dkate

Πρόσφατα ανακαλύφθηκε στο πρωινό ουρανό ένας νέος κομήτης, ο C/2023 P1 (Νισιμούρα). Τώρα έχει μέγεθος +8, που σημαίνει ότι είναι ορατός με κιάλια, και λαμπραίνει γρήγορα καθώς πλησιάζει στον Ήλιο. Αποτελεί ένα απαιτητικό στόχο, καθώς βρίσκεται αρκετά χαμηλά στον ορίζοντα και δεν ανεβαίνει ψηλά πριν αρχίζει να χαράζει, ενώ όσο περνούν οι ημέρες θα βρίσκεται όλο και χαμηλότερα. Στις 25 Αυγούστου θα βρίσκεται κοντά στον Πολυδεύκη. Έχω συμπεριλάβει ένα χάρτη που δείχνει τη θέση του κομήτη μέχρι το τέλος του μήνα. Τον Σεπτέμβριο ο κομήτης αναμένεται να συνεχίσει να γίνεται λαμπρότερος, αλλά καθώς πλησιάζει τον Ήλιο θα βρίσκεται όλο πιο χαμηλά στον ορίζοντα όταν αρχίσει να χαράζει και άρα να αποτελεί δύσκολο στόχο για παρατήρηση. Στις 10 Σεπτεμβρίου θα βρίσκεται κοντά στον Αλγκιέμπα, με εκτιμώμενο μέγεθος +4.5, αλλά θα είναι χαμηλά, κοντά στον ορίζοντα, και ήδη μέσα στο αστρονομικό λυκαυγές. Τις επόμενες ημέρες ο κομήτης θα είναι μέσα στο λυκόφως, περνώντας για λίγο στον απογευματινό ουρανό. Αν και θα έχει εκτιμώμενο μέγεθος +2, θα είναι βαθιά στο λυκόφως. Το περιήλιο του κομήτη είναι στις 17 Σεπτεμβρίου, σε απόσταση 34 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο. Στη συνέχεια κατευθύνεται νότια και θα γίνει ένας δύσκολος στόχος για το νότιο ημισφαίριο για μετά τα μέσα Οκτωβρίου. Γενικά η γεωμετρία αυτής της προσέγγισης δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή. Ο κομήτης ήταν κρυμμένος πίσω από τον Ήλιο καθώς πλησίαζε κατά τη διάρκεια της άνοιξης και της αρχής του καλοκαιριού (γι' αυτό και ανακαλύφθηκε μόλις ένα μήνα πριν το περιήλιο), ενώ στα λαμπρότερά του θα είναι σχετικά μικρή γωνιακή απόσταση από τον Ήλιο.

Εγώ με τη σειρά μου θα πω ότι αν έχεις τρίποδο και σχετικά φωτεινούς φακούς, μπορείς να κάνεις τα πρώτα σου βήματα στην αστροφωτογράφηση μόνο με αυτά. Ο Nico Carver (Nebula Photos) έχει αρκετό υλικό στο youtube για να δεις πώς γίνεται και να έχεις ένα αρκετά καλό αποτέλεσμα. Με αυτό το βασικό setup μπορείς να αντιληφθείς αν σου αρέσει και αν αξίζει επενδύσεις χρόνο και χρήμα (μια βάση που να μπορεί να κινεί ένα μικρομεσαίο τηλεσκόπιο με αρκετή ακρίβεια ώστε να έχεις καλές φωτογραφίες μέσω αυτού κάνει περί τα 1.000€ και από εκεί και πέρα χτίζεις τον εξοπλισμό σου βήμα βήμα)

Ο κομήτης Πονς-Μπρουκς είναι ένας από τους κομήτες που μπορούν να γίνουν ορατοί με γυμνό μάτι αν το πέρασμα είναι ευνοϊκό, δηλαδή να συμβεί ο κομήτης και η Γη βρίσκονται στην ίδια πλευρά του Ήλιου (μεταξύ Αυγούστου-Ιανουαρίου στην προκειμένη). Είναι ένας από τους λίγους περιοδικούς κομήτες που έχουν επιβεβαιωμένα παρατηρηθεί πριν την ανακάλυψη του τηλεσκοπίου. Οι άλλοι είναι ο κομήτης Σουίφτ-Τατλ (μητρικό σώμα των Περσίδων), ο Τεμπλ-Τατλ (μητρικό σώμα των Λεοντίδων) και βεβαίως, ο κομήτης του Χάλεϊ. Το πέρασμά του τον Απρίλιο του 2024, αν και καλύτερο από αυτό του 1954, δεν είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό. Θα είναι δύσκολος στόχος για να παρατηρηθεί με γυμνό μάτι, χαμηλά στον ορίζοντα και αρκετά αχνός, με μέγεθος περίπου +4,5. Βέβαια, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να λαμπρύνει απρόσμενα με κάποια «έκρηξη» όπως αυτή των προηγούμενων ημερών. Στις 10 Απριλίου 2024 θα βρίσκεται κοντά στον Δία και στη Σελήνη σε φάση μηνίσκου και λίγο πιο πέρα θα βρίσκεται ο Ουρανός. Μετά από λίγες ημέρες θα χαθεί στη λάμψη του Ήλιου και ακολούθως θα γίνει καλύτερα ορατός από το νότιο ημισφαίριο.

