Πλανήτης Αρης.

[Δροσος Γεωργιος]

Η αποστολή Psyche της NASA θα πετάξει κοντά στον Άρη για βοήθεια στη βαρύτητα.

Το διαστημόπλοιο Psyche της NASA θα λάβει ώθηση από τον Άρη την Παρασκευή 15 Μαΐου, περνώντας μόλις 4.500 χιλιόμετρα από την επιφάνεια του πλανήτη με ταχύτητα περίπου 19.848 χλμ/ώρα. Το διαστημόπλοιο θα αξιοποιήσει την βαρυτική έλξη του πλανήτη για να επιταχύνει και να προσαρμόσει την τροχιά του προς τον πλούσιο σε μέταλλα αστεροειδή Psyche, ένα από τα πιο ασυνήθιστα αντικείμενα στο ηλιακό μας σύστημα.  Το διαστημόπλοιο Psyche, που εκτοξεύτηκε στις 13 Οκτωβρίου 2023, βασίζεται σε ένα ηλιακό-ηλεκτρικό σύστημα πρόωσης και στο αδρανές αέριο ξένον για προωθητικό, κερδίζοντας σταδιακά ταχύτητα κατά τη διάρκεια του μακρινού ταξιδιού του. Οι σχεδιαστές της αποστολής του Psyche χρησιμοποιούν την πτήση γύρω από τον Άρη για να εξοικονομήσουν προωθητικό, αφήνοντας τη βαρύτητα του πλανήτη να κάνει μέρος της δουλειάς αντί μόνο του συστήματος πρόωσης. Αλλά οι βαρυτικές υποβοηθήσεις όπως αυτές προσφέρουν επίσης ευκαιρίες για αποστολές να εξασκηθούν και να βαθμονομήσουν τα επιστημονικά τους όργανα.  Η ομάδα επιχειρήσεων του Psyche σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τον πολυφασματικό απεικονιστή του διαστημικού σκάφους για να καταγράψει χιλιάδες παρατηρήσεις του Άρη. Οι εικόνες θα παράσχουν πολύτιμα δεδομένα και θα βοηθήσουν την ομάδα να βελτιώσει τις τεχνικές που θα χρειαστεί όταν το διαστημόπλοιο πλησιάσει και αρχίσει να βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον αστεροειδή Psyche στα τέλη του 2029.  Οι παρατηρήσεις από το διαστημόπλοιο έχουν ήδη ληφθεί από τον απεικονιστή. Από τις 7 Μαΐου, οι πρώτες μη επεξεργασμένες ή «ακατέργαστες» εικόνες ενός αστρικού πεδίου, συμπεριλαμβανομένου ενός μικροσκοπικού Άρη, εμφανίστηκαν στον ιστότοπο της αποστολής . Οι ειδικοί της αποστολής θα επεξεργαστούν όψεις της συνάντησης, εξισορροπώντας τη φωτεινότητα και την αντίθεση, και αναμένουν να αναπτύξουν ένα time-lapse της διέλευσης τις επόμενες εβδομάδες.  Για να προετοιμαστεί για τη συνάντηση με τον Άρη, η ομάδα επιχειρήσεων πραγματοποίησε έναν ελιγμό διόρθωσης τροχιάς στις 23 Φεβρουαρίου, πυροδοτώντας τους προωθητήρες του διαστημικού σκάφους για 12 ώρες για να αυξήσει την ταχύτητα και να βελτιώσει την προσέγγισή του στον πλανήτη.   «Είμαστε πλέον ακριβώς στον στόχο μας για την προσέγγιση και έχουμε προγραμματίσει τον υπολογιστή πτήσης με όλα όσα θα κάνει το διαστημόπλοιο καθ' όλη τη διάρκεια του Μαΐου», δήλωσε η Sarah Bairstow, επικεφαλής σχεδιασμού αποστολής του Psyche στο Εργαστήριο Αεριοπροώθησης της NASA στη Νότια Καλιφόρνια, το οποίο διαχειρίζεται την αποστολή. «Αυτή είναι η πρώτη μας ευκαιρία εν πτήσει να βαθμονομήσουμε τον απεικονιστή του Psyche με κάτι μεγαλύτερο από μερικά pixel και θα κάνουμε επίσης παρατηρήσεις με τα άλλα επιστημονικά όργανα της αποστολής».

