Δροσος Γεωργιος

Το James Webb γιορτάζει τρία χρόνια λειτουργίας ανατρέποντας όσα γνωρίζαμε για το Σύμπαν. Το ισχυρότερο διαστημικό τηλεσκόπιο έκανε εκκίνηση στις 12 Ιουλίου του 2022. Μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες αναβολών και καθυστερήσεων το μεγαλύτερο και πιο προηγμένο τηλεσκόπιο που κατασκεύασε ο άνθρωπος, το James Webb, εκτοξεύτηκε ανήμερα τα Χριστούγεννα του 2021 και η NASA στις 12 Ιουλίου του 2022 έδωσε στη δημοσιότητα τις πρώτες εικόνες που κατέγραψε το τηλεσκόπιο ανοίγοντας σχεδόν καθημερινά νέα συναρπαστικά κεφάλαια στην αστρονομία και την επιστήμη γενικότερα.Το τηλεσκόπιο ξεκίνησε να κατασκευάζεται το μακρινό πια 1996 και η εκτόξευση του είχε οριστεί για το 2007 ώστε να αποτελέσει τον διάδοχο του πρώτου διαστημικού τηλεσκοπίου, του Hubble. Όμως για διαφόρους λόγους η κατασκευή του James μετατράπηκε σε ένα… γεφύρι της Άρτας αλλά η επιστημονική κοινότητα είχε ποντάρει πολλά πάνω σε αυτό το τηλεσκόπιο με αποτέλεσμα παρά την εκτόξευση του κόστους από τα 500 εκατ. δολάρια στα δέκα δισ. δολάρια το εκπληκτικό αυτό μηχάνημα να κατάφερε να ταξιδέψει στο Διάστημα και ανοίγει νέους ορίζοντες στον τρόπο που βλέπουμε και μαθαίνουμε το Σύμπαν.Το James Webb με το διαπεραστικό του βλέμμα μπορεί και καταγράφει εικόνες και δεδομένα από τις εσχατιές του Σύμπαντος ανακαλύπτοντας συνεχώς ολοένα και αρχαιότερους γαλαξίες ανατρέποντας πλήρως τα κοσμολογικά μοντέλα και θεωρίες δεκαετιών αφού οι γαλαξίες που ανακαλύπτει δείχνουν ότι το Σύμπαν εξελίχτηκε με πολύ διαφορετικό τρόπο αμέσως μετά τη γέννηση του σε σχέση με την εξέλιξη που πιστεύαμε ότι είχε συμβεί μέχρι την λειτουργία του πανίσχυρου τηλεσκοπίου. Το James Webb συχνά στρέφει τα όργανα του και εντός του ηλιακού μας συστήματος καταγράφοντας νέες λεπτομερείς εικόνες και νέα άγνωστα δεδομένα από τους πλανήτες και άλλα αντικείμενα του ηλιακού μας συστήματος. Εντοπίζει και καταγράφει επίσης εικόνες και δεδομένα από διαφόρων ειδών εντυπωσιακά κοσμικά φαινόμενα. Ας ρίξουμε μια ματιά σε ορισμένες από τις πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις του James Webb. * Αμέσως μετά την επίσημη έναρξη λειτουργίας του το James Webb κατέγραψε εντυπωσιακές φωτογραφίες του Δία. Οι υπέρυθρες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν στο τέλος Ιουλίου του 2022 και στη συνέχεια χρωματίστηκαν τεχνητά, παρέχουν, μεταξύ άλλων, τις καλύτερες έως τώρα παρατηρήσεις για το τεράστιο σέλας που δημιουργείται στους δύο πόλους του Δία. Φαίνονται επίσης η γνωστή Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα (μια γιγάντια καταιγίδα), άλλες μικρότερες καταιγίδες, αχνοί δακτύλιοι και δύο μικρότεροι δορυφόροι του, η Αμάλθεια και η Αδράστεια, διαμέτρου περίπου 200 και 20 χιλιομέτρων αντίστοιχα. «Ποτέ πριν δεν είχαμε δει έτσι τον Δία. Είναι κάτι απίστευτο. Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν περιμέναμε πραγματικά ότι οι εικόνες θα ήταν τόσο καλές» είχε δηλώσει τότε η επικεφαλής ερευνήτρια, καθηγήτρια αστρονομίας Ίμκε ντε Πάτερ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Μπέρκλι. * Το James Webb εντόπισε τρεις γαλαξίες με μέγεθος παρόμοιο με αυτό του δικού μας γαλαξία οι οποίοι όπως αναφέρουν οι επιστήμονες που τους μελέτησαν έχουν ηλικία τουλάχιστον 12,8 δισ. ετών. Οι τρεις γαλαξίες που έλαβαν την ονομασία «Κόκκινα Τέρατα» εξαιτίας της ερυθρής απόχρωσης τους στο φακό του τηλεσκοπίου υπήρχαν όταν το Σύμπαν ήταν περίπου ένα δισ. ετών μια εποχή που σύμφωνα με την κρατούσα κοσμολογική θεωρία οι ποσότητες ύλης που υπήρχαν στο νεαρό Σύμπαν δεν επέτρεπαν την μαζική παραγωγή άστρων και άρα τη δημιουργία μεγάλου μεγέθους γαλαξιών. * Ομάδα επιστημόνων ανακοίνωσε ότι με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb εντόπισε μια έκρηξη σουπερνόβα η οποία είναι από τις αρχαιότερες και πιο ισχυρές που γνωρίζουμε στο Σύμπαν. Το James Webb εντόπισε μια έκρηξη σουπερνόβα που έλαβε την κωδική ονομασία AT 2023adsv. Η έκρηξη συνέβη όταν το Σύμπαν ήταν περίπου 2,5 δισ. και αποτέλεσε το τέλος ενός τεράστιου άστρου με μάζα περίπου 20 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου. Είναι η αρχαιότερη τέτοιου μεγέθους αστρική έκρηξη που γνωρίζουμε και πιθανώς μια από τις πρώτες τέτοιου είδους που συνέβησαν στο νεαρό ακόμη Σύμπαν. * Ένα κοσμικό «σπαθί» εκτοξεύεται από τους αντίθετους πόλους ενός πρωτοαστέρα που βρίσκεται σε απόσταση περίπου χιλίων ετών φωτός από τη Γη. Πρόκειται για ένα άστρο ηλικίας μερικών δεκάδων χιλιάδων ετών το οποίο σύμφωνα με τους ειδικούς έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με αυτά του Ήλιου και θα εξελιχθεί τελικά όπως το μητρικό μας άστρο αλλά προς το παρόν βρίσκεται στο 8% της μάζας του Ήλιου. Το «σπαθί» αποτελείται από δίδυμους πίδακες από εξαιρετικά θερμό, ιονισμένο αέριο και η όλη αλληλεπίδραση δημιουργεί ένα ασυνήθιστο φαινόμενο γνωστό ως αντικείμενο Herbig-Haro. Το συγκεκριμένο αντικείμενο Herbig-Haro ονομάζεται HH 211 και κατέγραψε εικόνες και δεδομένα από αυτό το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb. * Ο Χάροντας είναι δορυφόρος του Πλούτωνα ανακαλύφθηκε από τον αστρονόμο Τζέιμς Κρίστι του Ναυτικού Παρατηρητηρίου των ΗΠΑ και ανακοινώθηκε επίσημα από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση στις 7 Ιουλίου του 1978, με την αρχική προσωρινή ονομασία S/1978 P 1. Είναι ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Πλούτωνα και το όνομα προέρχεται από τον Χάροντα, τον πορθμέα του Άδη, ο οποίος μετέφερε με τη βάρκα του τους αποθανόντες από τη μια όχθη του ποταμού Αχέροντα στην άλλη. παρατηρήσεις που έγιναν στον Χάροντα από το James Webb, προσφέρουν στους επιστήμονες μια πληρέστερη κατανόηση σχετικά με τη σύνθεση και την εξέλιξη του Χάροντα. Το James Webb ανίχνευσε διοξείδιο του άνθρακα και υπεροξείδιο του υδρογόνου – και τα δύο σε στερεή (κατεψυγμένη) μορφή στην επιφάνεια του Χάροντα. Τα δύο στοιχεία προστίθενται στον πάγο του νερού, τις ενώσεις που φέρουν αμμωνία και τα οργανικά υλικά που είχαν προηγουμένως εντοπισθεί στην επιφάνεια του δορυφόρου. Οι επιστήμονες που έκαναν την έρευνα λένε ότι η παρουσία υπεροξειδίου του υδρογόνου αποκαλύπτει την έκθεση σε κοσμική ακτινοβολία που έχει βιώσει ο Χάροντας με την πάροδο του χρόνου ενώ το διοξείδιο του άνθρακα είναι πιθανώς ένα αρχικό συστατικό που χρονολογείται από το σχηματισμό αυτού του διαστημικού σώματος πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου σύμφωνα με τους ερευνητές σχηματίστηκε καθώς ο υδάτινος πάγος στην επιφάνεια του Χάροντα αλλοιώθηκε χημικά από την αέναη επίθεση της υπεριώδους ακτινοβολίας από τον Ήλιο καθώς και από ενεργητικά σωματίδια από τον ηλιακό άνεμο και από τις γαλαξιακές κοσμικές ακτίνες που διασχίζουν το Σύμπαν. Αυτή η έρευνα μπορεί να θέσει τις βάσεις για μελλοντικές μελέτες για τη διερεύνηση της δυναμικής των εξωτερικών σωμάτων του ηλιακού συστήματος, της επιφανειακής τους σύνθεσης και των επιπτώσεων της ηλιακής ακτινοβολίας. * O στόλος των διαστημικών τηλεσκοπίων, τα ολοένα και πιο ισχυρά επίγεια τηλεσκόπια σε συνδυασμό με νέες επαναστατικές μεθόδους παρατήρησης του Διαστήματος έκαναν εφικτό τον εντοπισμό εξωπλανητών, πλανητών που βρίσκονται σε αστρικά συστήματα μακριά από το ηλιακό μας σύστημα. Τα τελευταία χρόνια οι αστρονόμοι έχουν αρχίσει να βρίσκουν τρόπους να εντοπίζουν και τα αποκαλούμενα εξωφεγγάρια, τους δορυφόρους εξωπλανητών. Το ισχυρότερο διαστημικό τηλεσκόπιο, το James Webb, έστρεψε τα όργανα του στο νεαρό άστρο PDS 70 που βρίσκεται σε απόσταση 400 ετών φωτός από τη Γη. Είχε διαπιστωθεί ότι μέσα στον δίσκο κοσμικής ύλης που υπάρχει γύρω από το άστρο έχουν δημιουργηθεί δύο πλανήτες. Οι επιστήμονες του ερευνητικού προγράμματος MIRI mid-infrared Disk Survey (MINDS) που μελετά περισσότερους από 50 δίσκους κοσμικής ύλης γύρω από νεαρά άστρα έχουν επιλέξει στην έρευνα τους και το άστρο PDS 70. Παρατηρήσεις του επίγειου τηλεσκοπίου VLT είχαν υποδείξει τον σχηματισμό ενός ακόμη διαστημικού σώματος στο σύστημα PDS70. Οι εικόνες και τα δεδομένα του James Webb οδηγούν τους επιστήμονες του MINDS στο συμπέρασμα ότι δεν δημιουργείται στο σύστημα αυτό ένας ακόμη πλανήτης αλλά σχηματίζεται ένας δορυφόρος σε έναν από τους δύο πλανήτες του συστήματος, στον εξωπλανήτη PDS 70C. Πρόκειται για ένα τεράστιο πλανήτη που περιβάλλεται ήδη από το δικό του δίσκο ύλης ο οποίος εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει περισσότερους από έναν δορυφόρους του πλανήτη. Επιστήμονες του MINDS αναφέρουν ότι και στο δεύτερο πλανήτη του συστήματος έχει δημιουργηθεί δίσκος κοσμικής ύλης κάτι που σημαίνει ότι αναμένεται να δημιουργηθούν και εκεί εξωφεγγάρια. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1980333/to-james-webb-giortazei-tria-chronia-leitoyrgias-anatrepontas-osa-gnorizame-gia-to-sympan/

Τα εξαφανισμένα Moa νέος στόχος της εταιρείας που θέλει να αναστήσει τα μαμούθ. Τα τεράστια πτηνά ζούσαν στη Νέα Ζηλανδία και τα εξαφάνισε ο άνθρωπος.Πριν από λίγο καιρό η εταιρεία βιοτεχνολογίας Colossal Biosciences παρουσίασε λύκους που όπως είπε ανήκουν σε ένα εξαφανισμένο είδος που έγινε διάσημο από την τηλεοπτική σειρά Game of Thrones. Η εταιρεία που έχει βασικό στόχο την επαναφορά στη ζωή των μαμούθ έκανε γνωστό ότι ξεκινά την προσπάθεια να δημιουργήσει Moa, τα τεράστια πτηνά που ζούσαν κάποτε στη Νέα Ζηλανδία.Τα Moa έφταναν σε ύψος τα 3,6 μέτρα και σε βάρος τα 230 κιλά και φυσικά λόγω μεγέθους δεν πετούσαν. Τα Moa αποτελούσαν βασικό μέλος του οικοσυστήματος της Νέας Ζηλανδίας μέχρι την εμφάνιση των πρώτων ανθρώπων που έφτασαν εκεί από την Πολυνησία τον 14ο μ.Χ αιώνα.Το συστηματικό κυνήγι αλλά και η απώλεια του φυσικού τους περιβάλλοντος από την αποψίλωση των δασών στην οποία προέβησαν οι Μαορί οδηγήσαν σε εξαφάνιση τα Moa γεγονός που είχε ευρύτερες αρνητικές επιπτώσεις στο τοπικό οικοσύστημα αφού μαζί του εξαφανίστηκε και ένα είδος επίσης τεράστιου αετού που ήταν ο κύριος θηρευτής τους.Οι επιστήμονες της Colossal Biosciences θα προσπαθήσουν σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά να αναδημιουργήσουν το γονιδίωμα των Moa από τα απολιθώματα του πτηνού που έχουν εντοπιστεί στη Νέα Ζηλανδία. Η μελέτη των απολιθωμάτων έχει αποκαλύψει την ύπαρξη εννέα ειδών Moa. Ειδικοί της εταιρείας έχουν πάει σε σπήλαια όπου έχουν εντοπιστεί απολιθώματα Moa για να συλλέξουν στοιχεία και λένε ότι είναι σε θέση να έχουν ολοκληρώσει την αποκωδικοποίηση του DNA και των εννέα ειδών Moa εντός του 2026. Η διεργασία της… ανάστασης Αυτά τα γονιδιώματα θα συγκριθούν στη συνέχεια με εκείνα των πλησιέστερων ζωντανών συγγενών του Moa, του εμού και του tinamou για να διαπιστωθεί ποια γονίδια έδωσαν στα Moa τα μοναδικά του χαρακτηριστικά. Μια επιλογή από αυτά τα γονίδια εισάγονται στη συνέχεια σε βλαστοκύτταρα που ονομάζονται Αρχέτυπης Καλλιέργειας Γεννητικών Κυττάρων, κύτταρα που μετατρέπονται σε ωάρια και σπερματοζωάρια τα οποία λαμβάνονται από ένα εμού.Αυτά τα τροποποιημένα κύτταρα αφήνονται να εξελιχθούν σε αρσενικούς και θηλυκούς γαμέτες και χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία ενός εμβρύου, το οποίο θα μεγαλώσει μέσα σε ένα παρένθετο ωάριο εμού. Η Colossal Biosciences έχει ήδη χρησιμοποιήσει αυτές τις τεχνικές για να δημιουργήσει ποντίκια με τρίχες από τα μαμούθ και λύκους που η εταιρεία είπε ότι είναι ανταρόλυκοι, είδος που έχει εξαφανιστεί, αλλά διάφοροι ειδικοί αμφισβητούν αυτόν τον ισχυρισμό λέγοντας ότι δεν πρόκειται για ανταρόλυκο αλλά για ένα νέο υβριδικό είδος που δεν μπορεί να θεωρηθεί ανταρόλυκος.Ωστόσο, η αναδημιουργία αυτής της διαδικασίας σε είδη πτηνών παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερες τεχνικές προκλήσεις. Η Colossal Biosciences παραδέχεται ότι η δημιουργία Αρχέτυπης Καλλιέργειας Γεννητικών Κυττάρων για είδη πτηνών είναι μια πρόκληση που προσπαθεί να αντιμετωπίσει χωρίς επιτυχία μέχρι στιγμής η επιστημονική κοινότητα.Υπάρχουν ειδικοί που διαφωνούν με την επαναφορά στη ζωή εξαφανισμένων ειδών και μάλιστα τόσο μεγάλου μεγέθους και απαιτήσεων όπως τα μαμούθ και τα Moa επειδή όπως λένε δεν υπάρχουν πλέον οι συνθήκες κλιματικές και διαβίωσης που ζούσαν αυτά τα ζώα στον πλανήτη και είναι καταδικασμένα είτε να εξαφανιστούν πάλι γρήγορα είτε να ζουν περιορισμένα σε κάποια μεγάλα ειδικά για την περίσταση πάρκα η δημιουργία των οποίων θα προκαλέσει άλλη σειρά προβλημάτων στις τοπικές κοινότητες. Περιβαλλοντικές οργανώσεις πάντως προτείνουν αντί να γίνονται προσπάθειες επαναφοράς στη ζωή εξαφανισμένων ζώων να γίνονται νέες προσπάθειες διάσωσης των ειδών που υπάρχουν σήμερα και κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Εικόνα ενός Moa. Φοιτητές Μαορί ποζάρουν δίπλα σε ένα αντίγραφο Moa του είδος South Island Giant Moa. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1979624/ta-exafanismena-moa-neos-stochos-tis-etaireias-poy-thelei-na-anastisei-ta-mamoyth/