Νομίζω ότι θα νιώσει μεγαλύτερη χαρά όταν βρει μόνη της το πρώτο της αντικείμενο που δεν φαίνεται με γυμνό μάτι παρά όταν στο δίνει έτοιμο το τηλεσκόπιο. Γενικά, με το τηλεσκόπιο, σταθερά βήματα, πρώτα επίγειοι στόχοι (να καταλάβει πώς φαίνονται τα πράγματα, δηλαδή ανεστραμμένα), μετά λαμπεροί στόχοι στη νύχτα (φεγγάρι, Αφροδίτη, Δίας, Κρόνος) και μετά αντικείμενα βαθέως ουρανού (αυτά θέλουν και σκοτεινό ουρανό, εκτός και αν ψάχνετε διπλά αστέρια). Σχετικά με τη τοποθέτηση κάμερας, δεν είναι απαραίτητο να είναι go-to, αλλά θα πρέπει να μπορεί να κάνει tracking. Αν όμως θέλεις να ασχοληθείς πιο τακτικά με αστροφωτογράφηση, μια go-to βάση είναι καλύτερη, καθώς είναι πιο εύκολη η εύρεση στόχων. Αν ο στόχος είναι η Σελήνη και οι πλανήτες, τότε δεν χρειάζεται τόσο. Απλά να ξέρεις ότι τα νευτώνια τηλεσκόπια δεν είναι ότι καλύτερο γιατί στις άκρες έχουν παραμορφώσεις κόμης και βινιετάρουν. Σχετικά με τα αξεσουάρ, αν έχει ερευνητή με κόκκινη κουκίδα, τότε να αγοράσεις ερευνητή «μίνι τηλεσκοπιάκι» (πχ. 6x30) γιατί μέσα στην πόλη δεν θα φαίνεται κανένα αστέρι που να μην είναι λαμπρό. Και ένα barlow για τους πλανήτες.

Από περιέργεια, από που προκύπτει αυτό το συμπέρασμα; Ο Ήλιος βρίσκεται 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά, ακτινοβολεί προς όλες τις κατευθύνσεις και όχι μόνο προς τη Γη, και στη Γη η ατμόσφαιρα εμποδίζει τα φωτόνια υψηλών ενεργειών (ακτίνες Χ, ακτίνες Γ και οι πιο διεισδυτικές υπεριώδεις ακτίνες) να φτάσουν στην επιφάνεια. Επίσης, η ζωή στη Γη δημιουργήθηκε εντός της θάλασσας, με το νερό να αποτελεί ένα ακόμη μέσο προστασίας.

Σχετικά με την πυρηνική σύντηξη χρειάζεται τα άτομα να βρίσκονται κοντά και να έχουν την απαραίτητη κινητική ενέργεια ώστε να ενωθούν σχηματίζοντας μεγαλύτερους πυρήνες. Οι πιέσεις στο εσωτερικό των αστεριών είναι τεράστιες, πολύ μεγαλύτερες απ' οτιδήποτε μπορούμε να επιτύχουμε στη Γη ακόμη και με τη χρήση του ισχυρότερου μαγνητικού πεδίου (δεν έχουμε άλλο τρόπο να κρατήσουμε αρκετά κοντά τα άτομα), καθώς η μάζα των αστέρων είναι επίσης τεράστια (ο Ήλιος έχει μάζα 330.000 φορές μεγαλύτερη από αυτή τη Γης). Επειδή η συμπίεση είναι τόσο ισχυρή στο εσωτερικό των αστεριών δεν χρειάζονται τόσο μεγάλες θερμοκρασίες όσο στη Γη. Γενικά τα προβλήματα που βλέπετε με την πυρηνική σύντηξη στη Γη προέρχονται από το ότι προσπαθούμε να περιορίσουμε μια διαδικασία που χρειάζεται πολύ μεγάλες ενέργειες και πιέσεις στο εσωτερικό ενός μεγάλου δωματίου. Χωρίς αυτό τον περιορισμό η επίτευξη πυρηνικής σύντηξης είναι πολύ πιο εύκολη: η πρώτη επιτυχής αντίδραση πυρηνικής σύντηξης στην επιφάνεια της Γης ήταν με τη βόμβα Κάστελ Μπράβο το 1954. Επίσης, σε ένα αστέρι υπάρχει άφθονο υλικό για να συνεχίσει η αλυσιδωτή αντίδραση ενώ η διαθέσιμη ποσότητα στη Γη υλικού σε συνθήκες κατάλληλες για σύντηξη είναι πολύ περιορισμένη (γι' αυτό και τελειώνει και πολύ γρήγορα η αντίδραση σύντηξης - μένει από καύσιμα). Το ότι η ενέργεια που παράγεται στο κέντρο του Ήλιου θέλει εκατομμύρια χρόνια έχει να κάνει με τα περίπλοκα μονοπάτια που ακολουθεί η διάδοση της θερμότητας μέσα στον Ήλιο. Αλλά ξέρουμε ότι ο Ήλιος διατηρεί πυρηνική σύντηξη απ' όταν δημιουργήθηκε, πριν περίπου 4,6 δις χρόνια και έχει αρκετά καύσιμα για να συνεχίσει σε αυτό το ρυθμό για άλλα περίπου 10 δις χρόνια.

