ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ ΛΕΩΝ

Επειδη δεν υπηρχε σκονη, κατερρεαν μονο τεραστιες περιοχες, με θερμοκρασια περιπου 200 Κελβιν. Λογο απουσιας σκονης η θερμοκρασια δεν επεφτε αλλο. Ολα τα πρωτα αστερια ηταν 100 και πλεον ηλιακων μαζων, με πολυ μικρη διαρκεια ζωης. Στα σημερινα μεγαλα αστερια η συντηξη γινεται κυριως με τον κυκλο ανθρακα-αζωτο-οξυγονο. Σε αυτα ομως τα πρωτα αστερια στην αρχη πρεπει να γινοταν με την αργη σχετικα διαδικασια της αλυσιδας πρωτονιου-πρωτονιου, οπως γινεται στα μικρα,σαν τον ηλιο μας αστερια,αφου δεν ειχαμε καθολου βαρυτερα στοιχεια. Ισως μετα απο λιγο χρονικο διαστημα να δημιουργηθηκαν στον πηρηνα τα 3 στοιχεια του κυκλου, και να επιταχυνθηκε η πυρηνικη συντηξη. Κατι αλλο πολυ ενδιαφερον ειναι οτι ο σιδηρος που παρηγαγαν αυτα τα αστερια ...χαθηκε στις μαυρες τρυπες που ακολουθησαν τις εκρηξεις σ.νοβα ΙΙ (καταρρευση πηρηνα)! Ετσι στα φασματα των αμεσως επομενων αστρων εχουμε τα στοιχεια μεχρι τον σιδηρο,αλλα ελαχιστο σιδηρο. Ο σιδηρος ουσιαστηκα απελευθερωθηκε αργοτερα με τις εκρηξεις σ.νοβα Ι απο τους λευκους νανους.

Σε συνεχεια των παραπανω, οι δισκοι προσαυξησης των πρωτων τεραστιων αστερων δεν ειχαν καθολου βαρυτερα στοιχεια (μεταλλα). Ετσι ειναι δυσκολο να φανταστουμε οτι ειχαν πλανητες, αφου ακομα και οι αεριωδης γιγαντες εχουν πηρηνα απο μεταλλα. Ισως και να μπορουσαν να δημιουργηθουν πλανητες μονο απο υδρογονο και ηλιο. Η να μην χρειαζοταν η παρουσια τους για να αποτρεψουν την διαλυση του πρωτοαστερα απο την αυξηση της στροφορμης του, λογο της πολυ μεγαλης μαζας του. Παντως, αν υπηρχαν ηλιακα συστηματα εκεινη την εποχη, θα ηταν πολυ παραξενα, ενα τεραστιο αστερι με πλανητες απο σκετο αεριο, χωρις μικρους βραχωδης πλανητες,αστεροειδης και κομητες.

Αυτο το Σαββατοκυριακο ειχαμε την τυχη να φιλοξενησουμε τον Κ. Σειραδακη. Οι 2 ομιλιες του αρεσαν πολυ στον κοσμο. Ηρθαν αρκετοι ανθρωποι να ενημερωθουν για τον μηχανισμο των αντικυθηρων και για την αναζητηση εξωγηινης ζωης. Οι ερωτησεις στο τελος ηταν αρκετες και ευστοχες, κατι που δειχνει την επιτυχια του ομιλητη να μεταδωσει τις γνωσεις του στο κοινο. Δυστιχως δεν ηρθαν μαθητες, οι καθηγητες τους μαλλον δεν καταλαβαν οτι θα ηταν μεγαλη ευκαιρια για τα παιδια να μαθουν σημαντικα πραγματα. Μετα την απογευματινη ομιλια του Σαββατου δειξαμε με τηλεσκοπια τον Δια και την Κυριακη το πρωι με ηλιακο τηλεσκοπιο τον Ηλιο. Να ευχαριστησω τον κ.Σειραδακη για την επισκεψη του. Περασαμε πολυ ωραια σαν μια παρεα φιλων ( ο κ.καθηγητης , ενας παλιος μαθητης του που τωρα ειναι καθηγητης στο πανεπιστημιο Αιγαιου και εμεις απο την αστρονομικη ομαδα του πανεπιστημιου), τον τρελαναμε στις ερωτησεις, αλλα τον αποζημιωσαμε με νοστιμα φαγητα και ξεναγηση στην πολη μας. Ελπιζω η επισκεψη του να ειναι αφορμη να ζωντανεψει επιτελους το ενδιαφερον για την αστρονομια και στην Μυτιληνη.