Ο κομήτης που εισέβαλε στο ηλιακό μας σύστημα είναι ο αρχαιότερος που γνωρίζουμε (βίντεο) Οι αναλύσεις στο διαστημικό σώμα δείχνουν ότι έχει ηλικία περίπου 7 δισ. ετών. Ένας σπάνιος διαστρικός επισκέπτης προερχόμενος έξω από το ηλιακό μας σύστημα που κινείται προς τον Ήλιο εντοπίστηκε την 1 Ιουλίου και έκτοτε η αστρονομική κοινότητα τον παρακολουθεί για να μάθει όσα περισσότερα μπορεί για αυτόν. Οι επιστήμονες έχουν συμφωνήσει ότι πρόκειται για έναν κομήτη και μια νέα ανάλυση δείχνει ότι έχει ηλικία σχεδόν διπλάσια από αυτή του ηλιακού μας συστήματος.Πρόκειται για τον αρχαιότερο κομήτη που έχει δει ανθρώπινο μάτι ή τουλάχιστον ο αρχαιότερος που γνωρίζουμε αν υποθέσουμε ότι εμφανίστηκε κάποτε στον ουράνιο θόλο κάποιος κομήτης με ακόμη μεγαλύτερη ηλικία χωρίς να μπορούν τότε οι άνθρωποι να τον μελετήσουν.Το ηλιακό μας σύστημα έχει ηλικία περίπου 4,5 δις. ετών και ο κομήτης που οι αστρονόμοι ονόμασαν 3I/ATLAS έχει σύμφωνα με τη νέα ανάλυση ηλικία 7-7,5 δισ. έτη προερχόμενος πιθανότατα από μια περιοχή του γαλαξία μας η οποία δεν έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα σχεδόν καθόλου. Ο 3I/ATLAS είναι μόλις το τρίτο επιβεβαιωμένο αντικείμενο που γνωρίζουμε να εισβάλει στο ηλιακό μας σύστημα από άλλες περιοχές του γαλαξία μας μετά τον ‘Oumuamua (2017) και τον κομήτη 2I/Borisov (2019). Ο διαστρικός κομήτης, που αρχικά ονομάστηκε C/2025 N1 (ATLAS), παρατηρήθηκε την 1η Ιουλίου από το τηλεσκόπιο ATLAS (Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System) που χρηματοδοτείται από τη NASA στο Ρίο Χουρτάδο της Χιλής. «Όλοι οι μη διαστρικοί κομήτες, όπως ο κομήτης του Χάλεϊ, σχηματίστηκαν ταυτόχρονα με το ηλιακό μας σύστημα, επομένως έχουν ηλικία έως και 4,5 δισεκατομμυρίων ετών. Ωστόσο, οι διαστρικοί επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να είναι πολύ μεγαλύτεροι σε ηλικία, και από αυτούς που είναι γνωστοί μέχρι στιγμής, η στατιστική μας μέθοδος υποδηλώνει ότι ο 3I/ATLAS είναι πολύ πιθανό να είναι ο παλαιότερος κομήτης που έχουμε δει ποτέ» λέει ο Μάθιου Χόπκινς αστρονόμος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, μέλος της ερευνητικής ομάδας που έκανε την χρονολόγηση του κομήτη. Ο 3I/ATLAS φαίνεται ότι ήρθε στην περιοχή μας από ένα πυκνό δίσκο άστρων του γαλαξία μας στον οποίο βρίσκονται πανάρχαια άστρα. Η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι ο κομήτης αυτός θα έχει διαφορετική χημική σύσταση που τους κομήτες του ηλιακού μας συστήματος και πιθανώς να περιέχει υψηλές ποσότητες πάγου νερού.Καθώς ο 3I/ATLAS πλησιάζει τον Ήλιο θα θερμαίνεται. Οι παγωμένοι πάγοι θα μετατραπούν σε αέριο, μια διαδικασία που ονομάζεται εξάχνωση, το οποίο θα απελευθερώνεται από την επιφάνεια του κομήτη. Αυτή η έκλυση αερίων θα δώσει στον 3I/ATLAS μια την χαρακτηριστική φωτεινή ουρά και άλλα συνήθη διακριτικά χαρακτηριστικά των κομητών.Οι παρατηρήσεις έχουν ήδη δείξει ότι ο 3I/ATLAS έχει έντονη γεωλογική δραστηριότητα. Αυτές οι παρατηρήσεις φαίνεται επίσης να δείχνουν ότι ο 3I/ATLAS είναι μεγαλύτερος σε μέγεθος από τους προηγούμενους διαστρικούς εισβολείς 1I/’Oumuamua και 2I/Borisov. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1980762/o-komitis-poy-eisevale-sto-iliako-mas-systima-einai-o-archaioteros-poy-gnorizoyme-vinteo/

Ένα chatbot κατατρόπωσε 30 κορυφαίους μαθηματικούς σε μυστική δοκιμή δύσκολων μαθηματικών προβλημάτων. Οι συμμετέχοντες κάνουν λόγο για ψηφιακή «μαθηματική ιδιοφυΐα». Τριάντα από τους πιο γνωστούς μαθηματικούς στον κόσμο ταξίδεψαν στο Μπέρκλι της Καλιφόρνια όπου σε μια συνάντηση που έμεινε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας αντιμετώπισαν ένα chatbot σχεδιασμένο να λύνει δύσκολα μαθηματικά προβλήματα που είχαν φτιάξει οι ίδιοι για να το δοκιμάσουν.Μετά από δύο μέρες γεμάτες δύσκολες ερωτήσεις πανεπιστημιακού επιπέδου, οι ερευνητές έμειναν άφωνοι: το chatbot κατάφερε να λύσει μερικά από τα πιο δύσκολα προβλήματα που μπορούν να λυθούν. «Έχω συναδέλφους που είπαν κυριολεκτικά ότι αυτά τα μοντέλα πλησιάζουν μαθηματική ιδιοφυΐα», λέει ο Κεν Όνο μαθηματικός στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και ένας από τους διοργανωτές.Το chatbot αυτό βασίζεται στο o4-mini, ένα νέο είδος μεγάλου γλωσσικού μοντέλου (LLM) που έχει σχεδιαστεί για να κάνει πολύπλοκες λογικές σκέψεις. Ένα παρόμοιο μοντέλο της Google, το Gemini 2.5 Flash, έχει αντίστοιχες ικανότητες. Όπως και τα παλιότερα μοντέλα του ChatGPT, το o4-mini έχει μάθει να προβλέπει την επόμενη λέξη σε μια πρόταση. Όμως, σε αντίθεση με τα παλιότερα, είναι πιο ελαφρύ και πιο έξυπνα εκπαιδευμένο, χρησιμοποιώντας ειδικά δεδομένα και περισσότερη βοήθεια από ανθρώπους. Αυτό το κάνει ικανό να λύνει πολύ πιο δύσκολα μαθηματικά προβλήματα.Για να παρακολουθήσει πόσο καλό είναι το o4-mini, η OpenAI ανέθεσε σε έναν ανεξάρτητο οργανισμό, την Epoch AI, να δημιουργήσει 300 μαθηματικά προβλήματα που δεν είχαν δημοσιευθεί πουθενά. Αν και τα κλασικά LLMs μπορούν να απαντήσουν σε μερικά δύσκολα προβλήματα, όταν τους δόθηκαν αυτά τα νέα ερωτήματα, τα περισσότερα απέτυχαν: μόνο λιγότερο από το 2% βρήκαν τη σωστή απάντηση. Αυτό έδειξε ότι τους λείπει η ικανότητα να σκέφτονται λογικά. Όμως το o4-mini ήταν εντελώς διαφορετικό και εντυπωσιακά ικανό.Προς το τέλος της συνάντησης, η ομάδα άρχισε να σκέφτεται πώς μπορεί να είναι το μέλλον για τους μαθηματικούς. Η συζήτηση στράφηκε στο αναπόφευκτο «πέμπτο επίπεδο» δηλαδή τα προβλήματα που ούτε οι καλύτεροι μαθηματικοί δεν μπορούν να λύσουν. Αν η τεχνητή νοημοσύνη φτάσει σε αυτό το επίπεδο, ο ρόλος των μαθηματικών θα αλλάξει δραστικά. Για παράδειγμα, οι μαθηματικοί ίσως αρχίσουν να ασχολούνται κυρίως με το να θέτουν ερωτήματα και να συνεργάζονται με «bots συλλογισμού» για να ανακαλύπτουν νέες μαθηματικές αλήθειες όπως κάνει ένας καθηγητής με τους μεταπτυχιακούς του φοιτητές. Ο Κεν Όνο πιστεύει ότι η ενίσχυση της δημιουργικότητας στην ανώτατη εκπαίδευση θα είναι βασική για να συνεχίσει η μαθηματική πρόοδος και στις επόμενες γενιές.«Λέω στους συναδέλφους μου ότι είναι σοβαρό λάθος να πιστεύουμε πως η γενική τεχνητή νοημοσύνη δεν πρόκειται ποτέ να έρθει ή ότι είναι «απλώς ένας υπολογιστής. Δεν θέλω να προκαλέσω πανικό, αλλά με έναν τρόπο, αυτά τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ήδη ξεπερνούν τους περισσότερους από τους καλύτερους μεταπτυχιακούς φοιτητές στον κόσμο» λέει ο Όνο. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1981021/ena-chatbot-katatropose-30-koryfaioys-mathimatikoys-se-mystiki-dokimi-dyskolon-mathimatikon-provlimaton/

To James Webb αποκρυπτογράφησε τα νέφη κοσμικής σκόνης που «αγκαλιάζουν» ετοιμοθάνατα άστρα. Πρόκειται για υλικό που ενσωματώνεται σε νέα άστρα και φωτίζεται αυτή η κρίσιμη κοσμική διεργασία. Λίγα 24ωρα μετά την επέτειο για την έναρξη της λειτουργίας του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb ομάδα αστρονόμων δημοσιεύει τα ευρήματα της μελέτης που έκανε με το πανίσχυρο τηλεσκόπιο σε νέφη σκόνης που περιβάλλουν άστρα τα οποία βρίσκονται στο τελικό στάδιο της ζωής τους. Η έρευνα αυτή μπορεί να βοηθήσει να καταλάβουμε από πού προέρχεται η τεράστια ποσότητα κοσμικής σκόνης η οποία αργότερα συμβάλλει στη δημιουργία νέων άστρων.Οι αστρονόμοι επικεντρώθηκαν σε έναν τύπο γηρασμένων άστρων που ονομάζονται άστρα Wolf-Rayet. Πρόκειται για τεράστια άστρα που έχουν καταναλώσει το υδρογόνο τους και βρίσκονται κοντά στο τέλος της ζωής τους έτοιμα να καταστραφούν σε εκρήξεις σουπερνόβα. Κατά τη διάρκεια αυτής της έκρηξης, τα στοιχεία που δημιουργήθηκαν στο εσωτερικό τους διασκορπίζονται στο Διάστημα και τελικά ενσωματώνονται σε νέα άστρα σε μια διαδικασία εμπλουτισμού με την οποία εξελίχθηκε το Σύμπαν μετά την γέννηση του πριν από περίπου 14 δισ. έτη.Αυτό κάνει τα άστρα Wolf-Rayet πολύ σημαντικά στον κύκλο ζωής και θανάτου των άστρων. «Τα άστρα Wolf-Rayet είναι στην ουσία πολύ εξελιγμένα και μαζικά άστρα που δεν περιέχουν πια καθόλου υδρογόνο. Έχουν χάσει το υδρογόνο από τα εξωτερικά τους στρώματα και καίνε ήλιο στον πυρήνα τους, κάτι που σημαίνει ότι πλησιάζουν στο τέλος της ζωής τους» εξηγεί ο Νόελ Ρίτσαρντσον καθηγητής στο αμερικανικό πανεπιστήμιο Embry Riddle Aeronautical University, επικεφαλής της μελέτης. Οι άνεμοι Καθώς αυτά τα άστρα πεθαίνουν, εκπέμπουν ισχυρούς αστρικούς ανέμους. Αν υπάρχει ένα άλλο κοντινό μεγάλο άστρο οι άνεμοι αυτοί συμπυκνώνονται και σχηματίζουν κελύφη από σκόνη άνθρακα. Μέχρι τώρα, τέτοια κελύφη είχαν παρατηρηθεί μόνο γύρω από το άστρο WR-140. Όμως η ερευνητική ομάδα μελέτησε άλλα τέσσερα συστήματα άστρων Wolf-Rayet και βρήκαν ότι και αυτά έχουν παρόμοια κελύφη σκόνης.«Όχι μόνο είδαμε ότι η σκόνη σε αυτά τα συστήματα επιβιώνει για πολύ καιρό και ταξιδεύει προς το Διάστημα αλλά ανακαλύψαμε ότι αυτό δεν είναι κάτι μοναδικό συμβαίνει και σε άλλα παρόμοια άστρα» λέει ο Ρίτσαρντσον. Η επέκταση των παρατηρήσεων σε πέντε συστήματα άστρων Wolf-Rayet αντί για μόνο ένα αποτελεί σημαντικό βήμα για την κατανόηση αυτών των γηρασμένων άστρων.«Επιβεβαιώσαμε ότι βλέπουμε το ίδιο μοτίβο από κελύφη σκόνης που είχαμε δει και γύρω από το WR-140 και σε άλλα συστήματα. Οι παρατηρήσεις αυτές δείχνουν ότι η σκόνη που παράγουν τα άστρα Wolf-Rayet μπορεί να επιβιώσει, παρά τις δύσκολες συνθήκες στο διάστημα γύρω τους» αναφέρει ο αστρονόμος Ράιαν Λάου από το NOIRLab και μέλος της ερευνητικής ομάδας. Το γεγονός ότι αυτή σκόνη που αποτελείται κατά βάση από άνθρακα μπορεί να επιβιώσει για αιώνες ίσως αλλάξει τον τρόπο που σκεφτόμαστε για τα «δομικά υλικά» των νέων άστρων.«Πού πηγαίνει αυτή η σκόνη; Θέλουμε να μάθουμε ποια ακριβώς είναι η χημική της σύσταση. Για να το κάνουμε αυτό, πρέπει να πάρουμε φάσματα, δηλαδή να αναλύσουμε τη σύνθεση των κόκκων σκόνης, τις φυσικές τους ιδιότητες, ώστε να καταλάβουμε πώς συμβάλλουν χημικά στο διαστρικό περιβάλλον» λέει ο Λάου. Εικόνα του άστρου Wolf Rayet 140 όπως την κατέγραψε το James Webb. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1981037/to-james-webb-apokryptografise-ta-nefi-kosmikis-skonis-poy-agkaliazoyn-etoimothanata-astra/

Εντοπίστηκε σούπερ συγχώνευση μαύρων τρυπών που φωτίζει τα πιο μυστηριώδη μυστικά τους. Γεννήθηκε ο πιο σπάνιος τύπος μελανών οπών στο Σύμπαν. Επιστήμονες εντόπισαν τη μεγαλύτερη συγχώνευση μαύρων τρυπών που έχει καταγραφεί ποτέ. Πρόκειται για μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο μεγάλες μαύρες τρύπες που περιστρέφονταν η μία γύρω από την άλλη φαινόμενο που περιέχει στοιχεία για ένα ελάχιστα γνωστό τύπο μαύρης τρύπας ο οποίος όπως φαίνεται θα αποτελέσει προϊόν της συγχώνευσης.Η συγχώνευση, που συνέβη στα περίχωρα του γαλαξία μας παρήγαγε μια μαύρη τρύπα με μάζα περίπου 225 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου. Αυτό είναι σχεδόν το διπλάσιο του προηγούμενου ρεκόρ, όπου η τελική μαύρη τρύπα μετά από μια παρόμοια συγχώνευση είχε μάζα περίπου 142 ήλιων. Η νέα αυτή κοσμική σύγκρουση εντοπίστηκε από τη συνεργασία LIGO–Virgo–KAGRA (LVK), ένα δίκτυο τεσσάρων ανιχνευτών που καταγράφει κοσμικά κατακλυσμιαία γεγονότα μέσω των βαρυτικών κυμάτων που δημιουργούνται.Τα βαρυτικά κύματα είναι ρυτιδώσεις στον ιστό του χωροχρόνου, που προβλέφθηκαν αρχικά από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν και επιβεβαιώθηκαν για πρώτη φορά από το LIGO το 2015, μια ανακάλυψη που χάρισε το Νόμπελ Φυσικής στους ερευνητές το 2017. Αυτό που έκανε τη συγκεκριμένη συγχώνευση τόσο ενδιαφέρουσα είναι οι μάζες των δύο μαύρων τρυπών: περίπου 100 και 140 φορές τη μάζα του Ήλιου.Αυτές οι τιμές εμπίπτουν σε μια περιοχή γνωστή ως «κενό μάζας» όπου σύμφωνα με τη συμβατική αστροφυσική δεν θα έπρεπε να υπάρχουν μαύρες τρύπες. Οι επιστήμονες θα παρουσιάσουν τα ευρήματά τους στο 24ο Διεθνές Συνέδριο Γενικής Σχετικότητας και Βαρύτητας και στο 16ο Συνέδριο Edoardo Amaldi για τα Βαρυτικά Κύματα που διεξάγεται στη Γλασκόβη.«Περιμένουμε οι περισσότερες μαύρες τρύπες να δημιουργούνται όταν πεθαίνουν άστρα. Αν είναι αρκετά μεγάλα καταρρέουν σε μαύρες τρύπες. Αλλά για πολύ μεγάλα αστέρια, οι θεωρίες μας λένε ότι η κατάρρευση είναι ασταθής και το μεγαλύτερο μέρος της μάζας εκτινάσσεται σε υπερκαινοφανείς εκρήξεις και δεν σχηματίζεται μαύρη τρύπα. Δεν περιμένουμε μαύρες τρύπες με μάζες μεταξύ 60 και 130 ηλιακών μαζών — όμως εδώ φαίνεται να υπάρχουν», δήλωσε ο καθηγητής φυσικής Μάρκ Χάναν του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ μέλος του LVK.Οι αστρονόμοι έχουν εντοπίσει ένα πολύ μεγάλο αριθμό μαύρων τρυπών στο Σύμπαν με τις περισσότερες να έχουν μάζα από χιλιάδες ως εκατομμύρια ακόμη και δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου. Φαινόμενα συγχώνευσης όμως έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα μόνο σε μικρού μεγέθους μαύρες τρύπες και αναμένεται με τεράστιο ενδιαφέρον η ανακάλυψη πολύ μεγάλων μαύρων τρυπών για να μελετηθούν τα κοσμικά φαινόμενα που παράγουν. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1981557/entopistike-soyper-sygchoneysi-mayron-trypon-poy-fotizei-ta-pio-mystiriodi-mystika-toys/

Πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης ανακάλυψε εκατοντάδες νέα ισχυρά αντιβιοτικά φάρμακα μέσα σε δηλητήρια ζώων. Χρησιμοποιήθηκε ένα σύστημα βαθιάς μάθησης για τον εντοπισμό αντιμικροβιακών παραγόντων. Η αύξηση της ανθεκτικότητας των παθογόνων μικροοργανισμών στα αντιβιοτικά τονίζει την επείγουσα ανάγκη για νέες θεραπευτικές στρατηγικές. Τα δηλητήρια ζώων αποτελούν ένα τεράστιο και ελάχιστα αξιοποιημένο απόθεμα βιοδραστικών μορίων με αντιμικροβιακές δυνατότητες. Σε μια νέα μελέτη ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια χρησιμοποίησε το σύστημα βαθιάς μάθησης APEX για να αναλύσει μια βάση δεδομένων που περιλάμβανε 16,123 δηλητηριώδεις πρωτεΐνες και περίπου 41 εκατ. κρυπτογραφημένα πεπτίδια από δηλητήρια.Ο αλγόριθμος εντόπισε 386 υποψήφια πεπτίδια, τα οποία ήταν δομικά και λειτουργικά διαφορετικά από τα γνωστά αντιμικροβιακά πεπτίδια. «Τα δηλητήρια είναι αριστουργήματα της εξέλιξης, αλλά η αντιμικροβιακή τους δυναμική έχει σχεδόν αγνοηθεί. Το APEX μάς επιτρέπει να εξερευνήσουμε έναν τεράστιο χημικό χώρο μέσα σε λίγες ώρες και να εντοπίσουμε πεπτίδια με εξαιρετικές δυνατότητες κατά των πιο επίμονων παθογόνων» λέει ο Δρ. Σέζαρ ντε λα Φουέντε, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.Από τη λίστα που επέλεξε η τεχνητή νοημοσύνη, οι ερευνητές συνέθεσαν εργαστηριακά 58 πεπτίδια από δηλητήρια για περαιτέρω δοκιμές. Από αυτά τα 53 εξόντωσαν ανθεκτικά στα φάρμακα βακτήρια — συμπεριλαμβανομένων των Escherichia coli και Staphylococcus aureus — σε δόσεις ακίνδυνες για τα ανθρώπινα ερυθρά αιμοσφαίρια.«Συνδυάζοντας υπολογιστική επιλογή με πειραματική επιβεβαίωση, παρουσιάσαμε μία από τις πιο πλήρεις μελέτες για αντιβιοτικά που προέρχονται από δηλητήρια μέχρι σήμερα» αναφέρει ο Δρ. Μαρσέλο Τόρες, μέλος της ερευνητικής ομάδας.«Η πλατφόρμα χαρτογράφησε περισσότερα από 2 χιλιάδες νέα αντιβακτηριακά μοτίβα, σύντομες ειδικές αλληλουχίες αμινοξέων υπεύθυνες για την αντιβακτηριακή δράση των πεπτιδίων» πρόσεθεσε ο Δρ. Τσανγκγκε Γκουάν. Η ομάδα πλέον επεξεργάζεται τα πιο υποσχόμενα πεπτίδια με χημικές τροποποιήσεις, ώστε να δημιουργήσει νέα βελτιωμένα αντιβιοτικά για το μέλλον. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1981563/programma-technitis-noimosynis-anakalypse-ekatontades-nea-ischyra-antiviotika-farmaka-mesa-se-dilitiria-zoon/

Ερευνητές λένε ότι βρήκαν κολοσσιαία «φιτίλια» στα έγκατα της Γης τα οποία πυροδοτούν μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις. Πρόκειται για γεωλογικές δομές 100 φορές μεγαλύτερες από το Έβερεστ. Οι πολύ ισχυρές ηφαιστειακές εκρήξεις δεν προκαλούν μόνο καταστροφές σε περιουσίες και ματαιώσεις πτήσεων. Μπορούν να σκοτώσουν εκατοντάδες ή και χιλιάδες ανθρώπους, θάβοντας τους κάτω από θανατηφόρες πυροκλαστικές ροές αλλά και να αλλάξουν σε τοπικό ή ακόμη και πλανητικό επίπεδο το κλίμα προκαλώντας κατάρρευση οικοσυστημάτων. Επιστήμονες στην Αυστραλία εντόπισαν μια πιθανή αιτία για μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις, μυστηριώδεις μάζες περίπου δύο χιλιάδες χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης.Πρόκειται για τρισδιάστατες δομές που έχουν μέγεθος όσο μια ήπειρος και ύψος 100 φορές μεγαλύτερο από το Έβερεστ. Βρίσκονται στον πυθμένα του μανδύα της Γης, ακριβώς πάνω από τον λιωμένο εξωτερικό πυρήνα. Εκεί, η πίεση είναι τόσο υψηλή που τα στοιχεία της Γης συμπιέζονται σε ακραίο βαθμό. Αυτές οι μάζες θεωρούνται σημεία εκκίνησης για τους πίδακες λιωμένου πετρώματος που ανεβαίνουν προς την επιφάνεια της Γης.Όταν φτάσουν στην επιφάνεια, εκρήγνυνται ως λάβα, αέρια και θραύσματα πετρωμάτων με τη δυνατότητα να εξαλείψουν τη ζωή όπως τουλάχιστον τη γνωρίζουμε. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι οι γιγαντιαίες ηφαιστειακές εκρήξεις μπορούν να προκαλέσουν απότομες κλιματικές αλλαγές, μαζικές εξαφανίσεις ειδών, ενίσχυση του φαινομένου του θερμοκηπίου λόγω εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων.Η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Wollongong χρησιμοποίησε μοντελοποίηση με υπολογιστή για να προσομοιώσει την μεταγωγή θερμότητας του μανδύα σε διάστημα ενός δισεκατομμυρίου ετών. Οι ερευνητές αναφέρουν στη μελέτη τους ότι οι αυτές οι μάζες υπάρχουν πιθανώς εδώ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια.Παρόλο που είναι φτιαγμένες από πέτρωμα όπως και ο υπόλοιπος μανδύας, είναι πιθανόν πιο θερμές και πιο βαριές και επομένως συμπεριφέρονται διαφορετικά. Η ανακάλυψη αυτών των μαζών αποτελεί σημαντική πρόοδο στην κατανόηση των ηφαιστειακών εκρήξεων μεγάλης κλίμακας και του πώς διαμορφώνονται οι καταστροφικές φυσικές διεργασίες στο εσωτερικό της Γης. Η κατανόηση τους θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθήσει στην πρόβλεψη και στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων τέτοιων γεγονότων. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1981567/ereynites-lene-oti-vrikan-kolossiaia-fitilia-sta-egkata-tis-gis-ta-opoia-pyrodotoyn-megales-ifaisteiakes-ekrixeis/

Αστρονόμοι «ξετρύπωσαν» τεράστιο εξωπλανήτη που κρυβόταν μέσα στο πλανητικό του σύστημα. Πρόκειται για ένα πλανήτη 35 φορές μεγαλύτερο από τη Γη. Ομάδα αστρονόμων αναφέρει ότι ανακάλυψε έναν ακόμη εξωπλανήτη στο γαλαξία μας ο οποίος αν και βρίσκεται σε ένα γνωστό πλανητικό σύστημα και έχει πολύ μεγάλο μέγεθος παρέμενε αθέατος μέχρι σήμερα.Ο νέος αυτός εξωπλανήτης, που ονομάστηκε Kepler-139f, είναι ένας τεράστιος κόσμος, με μάζα περίπου διπλάσια από αυτή του Ποσειδώνα και 35 φορές μεγαλύτερη από της Γης, και χρειάζεται 355 ημέρες για να ολοκληρώσει μία τροχιά γύρω από το άστρο του, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επίθεώρηση «The Astrophysical Journal Letters».Η αιτία της καθυστερημένης ανακάλυψης του πλανήτη αφού βρισκόταν σε ένα σύστημα που είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν οφείλεται ότι το τηλεσκόπιο Kepler της NASA, το οποίο ανακάλυψε σχεδόν 3.000 πλανήτες κατά τη διάρκεια των εννέα ετών λειτουργίας του, εντόπιζε κυρίως πλανήτες που διέρχονται μπροστά από το άστρο τους σε σχέση με τη Γη.Καθώς αυτοί οι πλανήτες μπλοκάρουν μέρος του φωτός του άστρου, προκαλούν μια μικρή μείωση στη φωτεινότητά του κάτι που επιτρέπει τον εντοπισμό τους. Όμως, αν ένας πλανήτης κινείται πάνω ή κάτω από το οπτικό επίπεδο μεταξύ Kepler και του άστρου, τότε παραμένει αόρατος για το τηλεσκόπιο. Πώς εντοπίστηκε Στο άστρο Kepler-139 που βρίσκεται 1,239 έτη φωτός μακριά από τη Γη είχαν εντοπιστεί τα προηγούμενα χρόνια τρεις βραχώδεις πλανήτες που περνούσαν μπροστά από το άστρο οι οποίοι ανήκουν στην κατηγορία της «Υπερ-Γης» καθώς και ένας αέριος γίγαντας. Όμως, κενά στις τροχιές τους υποδείκνυαν την πιθανή ύπαρξη και άλλων πλανητών. Χάρη σε ακριβείς μετρήσεις των τροχιών, οι επιστήμονες κατάφεραν να συμπεράνουν την παρουσία ενός ακόμη πλανήτη.«Το ζήτημα δεν είναι απλώς να βρούμε πλανήτες που δεν κάνουν διάβαση (non-transiting), αλλά να μπορέσουμε να προσδιορίσουμε πού ακριβώς βρίσκονται αυτοί οι πλανήτες» αναφέρει ο Κάλεμπ Λάμερς μεταπτυχιακός φοιτητής στο Τμήμα Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου Πρίνστον και μέλος της ερευνητικής ομάδας.Μετά την αρχική ανακάλυψη ενός πλανήτη από το Kepler, ακολουθούσαν παρατηρήσεις από επίγεια τηλεσκόπια, χρησιμοποιώντας την τεχνική της ακτινικής ταχύτητας (radial velocity ή RV). Αυτή μετρά την ταλάντωση του άστρου λόγω της βαρυτικής έλξης ενός πλανήτη, αποκαλύπτοντας τη μάζα του και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την παρουσία νέων πλανητών όπως έγινε με τον Kepler-139e.Παράλληλα, οι πλανήτες σε ένα σύστημα επηρεάζουν ο ένας τον άλλον βαρυτικά, ανεξαρτήτως του αν μπορούμε να τους δούμε. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις επηρεάζουν τον ακριβή χρόνο διέλευσης μπροστά από το άστρο, δημιουργώντας παραλλαγές χρονισμού διάβασης (Transit Timing Variations ή TTVs). Μέσα από αυτές τις μικρές αποκλίσεις στους ορατούς πλανήτες, οι επιστήμονες μπορούν να εντοπίσουν κρυμμένους κόσμους που δεν φαίνονται καθόλου από τη Γη.«Όταν παρατηρείς παραλλαγές στον χρονισμό διαβάσεων (TTVs) που δεν μπορούν να αποδοθούν στους ήδη γνωστούς πλανήτες, τότε μπορείς να είσαι αρκετά βέβαιος ότι υπάρχει ένα αόρατο σώμα στο σύστημα» λέει ο Λάμερς.Οι ερευνητές ξεκίνησαν να αναζητούν κενά σε ήδη χαρτογραφημένα πλανητικά συστήματα. Χρησιμοποιώντας τόσο μετρήσεις ακτινικής ταχύτητας (RV) όσο και παραλλαγές χρονισμού διαβάσεων (TTVs), αναζήτησαν έναν χαμένο πλανήτη, επανεξετάζοντας τα δεδομένα TTVs μετά την ανακάλυψη του Kepler-139e το 2023.«Αυτό που ήταν διαφορετικό στην περίπτωση του Kepler-139 ήταν ότι είχαμε ακριβείς παρατηρήσεις RV, που από μόνες τους δεν οδηγούσαν με βεβαιότητα σε έναν νέο πλανήτη», εξήγησε ο Λάμερς. Όταν όμως συνδυάστηκαν με τα δεδομένα TTVs, οι παρατηρήσεις αποκάλυψαν έναν πέμπτο πλανήτη, τον Kepler-139f, κρυμμένο ανάμεσα ένα από τους βραχώδεις πλανήτες και τον αέριο γίγαντα του συστήματος. Η αποκάλυψη του σφάλματος Η νέα αυτή ανακάλυψη βοήθησε επίσης να λυθεί ένα παλιό αίνιγμα σχετικά με τον Kepler-139e. Οι αρχικές μελέτες για τον Kepler-139c, τον πιο εξωτερικό από τους υπερ-Γήινους πλανήτες, του απέδιδαν ασυνήθιστα υψηλή πυκνότητα για έναν πλανήτη υπο-Ποσειδώνιου τύπου.Αυτό το σφάλμα οφειλόταν στο ότι τότε δεν γνώριζαν για την ύπαρξη του Kepler-139f και είχαν αποδώσει τη βαρυτική επίδρασή του στον Kepler-139c. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι ο Kepler-139c έχει πιο φυσιολογική πυκνότητα, ενώ οι πυκνότητες των Kepler-139b και d παραμένουν ουσιαστικά αμετάβλητες. Αυτές οι διορθώσεις αποτελούν έμμεση απόδειξη της ύπαρξης του Kepler-139f λένε οι ερευνητές που εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρχουν κι άλλοι… αόρατοι πλανήτες στο σύστημα Kepler-139 που περιμένουν να τους ανακαλύψουμε. Καλλιτεχνική απεικόνιση του νέου εξωπλανητή που παρέμενε αθέατος. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1982036/astronomoi-xetryposan-terastio-exoplaniti-poy-kryvotan-mesa-sto-planitiko-toy-systima/

Καταγράφηκαν για πρώτη φορά απευθείας εικόνες της γέννησης ενός πλανητικού συστήματος (βίντεο) Η ανακάλυψη φωτίζει τη γέννηση του ηλιακού μας συστήματος. Διεθνής ομάδα αστρονόμων εντόπισε ένα πλανητικό σύστημα στα πολύ πρώιμα στάδια του σχηματισμού του γύρω από ένα νεογέννητο άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο και κατάφερε να καταγράψει εικόνες κάτι που γίνεται για πρώτη φορά σε αυτή την κοσμική διεργασία. Η επιστημονική κοινότητα αναζητούσε εδώ και καιρό ένα τέτοιο σύστημα για να κατανοήσει καλύτερα το πώς δημιουργήθηκε το δικό μας ηλιακό σύστημα.Χρησιμοποιώντας διαστημικά και επίγεια τηλεσκόπια η ερευνητική ομάδα εστίασε στο νεαρό άστρο HOPS-315, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 1,400 ετών φωτός από τη Γη, ακριβώς στην αρχή της πιο συναρπαστικής φάσης του: της περιόδου σχηματισμού πλανητών. Η ανακάλυψη δημοσιεύεται σήμερα στο περιοδικό Nature.«Αυτό που προσπαθούσαμε να βρούμε ήταν μια ‘μωρουδιακή’ εκδοχή του ηλιακού μας συστήματος κάπου αλλού», εξηγεί η Μέρελ βαν ντε Χοφ αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο Purdue στην Ιντιάνα των ΗΠΑ, εκ των επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας που έκανε την σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Nature»Η ομάδα στράφηκε αρχικά προς το HOPS-315 όταν εντόπισε κρυσταλλικά πυριτικά ορυκτά γύρω του ένα σαφές σημάδι πρώιμου πλανητικού σχηματισμού. Οι πλανήτες σχηματίζονται όταν μεταλλικά σωματίδια συμπυκνώνονται και συσσωματώνονται μέσα στους καυτούς δίσκους αερίου και σκόνης γύρω από νεογέννητα άστρα.Το HOPS-315, που βρίσκεται στον αστερισμό του Ωρίωνα, ξεχώρισε επίσης επειδή είναι ευθυγραμμισμένο με τέτοιο τρόπο ώστε οι αστρονόμοι να μπορούν να παρατηρήσουν τον περιβάλλοντα δίσκο αερίου και σκόνης. Αυτή η οπτική είναι σπάνια, καθώς οι πίδακες αερίων από τα νεογέννητα άστρα συνήθως κρύβουν το δίσκο. Όμως στο HOPS-315, ο δίσκος ήταν ορατός πλήρως. «Έχουμε καταγράψει άμεσες εικόνες στην καυτή περιοχή όπου γεννιούνται βραχώδεις πλανήτες όπως η Γη γύρω από νεαρά πρωτοάστρα. Για πρώτη φορά, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι τα πρώτα βήματα του πλανητικού σχηματισμού συμβαίνουν αυτή τη στιγμή. Αυτό είναι ένα από τα πράγματα που περιμέναμε. Οι αστρονόμοι σκέφτονται τον σχηματισμό πλανητικών συστημάτων εδώ και πολύ καιρό. Υπάρχει μια τεράστια ευκαιρία εδώ» δήλωσε η Μελίσα ΜακΚλουρ από το Αστεροσκοπείο του Λάιντεν στην Ολλανδία, επικεφαλής ερευνητικής ομάδας.«Οι παρατηρήσεις αυτές προσφέρουν μια μοναδική ματιά στο εσωτερικό ενός αναδυόμενου πλανητικού συστήματος» σχολίασε ο Φρεντ Κιέλσα από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο που δεν συμμετείχε στην έρευνα. Μια από τις εικόνες στο υπό σχηματισμό πλανητικό σύστημα. Με πορτοκαλί χρώμα διακρίνεται το μονοξείδιο του άνθρακα που απομακρύνεται από το άστρο, το μπλε είναι μονοξείδιο του πυριτίου. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1982518/katagrafikan-gia-proti-fora-apeytheias-eikones-tis-gennisis-enos-planitikoy-systimatos-vinteo/

