Σελήνη!

[Δροσος Γεωργιος]

Έρχεται η εντυπωσιακή Πανσέληνος του Οξύρρυγχου.

Το Αυγουστιάτικο ολόγιομο φεγγάρι θα κάνει την επιβλητικού του εμφάνιση το βράδυ της Παρασκευής.

Το βράδυ της Παρασκευής 28 Αυγούστου μετά το ηλιοβασίλεμα το οποίο θα λάβει χώρα στην Ελλάδα στις 8:53 μ.μ. θα κάνει την εμφάνιση της στον ουράνιο θόλο η πιο πολυαναμενόμενη κάθε χρόνο πανσέληνος η οποία θα βρεθεί στη μέγιστη φάση της 18 λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της Παρασκευής.Πρόκειται για την «Πανσέληνο του Οξύρρυγχου». Όπως όλα τα ονόματα που έχουν οι πανσέληνοι έτσι και αυτό προέρχεται από τους μύθους και τις παραδόσεις των ιθαγενών της Αμερικής, στη προκειμένη περίπτωση οι ιθαγενείς ψάρευαν τον οξύρρυγχο, το ψάρι που στην Ελλάδα είναι πιο γνωστό με το όνομα μουρούνα.

Ακολουθεί ένα άρθρο που είχε γράψει για το Ίδρυμα Ευγενίδου ο αείμνηστος Διονύσης Σιμόπουλος σχετικά με το αυγουστιάτικο φεγγάρι.

