Jump to content

Κοσμολογία


trex

Προτεινόμενες αναρτήσεις

Παρατηρήθηκε η ισχυρότερη έκρηξη φωτός στο σύμπαν

… που έχουν δει ποτέ οι επιστήμονες

low-res_noirlab2224a.jpg.png?w=700 Η εικόνα είναι ένας συνδυασμός 4 παρατηρήσεων με δύο όργανα του τηλεσκοπίου Gemini South στη Χιλή που λήφθηκαν το πρωί της Παρασκευής 14 Οκτωβρίου 2022.

Οι αστρονόμοι είδαν στον ουρανό την πιο ισχυρή λάμψη φωτός που έχουν ποτέ παρατηρήσει. Επρόκειτο για μια έκρηξη ακτίνων-γάμα, η οποία επίσης είναι η κοντινότερη που έχει ποτέ ανιχνευθεί, σε απόσταση 2,4 δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη (z =0.1505), στην κατεύθυνση του αστερισμού του Βέλους. Τόσο ισχυρή φωτεινή αναλαμπή μπορεί να κάνει δεκαετίες ή και αιώνες για να εμφανιστεί ξανά, σύμφωνα με τους επιστήμονες.Η παρατήρηση έγινε στις 14 Οκτωβρίου από το επίγειο διεθνές τηλεσκόπιο Gemini South στη Χιλή, το οποίο διευθύνεται από το κέντρο αστρονομίας NOIRLab των ΗΠΑ, ενώ στις 9 Οκτωβρίου είχαν προηγηθεί αρχικές παρατηρήσεις από διαστημικά τηλεσκόπια ακτίνων-Χ και γάμα. H φωτεινή έκρηξη-ρεκόρ με την ονομασία GRB221009A πιθανώς προήλθε από την έκρηξη κάποιου γιγάντιου υπερκαινοφανούς αστέρα (σούπερ-νόβα) που γέννησε κάποια μαύρη τρύπα.Όταν σχηματίζονται οι μαύρες τρύπες δημιουργούν ισχυρούς «πίδακες» σωματιδίων τα οποία επιταχύνονται μέχρι σχεδόν την ταχύτητα του φωτός. Αυτοί οι πίδακες στη συνέχεια διαπερνούν τα απομεινάρια του κατεστραμμένου πλέον άστρου, με αποτέλεσμα να προκαλούν την εκπομπή ισχυρών ακτίνων Χ και γάμα που διασχίζουν το σύμπαν. Τέτοια συμβάντα, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, απελευθερώνουν τόση ενέργεια όση θα παράγει ο Ήλιος σε όλη τη ζωή του των 10 δισεκατομμυρίων ετών.Αν η κατεύθυνση τους «δείχνει» προς τη Γη, τότε μπορεί να γίνουν αντιληπτές ως πολύ φωτεινές αναλαμπές που έχουν ονομαστεί GRB (Gamma-Ray Bursts). Οι πρώτες τέτοιες ηλεκτρομαγνητικές εκρήξεις είχαν ανακαλυφθεί τυχαία από αμερικανικούς στρατιωτικούς δορυφόρους στη δεκαετία του 1960.Η νέα τιτάνια κοσμική έκρηξη κινητοποίησε τους αστρονόμους σε διάφορα μέρη του κόσμου, καθώς έσπευσαν να μελετήσουν τα «μεθεόρτια» του φαινομένου. Ενδεικτικά, ένα κινεζικό τηλεσκόπιο κατέγραψε φωτόνια με την εντυπωσιακή ενέργεια των 18 τερα-ηκετρονιοβόλτ (TeV), όταν συγκριτικά ο μεγάλος επιταχυντής του CERN παράγει σωματίδια με ενέργεια έως 13 TeV. Ποτέ μέχρι σήμερα δεν είχε παρατηρηθεί GRB με ενέργεια άνω των 10 TeV.«Η ασυνήθιστα μακράς διάρκειας GRB221009A είναι η φωτεινότερη GRB που έχει ποτέ καταγραφεί και η μετέπειτα λάμψη σπάει όλα τα ρεκόρ σε όλα τα μήκη κύματος. Επειδή είναι τόσο φωτεινή και επίσης κοντινή, θεωρούμε ότι πρόκειται για την ‘ευκαιρία του αιώνα’ να απαντήσουμε τα πιο θεμελιώδη ερωτήματα αναφορικά με αυτές τις εκρήξεις», δήλωσε ο Μπρένταν Ο’Κόνορ του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ.Η νέα έκρηξη-ρεκόρ συνέβη 20 φορές κοντύτερα στον πλανήτη μας από ό,τι μια μέση έκρηξη GRB μέχρι σήμερα, παρόλα αυτά ήταν σε απόσταση ασφαλείας. Αν όμως μια τέτοια έκρηξη συνέβαινε πολύ κοντινότερα στον πλανήτη μας, σε απόσταση μερικών χιλιάδων ετών φωτός, θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική, προκαλώντας πιθανώς μαζική εξαφάνιση ειδών (και ανθρώπων). Ορισμένοι επιστήμονες, σύμφωνα με τη NASA, θεωρούν πιθανό ότι τουλάχιστον μία από τις μαζικές εξαφανίσεις ειδών στη Γη, η Ορδοβίκεια πριν περίπου 450 εκατομμύρια χρόνια, προκλήθηκε από μια τέτοια σχετικά κοντινή ηλεκτρομαγνητική έκρηξη.Οι GRB συμβαίνουν σε δύο διαφορετικές μορφές. Η μία, η σπανιότερη, είναι σύντομης διάρκειας (έως δύο δευτερόλεπτα), αποτελεί το 30% περίπου όλων των σχετικών φαινομένων που έχουν παρατηρηθεί και εκτιμάται ότι προκαλείται από συγκρούσεις άστρων νετρονίων (πάλσαρ). Ο δεύτερος τύπος GRB είναι μεγαλύτερης διάρκειας (επί αρκετά λεπτά) και πιθανώς προκαλείται από κατακλυσμικές εκρήξεις υπερ-νόβα, που είναι 100 φορές φωτεινότερες από μια σούπερνόβα και προέρχεται από τον θάνατο τεράστιων άστρων. Όπως συνέβη και στην τελευταία περίπτωση-ρεκόρ, οι αστρονόμοι μπορούν να δουν το «λυκόφως» μετά από μια τέτοια έκρηξη.

https://physicsgg.me/2022/10/15/παρατηρήθηκε-η-ισχυρότερη-έκρηξη-φωτ/

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

  • Απαντήσεις 306
  • Created
  • Τελευταία απάντηση

Top Posters In This Topic

Νέες ακριβέστερες εκτιμήσεις για τον ρυθμό διαστολής του σύμπαντος.

hubble_constant.jpg?w=700

Αστροφυσικοί και κοσμολόγοι του Κέντρου Αστροφυσικής Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν στις ΗΠΑ πραγματοποίησαν τον ακριβέστερο μέχρι σήμερα υπολογισμό σχετικά με τη σύνθεση και την εξέλιξη του σύμπαντος, κάνοντας μια νέα ανάλυση για τη σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια. Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις, σχεδόν ακριβώς τα δύο τρία του σύμπαντος (το 66,2%) εκδηλώνεται με τη μορφή σκοτεινής ενέργειας, ενώ το υπόλοιπο ένα τρίτο (33,8%) αποτελεί έναν συνδυασμό σκοτεινής ύλης και ορατής ύλης.Οι ερευνητές της ομάδας Pantheon+, με επικεφαλής τον Ντίλον Μπρουτ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστροφυσικής «The Astrophysical Journal», βάσισαν τις νέες εκτιμήσεις τους στην ανάλυση άνω των 1.500 αστρικών εκρήξεων υπερκαινοφανών αστέρων (σουπερνόβα τύπου Ia). Αυτές οι φωτεινές εκρήξεις ξεπερνούν σε λάμψη ολόκληρους γαλαξίες και μπορούν να παρατηρηθούν σε χωροχρονικές αποστάσεις άνω των 10 δισ. ετών φωτός.Η νέα μελέτη επιβεβαιώνει την αρχική ανακάλυψη του 1998 ότι το σύμπαν διευρύνεται με επιταχυνόμενο ρυθμό κατά τα τελευταία δισεκατομμύρια χρόνια. Η διαστολή του σύμπαντος αποδίδεται στην αόρατη και μυστηριώδη ενέργεια που ονομάστηκε «σκοτεινή» και η οποία είναι εγγενής στον ίδιο τον «ιστό» του σύμπαντος.Ο ρυθμός επέκτασης του σύμπαντος – γνωστός και ως «σταθερά Χαμπλ» – υπολογίστηκε σε 73,4 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο ανά μεγαπαρσέκ (με βαθμό αβεβαιότητας μόνο 1,3%). Με άλλα λόγια διατυπωμένο, για κάθε ένα μεγαπαρσέκ (δηλαδή μια απόσταση 3,26 εκατ. ετών φωτός) εκτιμάται ότι ο συμπαντικός χώρος διαστέλλεται με ταχύτητα άνω των 160.000 μιλίων την ώρα (ή περίπου 161.000 χιλιομέτρων την ώρα).