Ο μεγαλύτερος μετεωρίτης που έπεσε στη Γη από τον Άρη πωλήθηκε για 4,3 εκατ. δολάρια. Ζυγίζει 25 κιλά και έπεσε στη Βορειοδυτική Αφρική. Ο μεγαλύτερος μετεωρίτης από τον Άρη που έχει βρεθεί στη Γη πουλήθηκε σε δημοπρασία του οίκου Sotheby’s στη Νέα Υόρκη έναντι 4,3 εκατομμυρίων δολαρίων.Ο μετεωρίτης, που ζυγίζει 25 κιλά φέρει την επίσημη ονομασία NWA 16788, το “NWA” προέρχεται από την περιοχή Northwest Africa (Βορειοδυτική Αφρική) όπου και εντοπίστηκε. Παρά το εντυπωσιακό του μέγεθος και προέλευση.Στη δημοπρασία οι προκαταρκτικές προσφορές έθεσαν ως αρχική τιμή τα 2 εκατομμύρια δολάρια. Κατά τη διάρκεια της ζωντανής δημοπρασίας, οι προσφορές προχωρούσαν αργά, αλλά τελικά η τιμή έκλεισε στα 4,3 εκατ. δολάρια πάνω από την αρχική εκτίμηση των 4 εκατομμυρίων. Να σημειωθεί ότι στις δημοπρασίες υπάρχουν κάποια πρόσθετα τέλη που στην προκειμένη περίπτωση ανεβάζουν την τελική τιμή στα 5,3 εκατομμύρια δολάρια.«Ο NWA 16788 δεν ξεχωρίζει μόνο για το μέγεθός του, αλλά και για την αισθητική του. Μοιάζει οπτικά με την επιφάνεια του Άρη» αναφέρει η Κασάνδρα Χάτον αντιπρόεδρος Επιστήμης και Φυσικής Ιστορίας στον Sotheby’s.Η Χάτον εξηγεί πως οι περισσότεροι αρειανοί μετεωρίτες είναι μικροί και λεπτοί, σε σημείο που δύσκολα θα μαντέψει κανείς την προέλευσή τους. Αντίθετα, αυτό το κομμάτι μοιάζει εντυπωσιακά με τον Κόκκινο Πλανήτη. Ο NWA 16788 είναι περίπου 70% μεγαλύτερος από τον δεύτερο μεγαλύτερο αρειανό μετεωρίτη που έχει βρεθεί στη Γη. Οι μικρότεροι μετεωρίτες από τον Άρη έχουν πουληθεί στο παρελθόν για ποσά από 20.000 έως 80.000 δολάρια. Ο νέος κάτοχος του μετεωρίτη θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. Ο εικονιζόμενος μετεωρίτης από τον Άρη πωλήθηκε για 4,3 εκατ. δολάρια. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1982559/o-megalyteros-meteoritis-poy-epese-sti-gi-apo-ton-ari-polithike-gia-43-ekat-dolaria/

Αντεπίθεση της IBM στον τομέα του hardware για την τεχνητή νοημοσύνη. O τεχνολογικός κολοσσός παρουσίασε νέο εξοπλισμό ΑΙ υψηλής αξιοπιστίας και ασφάλειας. Η IBM αποτελούσε για δεκαετίες την ηγέτιδα δύναμη παγκοσμίως στον τομέα των υπολογιστών αλλά αναδύθηκαν νέες δυνάμεις με αποτέλεσμα ο τεχνολογικός κολοσσός να χάσει πολύ έδαφος έχοντας μείνει εκτός παιχνιδιού και στις εξελίξεις στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης κάτι που θέλει να αλλάξει δημιουργώντας διάφορα νέα προϊόντα τεχνολογικής αιχμής.Η IBM ανακοίνωσε την πολυαναμενόμενη πλατφόρμα Power11 σχεδιασμένη για να υποστηρίζει τις αυξανόμενες απαιτήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, δεδομένων και υβριδικού cloud. Η πλατφόρμα Power11 θα ενσωματώνει νέα αρχιτεκτονική υλικού, βελτιώσεις στην εικονικοποίηση και ισχυρές δυνατότητες ανθεκτικότητας. Ο εξοπλισμός αυτός απευθύνεται σε πρώτη φάση σε επιχειρηματικούς χρήστες σε τομείς όπως τα χρηματοοικονομικά, η υγειονομική περίθαλψη και η βιομηχανία.Η κυκλοφορία της Power11 σηματοδοτεί την πρώτη σημαντική ενημέρωση στη σειρά Power της IBM από το 2020. Με αυτήν την αναβάθμιση η εταιρεία στοχεύει σε επιχειρήσεις που επιθυμούν να βελτιστοποιήσουν την ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης, βελτιώνοντας παράλληλα την αξιοπιστία και την ασφάλεια των συστημάτων τους.Σύμφωνα με την IBM, τα συστήματα που βασίζονται στο Power11 θα είναι διαθέσιμα από τις 25 Ιουλίου και έχουν κατασκευαστεί για να εξαλείφουν τον προγραμματισμένο χρόνο διακοπής λειτουργίας για ενημερώσεις λογισμικού. Είναι επίσης σχεδιασμένα για να προσφέρουν υψηλή ανθεκτικότητα, με μέσο όρο μη προγραμματισμένου χρόνου διακοπής λειτουργίας λίγο πάνω από 30 δευτερόλεπτα ετησίως. Επιπλέον, τα συστήματα είναι ικανά να ανιχνεύουν και να ξεκινούν μια απόκριση σε επιθέσεις ransomware εντός ενός λεπτού.Σε αντίθεση με την υποδομή GPU της Nvidia, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης μεγάλης κλίμακας, η IBM εστιάζει στο Power11 στην εξαγωγή συμπερασμάτων, την εφαρμογή εκπαιδευμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για την επιτάχυνση των καθημερινών επιχειρηματικών λειτουργιών. Η εταιρεία τοποθετεί το Power11 ως μια πρακτική και αξιόπιστη εναλλακτική λύση για επιχειρήσεις που πρέπει να εκτελούν φόρτους εργασίας τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να αναδιαμορφώνουν την υποδομή τους.Η IBM σχεδιάζει επίσης να ενσωματώσει το Power11 με το τσιπ Spyre AI, που εισήχθη πέρυσι, το τέταρτο τρίμηνο του 2025. Αυτή η κίνηση αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις δυνατότητες εξαγωγής συμπερασμάτων τεχνητής νοημοσύνης των συστημάτων διακομιστών της IBM. Ο Τομ ΜακΦέρσον γενικός διευθυντής συστημάτων ισχύος στην IBM δήλωσε ότι η εταιρεία που εδρεύει στη Νέα Υόρκη θέλει με τα νέα προϊόντα της να επικεντρωθεί στην αξιοπιστία και την ασφάλεια. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1978947/antepithesi-tis-ibm-ston-tomea-toy-hardware-gia-tin-techniti-noimosyni/

Επιστήμονες λένε ότι η Γη απέκτησε δύο επιπλέον εποχές στη διάρκεια του έτους. Πρόκειται για δύο επιβλαβή φαινόμενα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ομάδα ειδικών της Σχολής Οικονομικής και Πολιτικής Επιστήμης του Λονδίνου με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «Progress in Enviromental Geography» αναφέρει ότι η «εποχή της αιθαλομίχλης» και η «εποχή των σκουπιδιών» αποτελούν πλέον μέρος του ετήσιου κλιματικού ρυθμού της Γης, αναστατώνοντας τα οικοσυστήματα και επαναπροσδιορίζοντας το ημερολόγιο του πλανήτη. Εποχή της Ομίχλης Συμβαίνει κάθε χρόνο σε περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας, κυρίως από Ιούνιο έως Σεπτέμβριο.Προκαλείται από εκτεταμένες πυρκαγιές για εκκαθάριση γης (ιδίως σε Ινδονησία και Μαλαισία)Η αιθαλομίχλη διασχίζει σύνορα, καλύπτοντας περιοχές όπως η Σιγκαπούρη, η Ταϊλάνδη και η Ινδία, επιβαρύνοντας την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπωνΣτις ΗΠΑ, η εποχή των δασικών πυρκαγιών στην Καλιφόρνια πλέον αρχίζει την άνοιξη και διαρκεί μέχρι τον Δεκέμβριο, ενώ νέα εποχή «αιθαλομίχλης» διαμορφώνεται και στη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ εξαιτίας πυρκαγιών στον Καναδά. Εποχή των Σκουπιδιών Συμβαίνει κυρίως στην Ινδονησία (Μπαλί) από Δεκέμβριο έως Μάρτιο.Οι μουσωνικοί άνεμοι και τα θαλάσσια ρεύματα μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες πλαστικών απορριμμάτων στις παραλίες.Το φαινόμενο είναι τόσο προβλέψιμο, που οι ντόπιοι γνωρίζουν πότε θα συμβείΤο 2024, πάνω από 3,000 τόνοι σκουπιδιών κατέληξαν στις παραλίες της Μπαλί.Παρόμοια φαινόμενα εμφανίζονται στις Φιλιππίνες, στην Ταϊλάνδη και ακόμα και στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ, ειδικά το καλοκαίρι, λόγω ρευμάτων όπως αυτό του Ρεύματος του Κόλπου Εξαφανισμένες και Απορυθμισμένες Εποχές Οι επιστήμονες εισήγαγαν νέους όρους για να περιγράψουν τις αλλαγές στον κλιματικό ρυθμό: * Εξαφανισμένες εποχές: Όπως η περίοδος χειμερινών σπορ στις Άνδεις και τα Βραχώδη Όρη, η οποία πλέον δεν υφίσταται λόγω έλλειψης χιονιού. * Απορυθμισμένες εποχές: Όταν οι εποχές έρχονται νωρίτερα ή αργούν, π.χ. η άνοιξη ξεκινά πολύ νωρίς ή το καλοκαίρι διαρκεί υπερβολικά. * Οι κύκλοι αναπαραγωγής και χειμέριας νάρκης στην Ευρώπη ξεκινούν εβδομάδες νωρίτερα. * Θαλασσοπούλια στην Αγγλία δεν επιστρέφουν πλέον στον ίδιο καιρό για φωλεοποίηση. * Εντεινόμενες εποχές: Οι εποχές δεν εξαφανίζονται, αλλά εντείνονται επικίνδυνα, π.χ. τα καλοκαίρια στην Ευρώπη έχουν γίνει πιο θερμά και θανατηφόρα, ιδιαίτερα μετά τον καύσωνα του 2003. * Το μοτίβο παραμένει αλλά με πιο «σκληρό και απρόβλεπτο ρυθμό». Η έρευνα Έγινε ανάλυση δορυφορικών εικόνων, καιρικών δεδομένων και τοπικών αναφορών. Εντοπίστηκαν νέοι κλιματικοί ρυθμοί που είναι πλέον ανθρώπινης προέλευσης. Οι νέες «εποχές» δημιουργούν υγειονομικές κρίσεις, οικολογικές ανατροπές και κοινωνική αναστάτωση.Η ανθρωπόκαινος εποχή δεν αλλάζει μόνο το κλίμα, αλλά ξαναγράφει το ίδιο το ημερολόγιο της φύσης. Οι εποχές πλέον δεν είναι σταθερές, αλλά ρευστές, παραμορφωμένες ή ενισχυμένες, με πολυεπίπεδες επιπτώσεις σε ανθρώπους, ζώα και οικοσυστήματα. https://www.naftemporiki.gr/green/climate/1987681/epistimones-lene-oti-i-gi-apektise-dyo-epipleon-epoches-sti-diarkeia-toy-etoys/

Ο Αϊνστάιν ως Υδραυλικός. Ζυμώνατε, μέρες και νύχτες, ζυμώνατε τον ουράνιο πηλό σας και μεις περιμέναμε, αχτίνες ωραίες, παντοδύναμες, αστέρια και χρώματα να πεταχτούν απ’ τα χέρια σας. (Ν. Βρετάκος, Γράμμα στον Ρ. Οπενχάιμερ) (…) Η Πυρηνική Φυσική οδηγεί στις ακρογωνιαίες γνώσεις. Όχι μόνον αυτό. Δίνει την δυνατότητα ευημερίας μέσω της ενέργειας που προσφέρει. Έτσι ο άνθρωπος θα έχει ποσοστό χρόνου μέσα στο 24ωρό του πολύ πιο μεγάλο από το χτες, για να ασχοληθεί με πνευματικά πράγματα.Ο άνθρωπος πριν 100 χρόνια έπρεπε να δουλεύει 16 ώρες το 24ωρο για να βγάλει το ψωμί του. Πριν 50 χρόνια περίπου κατάκτησε το 8ωρο. Όλοι είμαστε σίγουροι πως μετά 50-100 χρόνια θα χρειάζονται μόνο 4 με 5 ώρες για τον επιούσιο. Είναι ζήτημα εκπαίδευσης και ευθύνης της νέας κοινωνίας, οι υπόλοιπες ώρες του 24ώρου να δαπανούνται για πνευματικές, σαν πως ταιριάζει στον άνθρωπο, και όχι χυδαίες απασχολήσεις.Ο άνθρωπος έχει ανάγκη φθηνών πηγών ενέργειας και ολοένα μεγαλύτερων, όχι μόνο για την ελάττωση των ωρών εργασίας, αλλά επειδή οι ανάγκες ενέργειας του τεχνολογικού πολιτισμού αυξάνονται με τις ελεύθερες ώρες του ανθρώπου. Από τις 16 ώρες πέσαμε στις 12, χάρις στον ατμό-κάρβουνο. Από τις 12 πέσαμε στις 8 χάρις στο πετρέλαιο. Θα φτάσουμε στις 5 ώρες, χάρις στις νέες πηγές ενέργειας και κατά κυριότητα στην Πυρηνική ενέργεια (στη σχάση και στην πολλά υποσχόμενη σύντηξη).Πιστεύουμε ότι δεν ήταν μόνο η ανάγκη για κοινωνική δικαιοσύνη που έδωσε αυτές τις κατακτήσεις. Ήταν και συνέβαλαν κατά πολύ, θα έλεγα κατά συνθήκη, οι πηγές ενέργειας που είχε, έχει, κατακτήσει ο άνθρωπος.Στην ευδαιμονική κοινωνία οι υποσχέσεις του ελάχιστου κόπου δίνονται από τους Φυσικούς. Όμως ταυτόχρονα η ενεργειακή λύση στη μορφή της Πυρηνικής ενέργειας ενέχει όλα τα χαρακτηριστικά του καλού και του κακού. Μπορεί να είναι η λύση για την ευδαιμονία του Ανθρώπου, όπως συγχρόνως μπορεί να είναι (ή να δοκιμάστηκε), για την καταστροφή του. Ο Φυσικός σαν νέος Προμηθέας έχει το καθημερινό του δράμα. Έχει τον βασανιστικό απολογισμό κάθε μέρα αν η προσφορά του βοηθάει την Ανθρωπότητα. Οι γύπες του Ναγκασάκι, της Χιροσίμα, όλων των ατομικών δοκιμών, κλπ., του ξεσκίζουν τις σάρκες και του τρώνε το ήπαρ. Πάνω σ’ αυτό το δράμα ο τάλας Oppenheimer (ο Ληρ της Φυσικής, που πολλά βασανίστηκε) έγραφε σ’ ενα μνημόσυνο του Einstein: «… Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, μέσα στην απελπισία που του προξενούσαν οι εξοπλισμοί και οι πόλεμοι, ο Einstein, έλεγε ότι εάν μπορούσε να ξαναρχίσει την ζωή του θα έκανε τον υδραυλικό. Έδινε μέσα σ’ αυτή την λέξη μια δόση σοβαρότητας και αστείου συνάμα, που κανείς όμως σήμερα δεν έχει το δικαίωμα να την αλλοιώσει. Πιστέψε με, ο Einstein δεν είχε καμία ιδέα τι είναι η ζωή του υδραυλικού, ιδίως στις Ενωμένες Πολιτείες, όπου για τον σπεσιαλίστα αυτόν λέγεται το αστείο: πως όταν καλείται για μια επείγουσα δουλειά ποτέ δεν φέρνει μαζί του τα εργαλεία του. Ο Einstein έφερνε πάντα μαζί του τα εργαλεία του. Ήταν ένας Φυσικός, ένας φιλόσοφος της Φύσης, ο πιο μεγάλος της εποχής μας…»Έχω ακούσει πολλές φορές Φυσικούς της πρώτης γραμμής, να αναρωτιούνται αν θα έπρεπε να κάνουν τον Υδραυλικό… Όμως πέρα από τα μαύρα σύννεφα της συνειδησιακής κρίσης υπάρχουν φάροι χαράς, οι υποσχέσεις της παραπέρα γνώσης και της πανανθρώπινης Ευδαιμονίας.(…) απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου «Φυσική Νετρονίων», του Στέφανου Χαραλάμπους (το κείμενο γράφτηκε στις 17/4/1981)

