NASA: «Υπάρχει ασθενής αστροναύτης στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό και φέρνουμε στη Γη το πλήρωμα» Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία ανακοίνωση την πρόωρη επιστροφή του πληρώματος του ISS. Η NASA θα φέρει τους αστροναύτες της αποστολής Crew-11 πίσω στη Γη από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) αρκετές εβδομάδες νωρίτερα από το αρχικό πρόγραμμα εξαιτίας ενός ιατρικού περιστατικού που αφορά μέλος του πληρώματος του οποίου το όνομα δεν αποκαλύπτεται ανακοίνωσε ο νέος διοικητής της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας Τζάρεντ Άιζακμαν επιβεβαιώνοντας τις φήμες που είχαν διαρρεύσει τις τελευταίες 48 ώρες για την έκτακτη κατάσταση που εξελίσσεται στον σταθμό.Η NASA είχε ανακοινώσει ότι ανέβαλε διαστημικό περίπατο Αμερικανών αστροναυτών εκτός του ISS εξαιτίας του ιατρικού ζητήματος που προέκυψε. Ο διαστημικός περίπατος θα έβλεπε τον διοικητή του ISS Μάικ Φίνκε και τη μηχανικό πτήσης Ζένα Κάρντμαν να εξέρχονται από τον σταθμό για 6,5 ώρες, προκειμένου να εγκαταστήσουν καλώδια δρομολόγησης και άλλο εξοπλισμό ισχύος για την υποστήριξη ενός νέου ηλιακού πάνελ. Η NASA έκανε γνωστό ότι το ηλιακό πάνελ θα εγκατασταθεί σε μεταγενέστερο χρόνο και ότι η αναβάθμιση δεν είναι απαραίτητη ούτε για την ασφάλεια του πληρώματος ούτε για τη διατήρηση των λειτουργιών του ISS.Ο Φίνκε και η Κάρντμαν είναι μέλη της Crew-11 της NASA μαζί με συναδέλφους από τις διαστημικές υπηρεσίες της Ιαπωνίας και της Ρωσίας, τον Κιμίγια Γιούι και τον Όλεγκ Πλατόνοφ. Το πλήρωμα εκτοξεύθηκε από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA με το διαστημόπλοιο Dragon της SpaceX την 1η Αυγούστου του 2025.Η υπηρεσία ανέφερε ότι δεν θα αποκαλύψει το όνομα του μέλους του πληρώματος ούτε τη συγκεκριμένη κατάστασή του λόγω ιατρικού απορρήτου. Ο επικεφαλής ιατρικός αξιωματούχος της NASA, Τζέιμς Ντ. Πολκ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη ότι η κατάσταση του αστροναύτη θεωρείται σταθερή και ότι το ιατρικό περιστατικό δεν προέκυψε από κάποιον «τραυματισμό κατά την εκτέλεση επιχειρησιακών δραστηριοτήτων».Ο Πολκ πρόσθεσε επίσης ότι υπάρχει «ένα πολύ ισχυρό σύνολο ιατρικού εξοπλισμού» στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ωστόσο αυτό δεν περιλαμβάνει όλα τα εργαλεία που θα διέθεταν οι γιατροί σε ένα νοσοκομειακό τμήμα επειγόντων για την πλήρη αξιολόγηση ενός ασθενούς. Το ιατρικό περιστατικό του αστροναύτη ήταν «αρκετά σοβαρό», όπως είπε, ώστε η NASA να αποφασίσει την πρόωρη επιστροφή της Crew-11 λόγω «υπολειπόμενου κινδύνου».Η επιστροφή των αστροναυτών της Crew-11 είχε προγραμματιστεί για περίπου τον Μάρτιο του 2026. Για πρώτη φορά η NASA λαμβάνει απόφαση να επιστρέψουν νωρίτερα λόγω ιατρικού περιστατικού αστροναύτες. Δεν έχει γίνει ακόμη επισήμως γνωστό το πότε θα ξεκινήσει η διαδικασία αναχώρησης του πληρώματος με κάποιες πληροφορίες να αναφέρουν ότι αυτό θα συμβεί στις 10 Ιανουαρίου. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2056415/nasa-yparchei-asthenis-astronaytis-sto-diethni-diastimiko-stathmo-kai-fernoyme-sti-gi-to-pliroma/

