ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ ΛΕΩΝ

Eγινε εκρηξη σουπερνοβα,οπως φαινεται απο το ονομα,και τωρα υπαρχει ενας αστερας νετρονιων στη θεση των 2 λευκων νανων.Αυτες οι σπανιες σ/ν μοιαζουν με τις 1α,δηλαδη καταρρευση λ.νανου λογω του υλικου που τραβαει απο συνοδο αστερι,λογω απουσιας υδρογονου απο το φασμα τους. Το νεφελωμα εχει πολυ ωραια συμμετρια.

Aυτη η εικονα ειναι χαρακτηρηστικη της εξελιξης κυλιδων σε περιοδο εντονης ηλιακης δραστηριοτητας.Οι κυλιδες αυτες εχουν φτασει κοντα στο μεγιστο της εξελιξης τους. Η πρωτη κυλιδα ονομαζεται preciding και η δευτερη following.Λειτουργουν σαν κυκλωμα με θετικο και αρνητικο μαγνητισμο.Φαινεται καθαρα η penumbra,που ειναι σκοτεινη περιοχη γυρω απο την κυλιδα,αλλα φωτεινοτερη(θερμοτερη)απο αυτην.Ειναι πλεον εννιαια για τις 2 κυλιδες.Αυτο δεν συμβαινει παντα.Σε λιγο θα αρχισει η δευτερη κυλιδα να σβηνει σιγα -σιγα,μετα η πρωτη,και πιθανον θα εμφανιστει νημα στην περιοχη.Τωρα το τοπικο μαγνητικο πεδιο εχει εξασθενησει αρκετα. Πλεον δεν θα φαινεται ιχνος απο τις κυλιδες.Το νημα στην ακρη του ηλιου το βλεπουμε σαν προεξοχη.Ειναι πια φαινομενο της χρωμοσφαιρας,οχι της φωτοσφαιρας οπως οι κυλιδες. Αυτο που μου αρεσει απο την συνεχη ενημερωση για την δραση του ηλιου ειναι πως βλεπουμε στην πραξη ολη αυτη τη διαδικασια.Και μην ξεχναμε οτι αυτο συμβαινει σε ολα τα αστερια,με αλλους ρυθμους αναλογα τον τυπο τους και την θεση τους στην κυρια ακολουθια.

Ενα ερωτημα ειναι αν τετοιες ενωσεις σμηνων μας δινουν ... νεους γαλαξιες. Αν δηλαδη παρατηρειται συμπυκνωση των νεφων αεριων αναμεσα στους γαλαξιες με αποτελεσμα την εντονη αστρογεννηση ,ωστε να προκυψουν νεοι. Σιγουρα η διαδικασια αυτη θα οδηγησει σε συγκρουσεις γαλαξιων,με αποτελεσμα τεραστιους εκλειπτικους γαλαξιες.

Φυσικα και δεν το θελουν οι εργαζομενοι, το θεμα για την χωρα δεν ειναι ιδιωτικο η δημοσιο,αλλα να δουλευει σωστα.

Στη Μυτιληνη ημουν τυχερος,μονο λιγα συννεφα χαμηλα δεν με αφησαν να δω τη μικρη φωτειζομενη λωριδα της σεληνης πριν τις 10 μοιρες.Στην αρχη δεν φαινοταν καθολου με το ματι η σκοτεινη λογω εκλειψης περιοχη,μονο με κυαλια.Ηταν τελειως διαφορετικη η εικονα απο αλλες εκλειψεις,δεν ειδα καθολου κοκκινο χρωμα.Ηταν σαν να εβλεπα το γεμισμα της σεληνης σε 1 ωρα,αλλα απο κατω προς τα πανω! Πηρα μια γευση για την ολικη ηλιου της Αυστραλιας του χρονου(θα ανατελει ο ηλιος),ελπιζω να εχω την τυχη να τη ζησω απο κοντα.

Η καταταξη αυτη ειναι αναγκαια,γιατι ελπιζουμε στο μελλον να εχουμε τοσο ισχυρα τηλεσκοπια,ωστε να μπορουμε να αναλυσουμε με λεπτομερια την ατμοσφαιρα ενος εξωπλανητη.Και αν βρουμε χημικες ενωσεις που ξερουμε οτι δημιουργουνται απο την δραση εμβιων οντων,τοτε θα εχουμε μια σοβαρη ενδειξη υπαρξης ζωης.