Ο νυχτερινός ουρανός του Αυγούστου, χωρίς τηλεσκόπιο. Τον μήνα Αύγουστο, όσον αφορά τις εμφανίσεις των πλανητών: Ερμής: Σε κατώτερη σύνοδο (μπροστά από τον Ήλιο) στις 1/8, σε μέγιστη δυτική αποχή 18ο (πρωινός ουρανός) στις 19/8 με μέγεθος 0 (2ο από το σμήνος της «Φάτνης») Αφροδίτη: Στον πρωινό ουρανό, ανατέλλει 03:45 στο μέσο του μήνα (φαινόμενο μέγεθος -3,9, φαινόμενη διάμετρος 13′ ′, φωτισμός δίσκου 80%) Άρης: Χαμηλά στη δύση, δύει 1,5 ώρα μετά τον Ήλιο στο μέσο του μήνα (φαινόμενο μέγεθος 1,6, φαινόμενη διάμετρος 4,3′ ′) Δίας: Στον πρωινό ουρανό ανατέλλει 03:30 στο μέσο του μήνα (Δίδυμοι, φαινόμενο μέγεθος -1,8, φαινόμενη διάμετρος 33′ ‘) Κρόνος: Στον πρωινό ουρανό ανατέλλει 04:00 στο μέσο του μήνα (Ιχθείς, φαινόμενο μέγεθος 0,8, φαινόμενη διάμετρος 19′ ‘, κλίση δακτυλίων 3ο) Επιπλέον, στον νυχτερινό ουρανό του Αυγούστου μπορούμε να δούμε: 2/8: την Αφροδίτη σε απόσταση 2,5ο από το σμήνος Μ35 (Δίδυμοι, πρωινός ουρανό) 3/8: η Σελήνη σε απόσταση 3ο από τον Αντάρη (α Σκορπιού) (δύση Σελήνης 9 ημερών 01:16, 4/8) 9/8: Πανσέληνος 12/8: Δίας και Αφροδίτη σε απόσταση 0,9ο (πρωινός ουρανός) ● Η Σελήνη σε απόσταση 6ο από τον Κρόνο (ανατολή Σελήνης 18 ημερών 22:07) ● 12-13/8 Μέγιστο βροχής διαττόντων «Περσείδες» (Ενεργές 17/7-24/8, μέγιστος ρυθμός υπό ιδανικές συνθήκες 100 μετέωρα/ώρα). 17/8: Η Σελήνη σε απόσταση 4ο από τις Πλειάδες (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 23 ημερών 00:09) 20/8: Η Σελήνη σε απόσταση 5ο από τον Δία και 6ο από την Αφροδίτη (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 26 ημερών 03:06) 21/8: Η Σελήνη σε απόσταση 5ο από το σμήνος της «Φάτνης» και 8ο από τον Ερμή (πρωινός ουρανός, ανατολή Σελήνης 27 ημερών 04:19, φωτισμός 5%) 26/8: Η Σελήνη σε απόσταση 4ο από τον Άρη (δύση Σελήνης 3 ημερών 21:29) 27/8: Η Σελήνη σε απόσταση 2,5ο από τον Στάχυ (α Παρθένου) (Δύση Σελήνης 4 ημερών 21:49) 31/8: Η Σελήνη σε απόσταση 4ο από τον Αντάρη (α Σκορπιού) (δύση Σελήνης 8 ημερών 23:52) Στις 12 Αυγούστου, η λαμπρή Αφροδίτη και ο λαμπερός Δίας θα φαίνονται πολύ κοντά στον πρωινό ουρανό. Στην πιο κοντινή τους απόσταση, θα απέχουν λιγότερο από 1ο (1 μοίρα). Έτσι, αν τεντώσετε το μικρό σας δάχτυλο κατά μήκος του βραχίονα, θα μπορείτε να κρύψετε και τους δύο πλανήτες πίσω από αυτό. (*) Οι χρόνοι των φαινομένων αφορούν μόνο την Θεσσαλονίκη. Μπορεί κανείς να βρει τους αντίστοιχους χρόνους όλων των αστρονομικών φαινομένων (για τον τόπο του) πολύ εύκολα, χρησιμοποιώντας την εφαρμογή: https://stellarium-web.org/ πηγές: αστρονομικό ημερολόγιο 2025, εκδόσεις Πλανητάριο Θεσσαλονίκης – earthsky.org

Χιλιάδες κουνούπια ρίχνονται από drones πάνω από νησιά της Χαβάης. Δείτε γιατί. Τα κουνούπια συνιστούν απειλή για σπάνια πτηνά της Χαβάης - Αλλά τα συγκεκριμένα έχουν σωτήριο ρόλο Τον περασμένο δεκάδες βιοδιασπώμενες κάψουλες έπεσαν από drones πάνω από τα δάση της Χαβάης. Η κάθε μία περιείχε περίπου 1.000 κουνούπια.Αλλά δεν πρόκειται για οποιαδήποτε κουνούπια, όπως εξηγεί σε ρεπορτάζ του το CNN. Ήταν αρσενικά, εκτρεφόμενα σε εργαστήριο, που δεν τσιμπούν και φέρουν ένα κοινό βακτήριο. Όταν ζευγαρώνουν με άγρια θηλυκά, τα αυγά δεν εκκολάπτονται.Ο στόχος: να περιοριστεί ο πληθυσμός των χωροκατακτητικών κουνουπιών που αποδεκατίζουν τα ενδημικά πουλιά της Χαβάης, όπως τα σπάνια honeycreepers. Ένα βήμα πριν την εξαφάνιση Τα συγκεκριμένα πτηνά είναι κρίσιμα για τη γονιμοποίηση και τη διασπορά των σπόρων, ενώ έχουν κεντρική θέση στον πολιτισμό της Χαβάης. Από τα πάνω από 50 είδη honeycreepers που υπήρχαν παλιά, σήμερα έχουν απομείνει μόνο 17, τα περισσότερα απειλούμενα.Το 2023, το ‘akikiki, ένα μικρό γκρίζο πουλί, εξαφανίστηκε λειτουργικά από τη φύση. Το ‘akekeʻe, με κιτρινοπράσινο φτέρωμα, έχει λιγότερα από 100 άτομα στον πληθυσμό του.Η αποψίλωση των δασών και η ανθρώπινη ανάπτυξη έπαιξαν ρόλο, αλλά ο «υπαρξιακός κίνδυνος», σύμφωνα με τον δρ. Κρις Φάρμερ από την American Bird Conservancy, είναι η ελονοσία των πτηνών – που εξαπλώνεται από τα κουνούπια.Τα κουνούπια δεν είναι ενδημικά της Χαβάης. Εμφανίστηκαν το 1826, πιθανότατα από φαλαινοθηρικά πλοία. Οι ντόπιοι πληθυσμοί πτηνών δεν είχαν καμία φυσική άμυνα απέναντι στις ασθένειες που μετέφεραν. Το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής Στα χαμηλά, ζεστά υψόμετρα των νησιών τα κουνούπια ευδοκιμούν, γι’ αυτό τα honeycreepers βρήκαν καταφύγιο ψηλά στα βουνά των νησιών Kauai και Maui. Όμως με την κλιματική αλλαγή και τις υψηλότερες θερμοκρασίες, τα κουνούπια ανεβαίνουν και αυτά σε μεγαλύτερα υψόμετρα.«Τα βλέπουμε να ανεβαίνουν συνεχώς και τα πουλιά να σπρώχνονται όλο και ψηλότερα, μέχρι να μην υπάρχει πια βιώσιμος βιότοπος», λέει ο Φάρμερ. «Αν δεν σπάσουμε αυτόν τον κύκλο, θα χάσουμε τα honeycreepers». Η λύση Wolbachia Η χρήση εντομοκτόνων δεν είναι λύση, εξηγεί, καθώς θα έπληττε και ωφέλιμα έντομα. Έτσι, επιστήμονες κατέληξαν στην τεχνική Incompatible Insect Technique (IIT): απελευθέρωση αρσενικών κουνουπιών που φέρουν το φυσικό βακτήριο Wolbachia. Όταν ζευγαρώνουν με άγρια θηλυκά, τα αυγά δεν εκκολάπτονται.Η ABC και η συμμαχία Birds, Not Mosquitoes ξεκίνησαν το 2016 την εφαρμογή του IIT στα κουνούπια της Χαβάης, εστιάζοντας στο είδος που μεταδίδει ελονοσία στα πτηνά. Μετά από πολυετή δοκιμή διαφορετικών στελεχών του βακτηρίου, το 2022 άρχισε η μαζική εκτροφή εκατομμυρίων τέτοιων κουνουπιών σε εργαστήριο στην Καλιφόρνια. 1 εκατ. κουνούπια την εβδομάδα Το 2023 ξεκίνησαν οι ρίψεις σε περιοχές όπου ζουν honeycreepers, χρησιμοποιώντας βιοδιασπώμενες κάψουλες που πέφτουν από ελικόπτερα. «Έχουμε μια εκτίμηση για τον πληθυσμό των άγριων κουνουπιών και ρίχνουμε περίπου 10 φορές περισσότερα Wolbachia κουνούπια ώστε να ζευγαρώσουν με όσο το δυνατόν περισσότερα θηλυκά», λέει ο Φάρμερ.Σήμερα, απελευθερώνονται 500.000 κουνούπια την εβδομάδα στο Μάουι και άλλα τόσα στο Καουάι, με drones και ελικόπτερα. Σύμφωνα με τον Φάρμερ, είναι η πρώτη φορά που η τεχνική IIT χρησιμοποιείται παγκοσμίως για σκοπούς διατήρησης της άγριας ζωής.Το ανάγλυφο των νησιών κάνει δύσκολη και δαπανηρή τη χρήση ελικοπτέρων, γι’ αυτό η ABC δοκίμασε τη χρήση drones. Μετά από εντατικές δοκιμές, από τον Ιούνιο ξεκίνησε η χρήση τους για τις ρίψεις. «Δεν χρειάζεται πλέον να πετάξει άνθρωπος, μειώνουμε κόστος, εκπομπές και θόρυβο», λέει ο Άνταμ Νοξ, υπεύθυνος του έργου. Προλαβαίνουμε; Θα χρειαστεί περίπου ένας χρόνος για να φανεί αν η τεχνική είναι αποτελεσματική, αλλά το στοίχημα είναι κρίσιμο. Πρόσφατη μελέτη των San Diego Zoo Wildlife Alliance και Smithsonian National Zoo έδειξε ότι αν το πρόγραμμα επιτύχει, υπάρχει ακόμα χρόνος να σωθούν τα honeycreepers.Ο επικεφαλής ερευνητής Κρίστοφερ Κυριαζής σημείωσε στο CNN: «Αν περιμένεις δύο χρόνια ακόμη, το παράθυρο κλείνει πολύ γρήγορα». Αν ελεγχθεί ο πληθυσμός των κουνουπιών, τα πουλιά ενδέχεται να ανακάμψουν και ίσως αποκτήσουν με τον καιρό και φυσική ανοσία – κάτι που ήδη φαίνεται να συμβαίνει με το είδος ‘amakihi στο νησί της Χαβάης.Ακόμα κι αν η μετάλλαξη εμφανιστεί, όμως, δύσκολα θα εξαπλωθεί αρκετά γρήγορα. Ένα ασφαλέστερο περιβάλλον θα επέτρεπε επίσης την επανεισαγωγή πτηνών όπως το ‘akikiki που εκτρέφεται σήμερα σε ειδικά κέντρα.«Το να είμαι στην πρώτη γραμμή ενώ βλέπω είδη να εξαφανίζονται είναι σπαρακτικό», λέει ο Φάρμερ. «Αλλά αυτό μας κινητοποιεί. Αν δεν τα σώσουμε αυτή τη δεκαετία, δεν θα υπάρχουν στο μέλλον». https://www.naftemporiki.gr/green/wildlife/1986137/chiliades-koynoypia-richnontai-apo-drones-pano-apo-nisia-tis-chavais-deite-giati/

Για πρώτη φορά γυναίκα επικεφαλής της αστρονομίας στη Βρετανία μετά από 350 χρόνια ανδρικής ηγεσίας. Έπεσε ένα κραταιό ανδροκρατούμενο επιστημονικό κάστρο. Ο Βασιλιάς Κάρολος Β’ το 1675 δημιούργησε για πρώτη φορά θέση αστρονόμου στη Βασιλική Αυλή με τη δημιουργία του Βασιλικού Αστεροσκοπείου Γκρίνουιτς. Το 1820 ιδρύθηκε η Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία και ο αστρονόμος της Βασιλικής Αυλής μετατράπηκε σε επικεφαλής του νέου επιστημονικού οργανισμού. Μέχρι σήμερα μόνο άνδρες κατείχαν αυτή τη θέση αλλά για πρώτη φορά επικεφαλής επιλέχθηκε μια γυναίκα, η καθηγήτρια αστρονομίας Μισέλ Ντόχερτι η οποία από ένα παιχνίδι της τύχης θα είναι πλέον η σύμβουλος ενός βασιλιά Καρόλου…Η νέα επικεφαλής της Βασιλικής Εταιρείας Αστρονομίας δήλωσε πως θέλει να χρησιμοποιήσει τον νέο της ρόλο για να «ανοίξει τα μάτια των ανθρώπων» στα θαύματα του Διαστήματος. «Θέλω να εμπλέξω το κοινό, να το ενθουσιάσω με την αστρονομία, αλλά και να καταστήσω σαφές πόσο σημαντικό είναι αυτό που κάνουμε για την οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου» ανέφερε η Ντόχερτι μετά την ανακοίνωση της επιλογής της ως επικεφαλής ενός από τους επιστημονικούς οργανισμούς με το μεγαλύτερο κύρος στον κόσμο.Η Ντόχερτι συμμετέχει σε μία από τις πιο συναρπαστικές διαστημικές αποστολές: μια αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος στους παγωμένους δορυφόρους του Δία, με στόχο να εκτιμηθεί αν μπορούν να υποστηρίξουν ζωή. «Θα ήταν έκπληξη αν δεν υπήρχε ζωή στο ηλιακό μας σύστημα» λέει η Ντόχερτι η οποία μεγάλωσε στη Νότια Αφρική και δεν παρακολούθησε μαθήματα επιστημών στο σχολείο, καθώς προτίμησε να πάει σε σχολείο όπου πήγαιναν και οι φίλες της.«Ως 13χρονη, σκέφτηκα “θέλω να πάω με τις φίλες μου”». Ωστόσο, χάρη στην εξαιρετική της επίδοση στα μαθηματικά, έγινε δεκτή σε πανεπιστημιακό πρόγραμμα θετικών επιστημών. «Τα πρώτα δύο χρόνια ήταν δύσκολα. Ήταν σαν να μαθαίνεις μια νέα γλώσσα αλλά είπα “ναι” σε πράγματα που δεν ήξερα πώς να κάνω και έμαθα στην πορεία» αναφέρει η Ντόχερτι που πήγε στη Βρετανία και εξελίχθηκε σε μία από τις κορυφαίες επιστήμονες του Διαστήματος της χώρας. Η Μισέλ Ντόχερτι είναι η νέα επικεφαλής της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας. https://www.naftemporiki.gr/techscience/1988292/gia-proti-fora-gynaika-epikefalis-tis-astronomias-sti-vretania-meta-apo-350-chronia-andrikis-igesias/