https://physicsgg.me/2022/10/20/νέες-ακριβέστερες-εκτιμήσεις-για-τον/

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

  • 2 εβδομάδες αργότερα...

Μυστηριώδεις ριπές ακτινοβολίας από το Διάστημα άφησαν ίχνη στα δέντρα του πλανήτη

Τα αινιγματικά «συμβάντα Μιγιάκε» θα μπορούσαν να καταστρέψουν δορυφόρους και δίκτυα ηλεκτροδότησης. Η προέλευσή τους όμως παραμένει άγνωστη.

Μυστηριώδεις ριπές ακτινοβολίας από το Διάστημα άφησαν ίχνη στα δέντρα του πλανήτη | tanea.grΣυμβαίνουν περίπου μια φορά στα 1.000 χρόνια, όταν η Γη δέχεται έναν ξαφνικό βομβαρδισμό ακτινοβολίας από το Διάστημα, έναν βομβαρδισμό τόσο ισχυρό ώστε αφήνει τα ίχνη του στους δακτυλίους των δέντρων.Νέα μελέτη για αυτές τις αινιγματικές καταιγίδες ακτινοβολίας δείχνει τώρα να διαψεύδει την κρατούσα θεωρία για την προέλευσή τους, σύμφωνα με την οποία το φαινόμενο προέρχεται από «υπερεκλάμψεις» στην επιφάνεια του Ήλιου.Το μυστήριο λοιπόν παραμένει άλυτο, και μάλιστα περιπλέκεται.

«Ασύλληπτες επιπτώσεις»

Το αναπάντητο πρόβλημα εμφανίστηκε το 2012, όταν ο ιάπωνας φυσικός Φούτσα Μιγιάκε ανίχνευσε ενδείξεις ριπών ακτινοβολίας σε δακτυλίους δέντρων που αντιστοιχούσαν στο έτος 774 μ.Χ.Μελέτες που ακολούθησαν έδειξαν ότι τα τελευταία 10.000 χρόνια η Γη έχει ζήσει αρκετά τέτοια «συμβάντα Μιγιάκε», όπως το 993 μ.Χ. και το 663 π.Χ.«Αυτές οι τεράστιες ριπές ακτινοβολίας, γνωστές ως συμβάντα Μιγιάκε, συμβαίνουν περίπου κάθε χίλια χρόνια, παραμένει όμως ασαφές πού οφείλονται» λέει ο δρ Μπένζαμιν Πόουπ του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται στο Proceedings of the Royal Society A.

https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rspa.2022.0497

«Πρέπει να μάθουμε περισσότερα για αυτό το φαινόμενο, αφού αν κάτι τέτοιο συνέβαινε σήμερα θα κατέστρεφε δορυφόρους, καλώδια του Διαδικτύου, γραμμές ηλεκτροδότησης και μετασχηματιστές. Οι επιπτώσεις στις παγκόσμιες υποδομές θα ήταν ασύλληπτες».Ο Πόουπ και οι συνεργάτες του αναζήτησαν απαντήσεις στους κορμούς αρχαίων δέντρων, οι οποίοι συνήθως αποκτούν έναν νέο δακτύλιο ανάπτυξης κάθε έτος.«Δεδομένου ότι μπορείς να μετρήσεις τους δακτυλίους ενός δέντρου για να προσδιορίσεις την ηλικία του, μπορείς επίσης να εξετάσεις ιστορικά κοσμικά συμβάντα που πηγαίνουν πίσω χιλιάδες χρόνια» εξηγεί ο Τσινγκιάν Τσανγκ του Πανεπιστημίου του Κουίνσλαντ, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

X_Class_Solar_Flare_Sends_%E2%80%98Shock

Ηλιακή έκλαμψη που καταγράφηκε το 2012 από το σκάφος SDO της NASA. Οι εκλάμψεις όμως μάλλον δεν σχετίζονται με τα συμβάντα Μιγιάκε (NASA Goddard Space Flight Center )

Άνθρακας-14

Τα δέντρα απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα για να χτίσουν τον κορμό τους. Όταν σωματίδια υψηλής ενέργειας φτάσουν από το Διάστημα στη γήινη ατμόσφαιρα μπορούν να μετατρέψουν άτομα αζώτου σε άτομα άνθρακα-14, ένα ραδιενεργό ισότοπο του άνθρακα, το οποίο απορροφάται από τα φυτά και ενσωματώνεται στους ιστούς τους. Ο άνθρακας-14 μεταστοιχειώνεται και πάλι σε άζωτο με έναν αργό αλλά σταθερό ρυθμό, κάτι που επιτρέπει την ακριβή χρονολόγηση των δειγμάτων.Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα μαθηματικό μοντέλο του παγκόσμιου κύκλου του άνθρακα για να εκτιμήσουν ποιες μπορεί να ήταν οι ποσότητες άνθρακα-14 που σχηματίστηκαν στην ατμόσφαιρα σε κάθε συμβάν Μιγιάκε.Μέχρι σήμερα, η κρατούσα θεωρία ήθελε αυτά τα συμβάντα να προέρχονται από «υπερεκλάμψεις», εκρήξεις ακτινοβολίας στην επιφάνεια του Ήλιου που ενίοτε επηρεάζουν τη Γη.Η ανάλυση όμως έδειξε ότι τα συμβάντα Μιγιάκα δεν συνδέονται με τις ηλιακές κηλίδες ούτε με τον 11ετή κύκλο αυξομείωσης της ηλιακής δραστηριότητας.Επιπλέον, τα δέντρα που βρίσκονταν πιο κοντά στους πόλους της Γης δεν βρέθηκαν να περιέχουν περισσότερο άνθρακα-14, όπως θα περίμενε κανείς αν το φαινόμενο αντιστοιχούσε σε ηλιακά σωματίδια, τα οποία τείνουν να κινούνται προς τους πόλους λόγω του γήινου μαγνητικού πεδίου.Ακόμα, η μελέτη διαπιστώνει ότι τουλάχιστον δύο συμβάντα Μιγιάκε διήρκεσαν δύο ολόκληρα χρόνια, κάτι που δεν θα αναμενόταν στην περίπτωση των ηλιακών εκλάμψεων, οι οποίες έχουν σύντομη διάρκεια.Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι τα συμβάντα Μιγιάκε σχετίζονται με κάποιο άλλο φαινόμενο στον Ήλιο, αν και δεν μπορούν να διαψεύσουν άλλες θεωρίες που έχουν προταθεί, όπως εκρήξεις σουπερνόβα, εκλάμψεις ακτίνων γάμμα ή εκρήξεις μαγνητικών άστρων νετρονίων.Σε κάθε περίπτωση, η ερευνητική ομάδα τονίζει ότι το φαινόμενο χρήζει περαιτέρω μελέτης.Όπως λέει ο δρ Πόουπ, «σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, υπάρχει πιθανότητα γύρω στο 1% να δούμε ένα συμβάν Μιγάκε εντός της επόμενης δεκαετίας».«Δεν γνωρίζουμε όμως πώς να το προβλέψουμε ή τι βλάβες μπορεί να προκαλέσει».»Οι πιθανότητες πάντως είναι αρκετά ανησυχητικές».

https://www.tanea.gr/2022/10/31/science-technology/mystiriodeis-ripes-aktinovolias-apo-to-diastima-afisan-ixni-sta-dentra-tou-planiti/

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

Το νέο ψηφιακό πλανητάριο μας δείχνει το ρόλο και τη θέση του ανθρώπου στο Σύμπαν.