Παγοκάλυμμα της Γροιλανδία είχε λιώσει πριν από επτά χιλιάδες έτη όταν οι συνθήκες προσομοίαζαν τις σημερινές. Η κλιματική αλλαγή απειλεί το μεγαλύτερο νησί της Γης αποτελεί που οικολογική «σταθερά» της Γης. Ανάλυση δειγμάτων πυρήνα που εξήχθησαν από κάτω από ένα κρίσιμο παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας που αποτελεί εσχάτως μήλο παγκόσμιας γεωπολιτικής έριδος δείχνει ότι η περιοχή εξαφανίστηκε πλήρως πριν από περίπου επτά χιλιάδες χρόνια όταν υπήρχε κλιματική αλλαγή παρόμοια με τη σημερινή. Αυτό το χρονικό πλαίσιο είναι πολύ πιο πρόσφατο από ό,τι είχαν εκτιμήσει προηγουμένως οι επιστήμονες.Την ανακάλυψη έκαναν ερευνητές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα GreenDrill με στόχο την ανάκτηση πετρωμάτων και ιζημάτων κάτω από το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση «Nature Geoscience» δείχνουν ότι αυτή η υπερυψωμένη περιοχή κατά μήκος του βορειοδυτικού περιθωρίου του παγοκαλύμματος ανταποκρίνεται έντονα στη σχετικά ήπια θερμότητα του Ολοκαίνου. Αυτή η μεσοπαγετώδης περίοδος ξεκίνησε περίπου πριν από 11,000 χρόνια και διαρκεί έως σήμερα.«Πρόκειται για μια περίοδο γνωστή για τη σχετική κλιματική σταθερότητα όταν οι άνθρωποι άρχισαν για πρώτη φορά να αναπτύσσουν γεωργικές πρακτικές και να κάνουν βήματα προς τον πολιτισμό. Το γεγονός ότι η φυσική, ήπια κλιματική αλλαγή εκείνης της εποχής έλιωσε το Prudhoe Dome και το κράτησε σε υποχώρηση για πιθανώς χιλιάδες χρόνια σημαίνει ότι ίσως είναι απλώς θέμα χρόνου πριν αρχίσει να υποχωρεί ξανά λόγω της σημερινής ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής» λέει ο Τζέισον Μπράινερ καθηγητής και αναπληρωτής πρόεδρος του Τμήματος Γεωεπιστημών στο Κολέγιο Τεχνών και Επιστημών του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο ο οποίος συνδιηύθυνε το GreenDrill μαζί με τον Γεργκ Σέιφερ ερευνητικό καθηγητή στο Παρατηρητήριο Lamont Doherty του Πανεπιστημίου Κολούμπια.Η έρευνα αυτή προστίθεται σε πολλές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια και όλες δείχνουν ότι η Γροιλανδία λιώνει προκαλώντας ήδη γεωλογικές μεταβολές δημιουργώντας ανησυχίες ειδικά για τον κίνδυνο μεγάλης αύξησης της στάθμης των υδάτων σε παγκόσμιο επίπεδο προκαλώντας ανυπολόγιστη πλανητική καταστροφή με ότι αυτό συνεπάγεται για την ανθρωπότητα. Διάτρηση στο παρελθόν της Γροιλανδίας Με την υποστήριξη του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών των ΗΠΑ το GreenDrill αποτελεί μια μοναδική προσπάθεια διάτρησης του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας ώστε να φτάσει στο αρχαίο υπόβαθρο πετρωμάτων και ιζημάτων που είναι εγκλωβισμένα από κάτω. Οι επιστήμονες διαθέτουν σήμερα λιγότερο υλικό από κάτω από τον πάγο της Γροιλανδίας απ’ ό,τι από δείγματα της Σελήνης όμως αυτά τα θαμμένα ιζήματα είναι ιδιαίτερα πολύτιμα. Τα χημικά τους χαρακτηριστικά αποκαλύπτουν πότε εκτέθηκαν τελευταία φορά στον ανοιχτό αέρα, προσφέροντας άμεσες αποδείξεις προηγούμενων υποχωρήσεων των πάγων.Για αυτή την αρχική μελέτη η ομάδα εξέτασε δείγματα πυρήνα που εξήχθησαν από βάθος περίπου 600 μέτρων κατά τη διάρκεια μιας έρευνας πεδίου που πραγματοποιήθηκε στην κορυφή του Prudhoe Dome το 2023. Τα ιζήματα αναλύθηκαν με τη μέθοδο της χρονολόγησης φωταύγειας. Όσο βρίσκονται θαμμένα η φυσική ακτινοβολία προκαλεί τη παγίδευση ηλεκτρονίων μέσα σε μικροσκοπικούς ορυκτούς κόκκους. Αυτά τα ηλεκτρόνια παραμένουν αποθηκευμένα μέχρι το ίζημα να εκτεθεί ξανά στο φως οπότε εκπέμπουν μια ανιχνεύσιμη λάμψη που μπορεί να μετρηθεί για να προσδιοριστεί πόσο καιρό το υλικό παρέμεινε υπόγειο.Η ένταση αυτής της λάμψης έδειξε ότι τα ιζήματα του Prudhoe Dome εκτέθηκαν τελευταία φορά στο φως της ημέρας κάποια στιγμή μεταξύ 6,000 και 8,200 ετών πριν.«Αυτό σημαίνει ότι το Prudhoe Dome έλιωσε κάποια στιγμή πριν από αυτή την περίοδο πιθανότατα κατά το πρώιμο Ολόκαινο όταν οι θερμοκρασίες ήταν περίπου 3 έως 5 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες από ό,τι σήμερα. Ορισμένες προβολές δείχνουν ότι θα μπορούσαμε να φτάσουμε αυτά τα επίπεδα θέρμανσης στο Prudhoe Dome έως το έτος 2100» λέει ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Κέιλεμπ Γουόλκοτ Τζορτζ πρώην μεταπτυχιακός φοιτητής του Πανεπιστημίου του Μπάφαλο και σήμερα επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι.Τα αποτελέσματα έχουν επίσης μεγάλες συνέπειες για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η ανάλυση ευάλωτων περιοχών κατά μήκος του περιθωρίου του παγοκαλύμματος, όπως το Prudhoe Dome μπορεί να δώσει στους επιστήμονες μια εικόνα για το πού θα αρχίσει πρώτα να λιώνει ο πάγος και συνεπώς ποιες παράκτιες κοινότητες διατρέχουν τον πιο άμεσο κίνδυνο.«Τα πετρώματα και τα ιζήματα κάτω από το παγοκάλυμμα μας λένε άμεσα ποια τμήματα των ορίων του είναι τα πιο ευάλωτα κάτι που είναι κρίσιμο για ακριβείς τοπικές προβλέψεις της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Αυτό το νέο επιστημονικό πεδίο προσφέρει αυτές τις πληροφορίες μέσω άμεσων παρατηρήσεων και αλλάζει τα δεδομένα στην πρόβλεψη της τήξης των πάγων» λέει ο Σέιφερ. Πάνω στον πάγο Οι ερευνητές του GreenDrill έστησαν δύο σημεία διάτρησης στο Prudhoe Dome ένα στην κορυφή και ένα κοντά στο άκρο όπου ο πάγος είναι πολύ πιο λεπτός. Η παρούσα μελέτη ανέλυσε το δείγμα που συλλέχθηκε από την κορυφή.