Αυτό το βίντεο περιγράφει λεπτομερώς πώς η αποστολή Psyche της NASA θα χρησιμοποιήσει μια βαρυτική υποβοήθηση με τον Άρη στις 15 Μαΐου 2026, για να αυτοσφενδονιστεί και να αλλάξει το επίπεδο της τροχιάς της για τη συνάντησή της με τον αστεροειδή Psyche το 2029.

Τι θα δει η Ψυχή

Ο Άρης αρχικά δεν θα μοιάζει με τον φωτισμένο κοκκινωπό δίσκο που φαίνεται σε τόσες πολλές φωτογραφίες του πλανήτη. «Πλησιάζουμε τον Άρη σε πολύ υψηλή γωνία φάσης, πράγμα που σημαίνει ότι προλαβαίνουμε τον πλανήτη από τη νυχτερινή του πλευρά με μόνο μια ακτίνα ηλιακού φωτός να δημιουργεί μια λεπτή ημισέληνο», δήλωσε ο Τζιμ Μπελ, επικεφαλής του οργάνου απεικόνισης Psyche στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα στο Τέμπε. «Η λεπτή ημισέληνος κατά την προσέγγιση και η σχεδόν «πλήρης» θέα του Άρη αφού περάσουμε από εκεί δημιουργούν ευκαιρίες για την ομάδα απεικόνισης τόσο για εξαιρετικές παρατηρήσεις βαθμονόμησης όσο και για απλές όμορφες φωτογραφίες». Είναι πιθανό ο Άρης να διαθέτει έναν αμυδρό σκονισμένο δακτύλιο, ή τόρο — το αποτέλεσμα των μικρομετεωριτών που χτυπούν τις επιφάνειες των δύο φεγγαριών του πλανήτη, του Φόβου και του Δείμου, και εκτοξεύουν σωματίδια σκόνης στο διάστημα. Η ευθυγράμμιση του Ήλιου με την Ψυχή και τον Άρη μπορεί να προκαλέσει τη διασπορά του ηλιακού φωτός από σκονισμένο υλικό, καθιστώντας το ορατό στις επεξεργασμένες παρατηρήσεις. Το σύστημα απεικόνισης θα καταγράφει επίσης παρατηρήσεις «αναζήτησης δορυφόρων» του χώρου που περιβάλλει τον πλανήτη — μια πρακτική άσκηση για όταν η ομάδα θα αναζητά τυχόν μικρά φεγγάρια γύρω από τον αστεροειδή Ψυχή. Θα μπορούσε να υπάρξει και η ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα για τον Άρη. Το μαγνητόμετρο του διαστημικού σκάφους πιθανότατα θα ανιχνεύσει το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη που ανακατευθύνει φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο, και το φασματόμετρο ακτίνων γάμμα και νετρονίων θα παρακολουθεί πώς αλλάζει η ροή των κοσμικών ακτίνων (υψηλά ενεργητικά υποατομικά σωματίδια από τον διαστρικό χώρο) κατά τη διάρκεια της διέλευσης. «Τελικά, όμως, ο μόνος λόγος για αυτή την προσέγγιση είναι για να λάβουμε λίγη βοήθεια από τον Άρη για να μας επιταχύνει και να μας αλλάξει την τροχιά μας προς την κατεύθυνση του αστεροειδούς Ψυχή», δήλωσε η Λίντι Έλκινς-Τάντον, κύρια ερευνήτρια του Ψυχή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. «Αλλά αν όλα τα όργανά μας είναι σε λειτουργία και μπορούμε να κάνουμε σημαντικές δοκιμές και βαθμονόμηση των επιστημονικών οργάνων, αυτό θα ήταν το κερασάκι στην τούρτα».