Η καθημερινή παρουσία της Σελήνης στον ουρανό αλλά και η συνεχής αλλαγή της φωτισμένης της μορφής επηρέαζε ανέκαθεν τους ανθρώπους όπως φαίνεται στα τραγούδια, στις προλήψεις και στις δογματικές τους αντιλήψεις. Γιατί παρ’ όλο που η Σελήνη αντανακλά μόνο το 7% του ηλιακού φωτός που πέφτει πάνω στη γεμάτη κοιλώματα επιφάνειά της, είναι αρκετά λαμπερή, ώστε να καλύπτει με το φως της ένα αρκετά μεγάλο μέρος των άστρων της νύχτας. Πολλές μάλιστα παραδόσεις, που κρατάνε από την αρχαία ακόμη εποχή, συνδέουν τη Πανσέληνο του κάθε μήνα με διάφορες αγροτικές εργασίες. Πάρτε για παράδειγμα την Πανσέληνο του Αυγούστου που ακόμη και σήμερα πολλοί την θεωρούν ότι είναι λαμπρότερη και μεγαλύτερη απ’ οποιαδήποτε άλλη Πανσέληνο του χρόνου, κάτι που φυσικά δεν είναι σωστό, αφού πρόκειται απλά για μια οπτική απάτη.Αυτό που συμβαίνει δηλαδή είναι ότι στη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών ο Ήλιος βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο της ετήσιας φαινόμενης τροχιάς του στον ουρανό, ενώ αντίθετα η Σελήνη βρίσκεται σχετικά πιο κοντά στον ορίζοντα. Σ’ αυτή τη θέση η Πανσέληνος μπορεί να συγκριθεί με διάφορα άλλα χαρακτηριστικά που βρίσκονται εκεί, όπως δέντρα, κεραίες και διάφορα κτίσματα. Μ’ αυτόν τον τρόπο ο εγκέφαλος του παρατηρητή παρασύρεται να πιστέψει ότι η Πανσέληνος είναι μεγαλύτερη, ενώ επανειλημμένες μετρήσεις έχουν αποδείξει ότι το μέγεθος της Πανσελήνου δεν διαφέρει καθόλου από ώρα σε ώρα.Υπάρχει φυσικά μετρήσιμη διαφορά του μεγέθους της Σελήνης ανάλογα με το αν βρίσκεται στο περίγειό της ή στο απόγειό της, κάτι που συμβαίνει μια φορά κάθε μήνα. Αυτό όμως δεν έχει σχέση με το πόσο μεγάλη φαίνεται όταν βρίσκεται κοντά στον ορίζοντα, που οφείλεται όπως είπαμε αποκλειστικά και μόνο σε οπτική απάτη.Υπάρχουν όμως κι άλλοι παρόμοιοι μύθοι που έχουν καλλιεργηθεί στους διάφορους λαούς, μεταξύ των οποίων και η σύνδεση της έξαρσης της «τρέλας» την ημέρα της Πανσελήνου. Απ’ αυτόν τον μύθο άλλωστε προέρχεται και η λέξη «σεληνιασμός» και η σύνδεσή της με την επιληψία. Στατιστικές μελέτες που έγιναν επανειλημμένα και έχουν δημοσιευθεί σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά (όπως το Annals of Emergency Medicine, το Journal of Emergency Nursing, και το Journal of Toxicology and Psychological Report) αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει καμιά απολύτως σχέση με την συμπεριφορά του ανθρώπου και την Πανσέληνο. Μύθος είναι επίσης και αυτό που ακούγεται ότι την ημέρα της Πανσελήνου γεννιούνται περισσότερα παιδιά ή ότι υπάρχουν περισσότερα ατυχήματα και άλλα παρόμοια. Παρ’ όλα αυτά οι μύθοι αυτοί συνεχίζουν να υπάρχουν και να μπερδεύουν τον κάθε πολίτη χωρίς καμιά απολύτως απόδειξη.