Το Σαββατο στις 19΄00 στα κεντρικα λυκεια Μυτιληνης.

Πολυ ενδιαφεροντα νεα. Μην ξεχναμε οτι τα βαρυτικα κυματα ειναι η μονη μας ελπιδα να δουμε τοσο πισω στην ηλικια του συμπαντος. Βεβαια μπορουν να επιβεβαιωσουν τον πληθωρισμο, αλλα γιατι εγινε αυτος και γιατι σταματησε οταν σταματησε οχι. Θεωρουμε οτι ο πληθωρισμος ξεκινησε οταν η βαρυτητα αποσπαστηκε απο τις αλλες δυναμεις. Αρα τα βαρυτικα κυματα κατα την εναρξη του πληθωρισμου πρεπει να ειναι τα πρωτα του συμπαντος.

Τα αστερια δημιουργουνται σε μεγαλα νεφη απο σκονη και αερια. Τα νεφη αυτα δεν ειναι διαπερατα στο ορατο φως. Ετσι χαρη στο διαστημικο τηλεσκοπιο Herschel που παρατηρουσε στο υπερυθρο μαθαμε λεπτομεριες για αυτη την διαδικασια. Δηλαδη πως απο ενα τμημα του νεφελωματος δημιουργειται ενα αστερι με εξι ταξεις μεγεθους πιο μεγαλη θερμοκρασια, 21 ταξεις μεγεθους πιο πυκνο σε εφτα ταξεις μεγεθους μικροτερο χωρο. Το κρυο μορικο νεφος των 10 β. κελβιν με 100 μορια το τετρ. εκατοστο (10 στη-21 γραμ.) με εκταση πανω απο 1 παρσεκ (3χ10στη13 χιλιομ.) γινεται ενα αστερι με 10 εκ. βαθμους στον πηρηνα, 1 γραμμαριο στο τετρ. εκατοστο και διαμετρο 1,4 εκ. χιλιομετρα. Βλεπουμε οτι αρχικα δημιουργουνται δομες πυκνοτητας στο νεφος χωρις αυτο να διασπαται. Κυριο ρολο παιζουν σε αυτη τη φαση οι στροβιλισμοι και οχι η βαρυτητα. Αυτοι δημιουργουνται απο κοντινους αστρικους ανεμους η εκρηξεις σ. νοβα. Οταν κυριαρχισει η βαρυτητα αρχιζει η καταρρευση των πυκνοτερων τμηματων. Δεν καταρρεουν ολες οι δομες, μονο οι πιο πυκνες με μεγαλη μαζα. Παρ ολη την αυξηση της θερμοκρασιας, το κεντρο μιας τετοιας περιοχης παραμενει κρυο (προφυλασσεται απο τη σκονη). Ετσι η κινητικη του δεν ειναι τοση ωστε να εμποδισει την καταρρευση του. Η διαδικασια αυτη χρειαζεται απο μερικα εκατ. ετη για αστρα σαν τον ηλιο μας ως μερικες δεκαδες χιλιαδες για αστρα 50 ηλιακων μαζων. Ετσι δεν μπορουμε να παρατηρησουμε την διαδικασια αμεσα, αλλα βλεπουμε διαφορετικα στιγμιοτυπα σε πολλα τετοια νεφη. Αν το νεφος εχει μικρη μαζα και μεγαλης ισχυς μαγνητικο πεδιο δεν μπορει να καταρρευσει. Οταν εχει πυκνωσει αρκετα η περιοχη, ωστε να δημιουργηθει ενας πρωτοαστερας (που λαμπει, αλλα δεν μεταστοιχειωνει ακομα το υδρογονο του) τοτε εχουμε εναν δισκο προσαυξησης γυρω του, πλατους μερικων 100αδων αστρονομικων μοναδων. Αυτο δημιουργειται λογο της διατηρησης της στροφορμης. Το ελαφρως ιονισμενο υλικο του νεφελωματος πεφτει τελικα στον πρωτοαστερα, ακολουθωντας τις μαγνητικες γραμμες. Το εκει μαγνητικο πεδιο ειναι ενα διπολο που πηγαζει απο τους πολους του πρωτοαστερα. Δημιουργουνται επισης πιδακες υλικου που εκσφενδονιζεται απο τον δισκο και ετσι διατηρειται η στροφορμη. Αν ολο το υλικο επεφτε αμεσα στον πρωτοαστερα, αυτος θα περιστρεφοταν τοσο γρηγορα ωστε να διαλυθει. Ετσι η στροφορμη μοιραζεται σε ολον τον δισκο και αργοτερα στους πλανητες. Ενα απο τα πολλα ερωτηματα που παραμενουν ειναι αν κανιβαλιζουν οι περιοχες αυτες που καταρρεουν, δηλαδη αν οι μεγαλης μαζας δομες τραβουν υλικο απο γειτονικες περιοχες καταρρευσης και τις εμποδιζουν να σχηματισουν αστερια. Ενα δικο μου σχολιο ειναι οτι τελικα οχι μονο βλεπουμε πλανητες σε πολλα αστερια, αλλα η υπαρξη τους ειναι πολυ σημαντικη για αυτα, επειδη βοηθανε (αυτοι η η υλη τους πριν σχηματιστουν) στη διατηρηση της στροφορμης και δεν αφηνουν να διαλυθει ο πρωτοαστερας.