Ψυχική Παρακολούθηση

Για να επιβεβαιωθεί ότι η διέλευση ήταν επιτυχής, η ομάδα της αποστολής θα παρακολουθεί τα σήματα ραδιοσυχνοτήτων που ταξιδεύουν από και προς την Ψυχή μέσω του Δικτύου Βαθύ Διαστήματος (DSN) της NASA. Οποιαδήποτε αλλαγή στην ταχύτητα του διαστημικού σκάφους θα καταγράφεται στη μετατόπιση Doppler των σημάτων από το διαστημόπλοιο καθώς περνάει από τον Άρη, έτσι ώστε η νέα ταχύτητα και τροχιά του να γίνουν γρήγορα γνωστές καθώς η Ψυχή αναχωρεί από τον Άρη και συνεχίζει το ταξίδι της προς την κύρια ζώνη αστεροειδών. Αρκετές αποστολές στον Άρη — τα Mars Reconnaissance Orbiter της NASA, Mars Odyssey orbiter, και τα ρόβερ Curiosity και Perseverance, μαζί με τα Mars Express και ExoMars Trace Gas Orbiter της ESA (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος) — θα παρέχουν επίσης συμπληρωματικές παρατηρήσεις απεικόνισης επιφάνειας και ατμόσφαιρας, καθώς και δεδομένα πλοήγησης κατά τη διάρκεια της διέλευσης. Η σύγκριση των εικόνων του Psyche και άλλων δεδομένων με μετρήσεις από αυτές τις αποστολές θα βοηθήσει την ομάδα να βαθμονομήσει τα όργανά της, και οι συγχρονισμένες ραδιοεπικοινωνίες με το DSN θα βοηθήσουν στον σχεδιασμό μελλοντικών διαστημοπλοίων που θα προσεγγίσουν τον Άρη. 

https://science.nasa.gov/blogs/psyche/2026/05/08/nasas-psyche-mission-to-fly-by-mars-for-gravity-assist/

Αυτή η εικόνα του Άρη τραβήχτηκε από την αποστολή Psyche της NASA στις 3 Μαΐου 2026, περίπου 3 εκατομμύρια μίλια από τον πλανήτη καθώς το διαστημόπλοιο πλησιάζει για βαρυτική βοήθεια στις 15 Μαΐου. Το ηλιακό φως αντανακλάται και διασκορπίζεται από τη σκόνη στην ατμόσφαιρα του Άρη, δημιουργώντας μια εκτεταμένη ημισέληνο γύρω από τον πλανήτη.

Αυτή η έγχρωμη εικόνα του Άρη τραβήχτηκε από το διαστημόπλοιο Psyche της NASA στις 3 Μαΐου 2026. Το διαστημόπλοιο πλησιάζει τον Κόκκινο Πλανήτη από γωνία υψηλής φάσης, που σημαίνει ότι ο πλανήτης εμφανίζεται μόνο ως μια λεπτή ημισέληνος, όπως η δική μας ημισέληνος που βλέπουμε γύρω από τη νέα φάση της Σελήνης.

[Δροσος Γεωργιος]

Αναλύθηκε για πρώτη φορά ατμοσφαιρικό φαινόμενο στον Άρη.

Θα κατανοήσουμε καλύτερα το διαστημικό καιρό του Κόκκινου Πλανήτη.