24 ώρες μείον 1,34 χιλιοστά του δευτερολέπτου. Τόση ήταν χτες η διάρκεια μιάς πλήρους περιστροφής της Γης γύρω από τον άξονά της. Έτσι η ημέρα της 22ας Ιουλίου 2025, είχε την τρίτη πιο σύντομη διάρκεια από το 1973, όταν άρχισαν αυτού του είδους οι μετρήσεις με την χρήση των ατομικών ρολογιών.Η ταχύτητα περιστροφής της Γης γύρω από τον άξονά της δεν είναι σταθερή. Στο παρελθόν, μια μέρα ήταν πολύ μικρότερη από τις 24 ώρες ή 86.400 δευτερόλεπτα. Σύμφωνα με μια μελέτη του 2023, κατα την Προκάμβριo περίοδο της Γης, η ημέρα διαρκούσε περίπου 19 ώρες, αλλά με την πάροδο του χρόνου, η διάρκεια μιάς ημέρας αυξήθηκε και σταθεροποιήθηκε στις 24 ώρες. Ο κύρια αιτία γι αυτό είναι η αλληλεπίδρασή της με την Σελήνη, η οποία απομακρύνθηκε σταδιακά από τη Γη. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η μέση απόσταση της Σελήνης από τη Γη, συνεχώς μεγαλώνει κατά 3,82 εκατοστά κάθε 100 χρόνια, γεγονός που σημαίνει ότι στο παρελθόν η Σελήνη πρέπει να βρισκόταν πολύ πλησιέστερα στη Γη απ’ ό,τι είναι σήμερα. Τα σύγχρονα στοιχεία μας λένε, επίσης, ότι οι παλιρροιακές δυνάμεις της Σελήνης πάνω στα νερά των ωκεανών προκαλούν τριβές που μειώνουν σήμερα την περιστροφή της Γης κατά 0,0016 του δευτερολέπτου κάθε αιώνα. Καθώς απομακρύνεται, η Σελήνη απομυζά περιστροφική ενέργεια της Γης, προκαλώντας επιβράδυνση της περιστροφής της Γης και επιμήκυνση των ημερών.Από το 1973, αφότου άρχισαν οι καταγραφές (με την εφεύρεση του ατομικού ρολογιού) μέχρι το 2020, η συντομότερη ημέρα που καταγράφηκε είχε διάρκεια 1,05 χιλιοστά του δευτερολέπτου μικρότερη από τις 24 ώρες, σύμφωνα με το Timeanddate.com. Αλλά από το 2020, η Γη έχει επανειλημμένα σπάσει τα δικά της ρεκόρ ταχύτητας περιστροφής γύρω από τον άξονά της. Έτσι, η συντομότερη ημέρα που έχει καταγραφεί (από το 1973 και μετά) ήταν στις 5 Ιουλίου 2024, όταν μια πλήρης περιστροφή της Γης ολοκληρώθηκε σε 24 ώρες μείον 1,66 χιλιοστά του δευτερολέπτου.Όσον αφορά το 2025, οι επιστήμονες προέβλεψαν ότι η 9η Ιουλίου, η 22α Ιουλίου και η 5η Αυγούστου θα μπορούσαν να είναι οι συντομότερες ημέρες του έτους. Ωστόσο, νεότερα δεδομένα έδειξαν ότι η 10η Ιουλίου θα καταλάμβανε την πρώτη θέση ως η συντομότερη ημέρα για το 2025, με διάρκεια 24 ώρες μείον 1,36 χιλιοστά του δευτερολέπτου. Χτες όμως, η Γη ολοκλήρωσε την περιστροφή της κατά 1,34 χιλιοστά του δευτερολέπτου νωρίτερα, γεγονός που την βάζει στην δεύτερη θέση για το 2025 με μικρή διαφορά. Κι αν οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η 5η Αυγούστου θα έχει διάρκεια 24 ώρες μείον 1,25 χιλιοστά του δευτερολέπτου, καταλαμβάνοντας το χάλκινο μετάλλιο της συντομότερης ημέρα του έτους 2025.Το γεγονός είναι ότι η χτεσινή μέρα, η 22α Ιουλίου είχε διάρκεια 24 ώρες μείον 1,34 χιλιοστά του δευτερολέπτου, την κατατάσσει στην τρίτη θέση της συντομότερης ημέρας από το 1973.Η ερμηνεία αυτών των μικρο-μεταβολών στην περιστροφή της Γης, όπως για παράδειγμα επιχειρεί η μελέτη του 2024, είναι πολύ δύσκολη και η υποκείμενη αιτία τους παραμένει ασαφής. πηγή: https://www.space.com/astronomy/earth/earth-will-spin-faster-on-july-22-to-create-2nd-shortest-day-in-history

Το φεγγάρι από τον μύθο στον φακό της NASA. «Λένε πως, κάποτε, σε χρόνια περασμένα, τότε που έγιναν τόσα και τόσα, πραγματικά, φανταστικά ή ξεχασμένα, κάποιος καταπιάστηκε με το γιγάντιο έργο να καταγράψει ολόκληρο το σύμπαν σ’ ένα βιβλίο∙ και, με ζήλο παράφορο, σκυμμένος έμεινε στο απέραντο γραφτό του μέχρι που χάραξε και τον τελευταίο στίχο. Την τύχη ήταν έτοιμος να ευχαριστήσει, όταν σηκώνοντας τα μάτια, είδε πέρα έναν ασημένιο δίσκο στον αέρα κι έτσι κατάλαβε πως είχε λησμονήσει το φεγγάρι. Πρόκειται για επινοημένη ιστορία, όμως μας δείχνει αρκετά καλά ποια ειν’ η πορεία και η μοίρα όσων για επάγγελμα έχουμε διαλέξει να μεταγράφουμε τη ζωή λέξη προς λέξη. Πάντοτε χάνεται το πιο σπουδαίο».Αυτά αφιερώνει στο φεγγάρι κάποιος που καταπιάστηκε με την Ιστορία και τον Μύθο αξεδιάλυτα για να δει την αφανέρωτη όψη της ζωής. Το ποίημα του Μπόρχες (σε άφταστη μετάφραση του Δημήτρη Καλοκύρη) θυμήθηκα τις μέρες αυτές που η ανθρωπότητα πέτυχε ένα από τα πιο μνημειώδη κατορθώματά της: περπάτησε για πρώτη φορά στο φεγγάρι.Στα χρόνια που ήμουν παιδί, οι περισσότεροι δίναμε ως απάντηση στο υπαρξιακό ερώτημα των ενηλίκων τη «δουλειά» του αστροναύτη. Τώρα τα παιδιά έγιναν πιο προσγειωμένα κι ονειρεύονται τη ζωή του gamer στον καναπέ του σπιτιού. Η εντύπωση, όμως, που είχαν προκαλέσει τα βίντεο και οι εικόνες που διέθεσε η NASA, χαράχτηκε βαθιά μέσα μας. Οι Αμερικανοί δεν κέρδισαν μόνο την πρωτιά στην κούρσα του διαστήματος, αλλά έμπηξαν το κοντάρι της αστερόεσσας στο χώμα της Σελήνης – και στη συλλογική μας μνήμη. Το βλέμμα μας έχει, από καιρό, αφήσει το φεγγάρι και προσπαθεί να φτάσει πέρα από τον Άρη, τα όρια του σύμπαντος, διψώντας για νέες, απόκοσμες εικόνες. Ο αστροναύτης Νιλ Άρμστρονγκ περπατάει στην επιφάνεια της σελήνης στις 21 Ιουλίου 1969, και γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που πατάει το πόδι του σε αυτήν. Ο Άρμστρονγκ είπε ότι ήταν «μια πολύ επίπεδη επιφάνεια» όπου προσγειώθηκε η σεληνάκατος. Εκείνο, όμως, που δεν εξαντλείται είναι το φεγγάρι στην τέχνη. Από την ελληνική αρχαιότητα, η Σελήνη συνδέθηκε στενά με την αγροτική ζωή, όπως μαρτυρούν οι ερωτικές σχέσεις της με τον Πάνα και τον Ενδυμίωνα (αμφότεροι αγρότες), αλλά και η πρακτική να ρυθμίζουν οι αγρότες τις δουλειές τους με βάση τις φάσεις της. Η Σελήνη εικονιζόταν συχνά έχοντας στην κεφαλή κέρατα ταύρου – μια εικόνα που θυμίζει το μισοφέγγαρο. Για τους αρχαίους ο κόσμος της, κόσμος της σκιάς και της νύχτας, ήταν απροσδιόριστος και μυστικός, κι αυτό οδήγησε σύγχρονους συγγραφείς να τη θεωρήσουν εξεικόνιση του ασυνειδήτου.Ο Ερμής παρέδιδε την ψυχή μακριά από το φως του ήλιου, στη θεά του σκότους, τη Σελήνη. Ας προσέξουμε εδώ ότι η Σελήνη δεν ήταν μόνο προορισμός, αλλά είχε ανάμειξη στην πορεία της ψυχής, και γι’ αυτό ορισμένες διαταραχές της ψυχής θεωρούνταν έργο της (σεληνιασμός, μαγεία κ.ά.)∙ η δε επιληψία ονομαζόταν ιερά νόσος, νόσος δοσμένη από τη Σελήνη (σεληνιασμός), όπως μοναδικά απέδωσαν οι αδελφοί Ταβιάνι στο «Χάος».Η Σελήνη λοιπόν, λειτούργησε ως το πρόσωπο της αρχέγονης κοσμογονικής Νύχτας, στην οποία επιστρέφει ό,τι ζωντανό παύει να ζει. Ο Γιούνγκ μας είπε πως η θεά Σελήνη αποτελεί τη θηλυκή αρχή της δημιουργίας του Κόσμου, καθώς και την πόρτα προς την απόκρυφη φύση της ανθρωπότητας και του σύμπαντος, προς εκείνο δηλαδή που μένει άφατο στη συνηθισμένη θέαση της φύσεως (στο κλασικό «The Archetypes of the Collective Unconscious»). Υπό αυτή την έννοια, το φεγγάρι στοιχειώνει το φαντασιακό και το ασυνείδητο. Αν η τέχνη είναι ακριβώς το πέραν της φύσεως, η υπέρβαση ή και η σύγκρουση του ανθρώπου με τα δεδομένα του κόσμου του, της ζωής του, τότε μπορούμε να καταλάβουμε γιατί το φεγγάρι στάθηκε διαχρονικά σε πολλούς καλλιτέχνες σημείο αναφοράς, ένας κοινός τόπος.Ένας δημιουργός που ήταν από άλλο κόσμο και το άστρο του ευτυχώς δεν έδυσε, είναι ο πρωτοπόρος κινηματογραφιστής Georges Méliès. Γνωστός έγινε, κυρίως, από «Το Ταξίδι στη Σελήνη» (Le Voyage dans la Lune), με την ταινία να κάνει πρεμιέρα στο Παρίσι 1η Σεπτεμβρίου 1902. Αφηγείται την προσπάθεια έξι γενναίων επιστημόνων –ανάμεσά τους κι ο Μελιέ– να πατήσουν το πόδι τους στη Σελήνη. Γεννημένος στο Παρίσι το 1861 από εύπορη οικογένεια –που διατηρούσε υπαδηματοποιείο για μεγαλοαστούς– έλαβε μια γερή παιδεία η οποία, εκτός από ιδέες, τον όπλισε με ισχυρή αυτοπεποίθηση.«Οι περισσότεροι ήταν αμόρφωτοι και ανίκανοι να παράγουν καθετί καλλιτεχνικό» θα γράψει ο ίδιος για τους συναδέλφους της εποχής. Μικρός στα χρόνια, αφού συνήθιζε να γεμίζει τα σημειωματάρια και τα βιβλία με σχέδια, μετέφερε το πάθος για δημιουργία στο κουκλοθέατρο και αργότερα στην εφηβεία, ξεκίνησε να κατασκευάζει περίτεχνες μαριονέτες. Γύρισε την πλάτη στη σίγουρη οικογενειακή επιχείρηση και ξεκίνησε το ταξίδι ως ταχυδακτυλουργός στο θέατρο Ρομπέρ Χουντίν, πραγματοποιώντας εμφανίσεις επί σκηνής.Ούτε το σανίδι στάθηκε ικανό να χωρέσει το καλλιτεχνικό του όραμα. Στην πρώτη φορητή συσκευή κινηματογράφου των αδελφών Λυμιέρ, βρήκε το ιδανικό μέσο για να δημιουργήσει τον δικό του μύθο. Σε λιγότερο από 20 χρόνια, από το 1896 μέχρι το 1914, αυτός ο ιδιότυπος μάγος εκτιμάται ότι σκηνοθέτησε περισσότερες από 500 ταινίες διάρκειας από ένα έως σαράντα λεπτά. Θα είχε ένα λαμπρό μέλλον, αν δεν τα σκόρπιζε όλα ο πόλεμος.Με τον Πρώτο Παγκόσμιο η κινηματογραφική του εταιρεία πτώχευσε, ενώ μεγάλο μέρος των έργων του καταστράφηκε. Τα γραφεία του καταλήφθηκαν από τον γαλλικό στρατό, ο οποίος έλιωσε πολλές από τις ταινίες του προκειμένου να μαζέψει τα ίχνη του ασημιού από το φιλμ και να φτιάξει από το σελιλόιντ τακούνια για μπότες! Όταν το θέατρο Robert-Houdin κατεδαφίστηκε το 1923, οι κόπιες που φυλάσσονταν εκεί, πωλήθηκαν για ευτελές ποσό σε έμπορο που τις πήρε με το ζύγι. Αυτό πια δεν μπορούσε να το σηκώσει ο Μελιέ και σε μια κρίση οργής, έκαψε όλα τα αρνητικά στον κήπο του στο Montreuil (σήμερα σώζονται περίπου 200 από τις ταινίες του). Στο φιλμ που του αφιέρωσε ο Σκορσέζε με πρωταγωνιστή τον Μπεν Κίνγκσλεϊ (Hugo, 2011), παρακολουθούμε το τέλος του σε ένα μικρομάγαζο, στον κεντρικό σταθμό του Παρισιού.Στον Μελιέ οφείλουμε το αναβάπτισμα του κινηματογράφου σε τέχνη. Πρόκειται για δημιουργό απίστευτου εύρους σε ιδέες και μέσα. Εκτός από ζωγράφος, σχεδιαστής, κομιξάς, υπήρξε ο πρώτος που κατασκεύασε πολύπλοκα σκηνικά προκειμένου να δημιουργήσει τους μαγικούς κόσμους που ο νους του κατέβαζε. Οραματίστηκε το φεγγάρι και μας χάρισε το πρώτο ταξίδι στη Σελήνη. Εισήγαγε πρωτοπόρες τεχνικές οπτικών εφέ: έχτισε ένα ειδικό στούντιο που είχε παντού τζαμαρίες σαν θερμοκήπιο, γεγονός που του εξασφάλιζε τη δυνατότητα χρήσης του ηλιακού φωτός από κάθε κατεύθυνση. Στον Μελιέ οφείλουμε και το χρώμα στην κινούμενη εικόνα. Για πρώτη φορά, πρόβαλε έγχρωμο φιλμ, χρωματίζοντας την κινηματογραφική ταινία (καρέ – καρέ) με το χέρι. H ταινία μικρού μήκους «Το ταξίδι στη Σελήνη» του Georges Melies Πέρα από τις τεχνικές, που έκαναν την ταινία στην εποχή της να φαίνεται όπως ο «Πόλεμος των άστρων», ο Μελιέ στο ανθρωπόμορφο πρόσωπο του φεγγαριού, σατιρίζει την επιστήμη, ενώ ταυτόχρονα μιλά για το θάμπος που έχουμε μπροστά στο ανεξερεύνητο σύμπαν. Την ίδια αίσθηση προσφέρουν οι φωτογραφίες της NASA από την πρώτη αποστολή του Apollo. Πολλές από αυτές μάλιστα διατίθενται στις μέρες μας ως vintage εικόνες και πωλούνται για χιλιάδες ευρώ σε δημοπρασίες. Είναι τραβηγμένες άρτια από κάμερες υψηλής ευκρίνειας και φανερώνουν τη σπουδαιότητα του εγχειρήματος. Από κάθε άποψη, είναι σαν το βιβλίο του ιστοριοδίφη που περιγράφει ο Μπόρχες. Πιο κει θα βρίσκεται πάντα η χειροποίητη εικόνα του φεγγαριού από τον Μελιέ που φέρει το δικό του πρόσωπο: το βλέμμα του καλλιτέχνη. Ο Μελιέ στο στούντιο αριστερά όπου πραγματοποίησε το ταξίδι στο φεγγάρι. Η σεληνάκατος Apollo 11 απομακρύνεται από την επιφάνεια της σελήνης για την πρόσδεση με την άκατο διοίκησης και το ταξίδι επιστροφής στη γη, τον Ιούλιο 1969. Η γη διακρίνεται στο βάθος https://physicsgg.me/2025/07/20/το-φεγγάρι-από-τον-μύθο-στον-φακό-της-nasa/