Μεχρι τωρα ξεραμε οτι οι φιλοι μας νεοι ελληνες επαγγελματιες αστρονομοι εργαζοναι με επιτυχια στο εξωτερικο. Τωρα βλεπουμε οτι και εμπειροι ερασιτεχνες οπως ο Βαγγελης μπορουν να συνεχισουν την δραση τους μακρια απο την Ελλαδα. Βαγγελη, μην μου πεις οτι τα γαλλικα σου εφτασαν σε τετοιο επιπεδο! Πιστευω οτι θα ηταν ενδιαφερον να μας γραψετε (Βαγγελης και Κωστας) πληροφοριες για την δραση του αστρονομικου συλλογου εκει, για την οργανωση τους κ.λ.π.

Επανερχομαι στο θεμα, γιατι διαβασα σε ενα αρθρο οτι το πεδιο Higgs δημιουργηθηκε μετα την διασπαση των δυναμεων σε βαρυτητα,ηλεκτρομαγνητικη,ισχυρη και ασθενης πηρηνικη ως ενα σπασιμο της συμμετριας,δινοντας διαφορετικες μαζες στα διαφορα ειδη σωματιδιων.

Η πηγη είναι από το περιοδικο Sterne und weltraum , αλλα δεν το εχω τωρα μπροστα μου. Παντως είναι αποτελέσματα των μετρήσεων (χαρτογραφηση) της αποστολης GRAIL. Το φαινομενο της διαστολης επιφανειων οπου αλλαζουν οι συνθηκες και παγωνει το νερο στο υπέδαφος, το εχουμε και στη Γη (δημιουργούνται...μικροι λοφοι στη Σιβηρια ετσι), αλλα πολλες ανυψωσεις του εδαφους (σαν μικρα τοιχώματα) στην Διονη του Κρονου. Αντίθετα, εχουμε ρυτιδώσεις σε σωματα που συσταλθηκαν, όταν κρυωσε η επιφανεια τους (Ερμης) η χασματα στο εδαφος.