Γιατι απο αστερια ΟΒ?Το αν θα δημιουργηθει ενα μεγαλο αστερι η πολλα μικροτερα εχει να κανει με ιδιομορφιες του αρχικου νεφελωματος,οπως θερμοκρασια,ποσοστο σκονης κ.α.Επειδη τα ΟΒ ζουνε λιγο χρονο,δεν προλαβαινουν να απομακρυνθουν πολυ το ενα απο το αλλο,ετσι πιθανως να πεθαινουν ολα στην ιδια..γειτονια(οχι ομως και ταυτοχρονα).Αρα σε ολη τους τη ζωη τρεφουν με ισχυροτατο ηλιακο ανεμο αυτες τις φυσαλιδες.

Τι θα λεγατε για ... αστροβοξ για παιδια?Να μπορουν να συμμετεχουν πιο πολυ παιδια που θελουν να μαθουν,ωστε μεσα απο τον υπολογιστη,που μεγαλωνουν μαζι του,να ερθουν σε επαφη με την αστρονομια.Ετσι ισως υπαρξει περισσοτερο ενδιαφερον και απο τα σχολεια.

Το θεμα δεν ειναι αν θα παραμεινει στο κρατος η θα γινει ιδιωτικο,αλλα να λειτουργησει παραγωγικα.Να μπορει να απασχολησει νεους αστρονομους,να αξιοποιησει τους ερασιτεχνες αστρονομους με την διεξαγωγη κοινων παρατηρησεων και επεξεργασιας δεδομενων.

Δεν ξερω αν ειναι καν σωστο να αναφερομαστε σε χρονο και χωρο κατα τις πρωτες στιγμες του συμπαντος.Ισως να υπηρχαν και αλλες διαστασεις που να επιρρεασαν για παντα την χωρικη και χρονικη εξελιξη του συμπαντος.Ισως ο χρονος πριν το φαινομενο του πληθωρισμου να ηταν κατι... αλλο. Ελπιζουμε στην ανιχνευση αρχεγονων βαρυτικων κυματων απο τοτε,αφου στα ηλεκτρομαγνητικα δεν εχουμε τυχη να δουμε τοσο πισω.

Ηθελα να επισημανω και την δημοσιευση σε ενα πολυ εγκυρο αστρονομικο περιοδικο.Ξερεις,ακομα δεν υπαρχει πτηση Μυτιληνη-Παρνωνας!