Πάρτε επίσης κι έναν ακόμη μύθο σχετικά με τον χρωματισμό της Πανσελήνου που ορισμένοι τον θέλουν μερικές φορές να είναι «μπλε». Κάτω από ορισμένες συνθήκες πράγματι υπάρχουν περιπτώσεις που η χροιά της Σελήνης παίρνει ένα γαλαζωπό χρώμα (αντί του κανονικού της γκρίζου), όταν στην ατμόσφαιρα υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση σκόνης από κάποια πρόσφατη και μεγάλη έκρηξη ηφαιστείου, όπως συνέβη για παράδειγμα με την έκρηξη του ηφαίστειου Κρακατόα το 1883. Το φαινόμενο αυτό είναι τόσο σπάνιο, ώστε έμεινε στα χρονικά ως έκφραση ενδεικτική της έννοιας του «σχεδόν ποτέ».Μ’ αυτή λοιπόν την έννοια χρησιμοποιείται και η φράση «Μπλε Σελήνη» για να χαρακτηρίσει την ύπαρξη δύο πανσελήνων σ’ έναν μήνα, η δεύτερη δηλαδή Πανσέληνος σ’ ένα μήνα ονομάζεται «Μπλε Σελήνη» παρ’ όλο που ένα τέτοιο φαινόμενο, αν και ασυνήθιστο (αφού η περίοδος από την μια Πανσέληνο έως την επόμενη φτάνει τις 29,5 περίπου ημέρες και για την ακρίβεια 29,53059 ημέρες), δεν είναι ιδιαίτερα σπάνιο. Ο Φεβρουάριος φυσικά, που έχει μόνο 28 ή 29 ημέρες, είναι αδύνατον να περιλάβει ποτέ μια «Μπλε Σελήνη», ενώ κατά μέσον όρο ένας μήνας με δύο Πανσελήνους συμβαίνει μια φορά κάθε 2,5 περίπου χρόνια (και για την ακρίβεια κάθε 2,72 χρόνια), κάτι που φυσικά δεν μπορεί να θεωρηθεί ιδιαίτερα σπάνιο. Συνολικά στα επόμενα 40 χρόνια θα έχουμε 17 μήνες που θα περιλαμβάνουν δύο Πανσελήνους τον ίδιο μήνα.Είναι πάντως γεγονός ότι η παρουσία της Σελήνης στον νυχτερινό ουρανό πραγματικά δεν έχει αντίζηλο, γι’ αυτό δεν είναι καθόλου παράξενο που η μυθολογία είναι γεμάτη με τις ιστορίες της που πολλές την ταύτιζαν με την θεά Άρτεμη. Όταν πρόβαλλε στον ουρανό το χαριτωμένο της πρόσωπο με την ασημένια ανταύγεια, η ομορφιά της έκανε τα άστρα να ωχριούν, ενώ η φαντασία των αρχαίων παρομοίαζε τις ακτίνες της Σελήνης με τα γρήγορα και μυτερά βέλη της Αρτέμιδος. Η αγνή πανέμορφη παρθένα, η κυνηγός θεά, ήταν για τον Όμηρο το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς. Στη Σελήνη απέδιδαν επίσης τη νυχτερινή δροσιά και τις βροχές, γι’ αυτό ονόμαζαν την Άρτεμη «Ποτάμια» και την λάτρευαν κοντά σε πηγές και λίμνες όπου πίστευαν ότι λούζονταν μαζί με τις Νύμφες μακριά από τα βέβηλα βλέμματα των ανδρών.Σύμφωνα επίσης με την ελληνική μυθολογία η Σελήνη ήταν κόρη των Τιτάνων Υπερίωνα και Θείας, αδελφή του Ήλιου και της Ιούς, και