Ενδιαφερον παρουσιαζουν τα στοιχεια των 2 δορυφορων της αποστολης GRAIL που χαρτογραφησαν την ισχυ του βαρυτικου πεδιου της σεληνης. Περιλιπτικα, υπαρχουν περιοχες με πολυ λεπτη κρουστα, οπου ο μανδυας της σεληνης ειναι σχεδον στην επιφανεια. Εκει η πυκνοτητα ειναι αισθητα αυξημενη, αρα το βαρυτικο πεδιο πιο ισχυρο. Στην πισω (αθεατη) πλευρα της σεκηνης η κρουστα ειναι πιο χοντρη. Αν προγραμματισουμε εναν τεχνιτο δορυφορο να πεταει γυρω απο τη σεληνη με παραδοχη οτι το βαρυτικο της πεδιο ειναι παντου ιδιο, συντομα θα πεσει σε αυτην, οπως εγινε στο τελος της αποστολης με τους 2 αυτους δορυφορους. Ακομα υπαρχουν πολλα σημαδια οτι η σεληνη μεγαλωσε κατα μερικα χιλιομετρα μετα την δημιουργια της. Κατι τετοιο παρατηρουμε στον δορυφορο του Κρονου Διονη, που εχει πολυ παγο στην επιφανεια του. Το νερο οταν παγωσει διαστελλεται, ομως δεν συμβαινει το ιδιο με το πετρωμα. Ετσι ενισχυεται η θεωρια της δημιουργιας της σεληνης απο προσκουση μεγαλου σωματος στη Γη. Ενας λογος να διασταλει η σεληνη μπορει να ηταν οτι ο πηρηνας της ειχε χαμηλοτερη θερμοκρασια απο τον μανδυα. Ο μανδυας θερμαινοταν απο τον βομβαρδισμο μετεωριτων εκεινη την εποχη, με αποτελεσμα την διαστολη του. Η χαμηλη θερμοκρασια του πηρηνα μπορει να δικαιολογηθει μονο με αυτην την θεωρια δημιουργιας της σεληνης. Ολα αυτα εγιναν πριν η σεληνη φτασει την ηλικια των 500 εκ. ετων.

Μετα τους πολλους εξωπλανητες, ισως ηρθε η ωρα να ανακαλυψουμε μεγαλους δορυφορους πλανητων σε αλλα πλανητικα συστηματα. Επιστημονες ελπιζουν οτι οι μετρησεις του δορυφορου Planck θα μας δωσουν αυτη την δυνατοτητα. Ενας μεγαλος δορυφορος τραβαει λιγο τον πλανητη του κατα την περιφορα τους γυρω απο το κοινο κεντρο βαρους τους. Αυτη την κινηση του πλανητη θελουμε να διαπιστωσουμε, μετρωντας ελαχιστα πιο γρηγορες η πιο αργες περιφορες του πλανητη γυρω απο το αστερι και ελαχιστα πιο συντομες η πιο αργες διαβασεις του μπροστα απο το αστρο. Το ενδιαφερον ειναι οτι η κατοικισημη ζωνη ενος πλανητικου συστηματος διαφερει με αυτην των δορυφορων των πλανητων. Ενας δορυφορος, αναλογα την αποσταση, το μεγεθος του πλανητη, αλλα και την συσταση του μπορει να επιρρεαζεται σημαντικα απο τις παλλιροικες δυναμεις και να θερμαινεται απο αυτες. Επισεις ενας μεγαλος πλανητης θα τον θερμαινει με την ακτινοβολια του (αντανακλαση του φωτος απο το αστρο τους). Μην ξεχναμε οτι ο δορυφορος θα εχει παντα την ιδια πλευρα του στραμμενη προς τον πλανητη. Αν εχει ατμοσφαιρα (π.χ. Τιτανας), ολα αυτα θα επιρρεαζουν πολυ την κινηση των αεριων μαζων. Οι μεχρι τωρα προσομοιωσεις δεν περιλαμβανουν πλανητη με πολλους δορυφορους. Το κακο ειναι οτι ο δορυφορος πρεπει να εχει το μεγεθος του ..Αρη, για να μπορεσουμε να τον εντοπισουμε!