 

Αν υπάρχει ένας χώρος όπου κάποιος μπορεί να γίνει κυριολεκτικά ένα με τον κόσμο της επιστήμης, να ταξιδέψει σε άλλους πλανήτες σαν βρίσκεται μέσα σε διαστημόπλοιο ή να έρθει πρόσωπο με πρόσωπο με δεινόσαυρους είναι το νέο ψηφιακό πλανητάριο στο Ίδρυμα Ευγενίδου. Στην έναρξη της λειτουργίας του νέου site της Ναυτεμπορικής ο διευθυντής του νέου ψηφιακού πλανηταρίου δρ. Μάνος Κιτσώνας μας αποκαλύπτει τα μυστικά του εντυπωσιακού θόλου που μας ταξιδεύει στον χώρο και τον χρόνο του Σύμπαντος και μας μιλάει για τα σχέδια αναβάθμισης του που θα πραγματοποιηθούν το προσεχές καλοκαίρι.

Η συνέντευξη σας συμπίπτει με την έναρξη λειτουργίας του νέου site της Ναυτεμπορικής που ενσωματώνει όλες τις νέες τεχνολογίες και εφαρμογές που απαιτούνται στον συνεχώς εξελισσόμενο κόσμο του Διαδικτύου. Θα ήθελα να εκμεταλλευτώ αρχικά όχι την ιδιότητα σας ως διευθυντή του Πλανηταρίου αλλά τις σπουδές σας ως ηλεκτρολόγος μηχανικός και μηχανικός υπολογιστών για να σας ρωτήσω αν όταν παίρνατε το διδακτορικό σας φανταζόσασταν την εξέλιξη της τεχνολογίας τόσο στο επίπεδο της καθημερινότητας της ζωής μας όσο και σε πιο εξειδικευμένα πεδία όπως για παράδειγμα, στην αποστολή ενός drone που πετά στον Άρη και μας στέλνει εικόνες και δεδομένα.

Tόσο κατά τη διάρκεια των προπτυχιακών μου σπουδών όσο και κατά τη διάρκεια του διδακτορικού μου έβλεπα ότι εξελίσσονταν σε ερευνητικό επίπεδο διάφορες ενδιαφέρουσες και εντυπωσιακές τεχνολογίες που είδαμε τελικά να εμφανίζονται τα επόμενα χρόνια αλλά δεν μπορούσαμε να φανταστούμε πόσο γρήγορα θα γινόταν η υλοποίηση τους και πόσο γρήγορα θα εξαπλώνονταν. Όμως η αλήθεια ότι σε ερευνητικό επίπεδο οι περισσότερες από τις σημερινές τεχνολογίες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο γίνονταν ως μαθήματα ή ερχόμασταν σε επαφή μαζί τους στο πανεπιστήμιο από την δεκαετία του 1980 χωρίς ποτέ βέβαια να φανταστεί κανείς ότι τεχνολογίες όπως οι οθόνες αφής, τα κινητά τηλέφωνα με τις διάφορες εφαρμογές ή ακόμη και η τεχνητή νοημοσύνη θα εισέρχονταν τελικά με αυτό τον τρόπο στην ζωή μας. Είναι δύσκολο να γίνονται τέτοιου είδους προβλέψεις γιατί πολλές ιδέες που αναπτύσσονται στα εργαστήρια παραμένουν τελικά εκεί και δεν ολοκληρώνεται η υλοποίηση τους η οποία συχνά συνδέεται με την εμπορικότητα που μπορεί να έχει μια αναπτυσσόμενη τεχνολογία.Πάντως μπορώ να ομολογήσω ότι δεν μπορούσα να φανταστώ ότι διάφορα πράγματα που βλέπαμε σε ερευνητικό στάδιο και είχαν να κάνουν για παράδειγμα, με την ανάπτυξη αλγορίθμων για εφαρμογές θα είχαν τελικά τόσο ευρεία εφαρμογή στην καθημερινή ζωή. Να επαναλάβω πάντως πώς ότι εντυπωσιακό και προηγμένο τεχνολογικά βλέπουμε ξαφνικά μπροστά μας ως μια νέα επαναστατική τεχνολογία δεν γεννήθηκε πριν από λίγο καιρό αλλά έχει πίσω του δουλειά, έρευνα και δοκιμές πολλών ετών. Για παράδειγμα, το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb που εκτοξεύτηκε πρόσφατα και όλοι απολαμβάνουμε τις εντυπωσιακές του εικόνες είναι προϊόν 20ετούς και πλέον εργασίας και όλα τα συστήματα του σχεδιάστηκαν και βασίζονται σε τεχνολογίες των δύο προηγούμενων δεκαετιών. Για να είναι κάτι τόσο σύνθετο αξιόπιστο και λειτουργικό χρειάζονται πολλά χρόνια δοκιμών οπότε η τεχνολογία τους είναι στην ουσία προηγούμενης γενιάς. Ότι βλέπουμε να κυκλοφορεί σήμερα δεν είναι ότι πιο σύγχρονο υπάρχει σήμερα αλλά ότι πιο καλά δοκιμασμένο. Τις σημερινές τεχνολογίες σε τέτοιου επιπέδου μηχανήματα όπως τα διαστημικά τηλεσκόπια θα τις δούμε να εφαρμόζονται σε μελλοντικά συστήματα και συσκευές.

Αυτή η εντυπωσιακή εξέλιξη της τεχνολογίας ακούμπησε όπως ήταν επόμενο και τον τομέα των πλανητάριων και είχαμε την τύχη στην Ελλάδα χάρις στο Ίδρυμα Ευγενίδου να είμαστε από τις πρώτες χώρες που αποκτήσαμε ένα ψηφιακό πλανητάριο. Είναι υπερβολικό να πούμε ότι τα νέα ψηφιακά πλανητάρια αποτέλεσαν από μόνα τους μια ξεχωριστή τεχνολογική επανάσταση που προκάλεσε με την σειρά της μια επιμορφωτική και εκπαιδευτική επανάσταση;

Να πούμε ότι η μεγάλη επανάσταση στον χώρο των πλανηταρίων έγινε στις αρχές της νέας χιλιετίας. Όταν περάσαμε από την παραδοσιακή προβολή με τους αστρομηχανικούς προβολείς και μεμονωμένους προβολείς βίντεο και σλάιντς στην τεχνολογία Digital Full Dome η οποία έφερε αυτή την επανάσταση διαχωρίζοντας τις εποχές πριν και μετά το DFD. Το ψηφιακό πλανητάριο που κατασκευάστηκε στο Ίδρυμα Ευγενίδου το 2003 δεν ήταν απλά ένα από τα πρώτα σε ολόκληρο τον κόσμο αλλά ήταν το μεγαλύτερο σε μέγεθος και το καλύτερα εξοπλισμένο. Μάλιστα η τεχνολογία του σε κάποια μέρη του συστήματος είχε αναπτυχθεί ειδικά για το δικό μας πλανητάριο εξαιτίας του μεγέθους του όπου υπήρχαν ακόμη μεγαλύτερες απαιτήσεις. Αυτός ο πολλαπλασιασμός των τεχνικών δυνατοτήτων του πλανηταρίου πολλαπλασίασε και την εκπαιδευτική του ικανότητα. Με τα προηγούμενης τεχνολογίας πλανητάρια μπορούσαμε να δείξουμε τον ουρανό και βασικά στοιχεία για την κίνηση των πλανητών και άστρων.Όμως με το νέο ψηφιακό πλανητάριο μπορούμε να ξεκολλήσουμε από τη Γη και να έχουμε μια προσομοίωση πτήσης στο Σύμπαν. Να βιώσουμε μια ρεαλιστική εμπειρία ενός ταξιδιού στο ηλιακό μας σύστημα να δούμε από πολύ κοντά τους πλανήτες και τους δορυφόρους τους, να φύγουμε από το ηλιακό μας σύστημα να εισχωρήσουμε στο γαλαξία μας και στη συνέχεια να επισκεφτούμε άλλους γαλαξίες, να δούμε δηλαδή το Σύμπαν στην ολότητα του. Είναι μια μοναδική εμπειρία που μπορεί να υπάρξει μόνο σε ένα πλανητάριο. Αυτές οι καταπληκτικές δυνατότητες επέκτειναν φυσικά αναλόγως και τον ρόλο του πλανηταρίου ως εργαλείο επιμόρφωσης και εκπαίδευσης. Οι θεατές παίρνουν μια σωστή αίσθηση της διάστασης του χώρου και του χρόνου στο Διάστημα και άρα μπορεί ο καθένας να κατανοήσει καλύτερα τον τη θέση και τον ρόλο του ανθρώπου στο Σύμπαν. Υπάρχουν λοιπόν πολλές προεκτάσεις που απορρέουν από τις προβολές στα ψηφιακά πλανητάρια.