Πόσες τρύπες έχει το σύμπαν; Το σχήμα του σύμπαντος θα μπορούσε να είναι πολύ πιο περίπλοκο σε σχέση με αυτό που φανταζόμαστε Mια ομάδα κοσμολόγων διερευνά την πιθανότητα το σύμπαν μας να έχει σχήμα γιγάντιου τόρου ή ντόνατ Πριν από περίπου 2500 χρόνια, η ανθρωπότητα άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι ο πλανήτης μας είναι σφαιρικός – κάτι που σήμερα είναι βέβαιο, αν εξαιρέσουμε κάποιους πυροβολημένους υποστηρικτές της «επίπεδης Γης». Ωστόσο, το σχήμα του σύμπαντός μας δεν είναι τόσο ξεκάθαρο. Διάφορες μελέτες έχουν προτείνει ότι το σύμπαν έχει πιθανώς ένα αρκετά απλό σχήμα, όπως το τρισδιάστατο ισοδύναμο μιας σφαιρικής επιφάνειας ή ενός επιπέδου. Αλλά αυτή η άποψη μπορεί να είναι λανθασμένη, σύμφωνα με τους κοσμολόγους της ερευνητικής ομάδας COMPACT (Collaboration for Observations, Models and Predictions of Anomalies and Cosmic Topology). Σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2024 με τίτλο «Promise of Future Searches for Cosmic Topology» , διαπίστωσαν ότι το σχήμα του σύμπαντος θα μπορούσε να είναι πολύ πιο περίπλοκο σε σχέση με αυτό που υποθέταμε μέχρι σήμερα.Η Γη με μια πρώτη ματιά φαίνεται επίπεδη. Αυτό συμβαίνει επειδή η ακτίνα της είναι τόσο μεγάλη που η καμπυλότητα της επιφάνειας δεν γίνεται αντιληπτή. Για να αποδείξεις ότι είναι σφαιρική, θα έπρεπε απλά να αρχίσεις να περπατάς. Αν προχωρήσετε ευθεία χωρίς να στρίψετε ποτέ – διασχίζοντας βουνά και ωκεανούς – αναπόφευκτα σε κάποια στιγμή θα επιστρέφατε στο σημείο που ξεκινήσατε.Οι κοσμολόγοι συλλέγουν παρόμοια στοιχεία για να προσδιορίσουν το σχήμα του σύμπαντος. Επειδή είναι αδύνατον να στείλουν ένα διαστημόπλοιο για να το διασχίσει, παρατηρούν στον νυχτερινό ουρανό και εξετάζουν τα ίχνη του αρχαιότερου φωτός που φτάνει σε εμάς από τα βάθη του σύμπαντος. Αυτή η ακτινοβολία δημιουργήθηκε περίπου 300.000 χρόνια μετά την Μεγάλη Έκρηξη. Μέχρι τότε, η ύλη ήταν τόσο πυκνά συμπιεσμένη στο τότε μικρό σύμπαν, που τα κβάντα φωτός δεν είχαν καμία πιθανότητα να ταξιδέψουν ελεύθερα. Τελικά όμως, το σύμπαν ψύχθηκε σε τέτοιο βαθμό που έγινε διάφανο. Τα φωτόνια ήταν σε θέση να διαχέονται ελεύθερα στο διάστημα – και εξακολουθούν να διαχέονται ακόμα και σήμερα.Περίπου το ίδιο μοτίβο αυτού του αρχαίου φωτός μας έρχεται από κάθε γωνιά του σύμπαντος. Κι αυτή η ακτινοβολία μας δίνει ενδείξεις για το σχήμα του σύμπαντος. Αν για παράδειγμα, η καμπυλότητα του σύμπαντος μεταβαλλόταν σε κάποια περιοχή, η κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου δεν θα ήταν τόσο ομοιογενής όσο την παρατηρούμε. Επομέως, οι φυσικοί υποθέτουν ότι το σύμπαν είτε είναι παντού καμπυλωμένο με τον ίδιο τρόπο – ή είναι εντελώς επίπεδο. Ένας πλούτος δυνατοτήτων Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι την καμπυλότητα ή μη του σύμπαντος. Σ’ αυτό μπορεί να βοηθήσει η χρήση αντίστοιχων δισδιάστατων παραδειγμάτων. Έτσι, για να ταιριάζει με τα ομοιογενή μοτίβα της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου, το σύμπαν μπορεί να είναι στην πραγματικότητα επίπεδο, σαν ένα επίπεδο φύλλο χαρτιού (χωρίς καμπυλότητα), ή να αντιστοιχεί στο τρισδιάστατο αντίστοιχο μιας σφαιρικής επιφάνειας (θετική καμπυλότητα) ή να σχηματίζει ένα είδος τρισδιάστατης επιφάνειας σέλας (αρνητική καμπυλότητα). Και στις τρεις περιπτώσεις, η καμπυλότητα είναι σταθερή παντού.Αλλά αυτό εξακολουθεί να μην μας αποκαλύπτει πώς μοιάζει το σύμπαν στο σύνολό του. Για παράδειγμα, ο χώρος θα μπορούσε να καμπυλωθεί με τον ίδιο τρόπο παντού και να έχει μια τρύπα. Ο μαθηματικός κλάδος της τοπολογίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατηγοριοποίηση τέτοιων περιπτώσεων. Οι τοπολόγοι ταξινομούν χονδρικά τα γεωμετρικά σχήματα σε κατηγορίες με βάση τoν αριθμό των οπών τους. Οι κοσμολόγοι στοχεύουν να αποδώσουν στο σύμπαν ένα από αυτά τα σχήματα – με τις αντίστοιχες οπές.Σύμφωνα με τους μαθηματικούς, υπάρχει ένας άπειρος αριθμός διαφορετικών κατηγοριών (τοπολογιών) καμπυλωμένων τρισδιάστατων επιφανειών. Έτσι, αν ο χωροχρόνος έχει πράγματι σχήμα σέλας ή είναι σφαιρικός, τότε υπάρχει θεωρητικά οποιοσδήποτε αριθμός σχημάτων που μπορεί να πάρει το σύμπαν, καθένα από τα οποία είναι πολύ διαφορετικό από το άλλο. Ωστόσο, οι κοσμολογικές παρατηρήσεις μέχρι σήμερα, δείχνουν ένα επίπεδο σύμπαν χωρίς καμπυλότητα. Αν αληθεύει, αυτή η εικόνα περιορίζει την αναζήτηση για την τοπολογία του σύμπαντος: όπως συμπέρανε ο μαθηματικός Grigori Perelman το 2003 , ο κατάλογος των επίπεδων τρισδιάστατων επιφανειών είναι πολύ μικρός, με μόνο 18 διαφορετικές κατηγορίες. Ένα από τα 18 σχήματα Επομένως, το σχήμα του σύμπαντος πιθανώς αντιστοιχεί σε ένα από αυτά τα 18 σχήματα. Το ένα είναι το τρισδιάστατο ανάλογο ενός φύλλου χαρτιού. ‘Ομως, το σύμπαν μας θα μπορούσε επίσης να έχει τρύπες. Μεταξύ των 18 τοπολογιών, το τρισδιάστατο ισοδύναμο μιας επιφάνειας ντόνατ είναι ο λεγόμενος τόρος.Αν και ένα ντόνατ φαίνεται εκ πρώτης όψεως καμπυλωμένο, αποδεικνύεται ότι αυτό το σχήμα είναι στην πραγματικότητα επίπεδο. Αυτό συμβαίνει επειδή ένα σχήμα ντόνατ μπορεί να δημιουργηθεί χρησιμοποιώντας ένα (πολύ εύκαμπτο) φύλλο χαρτιού. Για να το κάνετε αυτό, κολλάτε πρώτα τις απέναντι μακριές πλευρές του φύλλου μεταξύ τους, δημιουργώντας έναν επιμήκη σωλήνα. Στη συνέχεια λυγίζετε το σωλήνα και φέρνετε τα δύο ανοίγματα μαζί: Τα διαδοχικά βήματα με τα οποία μια επίπεδη ορθογώνια περιοχή μετατρέπεται σε τόρο Αυτή η κατασκευή έχει πολλά πλεονεκτήματα. Για παράδειγμα, αν θέλετε να περιγράψετε την κίνηση ενός μυρμηγκιού σε ένα ντόνατ, είναι συνήθως πιο εύκολο να φανταστείτε το ορθογώνιο φύλλο χαρτιού. Το έντομο περπατά πάνω στο χαρτί και μόλις περάσει μια άκρη, ξαναμπαίνει στην αντίθετη πλευρά του φύλλου. Αν το μυρμήγκι κινηθεί σε ευθεία γραμμή, αναπόφευκτα θα καταλήξει κάποια στιγμή στην αρχική του θέση.Μπορείτε να δημιουργήσετε έναν τρισδιάστατο τόρο με τον ίδιο τρόπο χρησιμοποιώντας ένα τρισδιάστατο κυβοειδές αντί για ένα ορθογώνιο φύλλο χαρτιού. Σε αυτή την περίπτωση, το παραμορφώνετε πάλι, έτσι ώστε οι αντίθετες πλευρές του κυβοειδούς να είναι κολλημένες μεταξύ τους. Ένα σύμπαν ντόνατ με βρόχους Αν το σύμπαν μας είχε σχήμα τόρου (ντόνατ), αυτό θα είχε απτές συνέπειες. Για παράδειγμα αν στέλναμε μια ακτίνα φωτός στον ουρανό, σε κάποια στιγμή (θεωρητικά), αυτό το φως θα έφτανε ξανά σε εμάς – όπως ακριβώς το μυρμήγκι στο φύλλο χαρτιού επιστρέφει πάντα στην αφετηρία του. Τέτοιοι βρόχοι υπάρχουν στις περισσότερες από τις 18 διαφορετικές τοπολογίες. Πρόκειται για τροχιές που επιστρέφουν στην αφετηρία τους. Όμως, εκ πρώτης όψεως, οι βρόχοι δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται στις παρατηρήσεις μας. Θα έπρεπε να βλέπουμε πολλά αντίγραφα του σύμπαντος στον νυχτερινό ουρανό. Αυτό το γεγονός δεν αποκλείει όλες τις τοπολογίες με βρόχους. Θα μπορούσαμε να ζούμε σε ένα σύμπαν τόσο μεγάλο που το φως δεν έχει προλάβει ακόμη να το διασχίσει και να επιστρέψει. Ίσως σε αρκετά δισεκατομμύρια χρόνια, οι άνθρωποι (ή άλλα όντα) θα έχουν τη χαρά να δουν έναν νυχτερινό ουρανό που θα περιέχει πολλές εικόνες του σύμπαντος.Αλλά ακόμη και τόσο τεράστιοι βρόχοι θα άφηναν ίχνη σήμερα. Για παράδειγμα, το σχήμα του σύμπαντος θα είχε επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η ύλη και το φως αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους στο πρώιμο σύμπαν. Αν το σύμπαν είχε τρύπες – και επομένως και βρόχους – αυτό το γεγονός θα έπρεπε να αντικατοπτρίζεται στα δεδομένα της κοσμικής μικροκυματικής ακτινοβολίας υποβάθρου.Ωστόσο, σε αναζητήσεις από τη δεκαετία του 2000 και του 2010, οι φυσικοί δεν βρήκαν τίποτα. Και οι περισσότεροι κοσμολόγοι υπέθεσαν ότι το σύμπαν έχει μια αρκετά απλή δομή. Η έρευνα για το σχήμα του σύμπαντος σταμάτησε – τουλάχιστον μέχρι την εμφάνιση του COMPACT το 2022. Πολύ περισσοτερες δυνατότητες από το αναμενόμενο Η ερευνητική ομάδα COMPACT συνέκρινε τα τελευταία δεδομένα για την κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου με διάφορες τοπολογίες του σύμπαντος και κατέληξε σε εκπληκτικά αποτελέσματα στην πρώτη της δημοσίευση. Μεταξύ άλλων, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι παλαιότερα είχαν αγνοηθεί πολλές παραλλαγές των επιμέρους τοπολογιών. Με άλλα λόγια, οι ερευνητές μπορεί να είχαν χάσει στο παρελθόν άλλες μορφές που θα μπορούσαν να περιγράψουν τον κόσμο μας. Η COMPACT μπόρεσε επίσης να δείξει ότι τα στοιχεία που λείπουν για βρόχους στην κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου είναι πολύ λιγότερο περιοριστικά από ό,τι υποτίθετο στο παρελθόν. Εκτός από τους βρόχους, θα μπορούσαν να υπάρχουν και άλλα ίχνη στην κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου που παραπέμπουν σε περίπλοκες τοπολογίες. Μελλοντική εργασία θα διερευνήσει ποιά ακριβώς θα μπορούσαν να είναι αυτά τα σχήματα.Οι ερευνητές υποστήριξαν τα επιχειρήματά τους χρησιμοποιώντας τρία συγκεκριμένα παραδείγματα τοπολογιών επίπεδου χώρου: έναν συνηθισμένο τόρο και δύο παραλλαγές του όπου οι όψεις του κυβοειδούς στρίφτηκαν πριν κολληθούν μεταξύ τους. Και τα τρία έχουν τρύπες. Για τον συνηθισμένο τόρο, το COMPACT επιβεβαίωσε παλαιότερα συμπεράσματα: αν το σύμπαν μας έχει σχήμα ντόνατ, οι βρόχοι πρέπει να είναι τόσο μεγάλοι ώστε το φως να μην έχει ακόμη προλάβει να φτάσει σε μας. Αλλά η έκπληξη ήταν ότι αυτή η ίδια ιδέα μπορεί να μην ισχύει για τα τροποποιημένα σχήματα. Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι οι βρόχοι αυτών των σχημάτων θα μπορούσαν επίσης να είναι σημαντικά μικρότεροι. Λόγω των πολλών συστροφών, το σύμπαν θα μπορούσε να περιέχει αντίγραφα του εαυτού του που μπορεί να φαίνονται διαφορετικά από το πρωτότυπο, και γιαυτό λιγότερο εύκολο να εντοπιστούν στους χάρτες του κοσμικού μικροκυματικού υποβάθρου.Τελικά, τα ευρήματα της ομάδας COMPACT δείχνουν ότι το σύμπαν θα μπορούσε να φαίνεται πολύ πιο περίπλοκο από ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Κι αυτό θα είχε μεγάλες συνέπειες. Το σχήμα του κόσμου μας δεν είναι απλά ένα ακαδημαϊκό ζήτημα. Η τοπολογία του χωροχρόνου προφανώς καθορίστηκε από τις κβαντικές διεργασίες που πραγματοποιήθηκαν λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Αν γνωρίζαμε περισσότερα για το σχήμα του σύμπαντος, θα μπορούσαμε – ενδεχομένως – να μάθουμε περισσότερα για τις περίπλοκες διαδικασίες που έλαβαν χώρα στο ξεκίνημά του. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: «How Many Holes Does the Universe Have?» by Manon Bischoff edited by Daisy Yuhas

Η «μυστηριώδης φυσική αντιύλης» που ανακαλύφθηκε στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων. Πρόκειται για την παρατήρηση μιας διαφοράς μεταξύ ύλης και αντιύλης σε σωματίδια που ονομάζονται βαρυόνια. Για την ακρίβεια είναι η πρώτη παρατήρηση παραβίασης της συμμετρίας CP σε διασπάσεις βαρυονίων.Η ύλη και η αντιύλη είναι είναι σχεδόν ίδιες από κάθε άποψη, εκτός από το ηλεκτρικό τους φορτίο. Και λέμε σχεδόν ίδιες, γιατί πολύ σπάνια η ύλη και η αντιύλη εμφανίζουν διαφορές στην συμπεριφορά τους. Και όταν συμβαίνει αυτό, οι φυσικοί ενθουσιάζονται πολύ.Αν οι νόμοι της φυσικής ήταν απόλυτα συμμετρικοί, η ύλη και η αντιύλη θα είχαν δημιουργηθεί σε ίσες ποσότητες μετά την Μεγάλη Έκρηξη. Όμως, το ορατό σύμπαν αποτελείται από ύλη, με την αντιύλη να αποτελεί πολύ μικρό κλάσμα της: η αναλογία ύλης-αντιύλης ισούται με ένα δισεκατομμυριοστό περίπου. Η ερμηνεία αυτής της ανισορροπίας μεταξύ ύλης και αντιύλης αποτελεί ένα από τα ανοιχτά προβλήματα στη φυσική. Απαραίτητη προϋπόθεση για την δημιουργία ασυμμετρίας ύλης-αντιύλης είναι η παραβίαση της συμμετρίας συζυγίας φορτίου C και της συμμετρίας της ομοτιμίας P – πιο σύντομα της συμμετρίας CP.H συμμετρία CP σημαίνει ότι οι νόμοι της φυσικής είναι οι ίδιοι αν ένα σωματίδιο αντικατασταθεί με το αντίστοιχο αντισωματίδιο ενώ οι χωρικές συντεταγμένες αναστρέφονται. Κάποιο επίπεδο παραβίασης CP προβλέπεται από το καθιερωμένο πρότυπο φυσικής των στοιχειωδών σωματιδίων και παρατηρήθηκε πειραματικά σε διασπάσεις μεσονίων Β και D. Τα πειράματα έδειξαν επίσης παραβίαση της CP στις ταλαντώσεις νετρίνων. Όμως απαιτούνταν ισχυρότερες παραβιάσεις για να εξηγηθεί η ανισοροπία ύλης-αντιύλης στο σύμπαν, οπότε οι φυσικοί αναζητούν νέες πηγές παραβίασης της CP.Πριν από δύο ημέρες δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature αυτό που οι φυσικοί τoυ πειράματος LHCb είχαν ανακοινώσει πριν από τέσσερις μήνες περίπου. Ότι παρατήρησαν μια νέα κατηγορία σωματιδίων αντιύλης (αντι-βαρυόνια ) που διασπώνται με διαφορετικό ρυθμό από τα αντίστοιχα σωματίδια ύλης (βαρυόνια ). Η ανακάλυψη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια των φυσικών να λύσουν ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια στο σύμπαν: γιατί υπάρχει κάτι και όχι τίποτα.Σύμφωνα με τον Xueting Yang του Πανεπιστημίου του Πεκίνου, μέλος της ομάδας LHCb: «Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί ορόσημο στην αναζήτηση παραβίασης CP. Δεδομένου ότι τα βαρυόνια είναι τα δομικά στοιχεία όλων των καθημερινών πραγμάτων γύρω μας, η πρώτη παρατήρηση παραβίασης CP στα βαρυόνια ανοίγει ένα νέο παράθυρο για την αναζήτηση νέας φυσικής». Επιπλέον, ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς φυσικούς σήμερα, ο Edward Witten του Ινστιτούτου Προηγμένων Σπουδών στο Πρίνστον, δήλωσε: «Είναι μια εκπληκτική μέτρηση. Τα βαρυόνια που περιέχουν b κουάρκ είναι σχετικά δύσκολο να παραχθούν και η σχεδόν ανεπαίσθητη παραβίαση CP που προκύπτει είναι πολύ δύσκολο να μελετηθεί.» Διαβάσετε περισσότερες λεπτομέρειες για την ανακάλυψη αυτή: 1. Ένα σημαντικό ορόσημο στην ιστορία της σωματιδιακής φυσικής 2. Mysterious Antimatter Physics Discovered at the Large Hadron Collider 3. CP violation in baryons is seen for the first time at CERN

Φωτογραφίζοντας τον Ήλιο από πολύ κοντά. Την παραμονή των Χριστουγέννων του 2024, το διαστημικό σκάφος Parker Solar Probe της NASA «άγγιξε» τον Ήλιο, φτάνοντας σε απόσταση ρεκόρ, μόλις 6,1 εκατομμύρια χιλιόμετρα από την «επιφάνειά» του (διαβάστε σχετικά: Επιτυχής η «προσηλίωση» του Parker Solar Probe). https://physicsgg.me/2024/12/27/επιτυχής-η-προσηλίωση-του-parker-solar-probe/ Xθές η ΝΑSΑ έδωσε στη δημοσιότητα ένα νέο βίντεο που περιέχει τις πιο κοντινές φωτογραφίες του Ήλιου μέχρι σήμερα. Αυτές οι εικόνες, μαζί με άλλα δεδομένα, βοηθούν τους επιστήμονες να διερευνήσουν τα μυστήρια του ηλιακού ανέμου, κάτι που είναι απαραίτητο για την κατανόηση των επιπτώσεών του στη Γη: περισσότερες λεπτομέρειες ΕΔΩ: NASA’s Parker Solar Probe Snaps Closest-Ever Images to Sun – https://science.nasa.gov/science-research/heliophysics/nasas-parker-solar-probe-snaps-closest-ever-images-to-sun/