Τα σημεία αυτά δεν βρίσκονταν μακριά από τη βάση Camp Century της εποχής του Ψυχρού Πολέμου όπου επιστήμονες του αμερικανικού στρατού επιχείρησαν να διατρήσουν τον πάγο για να κρύψουν πυρηνικούς πυραύλους αλλά τελικά ανέσυραν τυχαία τα ιζήματα από κάτω. Αυτά τα ιζήματα αποθηκεύτηκαν για πολλά χρόνια στο Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο και αργότερα βοήθησαν τους επιστήμονες να μάθουν ότι το παγοκάλυμμα ήταν πολύ μικρότερο πριν από περίπου 400,000 χρόνια.Τα σημεία του GreenDrill όπου έγινε η έρευνα την άνοιξη του 2023 αποτελούνταν από κίτρινες σκηνές και διαδρόμους σηματοδοτημένων με κόκκινες, μαύρες και πράσινες σημαίες. Οι ημέρες ερευνητών τους περιλάμβαναν τη συλλογή κομματιών πάγου που ανέβαιναν στην επιφάνεια από το υγρό της διάτρησης και το φτυάρισμα του καταυλισμού από το χιόνι που έφερνε ο άνεμος ενώ οι ειδικοί γεωτρυπανιστές του Προγράμματος Διάτρησης Πάγων του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών εργάζονταν για να διαπεράσουν εκατοντάδες μέτρα πάγου.Υπήρξε και αρκετό δράμα. Μια ρωγμή στον πάγο στο σημείο της κορυφής παραλίγο να καταστρέψει το έργο στο τελικό του στάδιο. Μια λύση της τελευταίας στιγμής, με τη χρήση ενός τρυπανιού που κανονικά προορίζεται για πετρώματα, τους επέτρεψε να ολοκληρώσουν τη διάτρηση των τελευταίων 390 ποδιών πάγου και να δειγματοληπτήσουν το υπόβαθρο λίγο πριν φτάσουν τα αεροπλάνα για να απομακρύνουν τον εξοπλισμό.«Ήταν σαν να παρακολουθείς έναν αγώνα των Buffalo Bills (αμερικανικό ράγκμπι) λέει ο Μπράινερ. «Στρεσογόνο μέχρι το τελευταίο λεπτό».Αποδίδει την επιτυχία στην ομαδική δουλειά και τη συναδελφικότητα των επιστημόνων και των γεωτρυπανιστών πάνω στον πάγο, καθώς και στην υποστήριξη της ομάδας στα μετόπισθεν που χειρίστηκε τα ζητήματα της εφοδιαστικής. «Αυτό το έργο περιλάμβανε πιο περίπλοκα ζητήματα οργάνωσης από οποιοδήποτε άλλο έχω συμμετάσχει στην καριέρα μου. Πάρα πολλά κινούμενα μέρη και τεράστιο ταλέντο ανάμεσα στους επιστήμονες, τους γεωτρυπανιστές και το υποστηρικτικό προσωπικό», καταλήγει ο Μπράινερ. https://www.naftemporiki.gr/green/climate/2055841/pagokalymma-tis-groilandia-eiche-liosei-prin-apo-epta-chiliades-eti-otan-oi-synthikes-prosomoiazan-tis-simerines/ Ερευνητές περπατούν πάνω στο παγοκάλυμμα Prudhoe