planitario.jpg

Μπορεί τα ψηφιακά πλανητάρια να προβάλλουν παραστάσεις με θεματολογία από πολλά επιστημονικά πεδία και τομείς όμως παραδοσιακά και στο μυαλό όλων είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τον κόσμο του Διαστήματος. Βρισκόμαστε σε μια εποχή που η διαστημική δραστηριότητα και εξερεύνηση βρίσκεται σε πρωτοφανή άνθηση. Μια ερώτηση που μου έρχεται στο μυαλό είναι αν όλα αυτά που καταγράφει και μεταδίδει στη Γη το εκπληκτικό διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, το διαστημικό σκάφος Juno στον Δία ή το ρόβερ Perseverance θα αποτυπωθούν σύντομα στους θόλους των πλανηταρίων;

Βεβαίως και θα δούμε. Από όσο γνωρίζω δημιουργούνται στο εξωτερικό νέες παραστάσεις που βασίζονται στα δεδομένα όλων των οργάνων και αποστολών που προαναφέρατε αλλά θα πρέπει να τονίσω εδώ ότι στο δικό μας ψηφιακό πλανητάριο στο Ίδρυμα Ευγενίδου έχουμε την δυνατότητα και θα το κάνουμε πολύ σύντομα να ενσωματώσουμε τις εικόνες και τα υπόλοιπα στοιχεία που στέλνουν το James Webb ή οι άλλες αποστολές στις δικές μας παραστάσεις κάτι που κάνουμε ήδη άλλωστε με εικόνες και δεδομένα που στέλνει όλα αυτά τα χρόνια το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble και άλλες σημαντικές διαστημικές αποστολές. Επίσης ανεξάρτητα με την ενσωμάτωση αυτών των νέων εικόνων και δεδομένων σε παραστάσεις του δικού μας πλανηταρίου που σχεδιάζουμε να γίνει μέσα στο 2023 οι δυνατότητες του πλανηταρίου μας δίνουν την δυνατότητα να προβάλλουμε αυτό το υλικό στο θόλο μας σε ειδικές εκδηλώσεις και παρουσιάσεις ακόμη και ζωντανά μέσω Διαδικτύου.

Το ψηφιακό πλανητάριο κλείνει σε λίγους μήνες 20 έτη ζωής. Γνωρίζω ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία αναβάθμισης του. Πότε αναμένεται να ξεκινήσει η λειτουργία του και ποια θα είναι τα χαρακτηριστικά και πλεονεκτήματα του νέου μοντέλου;

Το 2023 συμπληρώνονται 20 χρόνια από την έναρξη του νέου ψηφιακού πλανηταρίου το οποίο συνεχίζουμε ακόμη και σήμερα να το ονομάζουμε νέο γιατί όλα αυτά τα χρόνια γίνονται συνεχώς αναβαθμίσεις είτε στο προβολικό είτε στο υπολογιστικό του σύστημα. Η αναβάθμιση που σχεδιάζουμε για του χρόνου είναι στα πάντα και είναι η πρώτη φορά που θα γίνει τέτοιας έκτασης αναβάθμιση που περιλαμβάνει υπολογιστές, προβολείς, αυτοματισμοί, ήχος, φώτα και όλα θα αναβαθμιστούν με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας. Αν και η τελευταία αναβάθμιση έγινε το 2017 με την τοποθέτηση στους προβολείς λέιζερ φωσφόρου που είναι τεχνολογία αιχμής θα πάμε σε επόμενη φάση όπου κάθε προβολέας θα έχει τρία λέιζερ ως πηγή.
Αυτό θα έχει ως παραγόμενο αποτέλεσμα ακόμη μεγαλύτερη φωτεινότητα και ευκρίνεια ακόμη μεγαλύτερη ανάλυση άρα και ποιότητα εικόνας που είναι φυσικά και το ζητούμενο σε ένα τόσο μεγάλο θόλο όπως αυτό του πλανηταρίου μας. Οι θεατές θα βλέπουν ακόμη πιο καλά και καθαρά τα όσα θα προβάλλονται και άρα θα τα κατανοούν ακόμη καλύτερα. Αυτή η αναβάθμιση θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ακόμη πιο εντυπωσιακών παραστάσεων από αυτές που προβάλλονται σήμερα. Η αναβάθμιση θα ξεκινήσει με το κλείσιμο των σχολείων τον προσεχή Ιούνιο και ευελπιστούμε ότι θα έχει ολοκληρωθεί αρχές Σεπτεμβρίου όπου θα ξεκινήσει μια ανεπίσημη λειτουργία του νέου συστήματος για 2-3 εβδομάδες και τον Οκτώβριο θα γίνουν οι σχετικές ανακοινώσεις και η επίσημη έναρξη του πλανηταρίου με την καινούργια τεχνολογική του υποδομή.

planitariosistima.jpg EEF

Τι μπορούμε να περιμένουμε από την εξέλιξη της τεχνολογίας των πλανηταρίων στο προσεχές μέλλον;

Η τεχνολογία αιχμής είναι οι LED οθόνες δηλαδή να μην υπάρχει οθόνη προβολής αλλά ο ίδιος ο θόλος να αποτελείται από φωτοδιόδους LED και να μην είναι ο θόλος μια επιφάνεια όπου δέχεται από άλλη πηγή τις εικόνες που προβάλλει αλλά να μετατρέπεται ο ίδιος ο θόλος σε οθόνη. Έχουν ξεκινήσει δοκιμές αυτής της τεχνολογίας αλλά σε μικρότερου μεγέθους θόλους και όχι σε θόλους όπως του πλανηταρίου μας που είναι σχεδόν ένα στρέμμα. Οι δοκιμές δείχνουν ότι είναι πολύ ενδιαφέρον και πολλά υποσχόμενο σύστημα αλλά χρειάζεται ακόμη να γίνει και άλλη δουλειά και βελτίωσης της τεχνολογίας αυτής για να πιάσει τα απαιτούμενα στάνταρτ αξιοπιστίας και ποιότητας. Πάντως την παρακολουθούμε αυτή την τεχνολογία και την έχουμε υπόψη μας για πιθανή χρήση στο μέλλον. Αναμένουμε επίσης την είσοδο τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης που θα δημιουργούν καλύτερη διάδραση με το λογισμικό του πλανηταρίου και ειδικά της εφαρμογής της προσομοίωσης της πλοήγησης στο Διάστημα. Επίσης ένα τέτοιο σύστημα θα επιτρέπει σε ένα παρουσιαστή μιας παράστασης να εισχωρεί μέσα στην παράσταση κάνοντας την παρουσίαση ακόμη πιο συναρπαστική. Αυτή την στιγμή ανάμεσα σε ένα παρουσιαστή και μια παράσταση παρεμβάλλεται ένας τεχνικός που ελέγχει το όλο σύστημα. Με την τεχνητή νοημοσύνη ο τεχνικός παύει να υπάρχει και όλα γίνονται αυτόματα αυξάνοντας την αμεσότητα της όλης εμπειρίας.