Το Δεκέμβριο του 2023 επιστήμονες που μελετούσαν δεδομένα από τον Άρη εντόπισαν κάτι εντελώς απρόσμενο, παρατηρήσεις ενός ατμοσφαιρικού φαινομένου που δεν γνωρίζαμε ότι υπάρχει στον Κόκκινο Πλανήτη και τώρα έγινε η ανάλυση του φαινομένου.Χρησιμοποιώντας όργανα του διαστημοπλοίου MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) της NASA οι επιστήμονες αναγνώρισαν ένα φαινόμενο γνωστό από τη γήινη μαγνητόσφαιρα, όπου φορτισμένα σωματίδια συμπιέζονται σαν οδοντόκρεμα που βγαίνει από σωληνάριο κατά μήκος μαγνητικών δομών που ονομάζονται σωλήνες ροής. Το λεγόμενο φαινόμενο Zwan-Wolf βοηθά στην εκτροπή του ηλιακού ανέμου γύρω από τη Γη και μελετάται εδώ και δεκαετίες.Τώρα μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature Communications» παρουσιάζει τις πρώτες ολοκληρωμένες παρατηρήσεις του ίδιου φαινομένου στην ατμόσφαιρα του Άρη.«Καθώς ερευνούσα τα δεδομένα, ξαφνικά παρατήρησα κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες ταλαντώσεις. Δεν θα φανταζόμουν ποτέ ότι πρόκειται για αυτό το φαινόμενο, αφού δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ πριν σε πλανητική ατμόσφαιρα» δήλωσε ο Κρίστοφερ Φάουλερ  καθηγητής στο Πανεπιστήμιο West Virginia και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

Το φαινόμενο

Το φαινόμενο Zwan-Wolf ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1976 και μέχρι σήμερα είχε παρατηρηθεί μόνο σε πλανητικές μαγνητόσφαιρες, όχι σε ατμόσφαιρες. Σε αντίθεση με τη Γη, ο Άρης δεν διαθέτει παγκόσμιο μαγνητικό πεδίο, γεγονός που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρά με τον ηλιακό άνεμο και τον διαστημικό καιρό.Στη νέα μελέτη το φαινόμενο Zwan-Wolf παρατηρήθηκε στην ιονόσφαιρα βαθιά μέσα στην ατμόσφαιρα του Άρη κάτω από τα 200 χιλιόμετρα όπου υπάρχουν μεγάλοι αριθμοί ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων. Τα δεδομένα έδειξαν ότι αυτά τα σωματίδια συμπιέζονταν και διασκορπίζονταν γύρω από την ατμόσφαιρα του Άρη.Παρότι ο Άρης διαθέτει μια επαγόμενη μαγνητόσφαιρα, δηλαδή ένα μαγνητικό πεδίο που δημιουργείται από την αλληλεπίδραση του ηλιακού ανέμου με την ιονόσφαιρα του πλανήτη το μέγεθος και το σχήμα της μπορούν να αλλάξουν δραματικά κατά τη διάρκεια ισχυρών ηλιακών καταιγίδων και φαινομένων διαστημικού καιρού. Αυτό ακριβώς παρατήρησαν οι ερευνητές στα δεδομένα του MAVEN όταν μια μεγάλη ηλιακή καταιγίδα έπληξε τον Άρη. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, το φαινόμενο Zwan-Wolf ίσως συμβαίνει συνεχώς στην ιονόσφαιρα του Άρη, αλλά σε επίπεδα που δεν μπορούν να ανιχνευθούν από τα όργανα του MAVEN. Η επίδραση της ηλιακής καταιγίδας φαίνεται πως ενίσχυσε το φαινόμενο επιτρέποντας στους επιστήμονες να το παρατηρήσουν.