Σπάνιο είδος φαλαινών που κινδυνεύει με εξαφάνιση κάνει (επιτέλους) μωρά. Επιστήμονες που παρακολουθούν αυτές τις φάλαινες εντόπισαν νέα μέλη του είδους και αύξηση του πληθυσμού τους. Ένα από τα σπανιότερα είδη φαλαινών στον κόσμο με μόλις 384 επιβεβαιωμένα μέλη του είδους παρουσιάζει φέτος μια ευπρόσδεκτη αύξηση στις νέες γεννήσεις αν και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι απαιτούνται πολύ περισσότερες για να περιοριστεί σημαντικά ή να αποφευχθεί ο κίνδυνος εξαφάνισης.Η Δεξιά Φάλαινα του Βόρειου Ατλαντικού (Eubalaena glacialis) απειλείται κυρίως από παγίδευση σε αλιευτικά εργαλεία και συγκρούσεις με πλοία. Πρόσφατα περιστατικά δείχνουν ότι μπορεί να διασχίσει τεράστιες αποστάσεις παγιδευμένη όπως συνέβη με μία που ταξίδεψε πάνω από 1,200 χιλιόμετρα.Ο πληθυσμός της δεξιάς φάλαινας του Βόρειου Ατλαντικού αυξάνεται αργά έπειτα από αρκετά χρόνια μείωσης. Οι επιστήμονες που μελετούν το είδος αναφέρουν ότι οι φάλαινες έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 7% σε σχέση με τον πληθυσμό τους το 2020. Αυτές οι φάλαινες γεννούν συνήθως στα ανοιχτά των νοτιοανατολικών Ηνωμένων Πολιτειών κάθε χειμώνα πριν μεταναστεύσουν βόρεια για να τραφούν. Τη φετινή περίοδο οι ερευνητές έχουν εντοπίσει 15 νέα μικρά όπως ανακοίνωσε η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA).Ο αριθμός αυτός είναι υψηλότερος από δύο από τους τρεις τελευταίους χειμώνες, όμως το είδος χρειάζεται «περίπου 50 ή περισσότερα μικρά τον χρόνο για πολλά χρόνια» ώστε να σταματήσει η μείωση και να επιτευχθεί ανάκαμψη ανέφερε η NOAA σε ανακοίνωσή της. Οι φάλαινες είναι ευάλωτες σε συγκρούσεις με μεγάλα πλοία και σε εμπλοκή σε εμπορικά αλιευτικά εργαλεία.Ο φετινός αριθμός είναι ενθαρρυντικός, αλλά το είδος παραμένει σε κίνδυνο χωρίς αυστηρότερους νόμους προστασίας από αυτές τις απειλές, δήλωσε ο Γκιμπ Μπρόγκαν, ανώτερος διευθυντής εκστρατειών της περιβαλλοντικής οργάνωσης Oceana. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση βρίσκεται στη μέση ενός μορατόριουμ για ομοσπονδιακούς κανονισμούς που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία των δεξιών φαλαινών έως το 2028, ενώ εμπορικές αλιευτικές ομάδες πιέζουν για πρόταση που θα παρατείνει αυτή την παύση ακόμη περισσότερο.Υπάρχει ακόμη χρόνος να γεννηθούν περισσότερα μικρά αυτόν τον χειμώνα, αλλά τα 50 δεν αποτελούν ρεαλιστική προσδοκία λόγω της έλλειψης αναπαραγωγικών θηλυκών στον πληθυσμό, είπε ο Μπρόγκαν.«Δεν πρόκειται να ανακάμψουμε μόνο μέσω των γεννήσεων», δήλωσε. «Χρειάζεται επίσης να κάνουμε περισσότερα για να αντιμετωπίσουμε τις δύο κύριες αιτίες θανάτου των δεξιών φαλαινών, δηλαδή την εμπλοκή σε αλιευτικά εργαλεία και τις συγκρούσεις με σκάφη».Οι φάλαινες τα πήγαν καλύτερα από τον περασμένο χειμώνα, όταν γεννήθηκαν μόνο 11 μικρά, σύμφωνα με τα στοιχεία της NOAA. Ο αριθμός των 20 μικρών έχει καταγραφεί μόλις δύο φορές από το 2010, ενώ στην καταστροφική περίοδο του 2018 δεν γεννήθηκε κανένα. Οι φάλαινες είναι λιγότερο πιθανό να αναπαραχθούν όταν έχουν υποστεί τραυματισμούς ή είναι υποσιτισμένες, όπως έχουν επισημάνει οι επιστήμονες.