Πόσες παραστάσεις προβάλλονται αυτή την στιγμή στο ψηφιακό πλανητάριο και τι τομείς καλύπτουν;

Αυτή την στιγμή προβάλλονται οκτώ παραστάσεις πυρήνας των οποίων είναι όπως πάντα η αστρονομία, η αστροφυσική και τη διαστημική τεχνολογία. Έχουμε και δικές μας παραγωγές αυτού του είδους όπως η παράσταση το «Κέντρο του Κόσμου» που αποτελεί μια ιστορία της αστρονομίας από τις εποχές που οι άνθρωποι θεωρούσαν τη Γη κέντρο του Σύμπαντος και πώς επιστήμονες με την βοήθεια των τηλεσκοπίων αποκάλυψαν την πραγματικότητα. Άλλη ενδιαφέρουσα παράσταση είναι η «Ιστορία της Γης» που δείχνει την ιστορία του πλανήτη μας που δεν ήταν πάντα φιλόξενος και όπου πέρασαν πολλές φάσεις εμφάνισης και εξαφάνισης της ζωής σε αυτόν. Πολύ ενδιαφέρουσα παράσταση είναι επίσης αυτή που παρουσιάζει και εξηγεί το φαινόμενος του σέλαος από την στιγμή που ζούμε σε μια περιοχή όπου δεν έχουμε τη δυνατότητα να δούμε αυτό το φαινόμενο. Υπάρχουν και άλλες ενδιαφέρουσες παραστάσεις όπως αυτή για τους δεινόσαυρους που ζούσαν κάποτε στην Ανταρκτική αλλά και παιδικές που παρουσιάζεται με απλό κατανοητό στα παιδιά τρόπο το φαινόμενο της πτώσης μετεωριτών στη Γη και γενικότερα μαθαίνουν τι είναι αυτό που στην καθομιλούμενη ονομάζουμε πεφταστέρια.


Έχετε προγραμματίσει την προσθήκη κάποιων νέων παραστάσεων τη φετινή σεζόν;
Παράγουμε σταθερά δικές μας παραστάσεις για το πλανητάριο μας και σύντομα θα παρουσιάσουμε μια νέα παράσταση με τίτλο «Ταξίδι στον Γαλαξία» και δουλεύουμε και παραστάσεις που θα ξεκινήσουν να προβάλλονται την νέα χρονιά.

Αν ερχόταν κάποιος και σας έλεγε ότι μπορεί να εκπληρώσει όποια επιθυμία ή όραμα έχετε για τα πλανητάρια τόσο σε τεχνολογικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο της διασύνδεσης τους με το κοινό και την κοινωνία τι θα του ζητούσατε;

Θα πρέπει να ομολογήσω ότι με την εμφάνιση του Digital Full Dome εκπλήρωσε ένα όνειρο πολλών γενιών του ανθρώπων που ασχολούνταν με τα πλανητάρια δηλαδή να μην γίνεται μια απλή στατική παρουσίαση του ουρανού αλλά να ταξιδεύει ο θεατής στο Διάστημα. Το δικό μας πλανητάριο ξεκίνησε με αυτή την τεχνολογία όποτε είμασταν ήδη κάποια βήματα μπροστά. Το δικό μου όνειρο είναι να μπορεί μέσω της τεχνητής νοημοσύνης ή όποιας άλλης τεχνολογίας να επιτευχθεί η διάδραση ενός ανθρώπου με το πλανητάριο και να επικοινωνούν μεταξύ τους με τέτοιο τρόπο ώστε ότι λέει κάποιος να αποτυπώνεται και να προβάλλεται άμεσα στον θόλο και αυτός να είναι μέρος οπτικά του όλου σκηνικού. Αυτό θα βοηθήσει ανάμεσα στα άλλα και στην εκπαιδευτική εμπειρία και όχι μόνο στην αστρονομία αλλά και σε άλλους τομείς με τη χρήση δεδομένων που θα υπάρχουν σε βάσεις δεδομένων τα οποία θα εντοπίζει και ανασύρει το ίδιο το σύστημα πολύ γρήγορα και θα τα προβάλει.

Τελειώνοντας την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση μας δεν θα μπορούσα να παραλείψω την αναφορά στον Διονύση Σιμόπουλο που συνέδεσε άρρηκτα το όνομα του τόσο με το πλανητάριο όσο και με την επιμόρφωση των νεότερων κυρίως γενιών σε όλα όσα αφορούν τον κόσμο του Διαστήματος. Ποια είναι κατά την γνώμη σας η παρακαταθήκη του;

Καταρχάς για όλους στο Ίδρυμα Ευγενίδου είναι μια τεράστια απώλεια αλλά και για μένα προσωπικά αφού ήμουν στενός συνεργάτης του για πάνω από 20 χρόνια και όσα γνωρίζω για τα πλανητάρια τα έμαθα μέσα από αυτή την σχέση. Ήταν μια μοναδική προσωπικότητα και δεν είναι ευρέως γνωστό αλλά αποτελούσε προσωπικότητα παγκοσμίου φήμης και βεληνεκούς στην κοινότητα των πλανηταρίων σε βαθμό τέτοιο ώστε να αποτελεί ουσιαστικά έναν άτυπο σύμβουλο των εταιρειών που αναπτύσσουν τεχνολογίες για πλανητάρια με αποτέλεσμα όχι μόνο να ασκεί πίεση για να προχωρούν στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών αλλά σε πολλές περιπτώσεις αυτές οι τεχνολογίες να αποτελούν και προτάσεις του που έγιναν αποδεκτές από τις εταιρείες. Το νέο ψηφιακό πλανητάριο ήταν παιδί του Διονύση Σιμόπουλου το οποίο έγινε φυσικά με την στήριξη του Ιδρύματος γιατί ως προηγούμενη γενιά ένα τέτοιο πλανητάριο αποτελούσε για αυτόν ένα όνειρο. Η παρακαταθήκη του λοιπόν είναι πράγματι το νέο ψηφιακό πλανητάριο, ο τρόπος εργασίας μας και οι παραγωγές μας.

Ο δρ, Μάνος Κιτσώνας είναι
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός & Μηχανικός Υπολογιστών
Διευθυντής Πλανηταρίου στο Ίδρυμα Ευγενίδου
Awards Committee Chair, International Planetarium Society

https://www.naftemporiki.gr/techscience/1385851/to-neo-psifiako-planitario-mas-deichnei-to-rolo-kai-ti-thesi-toy-anthropoy-sto-sympan/

Το επεξεργάστηκε ο Δροσος Γεωργιος

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

  • 4 εβδομάδες αργότερα...