Τα ευρήματα

Αρχικά οι ερευνητές παρατήρησαν ενδιαφέρουσες διακυμάνσεις στις μετρήσεις του μαγνητικού πεδίου καθώς το διαστημόπλοιο διέσχιζε την ατμόσφαιρα. Για να εξηγήσουν το φαινόμενο, ανέλυσαν παρατηρήσεις από διάφορα όργανα του MAVEN, συμπεριλαμβανομένων μετρήσεων του περιβάλλοντος φορτισμένων σωματιδίων στην ιονόσφαιρα. Η έρευνά τους αποκάλυψε ακόμη περισσότερα ασυνήθιστα χαρακτηριστικά στα δεδομένα. Αφού απέκλεισαν άλλες πιθανές εξηγήσεις, κατέληξαν ότι η αιτία ήταν το φαινόμενο Zwan-Wolf το οποίο εξηγούσε όλα όσα παρατηρούσαν.«Κανείς δεν περίμενε ότι αυτό το φαινόμενο θα μπορούσε να συμβεί ακόμη και μέσα στην ατμόσφαιρα. Αυτό είναι που το κάνει ακόμη πιο συναρπαστικό. Εισάγει ενδιαφέρουσα φυσική που δεν έχουμε ακόμη εξερευνήσει και έναν νέο τρόπο με τον οποίο ο Ήλιος και ο διαστημικός καιρός μπορούν να αλλάξουν τη δυναμική της ατμόσφαιρας του Άρη» λέει ο Φάουλερ.Η κατανόηση του φαινομένου Zwan-Wolf στον Άρη θα βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς ο διαστημικός καιρός επηρεάζει τον πλανήτη και προσφέρει νέες γνώσεις για το πώς αυτό το φαινόμενο μπορεί να εμφανίζεται και σε άλλα σώματα χωρίς ισχυρό μαγνητικό πεδίο, όπως η Αφροδίτη και ο δορυφόρος του Κρόνου, Τιτάνας. Τέτοιες παρατηρήσεις αναδεικνύουν επίσης τη σημασία της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο μεγάλα φαινόμενα διαστημικού καιρού μπορούν να μεταβάλλουν το περιβάλλον στον Άρη και να επηρεάζουν εξοπλισμό πάνω ή κοντά στον πλανήτη.«Η γνώση του τρόπου με τον οποίο ο διαστημικός καιρός αλληλεπιδρά με τον Άρη είναι απαραίτητη. Η ομάδα του MAVEN συνεχίζει να κάνει νέες ανακαλύψεις με τα δεδομένα μας και να εντοπίζει αυτές τις συνδέσεις ανάμεσα στο άστρο μας και τον Κόκκινο Πλανήτη» δήλωσε η Σάνον Κάρι επικεφαλής του προγράμματος MAVEN και ερευνήτρια στο Εργαστήριο Ατμοσφαιρικής και Διαστημικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Μπούλντερ.Το διαστημόπλοιο MAVEN εκτοξεύθηκε τον Νοέμβριο του 2013 και εισήλθε σε τροχιά γύρω από τον Άρη τον Σεπτέμβριο του 2014. Στόχος της αποστολής είναι η μελέτη της ανώτερης ατμόσφαιρας του πλανήτη, της ιονόσφαιρας και των αλληλεπιδράσεών του με τον Ήλιο και τον ηλιακό άνεμο, ώστε να κατανοηθεί πώς ο Άρης έχασε μεγάλο μέρος της ατμόσφαιράς του στο διάστημα. Η κατανόηση αυτής της απώλειας δίνει στοιχεία για την ιστορία της ατμόσφαιρας και του κλίματος του Άρη, την ύπαρξη υγρού νερού και τη δυνατότητα κατοικησιμότητας του πλανήτη. Το MAVEN έχασε την επικοινωνία με τους επίγειους σταθμούς στις 6 Δεκεμβρίου 2025. Τον Φεβρουάριο του 2026, η NASA δημιούργησε ειδική επιτροπή για να αξιολογήσει την πιθανή κατάσταση του διαστημοπλοίου και τις πιθανότητες επαναφοράς του.