Οσοι εισαστε στο νησι,καθε Πεμπτη σας περιμενουμε!

Η κεντρικη μαυρη τρυπα του γαλαξια μας φαινεται να αποφευγει το ...πολυ ζεστο φαι. Παρατηρησεις 5 εβδομαδων στις ακτινες χ με το chandra μας εδειξαν οτι απο το αεριο που εισερχεται στο βαρυτικο πεδιο της, μολις το 1% φτανει σε αυτην υπο τη μορφη δισκου προσαυξησης. Αυτο συμβαινει επειδη το αεριο αυτο ειναι πολυ ζεστο και αραιο. Ετσι δεν μπορει να απολεσει αρκετα θερμοκρασια και στροφορμη, ωστε να μπει σε δισκο προσαυξησης, αλλα διαφευγει πριν τον οριζοντα γεγονοτων. Το συμπερασμα αυτο ηρθε επειδη η εκλυση ακτινοβολιας χ ειναι ενα εκατομμυριο φορες πιο μικρη απο την αναμενομενη, σε σχεση με τη μαζα του αεριου που παρατηρουμε.

Τα αποτελεσματα της μετρησης της σταθερας του Hubble (ταχυτητας με την οποια το συμπαν διαστελλεται) απο τον δορυφορο Planck ηταν μια εκπληξη για τους κοσμολογους.Η τιμη που μετρησε ειναι 67,8 χιλιομετρα το δευτερολεπτο ανα μεγαπαρσεκ (περιπου 3,26 εκ.ετη φωτος).Αυτη η τιμη υπολειπεται κατα 10% περιπου της τιμης που παιρνουμε απο εκρηξεις σουπερνοβα Ια (73,8 χιλ/δευτ ανα μεγαπαρσεκ). Οι εκρηξεις αυτες εχουν σχετικα ομοια λαμπροτητα και μας δινουν με μικρο περιθωριο σφαλματος την αποσταση τους.Το φασμα τους, μεσω της μετατοπισης στο ερυθρο μας δινει την σταθερα του Hubble. Ο δορυφορος Planck μετραει τις μικροδιακυμανσεις της θερμοκρασιας της μικροκυματικης ακτινοβολιας υποβαθρου, ακτινοβολια που διεφυγε απο ολο το νεαρο συμπαν 380000 ετη μετα τη μεγαλη εκρηξη.Το μεγεθος των κουκκιδων που απεικονιζουν τις διακυμανσεις αυτες μας δινει την σημερινη τιμη της σταθερας.Ετσι η τιμη που δινει για την σταθερα αυτη ειναι ενας μεσος ορος για ολο το συμπαν. Καποιοι κοσμολογοι πιστευουν οτι ο γαλαξιας μας βρισκεται σε περιοχη του συμπαντος με σχετικα λιγη υλη,σε μια φουσκα που ονομαζεται Hubble-Bubble.Αυτος ειναι ο λογος που βλεπουμε τους αλλους γαλαξιες να απομακρυνονται γρηγοροτερα απο τη μεση τιμη,ελκυομενοι απο τη βαρυτητα της υλης εξω απο αυτην την περιοχη.Η φουσκα αυτη πρεπει να εχει διαμετρο στα 200 μεγαπαρσεκ, μια αποσταση στην οποια οι μετρησεις απο τις εκρηξεις σ.νοβα Ια εχουν τοσο μεγαλη ακριβεια,ωστε να προκυπτει αυτη η διαφορα στις δυο μετρησεις. Η απεικονηση της κατανομης της υλης στο συμπαν μας δειχνει οτι υπαρχουν τετοιες περιοχες (Sloan Digital Sky Survey).