Ο χάρτης του σύμπαντος που μπορούμε να δούμε.λ

Από τον Γαλαξία μας μέχρι την κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου

the-map-of-the-universe.jpg?w=1024

Αστρονόμοι στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins δημιούργησαν έναν διαδραστικό χάρτη ο οποίος απεικονίζει το παρατηρήσιμο σύμπαν σε όλο του το μεγαλείο. Κάθε κουκίδα στον χάρτη είναι ένας γαλαξίας, ο οποίος περιέχει δισεκατομμύρια αστέρια και πλανήτες. Περίπου 200.000 γαλαξίες αναπαρίστανται με εκπληκτικά ακριβή λεπτομέρεια.Χρησιμοποιώντας δεδομένα που συλλέχθηκαν επί 20 χρόνια στο πλαίσιο της ψηφιακής έρευνας Sloan Digital Sky Survey, ο χάρτης δείχνει τις πραγματικές θέσεις και τα χρώματα των γαλαξιών επιτρέποντας στους χρήστες να περιηγηθούν εύκολα.Ο συγκεκριμένος χάρτης χρησιμοποιεί δεδομένα που δεν είχαν προηγουμένως δημοσιοποιηθεί στο κοινό και είναι ίσως ο πιο ολοκληρωμένος κοσμικός χάρτης που έχει φτιαχτεί για όλο τον κόσμο.«Αστροφυσικοί σε όλο τον κόσμο αναλύουν αυτά τα δεδομένα εδώ και χρόνια, τα οποία έχουν οδηγήσει σε χιλιάδες επιστημονικές μελέτες και ανακαλύψεις», δήλωσε ο δημιουργός του χάρτη και καθηγητής του John Hopkins, Μπρις Μενάρ, σε δελτίο Τύπου.«Κανείς όμως δεν βρήκε το χρόνο να δημιουργήσει έναν χάρτη που να είναι όμορφος, επιστημονικά ακριβής και προσιτός σε ανθρώπους που δεν είναι επιστήμονες», συνέχισε. «Ο στόχος μας εδώ είναι να δείξουμε σε όλους πώς μοιάζει πραγματικά το σύμπαν».Το στενότερο σημείο του χάρτη προέρχεται από τον Γαλαξία μας και περιβάλλεται από γαλάζιες κουκκίδες σπειροειδών γαλαξιών σε απόσταση έως και δύο δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Πιο μακριά, το κίτρινο χρώμα παίρνει για λίγο τη σκυτάλη, όπου οι ελλειπτικοί γαλαξίες επισκιάζουν τους αμυδρότερους σπειροειδείς. Περιπλανώμενες κόκκινες κουκκίδες που απεικονίζουν μετατοπισμένα κβάζαρ, είναι διάσπαρτες στο προτελευταίο όριο του σύμπαντος που καλύπτεται από αέριο υδρογόνο.Η κορυφή του χάρτη αποκαλύπτει την πρώτη λάμψη που εκπέμπεται αμέσως μετά το Big Bang, πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια.

 

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

  • 1 μήνα αργότερα...

Το μακρύ ταξίδι από τη Μεγάλη Έκρηξη στο ανθρώπινο σώμα.

Πώς βρήκαν τα κύτταρα, τα στοιχεία, τα άτομα και τα υποατομικά σωματίδια τον δρόμο τους προς τον εγκέφαλο, τα οστά και το σώμα μας;

dan-levitt-whats-gotten-into-you-top-sto

Στα πρώτα, βίαια χρόνια της, η Γη ήταν ένα τοπίο κόλασης που πέταξε από τα σπλάχνα της το φεγγάρι, έπειτα από μια πύρινη σύγκρουση με έναν άλλο πρωτοπλανήτη, υποπτεύονται τώρα οι επιστήμονες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN. Αργότερα, μετατράπηκε από μια υδάτινη έκταση σε μια γιγάντια χιονόμπαλα που σχεδόν έσβησε όλη την υπάρχουσα ζωή.Στη συνέχεια, υπερ-τυφώνες με κύματα έως και 90 μέτρα χτύπησαν τον πρόσφατα αποψυγμένο ωκεανό. Αυτό όμως δεν είναι τίποτα σε σύγκριση με την ουράνια αναταραχή και τις εκρήξεις στα 9 δισεκατομμύρια χρόνια πριν από τη γέννηση του πλανήτη μας.Το επερχόμενο βιβλίο του Νταν Λέβιτ, «What’s Gotten Into You: The Story of Your Body’s Atoms, From the Big Bang Through Last Night’s Dinner», προκαλεί μια σειρά εντυπωσιακών και συχνά ισχυρών εικόνων στην ανίχνευση του τρόπου με τον οποίο τα κύτταρα, τα στοιχεία, τα άτομά μας και τα υποατομικά σωματίδια βρήκαν όλα τον δρόμο τους προς τον εγκέφαλο, τα οστά και το σώμα μας. Το βιβλίο κυκλοφορεί στις 24 Ιανουαρίου.«Τώρα γνωρίζουμε ότι η προέλευση του σύμπαντος, η δημιουργία στοιχείων στα αστέρια, η δημιουργία του ηλιακού συστήματος και της Γης και η πρώιμη ιστορία του πλανήτη μας ήταν απίστευτα ταραχώδης», είπε ο Λέβιτ στο CNN.Ωστόσο, οι σχεδόν ακατανόητες εκρήξεις, οι συγκρούσεις και οι θερμοκρασίες ήταν απαραίτητες για τη ζωή.Μια διαταραχή στην τροχιά του Δία, για παράδειγμα, ενδέχεται να έστειλε μαζικά αστεροειδείς στη Γη, σπέρνοντας τον πλανήτη με νερό. Και ο λιωμένος σίδηρος που σχηματίζει τον πυρήνα της Γης έχει δημιουργήσει ένα μαγνητικό πεδίο που μας προστατεύει από τις κοσμικές ακτίνες.«Συνέβησαν τόσο πολλά πράγματα, που θα μπορούσαν να είχαν εξελιχθεί διαφορετικά», είπε ο Λέβιτ, «και σε αυτή την περίπτωση δεν θα ήμασταν εδώ».Η βήμα προς βήμα ανασύσταση του επικού ταξιδιού των ατόμων μας μέσα σε δισεκατομμύρια χρόνια, είπε, τον έχει γεμίσει με δέος και ευγνωμοσύνη.«Μερικές φορές, όταν κοιτάζω τους ανθρώπους, σκέφτομαι: “Ουάου, είστε τόσο απίστευτοι οργανισμοί· τα άτομά μας μοιράζονται όλα την ίδια βαθιά ιστορία που χρονολογείται από τη Μεγάλη Έκρηξη», είπε. Ελπίζει ότι οι αναγνώστες θα αναγνωρίσουν «ότι ακόμα και το πιο απλό κύτταρο είναι απίστευτα πολύπλοκο και άξιο μεγάλου σεβασμού. Όπως και όλοι οι άνθρωποι επίσης».

Ένα αστρικό μυστήριο

Το σώμα μας περιέχει περίπου 60 στοιχεία, συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου που εξαπολύθηκε μετά τη Μεγάλη Εκρηξη και του ασβεστίου που σχηματίστηκε από πεθαμένα αστέρια γνωστά ως κόκκινοι γίγαντες. Καθώς ο Λέβιτ συγκέντρωνε τις αποδείξεις για το πώς αυτά και πιο πολύπλοκα οργανικά μόρια έφτασαν σε εμάς, έμπαινε στην πολυτάραχη ιστορία της ίδιας της επιστημονικής διαδικασίας.Αρχικά δεν είχε σκοπό να παραλληλίσει την αναταραχή στο σύμπαν με ανατροπές στον επιστημονικό κόσμο, αλλά σίγουρα αυτό αποδείχθηκε αναπόφευκτο. «Τόσο πολλές επιστημονικές βεβαιότητες έχουν ανατραπεί από τότε που ζούσαν οι προπαππούδες μας», είπε. «Αυτό είναι που κάνει διασκεδαστικό το βιβλίο».Αφού ο Λέβιτ ολοκλήρωσε το πρώτο σχέδιο του βιβλίου, συνειδητοποίησε με έκπληξη ότι μέρος της επιστημονικής αναταραχής οφειλόταν σε διάφορα είδη επανεμφανιζόμενων μεροληψιών. «Ήθελα να μπω στο κεφάλι των επιστημόνων που έκαναν μεγάλες ανακαλύψεις – να δω τις προόδους τους την ώρα που συνέβαιναν και να καταλάβω πώς έγιναν αποδεκτές εκείνη την εποχή», είπε. «Έμεινα έκπληκτος που σχεδόν κάθε φορά η αρχική αντίδραση σε πρωτοποριακές θεωρίες ήταν ο σκεπτικισμός και η απόρριψη».Σε όλο το βιβλίο, επεσήμανε έξι επαναλαμβανόμενες… ψυχικές παγίδες που έχουν τυφλώσει ακόμα και λαμπρά μυαλά, όπως η άποψη ότι είναι «πολύ παράξενο για να είναι αληθινό» ή ότι «αν τα σημερινά μας εργαλεία δεν το έχουν εντοπίσει, δεν υπάρχει».Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, μάλιστα, αρχικά αποστρεφόταν την περίεργη ιδέα ενός διαστελλόμενου σύμπαντος, για παράδειγμα, και έπρεπε να πειστεί με την πάροδο του χρόνου από τον Ζορζ Λεμέτρ, έναν ελάχιστα γνωστό αλλά επίμονο Βέλγο ιερέα και κοσμολόγο. Ο Στάνλεϊ Μίλερ, ο «πατέρας της προβιοτικής χημείας» που προσομοίωσε έξυπνα τις συνθήκες της πρώιμης Γης σε γυάλινες φιάλες, ήταν ένας διαβόητος αντίπαλος της υπόθεσης ότι η ζωή θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί στον βαθύ ωκεανό, τροφοδοτούμενη από ένζυμα πλούσια σε μέταλλα και υπερθερμασμένες οπές.«Η ιστορία της επιστήμης είναι γεμάτη από τις μεγαλειώδεις βεβαιότητες των γηραιών πολιτικών προσωπικοτήτων που σύντομα θα ανατρέπονταν», γράφει ο Λέβιτ στο βιβλίο του. Ευτυχώς για εμάς, η ιστορία της επιστήμης είναι επίσης γεμάτη από ριζοσπάστες και ελεύθερους στοχαστές που διασκέδασαν τη διάτρηση αυτών των βεβαιοτήτων.