Καλλιτεχνική απεικόνιση του ατμοσφαιρικού φαινομένου στον Άρη.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2112126/analythike-gia-proti-fora-atmosfairiko-fainomeno-ston-ari

 

 

 

Μέγα-πλημμύρες στον Άρη άφησαν γεωλογικές… ουλές στον πλανήτη (βίντεο)

Προκλήθηκαν όταν υπόγειος πάγος έλιωσε κάτω από την επιφάνεια και το νερό εισέρρευσε στην επιφάνεια.

Η αποστολή Mars Express του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος φέρνει στο προσκήνιο την Shalbatana Vallis μια εντυπωσιακή κοιλάδα στον Άρη που διαμορφώθηκε από αρχαίες πλημμύρες και περιβάλλεται από ενδείξεις ηφαιστειακής δραστηριότητας, κρατήρες πρόσκρουσης και καταρρεύσεις εδάφους.Βρίσκεται κοντά στον ισημερινό του Άρη και εκτείνεται για περίπου 1.300 χιλιόμετρα δηλαδή περίπου όσο το μήκος της Ιταλίας. Η τελευταία εικόνα από την κάμερα υψηλής ανάλυσης HRSC της αποστολής Mars Express εστιάζει στο βόρειο τμήμα του καναλιού καθώς διασχίζει τη σκονισμένη επιφάνεια του πλανήτη.Τον Οκτώβριο του 2025 η ESA δημοσίευσε επίσης μια βιντεοσκοπημένη περιήγηση της περιοχής, ακολουθώντας την κοιλάδα από την αφετηρία της στα υψίπεδα της Xanthe Terra έως το τέλος της στις πιο ομαλές πεδιάδες της Chryse Planitia.Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η Shalbatana Vallis σχηματίστηκε πριν από περίπου 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια όταν τεράστιες ποσότητες υπόγειων υδάτων αναβλύστηκαν από το υπέδαφος του Άρη.

 

Αυτές οι ισχυρές πλημμύρες διάβρωσαν γρήγορα το τοπίο χαράζοντας βαθιά κανάλια καθώς το νερό κατευθυνόταν προς χαμηλότερα σημεία.Οι ερευνητές θεωρούν ότι οι παράξενες μορφές εδάφους της περιοχής δημιουργήθηκαν όταν υπόγειος πάγος έλιωσε κάτω από την επιφάνεια, προκαλώντας μετατόπιση και κατάρρευση του εδάφους από πάνω. Παρόμοιο «χαοτικό έδαφος» έχει παρατηρηθεί και σε άλλες περιοχές του Άρη, όπως οι Pyrrhae Regio, Iani Chaos, Ariadnes Colles, Aram Chaos και Hydraotes Chaos.Σε ολόκληρη την περιοχή διακρίνονται επίσης πολυάριθμοι κρατήρες πρόσκρουσης. Ορισμένοι έχουν καλυφθεί εν μέρει από υλικά, άλλοι έχουν διαβρωθεί με την πάροδο του χρόνου, ενώ αρκετοί παραμένουν περιτριγυρισμένοι από συντρίμμια που εκτινάχθηκαν κατά τις αρχικές συγκρούσεις.Οι εικόνες καταγράφηκαν από την κάμερα HRSC, ένα από τα οκτώ επιστημονικά όργανα του Mars Express. Από την εκτόξευσή του το 2003, το διαστημόπλοιο έχει περάσει περισσότερες από δύο δεκαετίες μελετώντας τον Άρη και χαρτογραφώντας την επιφάνειά του έγχρωμα και τρισδιάστατα με πρωτοφανή λεπτομέρεια. Η αποστολή έχει προσφέρει στους επιστήμονες σημαντικές γνώσεις για τη γεωλογική ιστορία και την εξέλιξη του πλανήτη.

Εικόνα ενός καναλιού στην επιφάνεια του Άρη που δημιουργήθηκε από κάποια πλημμύρα.

https://www.naftemporiki.gr/techscience/2112650/mega-plimmyres-ston-ari-afisan-geologikes-oyles-ston-planiti-vinteo/