Πολλες απαντησεις δοθηκαν στο θεμα για το βραβειο Νομπελ στον Higgs,λιγο πιο πανω απο αυτο το θεμα.

Ευχαριστω πολυ για τις απαντησεις σου.Δεν εχω να πω καποιο συμπερασμα,θα ηταν κατι παραπανω απο αυθαιρετο!Απλα προσπαθω να συνδεσω πραγματα.Παντως το φωτονιο αποκταει ενεργεια με την κινηση του,αρα και μαζα,αρα πρεπει να επηρεαζεται απο το πεδιο Higgs.

Τα κουαρκ εχουν μαζα?Απο οτι θυμαμαι ναι,αρα το πεδιο Higgs υπηρχε κατα την δημιουργια τους,για να τους δωσει μαζα. Και θεωρητικα δεν υπαρχει μικροτερο χρονικο διαστημα απο τον χρονο Πλανκ (κβαντωμενος χρονος). Αρα το σωματιδιο (και το πεδιο) Higgs γεννηθηκε ταυτοχρονα με την μεγαλη εκρηξη (και τον χωροχρονο).Και τι εδωσε σε αυτο μαζα?Ισως το κλειδι της συνδεσης με τον χωροχρονο να ειναι οτι και τα σωματιδια χωρις μαζα ηρεμιας αποκτουν μαζα με την κινηση τους στον χωροχρονο ,και το οτι ενεργεια και μαζα ειναι το ιδιο πραγμα.

Oπως ξερουμε,το σωματιδιο αυτο δινει μαζα σε ολη την υλη,μεσω του πεδιου του.Αμεσως μετα την μεγαλη εκρηξη,αρχισαν να διασπωνται οι θεμελιωδεις δυναμεις σε βαρυτητα,ηλεκρτασθενης και ισχυρη πηρηνικη.Τα αρχικα σωματιδια ειχαν μαζα πριν τη διασπαση αυτη,δηλαδη το πεδιο Higgs υπηρχε οταν οι δυναμεις ηταν ακομα ενωμενες σε μια? Και αφου ο χωροχρονος επιρρεαζεται απο τη μαζα,ποια η σχεση του πεδιου Higgs με τον χωροχρονο?Μηπως συνδεεται κατα καποιο τροπο με τον χωροχρονο (τις 4 διαστασεις του συμπαντος) η με την βαρυτητα,που αποτελει την βασικη ιδιοτητα της μαζας?

Αισθανομαι πολυ ευτυχης που ζω στην εποχη μας.Μολις δεκαδες χρονια πριν οι αστρονομοι δεν μπορουσαν ουτε να ονειρευτουν τετοιες εικονες. Ανυπομονω για νεοτερα απο τη μ.τρυπα του γαλαξια μας.

Μια πηγη ειναι https://wiki.mpe.mpg.de/gascloud/FrontPage,φανταζομαι θα ειναι στα Αγγλικα.Εγω το διαβασα στο Γερμανικο Sterne und Weltraum.Υπαρχουν πολλες δημοσιευσεις στο Nature και στο The Astrophysical Journal.