μητέρα του Ωρίωνα με πατέρα τον Ήλιο. Όπως ο Ήλιος έτσι και η Σελήνη είχε το δικό της άρμα που το έσερναν βόδια ή άλογα ή και ελάφια, ενώ αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στην Κλασσική κυρίως εποχή η λατρεία της Σελήνης είχε ατονήσει, γιατί πίστευαν ότι η λατρεία των ουράνιων σωμάτων ήταν γνώρισμα των βαρβάρων.Από την αρχαιότητα ακόμη στο ορατό αυτό πρόσωπο της Σελήνης διακρίνονταν διάφορες μορφές και σχήματα που κυριολεκτικά γοήτευαν τους ανθρώπους της Γης επί χιλιάδες χρόνια. Μερικοί πίστευαν ότι ήταν ένα κουνέλι. ‘Αλλοι πάλι ότι ήταν βάτραχος. Ενώ οι περισσότεροι έλεγαν ότι μπορούσαν να διακρίνουν ένα ανθρώπινο πρόσωπο: έναν άνθρωπο στη Σελήνη. Στις σκανδιναβικές χώρες έβλεπαν δύο παιδιά να μεταφέρουν ανάμεσά τους έναν κουβά νερό, ενώ στη Γροιλανδία απαγόρευαν στις νέες κοπέλες να κοιτάζουν την Πανσέληνο γιατί πίστευαν ότι θα έμεναν έγκυοι.Φυσικά πολλοί από τους κλασικούς Έλληνες φιλοσόφους είχαν αντιληφθεί από νωρίς ότι ο διαφορετικός φωτισμός των περιοχών της Σελήνης οφειλόταν στις ανωμαλίες του εδάφους της. Ο Θαλής ο Μιλήσιος, για παράδειγμα, πίστευε ότι ο δορυφόρος μας ήταν φτιαγμένος από τα ίδια υλικά που είναι φτιαγμένη και η Γη, ενώ ο Δημόκριτος υποστήριζε ότι οι διαφορές του φωτισμού της οφείλονταν στην ύπαρξη βουνών και κοιλάδων. Κι έτσι από την κλασική ακόμη εποχή, οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι μπόρεσαν να διαλευκάνουν αρκετά από τα μυστήρια της Σελήνης, ανάμεσα στα οποία ήταν και ο μηχανισμός των φάσεών της.Οι αρχαίοι φιλόσοφοι είχαν κατανοήσει δηλαδή ότι το φως της Σελήνης δεν ήταν παρά η αντανάκλαση των ακτίνων του Ήλιου στην επιφάνειά της. Επειδή όμως το φως του Ήλιου φωτίζει καθημερινά διαφορετικές περιοχές της πλευράς της που είναι στραμμένη προς τη Γη, βλέπουμε τη Σελήνη να αλλάζει μορφή συνεχώς ανάλογα με το πώς φαίνεται από τη Γη. Έτσι όταν η Σελήνη βρίσκεται στην ίδια κατεύθυνση με τον Ήλιο, στρέφει προς εμάς το μη φωτιζόμενο ημισφαίριό της, οπότε λέμε ότι έχουμε Νέα Σελήνη ή Νουμηνία. Με την πάροδο των ημερών η Σελήνη μετατοπίζεται στην τροχιά της και έτσι από τη Γη αρχίζουμε να βλέπουμε όλο και μεγαλύτερο μέρος του φωτιζόμενου ημισφαιρίου της.Όταν η αποχή της από τον Ήλιο είναι 90 μοίρες, φαίνεται να είναι φωτισμένη κατά το 1/2, και η φάση αυτή ονομάζεται πρώτο τέταρτο. Η κίνηση της Σελήνης γύρω από τη Γη συνεχίζεται μέχρις ότου βρίσκεται σε αντίθεση προς τη θέση του Ήλιου, βρίσκεται δηλαδή απέναντι από τον Ήλιο με την Γη στη μέση, οπότε εμείς βλέπουμε από τη Γη ολόκληρο το φωτιζόμενο ημισφαίριό της και λέμε ότι έχουμε Πανσέληνο. Τότε η Σελήνη ανατέλλει όταν ο Ήλιος δύει. Ο χρόνος όμως κυλάει και η Σελήνη συνεχίζει την κίνησή της μέχρις ότου βρεθεί στη φάση του τελευταίου τέταρτου. Τέλος, η Σελήνη ξανάρχεται σε σύνοδο με τον Ήλιο, οπότε έχουμε και πάλι Νουμηνία ή Νέα Σελήνη.Από τη μια σύνοδο ως την επομένη, για τη συμπλήρωση δηλαδή όλων των φάσεων της Σελήνης, χρειάζονται περίπου 29,5 ημέρες, και για την ακρίβεια 29 ημέρες 12 ώρες, 44 λεπτά και 2,86 δευτερόλεπτα. Ο χρόνος αυτός ονομάζεται συνοδικός μήνας και είναι η χρονική περίοδος μεταξύ δύο διαδοχικών πανσελήνων ή δύο διαδοχικών φάσεων Νέας Σελήνης, από την οποία γεννήθηκε ο ημερολογιακός μας μήνας. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο που τα πρώτα ημερολόγια βασίζονταν σε έναν κύκλο σεληνιακών μηνών.Υπάρχει όμως και ένας άλλος «μήνας» που ονομάζεται «αστρικός μήνας», και είναι ο πραγματικός χρόνος μιας πλήρους περιφοράς της Σελήνης γύρω από τη Γη, αφού μετράει την χρονική περίοδο μεταξύ δύο διαδοχικών περασμάτων της Σελήνης μπροστά από ένα δεδομένο άστρο. Η κίνηση αυτή γίνεται εμφανής καθώς η θέση της Σελήνης ανάμεσα στα άστρα αλλάζει από νύχτα σε νύχτα. Ο χρόνος αυτός είναι περίπου 27 ημέρες, και για την ακρίβεια 27 ημέρες 7 ώρες, 43 λεπτά και 11,5 δευτερόλεπτα.Η αιτία της μεγαλύτερης διάρκειας του συνοδικού μήνα σε σχέση με τον αστρικό μήνα είναι αρκετά απλή: Κατά τη διάρκεια ενός μήνα, το ντουέτο Γη και Σελήνη έχει διασχίσει μια αρκετά μεγάλη απόσταση γύρω από τον Ήλιο. Έτσι όταν η Σελήνη έχει ολοκληρώσει μία πλήρη περιφορά της γύρω από τη Γη, πρέπει να ταξιδέψει επιπλέον πάνω από δύο ακόμη ημέρες για να ξαναγυρίσει στην ίδια γραμμική σχέση που είχε με την Γη και τον Ήλιο, ώστε να δημιουργηθούν οι ίδιες πάλι προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες για να έχει την ίδια φάση με αυτή με την οποία άρχισε την τροχιά της γύρω από τη Γη.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2153904/erchetai-i-entyposiaki-panselinos-toy-oxyrrygchoy/