Οι φάλαινες αυτές κυνηγήθηκαν σχεδόν μέχρι την εξαφάνιση κατά την εποχή της εμπορικής φαλαινοθηρίας και προστατεύονται ομοσπονδιακά εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται σε κρίση, καθώς την τελευταία δεκαετία οι θάνατοι υπερβαίνουν τις γεννήσεις, ανέφερε η NOAA. https://www.naftemporiki.gr/green/wildlife/2056466/spanio-eidos-falainon-poy-kindyneyei-me-exafanisi-kanei-epiteloys-mora/ Στη φωτογραφία εικονίζεται μια Δεξιά Φάλαινα του Βόρειου Ατλαντικού να κολυμπά στα ανοικτά της Φλόριντα μαζί με το μικρό της.

Στην κβαντική φυσική, το τίποτα θα μπορούσε να γίνει οτιδήποτε. Όσο κι αν προσπαθήσουν, οι επιστήμονες δεν θα μπορέσουν ποτέ να αδειάσουν εντελώς έναν χώρο ή ένα αντικείμενο από την ενέργειά του.Ας υποθέσουμε ότι θέλετε να αδειάσετε ένα κουτί. Να το αδειάσετε ολοκληρωτικά. Αφαιρείτε όλο το ορατό περιεχόμενό του, αντλείτε τυχόν αέρια και – εφαρμόζοντας κάποια τεχνολογία επιστημονικής φαντασίας – απομακρύνετε οποιοδήποτε μη ορατό υλικό όπως η σκοτεινή ύλη. Σύμφωνα με την κβαντομηχανική, τι απομένει στο εσωτερικό του;Ακούγεται σαν ερώτηση-παγίδα. Και στην κβαντομηχανική, ξέρεις ότι περιμένεις μια απάντηση-παγίδα. Όχι μόνο το κουτί είναι ακόμα γεμάτο ενέργεια, αλλά όλες οι προσπάθειές σου να το αδειάσεις έχουν ελάχιστα μειώσει τη συνολική της ποσότητα.Αυτό το αναπόφευκτο υπόλειμμα είναι γνωστό ως ενέργεια θεμελιώδους κατάστασης ή ενέργεια μηδενικού σημείου. Εμφανίζεται σε δύο βασικές μορφές: Η μία στο κουτί σχετίζεται με πεδία, όπως το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, και η άλλη σχετίζεται με διακριτά αντικείμενα, όπως άτομα και μόρια. Μπορείτε να περιορίσετε τις δονήσεις ενός πεδίου, αλλά δεν μπορείτε να εξαλείψετε κάθε ίχνος της παρουσίας του. Αντίστοιχα, άτομα και μόρια διατηρούν ενέργεια ακόμα κι αν ψυχθούν αυθαίρετα κοντά στο απόλυτο μηδέν. Και στις δύο περιπτώσεις, η υποκείμενη φυσική είναι η ίδια.Το τι μας αποκαλύπτει σε βαθύτερο επίπεδο η ύπαρξη της ενέργειας μηδενικού σημείου εξαρτάται τελικά από την ερμηνεία της κβαντομηχανικής που υιοθετείτε. Το μόνο αδιαμφισβήτητο γεγονός είναι ότι, αν τοποθετήσετε ένα σύνολο σωματιδίων στην χαμηλότερη δυνατή ενεργειακή τους κατάσταση και μετρήσετε τις θέσεις ή τις ταχύτητές τους, θα παρατηρήσετε μια διασπορά τιμών. Παρότι έχουν απογυμνωθεί από ενέργεια, τα σωματίδια φαίνονται σαν να τρέμουν. Σε ορισμένες ερμηνείες της κβαντομηχανικής, πράγματι τρέμουν. Αλλά σε άλλες, η εμφάνιση της κίνησης είναι ένα παραπλανητικό κατάλοιπο από την κλασική φυσική και δεν υπάρχει κάποιος διαισθητικός τρόπος να φανταστεί κανείς τι πραγματικά συμβαίνει.