Εποικοδομητική καταστροφή

Ο Λέβιτ περιέγραψε πόσα από τα άλματα προς τα εμπρός έγιναν από ερευνητές που δεν έλαβαν ποτέ τα δέοντα εύσημα για τη συνεισφορά τους. «Με ελκύουν άγνωστοι ήρωες με δραματικές ιστορίες που οι άνθρωποι δεν έχουν ξανακούσει», είπε. «Έτσι, χάρηκα που πολλές από τις πιο συναρπαστικές ιστορίες του βιβλίου αποδείχτηκαν εκείνες για ανθρώπους που δεν γνώριζα».Είναι επιστήμονες όπως η Αυστριακή Μαριέτα Μπλάου, η οποία βοήθησε τους φυσικούς να δουν ορισμένα από τα πρώτα σημάδια υποατομικών σωματιδίων. Ο Ολλανδός γιατρός και φιλόσοφος Γιαν Ίνγκενχουζ, ο οποίος ανακάλυψε ότι τα φύλλα μπορούν να δημιουργήσουν οξυγόνο μέσω της φωτοσύνθεσης, και η χημικός Ρόζαλιντ Φράνκλιν, η οποία συνέβαλε καθοριστικά στην επεξεργασία της τρισδιάστατης δομής του DNA.Η σπίθα των νέων ιδεών χτυπούσε συχνά σε όλο τον κόσμο. Προς έκπληξή του, ο Λέβιτ ανακάλυψε ότι πολλοί επιστήμονες επεξεργάστηκαν εύλογα σενάρια για το πώς θα μπορούσαν να είχαν αρχίσει να συναρμολογούνται τα δομικά στοιχεία της ζωής.«Το σύμπαν μας είναι γεμάτο από οργανικά μόρια – πολλά από αυτά είναι πρόδρομοι των μορίων από τα οποία είμαστε φτιαγμένοι», είπε. «Επομένως, ισορροπώ μεταξύ της σκέψης ότι είναι τόσο απίθανο να υπάρχουν πλάσματα σαν εμάς και της σκέψης ότι η ζωή πρέπει να υπάρχει σε πολλά μέρη στο σύμπαν».Τίποτα σχετικά με το δικό μας ταξίδι από τη Μεγάλη Έκρηξη δεν ήταν ξεκάθαρο, ωστόσο.«Αν προσπαθήσει κανείς να φανταστεί πώς εξελίχθηκε η ζωή από τα πρώτα οργανικά μόρια, θα σκεφτεί ότι λογικά ήταν μια ταραχώδης διαδικασία, γεμάτη περίπλοκα μονοπάτια και αποτυχίες», είπε ο Λέβιτ. «Τα περισσότερα από αυτά δεν έχουν οδηγήσει πουθενά. Αλλά η εξέλιξη έχει τον τρόπο να δημιουργεί νικητές μέσα από αμέτρητα πειράματα σε μεγάλες χρονικές περιόδους».Η φύση έχει επίσης έναν τρόπο να ανακυκλώνει τα δομικά στοιχεία για να δημιουργήσει νέα ζωή. Ο πυρηνικός φυσικός Πολ Έμπερσολντ διαπίστωσε ότι «ανταλλάσσουμε τα μισά από τα άτομα άνθρακα που διαθέτουμε κάθε έναν έως δύο μήνες και αντικαθιστούμε το 98% όλων των ατόμων μας κάθε χρόνο», γράφει ο Λέβιτ.Σαν ένα σπίτι υπό συνεχή ανακαίνιση, αλλάζουμε και αντικαθιστούμε διαρκώς παλιά σημεία με νέα: το νερό, τις πρωτεΐνες, ακόμα και τα κύτταρά μας, τα περισσότερα από τα οποία προφανώς αντικαθιστούμε κάθε δεκαετία.Τελικά, τα δικά μας κύτταρα θα αναπτυχθούν ήσυχα, αλλά τα μέρη τους θα επανασυναρμολογηθούν σε άλλες μορφές ζωής. «Αν και πεθαίνουμε, τα άτομά μας δεν πεθαίνουν», γράφει ο Λέβιτ. «Περιστρέφονται μέσα από τη ζωή, το έδαφος, τους ωκεανούς και τον ουρανό σε ένα χημικό γαϊτανάκι».Ακριβώς όπως ο θάνατος των άστρων, με άλλα λόγια, η δική μας καταστροφή ανοίγει έναν άλλον αξιοσημείωτο κόσμο πιθανοτήτων.

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

Η εποχή της αβεβαιότητας.

Ένας πρίγκιπας αλλάζει τα δεδομένα

(…) Τον Νοέμβριο του 1924 συγκεντρώνεται ολόκληρη η Σχολή Φυσικής του Πανεπιστημίου των Παρισίων για να ακούσει την υπεράσπιση της διδακτορικής διατριβής του Λουί ντε Μπρολί.