Η μαυρη τρυπα του γαλαξια μας ετοιμαζεται να καταπιει ενα μερος απο ενα νεφελωμα.Υπολογιζεται να φαει μαζα 4πλασια της Γης,απο ενα νεφελωμα που ηδη τα τελευταια 10 χρονια εχει επιρρεασει βαρυτικα,αλλαζοντας το σχημα του(επιμηκυνση)και την τροχια του.Αν στη θεση του νεφους ηταν αστερι,θα προσπερνουσε τη μ.τρυπα σε παραβολικη τροχια.Λογω της αραιης υλης στο νεφος,αυτο θα αλληλεπιδρασει με την <ατμοσφαιρα> της μ.τρυπας στο δισκο προσαυξησης και θα φρεναρει αρκετα,ωστε ενα μερος να πεσει μεσα σε αυτην.Υπολογιζεται να γινει μεχρι τελους του χρονου. Για πρωτη φορα οι επιστημονες θα παρακολουθησουν ζωντανα μια μ.τρυπα να τρωει. Το νεφος θα διασπαστει και θα μοιαζει με κολιε.Επιταχυνεται συνεχως,με την ταχυτητα του μπροστινου μερος να αυξανει πολυ σε σχεση με το πισω μερος του.Ελπιζουμε να μπορεσουμε να μελετησουμε το φαινομενο με λεπτομερια,ωστε να εχουμε συμπερασματα για την αυξηση η μη της δραστηριοτητας(εκπομπη ακτινοβολιας) της μ.τρυπας κατα το γευμα,καθως και την υπαρξη σχετικιστικων φαινομενων.

Χαιρομαι πολυ που ο συλλογος σας ειναι τοσο δραστηριος.Ελπιζω να μπορεσω να ερθω να υποστηρηξω καποια δραστηριοτητα σας,μαλλον απο Σεπτεμβρη.

Σε τοσο μεγαλο βαθος χρονου,μεγαλα αστερια που βλεπουμε σημερα δεν θα υπαρχουν πια.Θα εχουν γεννηθει πολλα αλλα,ανοιχτα αστρικα σμηνη θα εχουν διαλυθει και θα συσταθουν νεα.Οι σπειρες δεν μενουν αμεταβλητες,αναλογα με την αλληλεπιδραση του γαλαξια μας με υλη εξω απο αυτον(π.χ.,νανοι-γαλαξιες).Ειναι πολυ δυσκολο να εχουμε προσομοιωση της τοτε γειτονιας του ηλιου μας,λογο των παρα πολλων δεδομενων που χρειαζονται για τετοιο υπολογισμο.

Στο Sterne und Weltraum του ιουνιου υπαρχει αρθρο με την ανακαλυψη του φιλου μας Γιαννη.Αναφερει οτι τα μεχρι τωρα παλσαρ σε διπλα συστηματα ειχαν σχετικα μικρη,μεχρι 1,4 ηλιακες,μαζα.Ο <δικος μας> παλσαρ εχει 2,01 ηλ.μαζες.Η εντυπωσιακη ακριβεια που πετυχαινεται στις μετρησεις της περιφορας του λ.νανου γυρω απο αυτον,επετρεψε να μετρηθει η μειωση της περιοδου (8,2 μικροδευτερολεπτα το ετος).Αιτια ειναι η εκπομπη βαρυτικων κυματων,που κανει το συστημα να χανει ενεργεια.Η μεγαλη μαζα του καμπυλωνει αρκετα τον χωροχρονο,κανοντας μετρησημη αυτη την απωλεια ενεργειας.Αυτο που θελω να ρωτησω τον Γιαννη ειναι αν συμφωνει με την εκτιμηση που αναφερεται στο αρθρο,οτι αυτη η ανακαλυψη,εκτος απο επιβεβαιωση της γενικης θεωριας της σχετικοτητας σημαινει και το τελος των εναλλακτικων της θεωριων,που κανουν αλλες προβλεψεις για συστηματα σε τοσο εντονη καμπυλωση του χωροχρονου.

Μπραβο Κωστα,χαιρομαι που εχεις τετοιες επιτυχιες.Ειναι εντυπωσιακο τι νεα πραγματα μαθαινουμε,ιδιως για τοσο εξωτικα αντικειμενα οπως οι αστερες νετρονιων.Εχει ενδιαφερον αν υπαρξει επαναληψη του φαινομενου,μηπως εχει περιοδικοτητα.