Η έννοια ενέργεια μηδενικού σημείου εισήχθη για πρώτη φορά από τον Max Planck το 1911. Στη συνέχεια, ήταν ο Einstein που την πήρε στα σοβαρά για πρώτη φορά. Ο Einstein και άλλοι φυσικοί χρησιμοποίησαν την ενέργεια μηδενικού σημείου για να εξηγήσουν διάφορα φαινόμενα, όπως τις ανεπαίσθητες δονήσεις μορίων και κρυσταλλικών πλεγμάτων ακόμη και στην χαμηλότερη ενεργειακή τους κατάσταση, καθώς και το γεγονός ότι το υγρό ήλιο δεν στερεοποιείται υπό κανονική πίεση, ακόμη και σε θερμοκρασίες τόσο χαμηλές που θα περίμενε κανείς τα άτομα να «παγώνουν» στη θέση τους.Η ενέργεια μηδενικού σημείου είναι χαρακτηριστική οποιασδήποτε υλικής δομής ή αντικειμένου που βρίσκεται έστω και μερικώς περιορισμένο, όπως ένα άτομο που συγκρατείται από ηλεκτρικά πεδία σε ένα μόριο. Η κατάσταση μοιάζει με μια μπάλα που έχει καταλήξει στον πυθμένα μιας κοιλάδας. Η συνολική ενέργεια της μπάλας αποτελείται από τη δυναμική της ενέργεια (που σχετίζεται με τη θέση) συν την κινητική της ενέργεια (που σχετίζεται με την κίνηση). Για να μηδενιστούν και τα δύο αυτά μεγέθη, θα έπρεπε να προσδιοριστούν με απόλυτη ακρίβεια τόσο η θέση όσο και η ταχύτητα του αντικειμένου – κάτι που απαγορεύεται από την αρχή της αβεβαιότητας του Heisenberg.Ένα πρόσφατο παράδειγμα δημοσιεύθηκε το 2025. Έψυξαν την ιωδοπυριδίνη, ένα οργανικό μόριο που αποτελείται από 11 άτομα, σχεδόν στο απόλυτο μηδέν και την χτύπησαν με έναν παλμό λέιζερ για να διασπάσουν τους ατομικούς δεσμούς της. Διαπίστωσαν ότι οι κινήσεις των απελευθερωμένων ατόμων ήταν συσχετισμένες, γεγονός που δείχνει ότι το μόριο ιωδοπυριδίνης δονούνταν παρά την ακραία ψύξη. Είναι αξιοσημείωτο, ότι δεν ήταν αυτός ο αρχικός στόχος του πειράματος, αλλά κάτι που προέκυψε στην πορεία.Ίσως η πιο γνωστή εκδήλωση της ενέργειας μηδενικού σημείου σε ένα πεδίο είναι το φαινόμενο που προβλέφθηκε το 1948 από τον Hendrick Casimir παρατηρήθηκε πρώτη φορά το 1958 και επιβεβαιώθηκε οριστικά το 1997. Δύο ηλεκτρικά ουδέτερες πλάκες ασκούν δύναμη η μία στην άλλη. Ο Casimir πρότεινε ότι οι πλάκες λειτουργούν ως ένα είδος γκιλοτίνας για το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, καταστέλλοντας τις ταλαντώσεις μεγάλου μήκους κύματος και αλλοιώνοντας έτσι την ενέργεια μηδενικού σημείου. Σύμφωνα με την επικρατέστερη ερμηνεία, η ενέργεια έξω από τις πλάκες είναι μεγαλύτερη από την ενέργεια ανάμεσά τους. Η πίεση της ακτινοβολίας του πεδίου έξω από τις πλάκες είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από εκείνη μεταξύ των πλακών και αυτή η διαφορά προκαλεί την έλξη μεταξύ τους.Οι θεωρητικοί των κβαντικών πεδίων περιγράφουν συνήθως τα πεδία ως συλλογές ταλαντωτών, καθένας από τους οποίους διαθέτει τη δική του ενέργεια μηδενικού σημείου(*). Εφόσον ένα πεδίο περιέχει άπειρους ταλαντωτές, θα έπρεπε να διαθέτει και άπειρη ενέργεια μηδενικού σημείου. Όταν οι φυσικοί το συνειδητοποίησαν αυτό στις δεκαετίες του 1930 και του 1940, στην αμφέβαλλαν για την θεωρία, αλλά τελικά έμαθαν να συμβιώνουν με τα άπειρα. Στη φυσική, αυτό που έχει πραγματικά σημασία είναι οι ενεργειακές διαφορές, και με προσεκτικούς χειρισμούς μπορεί κανείς να αφαιρέσει ένα άπειρο από ένα άλλο και να πάρει αποτελέσματα που έχουν φυσική σημασία(**).