[Δροσος Γεωργιος]

H Σελήνη δημιουργήθηκε μέσα σε μόλις 5 ώρες αναφέρει νέα μελέτη.

Νέα στοιχεία για την ύπαρξη και τα χαρακτηριστικά του φυσικού δορυφόρου του πλανήτη μας.

Η κρατούσα θεωρία για την ύπαρξη της Σελήνης αναφέρει ότι ένα διαστημικό σώμα στο μέγεθος του πλανήτη Άρη έπεσε πριν από 4,5 δισ. έτη πάνω στη Γη και αποτέλεσμα της κολοσσιαίας σύγκρουσης ήταν η γέννηση του φεγγαριού.Το διαστημικό σώμα που έπεσε στη Γη ονομάστηκε Θεία που είναι το όνομα μιας από τις Τιτάνιδες κόρη του Ουρανού και της Γαίας. Η Θεία συγκρούστηκε με τη νεαρή Γη εκτοξεύοντας τεράστιες ποσότητες λιωμένου πετρώματος στο Διάστημα. Η κρατούσα θεωρία αναφέρει ότι αυτό το υλικό συγκεντρώθηκε σταδιακά μέσα σε διάστημα πολλών ετών σχηματίζοντας τελικά το φυσικό μας δορυφόρο. Όμως μια ομάδα από το Southwest Research Institute και το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα υποστηρίζει ότι υπάρχει και μια άλλη πιθανότητα.Χρησιμοποιώντας ισχυρές προσομοιώσεις σε υπολογιστή, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι σε ορισμένα σενάρια μια σχεδόν άθικτη Σελήνη μπορούσε να σχηματιστεί εκπληκτικά γρήγορα μετά τη σύγκρουση.Ο καθοριστικός παράγοντας φαίνεται πως ήταν η θερμοκρασία. «Ανάλογα με το πόσο θερμή ήταν η Γη και η Θεία πριν από τη σύγκρουση η πρόσκρουση μπορεί να διαλύσει τη Θεία και να δημιουργήσει αυτόν τον τεράστιο δίσκο θραυσμάτων, από τον οποίο τελικά σχηματίζεται η Σελήνη. Όταν όμως χρησιμοποίησα τις ίδιες παραμέτρους με τα αρχικά μοντέλα της σύγκρουσης — μέχρι και τις ίδιες θερμοκρασιακές δομές στο εσωτερικό και των δύο σωμάτων — μέσα σε περίπου πέντε ώρες εμφανίστηκε μια άθικτη Σελήνη» αναφέρει η  Δρ. Αντίν Ντεντόν, μέλος της ερευνητικής ομάδας.Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι σε ορισμένα σενάρια μια σχεδόν άθικτη Σελήνη σχηματίστηκε εκπληκτικά γρήγορα μετά τη σύγκρουση, σε μόλις πέντε ώρες.