Με μεγαλη μου χαρα διαβασα στο sterne und weltraum ,10-2011,ενα αρθρο σχετικα με την ανακαλυψη ενος ιδιαιτερου αστεροειδη απο τοuς Apostolo Christou και David Asher,Armagh Observatory. O μεγεθους 200-400 μετρων αστεροειδης 2010SO16 ,τον οποιο ανακαλυψανε απο ληψεις του μη ενεργου πια δορυφορου υπερυθρων WISE τον Σεπτεμβριο του 2010,εχει μια πολυ ιδιαιτερη τροχια. Η μεση αποσταση του απο τον ηλιο και η διαρκεια περιφορας του γυρω απο αυτον ειναι σχεδον ιδιες με της Γης μας.Λογω της βαρυτικης επιρροης της Γης η αποσταση του απο τον ηλιο παιζει μεταξυ 0.996 και1.004 Α.U. καθε 350 χρονια.Ετσι κινειται μια γρηγοροτερα και κοντιτερα,μια αργοτερα και μακρυτερα απο τον ηλιο απο οτι η Γη.Το ενα σωμα προσπερναει το αλλο,χωρις να συναντιονται ποτε.Αν πλησιασουν πολυ(20 εκατ.χιλ.),η βαρυτητα της Γης εκτρεπει την πορεια του αστεροειδη ετσι ωστε να απομακρυνθει.Για αυτο το λογο ο Τολης και ο Asher τον χαρακτηρησαν ,οτι φοβαται τη Γη.Τωρα και για τις επομενες δεκαετιες βρισκεται σχετικα κοντα μας(0,13 A.U.,20 mag).Αν παρατηρησουμε την τροχια του απο τη Γη φαινεται να διαγραφει ενα μεγαλο τοξο,σαν πεταλο,με τη Γη αναμεσα στις 2 ακρες,στο οποιο κινειται περιοδικα μπρος-πισω!Φυσικα(οχι φαινομενα απο εμας) ο αστεροειδης ακολουθει μια συνηθησμενη ελειπτικη τροχια.Τετοιες τροχιες εχουν παρατηρηθει και σε 2 πολυ μικροτερους αστεροειδης,καθως και στους Ιανος και Επιμηθεα γυρω απο τον Κρονο.Το αξιοσημειωτο ειναι ομως η σταθεροτητα του 2010SO16.Mετα απο προσομοιωσεις των Τολη Χρηστου και David Asher υπολογιζεται να κρατησει αυτην την τροχια εκατονταδες χιλιαδες χρονια,ενω στους αλλους 2 αστεροειδης 2002AA29,54509YORP η πεταλο-τροχια τους θα αλλαξει πολυ πιο συντομα. Κατα πασα πιθανοτητα ο αστεροειδης προερχεται απο το συστημα Γη-Σεληνη,καταλυμα της δημιουργιας του φεγγαριου μας. Ελπιζω να βρει χρονο οΤολης να μας φωτησει περισσοτερο για αυτην την σπουδαια του ανακαλυψη.

Απο οτι διαβασα στο physics4u,ψαχνουν να εντοπισουν λ.νανους που ειναι υποψηφιοι για σ.νοβα. Μετρωντας τη μαζα τους μπορουν να υπολογισουν τις νοβα και τη σ.νοβα που ακολουθει,λογω οτι μετα απο καθε νοβα ο νανος εχει μεγαλυτερη μαζα απο πριν.Ετσι φτανει και το οριο chandra καποια στιγμη. Μπορει να εκτιμηθει ο χρονος της σ.νοβα μετα απο παρατηρηση νοβα?Μειωνεται η περιοδικοτητα των νοβα?Μειωνεται η αυξηση λαμπροτητας τους?Αλλαζει κατι στο φασμα τους?

Απο οτι φαινεται,μαλλον το νερο δεν αποτελει πια μυστηριο,ουτε και προνομιο της Γης.Το βρισκουμε παντου σε κομητες,πρωτοπλανητικους δισκους,σε αλλους πλανητες η δορυφορους τους(παγος),ακομα και σε μακρινους γαλαξιες.Και μαλιστα καποιες φορες στην ιδια χημικη φαση οπως στη γη μας(αναλογια νερου-βαρυ υδωρ). Σημαντικο για την εξελιξη ζωης ειναι ο πλανητης να εμπλουτιστει με νερο οταν οι ατμοσφαιρικες συνθηκες και η θερμοκρασια του επιτρεπουν σε αυτο να διατηρηθει σε υγρη μορφη.Ενας λογος που οι κομητες εχουν νερο ειναι οτι απο την αρχη της δημιουργιας ενος ηλιακου συστηματος βρισκονται μακρυα απο το αστερι.Ετσι δεν εξατμιζεται το νερο(παγος),το οποιο συνηθως ειναι προσκολλημενο σε σκονη.

Μην ξεχναμε οτι τα σωματα τετοιας ταξης μεγεθους,δηλαδη κομητες και αστεροειδης,ειναι δεκαδες,μπορει και εκτονταδες χιλιαδες,μικρα και μεγαλα,κοντινα και μακρυνα.Καθε μερα μπορουμε να βρουμε ευθυγραμμισεις για ολα τα γουστα. Το ευκολο ειναι να φτιαξουμε μεταφυσικες θεωριες,το δυσκολο να μετρησουμε την βαρυτικη επιδραση μιας ευθυγραμμισης,λαμβανοντας υποψιν ολες τις λεπτομεριες,που δεν τις γνωριζουμε καν! Ειναι παντως ξεκαθαρο οτι τοσο μικρα σωματα μας επιρεαζουν μονο αν μας πεσουν στο κεφαλι.