Όμως αυτή η προσέγγιση αποτυγχάνει όταν εμπλέκεται η βαρύτητα. Ήδη από το 1946, ο Wolfgang Pauli συνειδητοποίησε ότι μια άπειρη – ή έστω τεράστια – ποσότητα ενέργειας μηδενικού σημείου θα έπρεπε να δημιουργεί ένα βαρυτικό πεδίο αρκετά ισχυρό ώστε να διαλύσει το σύμπαν. Σύμφωνα με τον Sean Carroll: «Όλες οι μορφές ενέργειας παράγουν βαρύτητα. Αυτό περιλαμβάνει και την ενέργεια του κενού, επομένως δεν μπορείτε να την αγνοήσετε». Το γιατί αυτή η ενέργεια παραμένει βαρυτικά «σιωπηρή» εξακολουθεί να προβληματίζει τους φυσικούς.Στην κβαντική φυσική, η ενέργεια μηδενικού σημείου του κενού είναι κάτι περισσότερο από ένα επίμονο πρόβλημα και είναι κάτι περισσότερο από τον λόγο για τον οποίο δεν μπορείτε ποτέ να αδειάσετε πραγματικά ένα κουτί. Αντί να είναι «κάτι εκεί όπου δεν θα έπρεπε να υπάρχει τίποτα», είναι το ίδιο το τίποτα εμποτισμένο με τη δυνατότητα να γίνει οτιδήποτε.Το ενδιαφέρον με το κενό είναι ότι κάθε πεδίο, και επομένως κάθε σωματίδιο, αναπαρίσταται με κάποιο τρόπο. Ακόμα κι αν δεν υπάρχει ούτε ένα ηλεκτρόνιο, το κενό περιέχει «ηλεκτρόνια». Η ενέργεια μηδενικού σημείου του κενού είναι το συνδυασμένο αποτέλεσμα κάθε δυνατής μορφής ύλης, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν έχουμε ακόμη ανακαλύψει. (*) Ο κβαντικός ταλαντωτής αποτελεί το πρότυπο πρόβλημα επίδειξης της κβαντικής αντίστασης στον εντοπισμό, η οποία επιβάλλει στο σωματίδιο να κινείται ακόμα και στην κατάσταση μέγιστης … ηρεμίας, δηλαδή την κατάσταση ελάχιστης ολικής ενέργειας. Η ενέργεια αυτή είναι γνωστή ως ενέργεια μηδενικού σημείου και δίνεται από την σχέση . Η προέλευση της ενέργειας μηδενικού σημείου οφείλεται στην αρχή της αβεβαιότητας, η οποία καθιστά αδύνατη την ακινητοποίηση του σωματιδίου στο σημείο της ελάχιστης δυναμικής ενέργειας, διότι τότε ελαχιστοποιέιται μεν η δυναμική του ενέργεια αλλά αυξάνεται μέχρι απειρισμού η κινητική (Στέφανος Τραχανάς, ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ Ι). (**) Σχετικά με το άθροισμα 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + … = -1/12 διαβάστε περισσότερα: In Quantum Mechanics, Nothingness Is the Potential To Be Anything – https://www.quantamagazine.org/in-quantum-mechanics-nothingness-is-the-potential-to-be-anything-20260105/ Όσο κι αν προσπαθείτε να αδειάσετε ένα κουτί, η ενέργεια μηδενικού σημείου θα εξακολουθεί να υπάρχει. Ωστόσο, το τι ακριβώς σημαίνει «ενέργεια μηδενικού σημείου» παραμένει θέμα ερμηνείας.