Η Άνοδος της Σωματιδιακής Φυσικής. Στις 23 και 24 Σεπτεμβρίου του 2024, στο Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, είχε πραγματοποιηθεί το συνέδριο με τίτλο «Η Άνοδος της Σωματιδιακής Φυσικής» , με αφορμή την 50ή επέτειο από την ανακάλυψη του σωματιδίου J/ψ το 1974. Πριν από μερικές ημέρες, όλες οι γραπτές εκδοχές των ομιλιών που δόθηκαν στο συνέδριο, συγκεντρώθηκαν και δημοσιεύθηκαν ΕΔΩ: Highlights in High-Energy Physics. https://arxiv.org/pdf/2507.14275 Συνολικά, αποτελούν ένα εννοιολογικό ταξίδι μέσα από τα σημαντικότερα βήματα που οδήγησαν στην διατύπωση του Καθιερωμένου Προτύπου της σωματιδιακής φυσικής.Από την ανακάλυψη του σωματιδίου J/ψ το 1974, η οποία πυροδότησε την «Επανάσταση του Νοεμβρίου» και εδραίωσε το Καθιερωμένο Πρότυπο, μέχρι την ανάπτυξη της Κβαντικής Χρωμοδυναμικής (QCD) και την πειραματική επιβεβαίωση των ασθενών αλληλεπιδράσεων διαμέσου των μποζονίων W και Z, γίνεται μια ανασκόπηση για να εντοπιστεί η εξέλιξη της σωματιδιακής φυσικής από ένα κατακερματισμένο σύνολο θεωρητικών μοντέλων σε μία συνεκτική και προγνωστική θεωρία.Eιδικότερα, η δεκαετία του 1970, αποτελεί μια καθοριστική δεκαετία, μετατρέποντας την ίδια την κβαντική θεωρία πεδίου από μια θεωρητική πρόκληση (διαχείριση των απείρων) προς ένα σύνολο εργαλείων για την περιγραφή τόσο των ηλεκτρασθενών όσο και των ισχυρών αλληλεπιδράσεων. Πολλές ομιλίες στο συνέδριο επανεξετάζουν αυτή την περίοδο μετασχηματισμού, η οποία κορυφώθηκε με την ανακάλυψη του μποζονίου Higgs το 2012 στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων – ένα γεγονός που σηματοδότησε τόσο έναν σημαντικό επιστημονικό θρίαμβο όσο και την αρχή νέων, διαρκών προκλήσεων στον τομέα.Σύμφωνα με τον Guido Emilio Tonelli, πέρα από τις θεωρητικές ανακαλύψεις, αυτές οι δημοσιεύσεις υπογραμμίζουν τον ρόλο της πειραματικής φυσικής στον χτίσιμο του Καθιερωμένου Προτύπου. Επιπλέον, συζητείται το πώς η έλευση των επιταχυντών υψηλών ενέργειών, ξεκινώντας με τους ADA (Anello Di Accumulazione) και ADONE, ακολουθούμενους από τον επιταχυντή πρωτονίων-αντιπρωτονίων στο CERN, δείχνει την σχέση μεταξύ τεχνολογικής καινοτομίας και βασικής έρευνας. Καθώς κοιτάμε μπροστά, η κληρονομιά αυτών των ανακαλύψεων συνεχίζει να εμπνέει νέες γενιές φυσικών. Είτε μέσω της συνεχιζόμενης εξερεύνησης της φυσικής πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο, της αναζήτησης νέων σωματιδίων και φαινομένων, είτε του επαναστατικού πεδίου της ανίχνευσης βαρυτικών κυμάτων, η επιδίωξη της βασικής γνώσης παραμένει τόσο ισχυρή όσο ποτέ. Η δημοσίευση των πρακτικών του συνεδρίου «Η Άνοδος της Σωματιδιακής Φυσικής» , όχι μόνο θα διατηρήσει την ιστορία όλων των αξιοσημείωτων επιτευγμάτων, αλλά θα μπορούσε επίσης να πυροδοτήσει κάποιες συζητήσεις σχετικά με τις μελλοντικές κατευθύνσεις της σωματιδιακής φυσικής. Τα περιεχόμενα των πρακτικών: ● S. Ting, «Discovery of the J Particle at Brookhaven National Laboratory and the Physics of Electrons and Positrons» ● H. Georgi, «The Standard Model Yesterday, Today and Tomorrow» ● J. Iliopoulos(*), «The Rise of Gauge Theories: From Many Models to One Theory» (δείτε ΕΔΩ: Μια «αλλαγή φάσης» στην αντίληψή μας για τη Θεμελιώδη Φυσική) ● L. Maiani, «From Charm to CP Violation» ● A. De Rujula, «When the Standard Model Was Ignored» ● L. Di Lella, «The Discovery of the W and Z Bosons at the CERN Proton-Antiproton Collider» ● S. Myers, «A Personal History of CERN Particle Colliders (1972–2022)» ● F. Marion, «The Age of Gravitational Wave Astronomy» ● M. Pierini, «Precision Physics in the Era of (HL)LHC» ● G. Martinelli, «Recent Developments in Flavor Physics, the Unitary Triangle Fit, Anomalies and All That» ● R. Barbieri, «About BSM Physics, with Emphasis on Flavour» ● G. Battimelli, «The Discovery of the Antiproton between Rome and Berkeley» ● L. Bonolis et al, «Raoul Gatto and Bruno Touschek: the Rise of e+e− Physics» ● M. Greco, «From ADONE’s Multi-Hadron Production to the J/Ψ Discovery» ● G. Parisi, «From Bjorken Scaling to Scaling Violations» . (*) Μπορείτε να παρακολουθήσετε και την διάλεξη ενός ακόμα μεγάλου έλληνα φυσικού, του Σάββα Δημόπουλου, με τίτλο «Ο Gian και η χρυσή δεκαετία του 90» , https://indico.cern.ch/event/1532966/contributions/6573685/attachments/3095916/5484605/GianfestJune2025.pdf που δόθηκε πριν από έναν μήνα (ακριβώς) στο CERN. https://indico.cern.ch/event/1532966/timetable/#20250630.detailed Αφορούσε την επιστημονική συμβολή του Gian Giudice στην θεωρητική φυσική: https://en.wikipedia.org/wiki/Gian_Francesco_Giudice https://physicsgg.me/2025/07/30/η-άνοδος-της-σωματιδιακής-φυσικής/

Τι είναι οι σκοτεινοί νάνοι; Ένα νέο είδος αστρονομικών αντικειμένων που με την βοήθεια της σκοτεινής ύλης θα μπορούσαν να λάμπουν σχεδόν για πάντα Επιβίωση του λιθίου-7, μετά από 1 δισεκατομμύριο χρόνια, ως συνάρτηση της μάζας για διαφορετικές πυκνότητες σκοτεινής ύλης. Οι φυσικοί υποθέτουν ότι οι μυστηριώδεις σκοτεινοί νάνοι, ενδεχομένως να βρίσκονται στο κέντρο του Γαλαξία μας, όπου θα λάμπουν ήρεμα για χρονικό διάστημα που δεν δικαιολογούν οι καθιερωμένες αστρικές θεωρίες. Θα μπορούσαν να σχηματιστούν καθώς οι καφέ νάνοι απορροφούν σκοτεινή ύλη, σε περιοχές του Γαλαξία μας όπου η πυκνότητά της είναι αρκετά υψηλή. Η σκοτεινή ύλη – η αόρατη ουσία που πιστεύεται ότι αποτελεί περίπου το ένα τέταρτο του σύμπαντος – αποτρέπει την ψύξη τους μετατρέποντάς τα σε άσβεστους φάρους αόρατης ενέργειας. Θα μπορούσαν να προδοθούν από ένα ισότοπο του λιθίου, το 7Li (λίθιο-7). Κι αν ανιχνευθούν αυτά τα απόκοσμα αντικείμενα, θα μπορύσαν να μας αποκαλύψουν χαρκτηριστικά της ίδιας της σκοτεινής ύλης.Η υπόθεση των σκοτεινών νάνων διερευνάται στην δημοσίευση του περιοδικού Journal of Cosmology and Astroparticle Physics (JCAP) με τίτλο: ‘Dark dwarfs: dark matter-powered sub-stellar objects awaiting discovery at the galactic center‘. Μελετώνται οι επιπτώσεις της εξαΰλωσης της σκοτεινής ύλης στο εσωτερικό αστρονομικών αντικειμένων με μάζες κοντά στο υποαστρικό όριο. Διαπιστώνεται ότι η ελάχιστη μάζα για σταθερή καύση υδρογόνου είναι μεγαλύτερη από την τιμή ~0,075M⊙ που προβλέπεται στο Καθιερωμένο Πρότυπο. Κάτω από αυτό το όριο, οι καφέ νάνοι που ψύχονται εξελίσσονται σε σταθερά αντικείμενα που τροφοδοτούνται από σκοτεινή ύλη, τα οποία ονομάζονται σκοτεινοί νάνοι. Η χρονική κλίμακα αυτής της μετάβασης εξαρτάται από την πυκνότητα της σκοτεινής ύλης του περιβάλλοντος, αλλά είναι ανεξάρτητη από τη μάζα της σκοτεινής ύλης. Οι ερυνητές προβλέπουν έναν πληθυσμό σκοτεινών νάνων κοντά στο γαλαξιακό κέντρο, όπου η πυκνότητα της σκοτεινής ύλης αναμένεται να είναι ρDM ≳ 103 GeV/cm3. Οι σκοτεινοί νάνοι διατηρούν το αρχικό τους λίθιο-7 , σε αντίθεση με τους καφέ ή κόκκινους νάνους που θα το κατέστρεφαν, παρέχοντας έτσι μια μέθοδο για την ανίχνευσή τους.Χρησιμοποιώντας θεωρητικά μοντέλα, οι φυσικοί υποστηρίζουν ότι η σκοτεινή ύλη μπορεί να παγιδευτεί μέσα στα νεαρά άστρα, παράγοντας αρκετή ενέργεια που εμποδίζει την ψύξη τους και τα μετατρέπει σε σταθερά, μακράς διαρκείας λαμπερά αντικείμενα που τα βάφτισαν σκοτεινούς νάνους. Οι σκοτεινοί νάνοι θεωρείται ότι σχηματίζονται από καφέ νάνους, οι οποίοι συχνά περιγράφονται ως αποτυχημένα άστρα. Οι καφέ νάνοι είναι πολύ μικροί για να διατηρήσουν την πυρηνική σύντηξη που τροφοδοτεί τα περισσότερα άστρα, επομένως ψύχονται και εξασθενούν με την πάροδο του χρόνου. Αλλά αν βρεθούν σε έναν πυκνό θύλακα σκοτεινής ύλης, όπως κοντά στο κέντρο του Γαλαξία μας, θα μπορούσαν να αιχμαλωτίσουν σωματίδια σκοτεινής ύλης. Αν αυτά τα σωματίδια συγκρουστούν και αλληλοκαταστραφούν, απελευθερώνουν ενέργεια κάνοντας τον σκοτεινό νάνο να λάμπει επ’ αόριστον.Η ύπαρξη αυτών των αντικειμένων εξαρτάται από την σκοτεινή ύλη που πιθανόν αποτελείται από συγκεκριμένα είδη σωματιδίων, γνωστά ως WIMPs (Ασθενώς Αλληλεπιδρώντα Σωματίδια με Μάζα). Αυτά τα σωματίδια που μόλις και μετά βίας αλληλεπιδρούν με την συνηθισμένη ύλη, θα μπορούσαν να εξαϋλωθούν μεταξύ τους μέσα στα άστρα, παρέχοντας έτσι την ενέργεια που απαιτείται για να διατηρηθεί «ζωντανός» ένας σκοτεινός νάνος.Για να ξεχωρίσουν τους σκοτεινούς νάνους από άλλα αμυδρά αντικείμενα όπως οι καφέ νάνοι, οι επιστήμονες επισημαίνουν ένα μοναδικό στοιχείο: το λίθιο-7. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι σκοτεινοί νάνοι θα εξακολουθούσαν να περιέχουν το ισότοπο 7Li. Στα κανονικά άστρα, το 7Li καταναλώνεται γρήγορα. Έτσι, αν βρεθεί ένα αντικείμενο που μοιάζει με καφέ νάνο αλλά εξακολουθεί να περιέχει 7Li, αυτό θα είναι μια ισχυρή ένδειξη ότι πρόκειται για κάτι διαφορετικό.Η ανακάλυψη των σκοτεινών νάνων στο γαλαξιακό κέντρο θα μας έδινε μια μοναδική εικόνα για τη σωματιδιακή φύση της σκοτεινής ύλης. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τηλεσκόπια όπως το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb θα μπορούσαν να εντοπίσουν σκοτεινούς νάνους, ειδικά αν εστιάσουν στο κέντρο του γαλαξία. Μια άλλη προσέγγιση θα ήταν να εξετάσουμε πολλά παρόμοια αντικείμενα και να προσδιορίσουμε στατιστικά το αν κάποια από αυτά θα μπορούσαν να είναι σκοτεινοί νάνοι. Ο εντοπισμός έστω και ενός σκοτεινού νάνου, θα ήταν ένα σημαντικό βήμα προς την αποκάλυψη της αληθινής φύσης της σκοτεινής ύλης. πηγές: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/07/250713031447.htm – https://arxiv.org/abs/2408.00822

GW231123: η υπερ-μαζικότερη συγχώνευση μαύρων τρυπών που καταγράφηκε μέχρι σήμερα. Η ερευνητική ομάδα LIGO-Virgo-KAGRA (LVK) ανίχνευσε την υπερ-μαζικότερη συγχώνευση μαύρων τρυπών που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα με βαρυτικά κύματα. Η καταγραφή των βαρυτικών κυμάτων έγινε από τους δύο ανιχνευτές LIGO, στο Hanford (Washington) και στο Livingston (Louisiana), οι οποίοι χρηματοδοτούνται (ακόμα) από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ. Από την συγχώνευση προέκυψε μια τελική μαύρη τρύπα με μάζα πάνω από 225 φορές τη μάζα του Ήλιου μας. Το σήμα, με την ονομασία GW231123, παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια της τέταρτης περιόδου παρατήρησης (O4) του δικτύου LVK στις 23 Νοεμβρίου 2023. Οι δύο μαύρες τρύπες που συγχωνεύθηκαν είχαν περίπου 100 και 140 φορές τη μάζα του Ήλιου. Δεδομένου ότι πρόκειται για την (υπερ)μαζικότερη συγχώνευση μαύρων τρυπών που παρατηρήθηκε μέχρι σήμερα, αποτελεί μια πραγματική πρόκληση για την κατανόηση του σχηματισμού μαύρων τρυπών. Τοσο τεράστιες μαύρες τρύπες απαγορεύονται από τα καθιερωμένα μοντέλα αστρικής εξέλιξης. Μια πιθανότητα είναι ότι οι δύο μαύρες τρύπες σε αυτό το δυαδικό σύστημα να σχηματίστηκαν από προηγούμενες συγχωνεύσεις μικρότερων μαύρων τρυπών. Για περισσότερες λεπτομέρειες, διαβάστε το πλήρες δελτίο τύπου https://ligo.org/wp-content/uploads/2025/07/Press-release-for-GW231123-discovery-paper-final.pdf και την σελίδα του σήματος GW231123. https://ligo.org/detections/gw231123/ (νεώτερη ενημέρωση) ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΑΠΘ ΟΙ ΠΙΟ ΜΑΖΙΚΕΣ ΜΕΛΑΝΕΣ ΟΠΕΣ ΠΟΥ ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΑΝ ΜΕ ΒΑΡΥΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Η κοινοπραξία LIGO-Virgo-KAGRA, στην οποία συμμετέχει το ΑΠΘ, ανακοίνωσε την ανίχνευση της συγχώνευσης των πιο μαζικών μελανών οπών που έχουν παρατηρηθεί ποτέ με βαρυτικά κύματα. Το σήμα, που ονομάζεται GW231123 επειδή ανιχνεύθηκε στις 23 Νοεμβρίου 2023, προήλθε από τη συγχώνευση δύο μελανών οπών με περίπου 103 και 137 φορές τη μάζα του Ήλιου, που παρήγαγε μια τελική τελική μελανή οπή με μάζα μεγαλύτερη από 225 φορές τη μάζα του Ήλιου! Εκτός από τις υψηλές μάζες τους, περιστρέφονται επίσης γρήγορα, καθιστώντας αυτό το σήμα μοναδικά δύσκολο στην ερμηνεία, ωθώντας τα όργανα μέτρησης και τις δυνατότητες ανάλυσης δεδομένων μας στα όρια του δυνατού αυτή τη στιγμή. Η Ομάδα Βαρυτικών Κυμάτων του ΑΠΘ, με επικεφαλής τον καθηγητή του Τμήματος Φυσικής κ. Νικόλαο Στεργιούλα, συμμετέχει στο διεθνές πείραμα μέσω μνημονίου συνεργασίας του ΑΠΘ και του European Gravitational Observatory που λειτουργεί τον ανιχνευτή Virgo στην Πίζα της Ιταλίας. Ο κ. Στεργιούλας είχε ρόλο εσωτερικού αξιολογητή των αποτελεσμάτων που αφορούν την παραγωγή βαρυτικής ακτινοβολίας από τις ταλαντώσεις της τελικής μελανής οπής. https://www.facebook.com/AstroAUTH/