H μαγεια της αστρονομας.Μολις νομιζεις οτι εβγαλες ακρη σε κατι,νεες γνωσεις σε επαναφερουν εκει που ησουνα,στο<δεν ξερουμε>! Στην περιπτωση τω 2 νανων τα πραγατα φαινονται πιο απλα Στη περιπτωση του νανου με τον συνοδο και τον δισκο προσαυξησης, γνωριζουμε οτι η μαζα του λευκου νανου δεν μπορει να αυξηθει περα απο το οριο chandra. Αρα οι νοβα που προσθετουν μαζα στον νανο δημιουργουν τις προυποθεσεις σουπερνοβα. Ακουγεται λογικο.Το ερωτημα ειναι αν εχει παρατηρηθει νανος που δινει νοβα να εκραγει τελικα με σουπερνοβα.

Aρα εχει να κανει με την πυκνοτητα ροης του υδρογονου,οπως ειχα ρωτησει αρχικα.Η οποια εξαρταται απο το μεγεθος του συνοδου,την αποσταση τους και κυριως εχουμε μεγαλη ροη αν ο συνοδος ειναι ερυθρος γιγαντας,οπου τα εξωτερικα στρωματα του διαφευγουν ευκολα προς τον λευκο νανο. Η εξηγηση οτι στη νοβα η εκρηξη γινεται στον δισκο προσαυξησης ειναι<ολα τα λεφτα>. Και στην περιπτωση του ερ.γιγαντα το ωστικο κυμα της εκρηξης νοβα σαρωνει το υδρογονο των εξωτερικων στρωματων <κουκουλι>του ερ.γιγαντα,με αποτελεσμα να γινεται πιο λαμπρη η εκρηξη,λογω συγκρουσης ταχυτατων σωματιδιων του ωστικου κυματος με αυτα στο <κουκουλι>.Ετσι εχουν παρατηρηθει ακτινες γ να προερχονται απο αυτη τη διαδικασια κατα την εκρηξη νοβα.

Καλυτερα να μην το ξανακανεις,γιατι η μασκα αυτη δεν φιλτραρει αρκετα την ακτινοβολια του ηλιου.Μπορει να παθεις ανεπανορθωτη ζημια στα ματια χωρις να το νιωσεις καν! Παρε ενα φυλλο ειδικου φιλτρου και φτιαξε φιλτρακια για τα κυαλια σου.

Στην εκρηξη δεν υπαρχει πια υδρογονο,αλλα το υλικο που τραβαει ο νανος απο τον συνοδο του ειναι κυριως υδρογονο.Το θεμα ειναι σε ποιες περιπτωσεις φτανουμε μεχρι τη σ.νοβα και σε ποιες γινονται επαναλαμβανομενες νοβα(προφανως πριν το οριο chandrasekhar). Δηλαδη σε καποιες περιπτωσεις δεν ενεργοποιειται ο μηχανισμος της εκρηξης νοβα(επιφανειακη, χωρις να καταστρεψει το αστρο),αλλα το υλικο συνεχιζει να συσσορευεται μεχρι την υπερβαση του οριου chandra. Και για να γινονται επαναλαμβανομενες νοβα,σημαινει οτι ο συνοδος δεν σταματησε την τροφοδοσια.

