνδυνα πεδία ογκόλιθων, κυματισμούς άμμου και τα παρόμοια - δημιούργησε μια συνεχή διαδρομή με σημεία αναφοράς.Για να διασφαλιστεί ότι οι οδηγίες της τεχνητής νοημοσύνης ήταν πλήρως συμβατές με το λογισμικό πτήσης του ρόβερ, η ομάδα μηχανικών επεξεργάστηκε επίσης τις εντολές οδήγησης μέσω του «ψηφιακού διδύμου» της JPL (εικονικό αντίγραφο του ρόβερ), επαληθεύοντας πάνω από 500.000 μεταβλητές τηλεμετρίας πριν στείλει εντολές στον Άρη. Στις 8 Δεκεμβρίου, με σημεία αναφοράς γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στη μνήμη του, το Perseverance οδήγησε 689 πόδια (210 μέτρα). Δύο ημέρες αργότερα, οδήγησε 807 πόδια (246 μέτρα). «Τα θεμελιώδη στοιχεία της γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI) δείχνουν μεγάλη υπόσχεση στον εξορθολογισμό των πυλώνων της αυτόνομης πλοήγησης για οδήγηση εκτός πλανήτη: η αντίληψη (βλέποντας τους βράχους και τους κυματισμούς), ο εντοπισμός (γνωρίζοντας πού βρισκόμαστε) και ο σχεδιασμός και ο έλεγχος (αποφασίζοντας και εκτελώντας την ασφαλέστερη διαδρομή)», δήλωσε η Vandi Verma, διαστημική ρομποτική στο JPL και μέλος της ομάδας μηχανικών Perseverance. «Κινούμαστε προς μια ημέρα όπου η γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη και άλλα έξυπνα εργαλεία θα βοηθούν τα επιφανειακά ρόβερ μας να χειρίζονται διαδρομές χιλιομετρικής κλίμακας, ελαχιστοποιώντας παράλληλα το φόρτο εργασίας του χειριστή, και θα επισημαίνουν ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά της επιφάνειας για την επιστημονική μας ομάδα, εξετάζοντας τεράστιους όγκους εικόνων ρόβερ».«Φανταστείτε ευφυή συστήματα όχι μόνο στο έδαφος στη Γη, αλλά και σε εφαρμογές αιχμής στα ρόβερ, τα ελικόπτερα, τα drones και άλλα επιφανειακά στοιχεία, εκπαιδευμένα με τη συλλογική σοφία των μηχανικών, των επιστημόνων και των αστροναυτών της NASA», δήλωσε ο Ματ Γουάλας, διευθυντής του Γραφείου Συστημάτων Εξερεύνησης του JPL. «Αυτή είναι η πρωτοποριακή τεχνολογία που χρειαζόμαστε για να δημιουργήσουμε την υποδομή και τα συστήματα που απαιτούνται για μια μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη και να μεταφέρουμε τις ΗΠΑ στον Άρη και πέρα από αυτήν».   

 

Το Perseverance της NASA χρησιμοποίησε τις κάμερες πλοήγησης για να καταγράψει την οδήγησή του κατά μήκος του χείλους του κρατήρα Jezero στις 10 Δεκεμβρίου 2025. Οι εικόνες της κάμερας πλοήγησης συνδυάστηκαν με δεδομένα του ρόβερ και τοποθετήθηκαν σε ένα τρισδιάστατο εικονικό περιβάλλον, με αποτέλεσμα αυτήν την ανακατασκευή με εικονικά καρέ που εισάγονταν περίπου κάθε 4 ίντσες (0,1 μέτρα) της πορείας της οδήγησης.

 

 

Αυτή η κινούμενη εικόνα δημιουργήθηκε χρησιμοποιώντας δεδομένα που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια της οδήγησης του Perseverance στις 10 Δεκεμβρίου 2025 στο χείλος του κρατήρα Jezero. Οι ανοιχτόχρωμες μπλε γραμμές απεικονίζουν την τροχιά που ακολουθούν οι τροχοί του ρόβερ. Οι μαύρες γραμμές που σχηματίζουν φίδι μπροστά από το ρόβερ δείχνουν τις επιλογές διαδρομής που εξετάζει το ρόβερ. Το λευκό έδαφος είναι ένας χάρτης υψομέτρου που βασίζεται σε δεδομένα του ρόβερ. Ο μπλε κύκλος που εμφανίζεται κοντά στο τέλος της κινούμενης εικόνας είναι ένα σημείο αναφοράς.

Περισσότερα για την Επιμονή 

Το JPL, το οποίο διαχειρίζεται για τη NASA από το Caltech, φιλοξενεί το Κέντρο Επιχειρήσεων Rover (ROC). Διαχειρίζεται επίσης τις λειτουργίες του ρόβερ Perseverance για λογαριασμό της Διεύθυνσης Επιστημονικών Αποστολών του οργανισμού, στο πλαίσιο του χαρτοφυλακίου του Προγράμματος Εξερεύνησης του Άρη της NASA.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το ROC, επισκεφθείτε τη διεύθυνση:

https://www.jpl.nasa.gov/roc

Αυτή η σχολιασμένη τροχιακή εικόνα απεικονίζει τις σχεδιασμένες από την Τεχνητή Νοημοσύνη (απεικονίζονται σε ματζέντα) και τις πραγματικές (πορτοκαλί) διαδρομές που ακολούθησε το ρόβερ Perseverance Mars κατά τη διάρκεια της οδήγησής του στον κρατήρα Jezero στις 10 Δεκεμβρίου 2025. Η οδήγηση ήταν η δεύτερη από τις δύο επιδείξεις που έδειχναν ότι η γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό της διαδρομής του ρόβερ.