Ανακαλύφθηκε στις 19/20 Μαΐου, οπότε τώρα πρέπει να φτάνει στην κορύφωσή της.

Κατάφερα να τη φωτογραφήσω με μια απλή κάμερα (Olympus OMD EM10iii) και ένα τηλεφακό στα 150mm, με τη σουπερνόβα να φαίνεται σαν αστεράκι στις απλές λήψεις 30 δευτερολέπτων (λόγω του μικρού εστιακού μεγέθους ο γαλαξίας φαίνεται αρκετά μικρός). Με μέγεθος +11 είναι από τις λαμπρότερες (αν όχι η λαμπρότερη) των τελευταίων 10 ετών και μπορεί να φανεί με σχετικά μικρά τηλεσκόπια (εξαρτάται από τις συνθήκες του ουρανού). Είναι τύπου ΙΙ.

Τα τροχιακά χαρακτηριστικά του κομήτη είναι εδώ . Πέρασε από τη Γη με σχετική ταχύτητα 57 χλμ/s την 1η Φεβρουαρίου. Η απόσταση του νέφους του Όορτ, το οποίο βρίσκεται στην άκρη του Ηλιακού Συστήματος, όχι του Γαλαξία, έχει υπολογιστεί με βάση την τροχιά πολλών διαφορετικών κομητών σε περίπου ένα έτος φωτός. Για την μέτρηση μεγαλύτερων αποστάσεων - εκτός ηλιακού συστήματος- χρησιμοποιούνται άλλες μέθοδοι (παράλλαξη, πρότυπα κηρία). Ο συγκεκριμένος πάντως δεν ήταν η πρώτη φορά που περνάει από το εσωτερικό του ηλιακού συστήματος (η προηγούμενη ήταν την εποχή των Νεάντερταλ). Επίσης ήταν κάπως μικρός, με διάμετρο πυρήνα περίπου ένα χιλιόμετρο.

Αν πετύχεις καλό δείγμα αξίζουν τα λεφτά τους, καθώς είναι πολύ φωτεινοί (f/2) και δεν ξέρω να υπάρχει άλλος τηλεφακός με τόσο φωτεινό διάφραγμα στην τιμή τους (καινούργιοι κάνουν 500 και κάτι ευρώ). Οι φωτεινοί ζουμ φακοί (f/2.8) είναι ακριβοί (1500€+), ενώ οι φθηνότεροι, όπως ο 55-250 και ο 75-300 δεν είναι τόσο φωτεινοί. Mε την εξαίρεση του γαλαξία της Ανδρομέδας και του γαλαξία του Τριγώνου, οι περισσότεροι γαλαξίες θα είναι πολύ μικροί στα 200 και θα χρειαστείς κανονικό τηλεσκόπιο. Επίσης, υπάρχουν πολλά νεφελώματα που μπορείς να βγάλεις με ένα τηλεσκόπιο, όπως το νεφέλωμα του Ωρίωνα ή το νεφέλωμα της Έλικας. Δεν ξέρω αν έχεις κατεβάσει το stellarium, αλλά σου παρέχει τη δυνατότητα να δεις το πεδίο που αντιστοιχεί σε διάφορους φακούς και τηλεσκόπια. Αν δεν σε καλύπτουν αυτοί που έχει ήδη, μπορείς να προσθέσεις φακούς με την εστιακή απόσταση και τη στήριξη που θέλεις.