Και στις 2 περιπτωσεις λευκος νανος τραβαει υλικο(υδρογονο)απο ερυθρο γιγαντα συνοδο του.Οταν συσσωρευσει αρκετο υλικο στην επιφανεια του(η οποια ειναι σκληρη σαν διαμαντι),ωστε να ξεκινησει η θερμοπηρηνικη συντηξη του υδρογονου σε ηλιο,τοτε με μια εκρηξη το ηλιο που δημιουργειται διαφευγει απο τον λευκο νανο. Αυτη η διαδικασια επεναλαμβανεται και την ονομαζουμε νοβα.Ενω στην σουπερνοβα καταστρεφεται ο λευκος νανος κατα την εκρηξη(η οποια ειναι και πολυ πιο ισχυρη).Θα πρεπει ομως η συνολικη μαζα του να υπερβει το οριο chandrasekhar(1.4 ηλιακες μαζες) Γιατι ομως στην σ.ν.δεν γινεται νωριτερα εκρηξη νοβα?Εχει να κανει με την πυκνοτητα ροης του υδρογονου στον λ.νανο?,Δηλαδη δεν προλαβαινει να συντηχτει σε ηλιο πριν το οριο chandra? Μαλλον οχι,γιατι στις σ.ν.1α παρατηρουμε απουσια υδρογονου στο φασμα. Ισως να υπαρει παλαιοτερο ποστ για το θεμα,αλλα τωρα ξερουμε οτι οι εκρηξεις νοβα ειναι αρκετα ισχυρες ωστε να δωσουν ακτινοβολια γ (πολυ επιταχυνομενα πρωτονια του ωστικου κυματος συγκρουονται με αλλα απο την ατμοσφαιρα του ερ.γιγαντα και διασπωνται σε μεσονια και ακτινεςγ). Ενω η παραπανω θεωρια δεν προεβλεπε κατι τετοιο.

Ειναι 2ος ηλιος.Και επειδη τα περισσοτερα αστερια ειναι διπλα,ξερουμε πια οτι πλανητες μπορουν να υπαρξουν στα περισσοτερα αστερια.Ετσι μεγαλωνει κατα πολυ ο αριθμος τους.

Δεν εχει νοημα να μιλαμε για χρονο εκτος συμπαντος,μιας και οι τρεις χωρικες και η μια χρονικη διασταση ειναι του συμπαντος μας.Πιο ευκολο ειναι να πουμε οτι το συμπαν υπαρχει απο την αρχη του χρονου,απλα τωρα αυτος κυλαει πιο γρηγορα για εμας(για ενα φωτονιο κυλαει πολυ πιο αργα). Εκτος συμπαντος υπαρχει μη χωρος και μη χρονος,οτι και να σημαινει αυτο.Με το φαινομενο του πληθωρισμου <φουσκωσε> αποτομα ο χωρος,αρα η υλη(ακτινοβολια)επεσε σε πυκνοτητα και ο χρονος αρχισε να κυλαει πιο αργα.

Επειδη δεν ζω πια στην Αθηνα τα τελευταια χρονια,ειχα καιρο να τον δω.Παλια συναντιομασταν συχνα(εκλειψεις,φυσικο).Ειχα ακουσει για την υγεια του,αλλα ελπιζα οπως ολοι μας να το ξεπερασει. Οσο μακρυα και να κοιταζουμε με τα τηλεσκοπια μας,παραμενουμε τρωτοι ανθρωποι με περιορισμενο χρονο ζωης.Αλλα ο Γιωργος εφυγε πολυ νωρις.Προλαβε ομως να ζησει την μαγεια της αστρονομιας και να ταξιδεψει με τον νου του ετη φωτος μακρυα. Θα σε θυμομαστε.

Μετα την περσινη πανελληνια στον Παρνωνα,η ερασιτεχνικη αστρονομια στην Ελλαδα δειχνει την ισχυ της σε καθε μεγαλο γεγονος.Ετσι και φετος ο ομορφος χωρος στους Φιλιππαιους γεμισε αστρονομους και τηλεσκοπια. Με ευχαριστησε το γεγονος οτι δεν ηξερα,τουλαχιστον φυσιογνωμικα,τους περισσοτερους που συναντησα.Δηλαδη,πολυς καινουργιος κοσμος,και παρολο που δεν μπορεσαν να ερθουν αρκετοι,κυριως απο Αθηνα και νοτια Ελλαδα και νησια,οι συμμετεχοντες εφτασαν τους 500. Ο ουρανος πολυ καλος,χωρις υγρασια η φωτορυπανση. Οι διοργανωτες πετυχαν να πανε ολα καλα,και η τοπικη φυση μας χαρισε πολλες υπεροχες εικονες. Μονη παρατηρηση το υπερφορτωμενο προγραμμα. Αντε και στοχος 1000 συμμετοχες την επομενη τριετια!

Μπραβο σας,ειναι κατι που μας ελλειπε,πολυ καλη δουλεια!