https://physicsgg.files.wordpress.com/2023/01/de_broglie_phd-thesis.pdf
Ο Ντε Μπρολί υψώνει την αριστοκτατικά έρρινη φωνή του και αρχίζει να λέει μονότονα ανήκουστες φράσεις:
«Στη φυσική, έτσι όπως παρουσιάζεται σήμερα, υπάρχουν λανθασμένες θεωρίες, οι οποίες ασκούν μια σκοτεινή γοητεία στη δύναμη της φαντασίας μας. Για περισσότερο από μισό αιώνα διαιρούσαμε τα φαινόμενα του κόσμου σε δυο τομείς: στα άτομα και τα σωματίδια της στερεής ύλης και στα άυλα κύματα του φωτός, τα οποία εξαπλώνονται στη θάλασσα του φωτεινού αιθέρα. Τα δύο αυτά συστήματα όμως δεν πρέπει πλέον να εξετάζονται ξεχωριστά, πρέπει να τα ενώσουμε σε μια και μοναδική θεωρία, μόνο μία τέτοια θεωρία μπορεί να εξηγήσει τις πολλαπλές αλληλεπιδράσεις τους.
Το πρώτο βήμα το έχει ήδη κάνει ο συνάδελφος Αϊνστάιν: Πριν από είκοσι χρόνια διατύπωσε ότι το φως δεν είναι μόνο ένα κύμα, αλλά περιέχει σωματίδια ενέργειας, και αυτά τα φωτόνια, που είναι απλώς ποσότητες ενέργειας, ταξιδεύουν με τα φωτεινά κύματα. Πολλοί αμφέβαλλαν για την ορθότητα αυτής της σκέψης, άλλοι προτίμησαν να κλείσουν τα μάτια για να μη δούν το νέο δρόμο που μας δείχνει. Διότι, ας μη γελιόμαστε, πρόκειται για μια πραγματική επανάσταση. Μιλάμε για το αντικείμενο της φυσικής που εκτιμάται περισσότερο απ’ όλα, το φως, και το φως δεν μας επιτρέπει μόνο να βλέπουμε τις μορφές αυτού του κόσμου, μας δείχνει και τα αστέρια που κοσμούν τους σπειροειδείς βραχίονες του γαλαξία, και την κρυμμένη καρδιά των πραγμάτων. Αυτό το αντικείμενο όμως δεν είναι ένα και μοναδικό, είναι διττό. Το φως υπάρχει με δυο διαφορετικούς τρόπους. Ως τέτοιο ανατινάζει τις κατηγορίες με τις οποίες έχουμε προσπαθήσει να ταξινομήσουμε τις αμέτρητες μορφές με τις οποίες εκδηλώνεται η φύση. Ως κύμα και ως σωματίδιο το φως κατοικεί σε δυο συστήματα, έχει δυο ιδιότητες τόσο αντίθετες, όσο και τα δυο πρόσωπα του Ιανού. Όπως ο θεός των Ρωμαίων, εκφράζει κι αυτό τις αντιφατικές ιδιότητες του συνεχούς και του διακριτού, του ξεχωριστού και του όμοιου.
Εκείνοι που είναι κλειστοί απέναντι σε αυτή τη διαπίστωση προβάλλουν ως επιχείρημα το γεγονός ότι μια τέτοια καινούργια θεωρία σημάινει αντιπαράθεση με την κοινή λογική. Τους λέω όμως το εξής: κάθε μορφή ύλης χαρακτηρίζεται από αυτή τη δυαδικότητα! Δεν υπόκειται μόνο το φως σε αυτή τη διάσπαση, αλλά καθένα από τα άτομα από τα οποία δημιουργήθηκε το σύμπαν. Η διατριβή που κρατάτε στα χέρια σας αποδεικνύει ότι για κάθε υλικό σωματίδιο – είτε πρόκειται για ηλεκτρόνιο είτε για πρωτόνιο – υπάρχει ένα αντίστοιχο κύμα που το μεταφέρει στο χώρο. Γνωρίζω ότι πολλοί θα αμφισβητήσουν τα επιχειρήματά μου και δεν διστάζω να ομολογήσω ότι προέρχονται μόνο από τους μοναχικούς μου συλλογισμούς. Παραδέχομαι τον αλλόκοτο χαρακτήρα που έχουν και θα δεχτώ την τιμωρία που ίσως υποστώ σε περίπτωση που είναι λανθασμένοι. Αλλά σήμερα σας λέω με απόλυτη βεβαιότητα ότι όλα τα πράγματα μπορούν να υπάρχουν με δυο τρόπους και ότι τίποτα δεν είναι τόσο στέρεο όσο δείχνει. Η πέτρα στο χέρι ενός παιδιού που σημαδεύει το ανίδεο σπουργίτι που κάθεται στο κλαδί του θα μπορούσε να κυλήσει σαν νερό μέσα από τα δάχτυλά του».Ο Ντε Μπρολί κλείνει τη διάλεξή του. Οι καθηγητές είναι σιωπηλοί και εμβρόντητοι, δεν βρίσκουν λόγια για να σχολιάσουν τις απόψεις του. Ο Λουί ντε Μπρολί εγκαταλείπει την αίθουσα. Πήρε το διδακτορικό του. Πέντε χρόνια αργότερα θα του απονεμηθεί για την εργασία του το βραβείο Νόμπελ.
Η ιδέα των κυμάτων της ύλης αρέσει τόσο πολύ στον Αϊνστάιν, ώστε στο επόμενο συνέδριο, τον Σεπτέμβριο του 1924 στο Ίνσμπουργκ, προτείνει στους πειραματικούς φυσικούς να αναζητήσουν ενδείξεις για φαινόμενα κυμάτων στις μοριακές ακτίνες. Τα κύματα ύλης του Ντε Μπρολί είναι στα μάτια του Αϊνστάιν ένα βήμα για να αποκατασταθεί η κλασική τάξη στη φυσική, την οποία υπονομεύει ο Νιλς Μπορ. Με ένα αντίτιμο ωστόσο: τώρα οι δυο όψεις της ύλης, τα κύματα και τα σωματίδια, βρίσκονται η μία δίπλα στην άλλη. Πως συνδέονται μεταξύ τους; Συνδέονται άραγε με κάποιο τρόπο; Ο Αϊνστάιν δεν έχει απάντηση.Ένα τυχαίο γεγονός δείχνει τον Απρίλιο του 1925 ότι ο Ντε Μπρολί, με την παράτολμη ιδέα που είχε, βρίσκεται στο σωστό δρόμο. Ο φυσικός Κλίντον Ντέιβισον, τριάντα τεσσάρων ετών, εξετάζει στο εργαστήριο της Western Electric Company στη Νέα Υόρκη τι συμβαίνει όταν βομβαρδίζει με ηλεκτρόνια διάφορα μέταλλα. Μια μέρα ανατινάζεται ένα μπουκάλι με υγροποιημένο αέρα και συντρίβει τους σωλήνες κενού αέρος με το δείγμα νικελίου, στο οποίο έχει στραμμένη την ακτίνα των ηλεκτρονίων. Το νικέλιο σκουριάζει στον αέρα. Ο Ντέιβισον το καθαρίζει θερμαίνοντάς το, χωρίς να φανταστεί ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο μετατρέπει τους μικρούς κρυστάλλους σε μεγαλύτερους, στο πλέγμα των οποίων η ακτίνα των ηλεκτρονίων περιθλάται. Ο Ντέβισον δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί τα αποτελέσματα των μετρήσεών του είναι τώρα εντελώς διαφορετικά. Τις καταγράφει, τις δημοσιεύει και εκπλήσσεται όταν κάποιοι συνέδελφοί του του εξηγούν τι μέτρησε: ότι τα ηλεκτρόνια μπορούν να συμπεριφέρονται σαν κύματα. Ο Γάλλος πρίγκηπας μάντεψε σωστά. Δώδεκα χρόνια αργότερα πρόκειται να απονεμηθεί στον Κλίντον Ντέιβισον (*) το βραβείο Νόμπελ για την ανακάλυψή του.

απόσπασμα από το βιβλίο του Tobias Hurter, «Η εποχή της αβεβαιότητας, Τα φωτεινά και σκοτεινά χρόνια της φυσικής 1895-1945

https://www.dioptra.gr/vivlio/istoria-filosofia-politismoi/i-epoxi-tis-avevaiotitas/

(*) Ο Walter Elsasser

https://en.wikipedia.org/wiki/Walter_M._Elsasser

 ήταν ο πρώτος που πραγματοποίησε στο εργαστήριο περίθλαση ηλεκτρονίων σε κρύσταλλο. Άργησε όμως να δημοσιεύσει την ανακάλυψή του και τον πρόλαβαν οι τυχεροί Clinton Davisson και Lester Germer.

https://en.wikipedia.org/wiki/Davisson–Germer_experiment

https://physicsgg.me/2023/01/24/η-εποχή-της-αβεβαιότητας/

 

Ο πλανήτης μας ειναι το λίκνο της ανθρωπότητας.Αλλα κανείς δεν περνάει ολη του τη ζωή στο λίκνο.

Κονσταντίν Εντουάρντοβιτς Τσιολκόφσκι.

Σύνδεσμος για σχόλιο
Κοινή χρήση σε άλλους ιστότοπους

Δημιουργήστε έναν λογαριασμό ή συνδεθείτε για να σχολιάσετε

Πρέπει να είσαι μέλος για να αφήσεις ένα σχόλιο

Δημιουργία λογαριασμού

Εγγραφείτε για έναν νέο λογαριασμό στην κοινότητά μας. Είναι εύκολο!.

Εγγραφή νέου λογαριασμού

Συνδεθείτε

Έχετε ήδη λογαριασμό? Συνδεθείτε εδώ.

Συνδεθείτε τώρα

×
×
  • Δημιουργία νέου...

Σημαντικές πληροφορίες

Όροι χρήσης