Η θερμοκρασία και η αντοχή των πετρωμάτων έπαιξαν καθοριστικό ρόλο

Η ομάδα ανακάλυψε ότι οι γεωλογικές ιδιότητες των δύο κόσμων που συγκρούστηκαν διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο τι συμβαίνει μετά την πρόσκρουση.Τα προηγούμενα μοντέλα αντιμετώπιζαν σε μεγάλο βαθμό τους πλανήτες ως σώματα που συμπεριφέρονται σαν ρευστά και αγνοούσαν την αντοχή των πετρωμάτων τους. Όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη την αντοχή των πλανητικών υλικών, καθώς και τη θερμοκρασία τους, διαπίστωσαν δραματικά διαφορετικά αποτελέσματα.Όπως υποστήριξαν οι θερμότεροι πλανήτες είναι πιο αδύναμοι και διαλύονται ευκολότερα. Αντίθετα οι ψυχρότεροι κόσμοι είναι πιο ανθεκτικοί και έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να επιβιώσουν από τη σύγκρουση ως ενιαία σώματα.«Τα μοντέλα έχουν εξελιχθεί ώστε να περιλαμβάνουν την αντοχή των υλικών, κάτι που είναι πραγματικά σημαντικό όταν μελετάμε συγκρούσεις μεταξύ μικρότερων σωμάτων, όπως οι αστεροειδείς, ή όπως στην προηγούμενη εργασία μου σχετικά με τον σχηματισμό του συστήματος Πλούτωνα–Χάροντα. Δεν ήμασταν σίγουροι αν αυτό θα είχε σημασία για τη Σελήνη. Όταν πραγματοποιήσαμε τις προσομοιώσεις διαπιστώσαμε ότι έχει πράγματι πολύ μεγάλη σημασία» δήλωσε η Δρ. Ντεντόν.
Όταν οι επιστήμονες συνυπολόγισαν την αντοχή των πλανητικών υλικών και τη θερμοκρασία τους, βρήκαν δραματικά διαφορετικά αποτελέσματα.

Τα ευρήματα μπορεί να εξηγούν τα παράξενα χαρακτηριστικά της Σελήνης

Τα ευρήματα τα οποία δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση «Astrophysical Journal Letters» θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επίλυση ενός από τα μεγαλύτερα μυστήρια της πλανητικής επιστήμης: πότε ακριβώς συνέβη η σύγκρουση που δημιούργησε τη Σελήνη.
Η έρευνα θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην εξήγηση ορισμένων παράξενων χαρακτηριστικών της Σελήνης μεταξύ άλλων των διαφορών στη σύστασή της και της ποσότητας πτητικών υλικών που περιέχει.Η Δρ. Ρόμπιν Κάνουπ η οποία είχε πραγματοποιήσει παλαιότερη μελέτη σχετικά με την προέλευση της Σελήνης, δήλωσε:
«Αυτά τα εκπληκτικά και συναρπαστικά νέα αποτελέσματα υποδηλώνουν μια πιθανή σύνδεση μεταξύ των φυσικών ιδιοτήτων της Σελήνης σήμερα — συμπεριλαμβανομένης ίσως της περιεκτικότητάς της σε πτητικά υλικά — και της θερμικής κατάστασης της Γης και της Θείας κατά τη στιγμή της γιγάντιας σύγκρουσης. Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια πότε συνέβη το γεγονός που δημιούργησε τη Σελήνη».

 

Το ερώτημα

Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η εξήγηση για τη στενή χημική ομοιότητα μεταξύ Γης και Σελήνης παραμένει ένα ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα.Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η Θεία και η νεαρή Γη σχηματίστηκαν στην ίδια περιοχή του πρωτοπλανητικού δίσκου — ενός επίπεδου, δακτυλιοειδούς σχηματισμού πυκνού αερίου και κοσμικής σκόνης που περιέβαλλε τον νεαρό Ήλιο.
Ο Άρης από την άλλη πλευρά παρουσιάζει διαφορετική χημική σύσταση από τη Γη και τη Σελήνη γεγονός που υποδεικνύει ότι αρχικά σχηματίστηκε πιο μακριά.«Επειδή η Γη και ο Άρης σχηματίστηκαν στην ίδια γειτονιά του Ηλιακού Συστήματος, είναι σαν αδέλφια. «Η Σελήνη και η Γη είναι σαν δίδυμα αδέλφια που δεν είναι πανομοιότυπα» λέει η Δρ. Ντεντόν.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2156745/h-selini-dimioyrgithike-mesa-se-molis-5-ores-anaferei-nea-meleti/

Το επεξεργάστηκε 2 ώρες πριν ο Δροσος Γεωργιος