Δροσος Γεωργιος

Καταγράφηκε για πρώτη φορά η γέννηση μιας όρκας στη φύση (βίντεο) Παρατηρήθηκαν επίσης για πρώτη φορά οι πρώτες ώρες ζωής ενός νεογνού όρκας στο φυσικό του περιβάλλον. Επιστήμονες στη Νορβηγία κατέγραψαν για πρώτη φορά τη γέννηση μιας όρκας στη φύση, ένα μοναδικό γεγονός που απαθανατίστηκε σε εντυπωσιακές φωτογραφίες.Η παρατήρηση έγινε στα ανοιχτά του Σκέρβοϊ στον Αρκτικό Κύκλο κατά τη διάρκεια μιας εκδρομής παρακολούθησης φαλαινών. Ερευνητές και τουρίστες παρακολουθούσαν μια ομάδα όρκων να τρέφεται όταν ξαφνικά το νερό γύρω τους βάφτηκε κόκκινο από αίμα. «Παρακολουθούσαμε ήρεμα τη σίτιση όταν ξαφνικά, κοντά στο σκάφος, είδαμε αίμα να χύνεται παντού», έγραψε η Κρίσζτί Μπαλοτάι φωτογράφος και βιντεογράφος της εταιρείας Orca Channel, σε ανάρτησή της. «Αρχικά δεν είχα ιδέα τι συνέβαινε. Ένα δευτερόλεπτο αργότερα είδα ένα μικρό κεφαλάκι να ξεπροβάλλει από το νερό. Είχε μόλις γεννηθεί ένα μωρό όρκα δίπλα μας».Λίγο μετά τη γέννηση, η υπόλοιπη ομάδα με τις όρκες σχημάτισε έναν προστατευτικό κύκλο γύρω από το νεογνό. Οι όρκες κυρίως θηλυκά και νεαρά άτομα ήταν ιδιαίτερα δραστήριες σπρώχνοντας το μωρό προς την επιφάνεια για να πάρει αέρα. «Τις είδαμε να μεταφέρουν το μωρό στην πλάτη τους και να το κρατούν πάνω από το νερό για να αναπνεύσει. Δεν ήμουν σίγουρη αν ήταν ζωντανό» ανέφερε η Μπαλοτάι.Ερευνητές του Norwegian Orca Survey έστειλαν ένα drone πάνω από το κοπάδι για να δουν καλύτερα τι συνέβαινε ενώ πέντε άλλα σκάφη παρακολούθησης απομακρύνθηκαν για να μην ενοχλήσουν τις όρκες. Το drone αποκάλυψε ότι το μικρό δυσκολεύτηκε να μείνει στην επιφάνεια για τα πρώτα 15 λεπτά αλλά τελικά κατάφερε να κολυμπήσει μόνο του.«Η μητέρα ταυτοποιήθηκε ως η NKW-591, ένα γνωστό θηλυκό που παρακολουθούμε από το 2013», Έχει ήδη αποκτήσει αρκετούς απογόνους επομένως είναι έμπειρη μητέρα» αναφέρουν οι ερευνητές. «Το ραχιαίο πτερύγιο του μωρού ήταν ελαφρώς λυγισμένο κάτι φυσιολογικό τις πρώτες ώρες μετά τη γέννηση.Ήταν απίστευτο να βλέπεις κάτι τέτοιο να συμβαίνει στη φύση» σημείωσε η Μπαλοτάι.Η οργάνωση επιβεβαίωσε ότι αυτή είναι η πρώτη τεκμηριωμένη περίπτωση γέννησης όρκας στη φύση και της πρώτης ώρας ζωής ενός νεογνού. Οι ερευνητές παρακολούθησαν διακριτικά την ομάδα μέχρι να πέσει το σκοτάδι κρατώντας απόσταση άνω των 300 μέτρων και αποτρέποντας άλλα σκάφη να πλησιάσουν. Οι επιστήμονες ελπίζουν να ξανασυναντήσουν τη μητέρα και το μικρό τις επόμενες εβδομάδες ενώ στο μεταξύ αναλύουν τα δεδομένα που συνέλεξαν κατά τη διάρκεια και μετά τη γέννηση. «Η καταγραφή της επιβίωσης των νεογνών παραμένει ένας από τους βασικούς στόχους της μακροχρόνιας έρευνάς μας», δήλωσαν οι εκπρόσωποι του Norwegian Orca Survey.Αν και ανήκουν στην οικογένεια των δελφινιών, είναι στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο είδος δελφινιών, οι όρκες έγιναν περισσότερο γνωστές με τον όρο «φάλαινες δολοφόνοι» (killer whales) κάνοντας τους περισσότερους να πιστεύουν ότι πρόκειται για ένα σαρκοφάγο είδος φαλαινών. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πλήθος σημαντικών ερευνών για τις όρκες με τη βοήθεια σύγχρονων μέσων όπως drones που έχουν αποκαλύψει άγνωστα εντυπωσιακά στοιχεία για τον κόσμο τους, τις ικανότητες τους και την συμπεριφορά τους. Το νερό βάφεται κόκκινο καθώς μια όρκα γεννά το μωρό της. https://www.naftemporiki.gr/green/wildlife/2031139/katagrafike-gia-proti-fora-i-gennisi-mias-orkas-sti-fysi-vinteo/

H θερμοκρασία των μαύρων τρυπών με απλή φυσική. Η σημαντικότερη ανακάλυψη του βρετανικού φυσικού Στίβεν Χόκινγκ ήταν ότι «οι μαύρες τρύπες δεν είναι και τόσο μαύρες», καθώς εκπέμπουν θερμική ακτινοβολία σαν να ήταν θερμά σώματα, με απόλυτη θερμοκρασία που υπολογίζεται από μια εξίσωση γνωστή ως θερμοκρασία Hawking: , η οποία εκτός από τη μάζα της μαύρης τρύπας M, περιέχει μόνο θεμελιώδεις φυσικές σταθερές: τη σταθερά του Planck ℏ=h/2π, τη σταθερά παγκόσμιας έλξης G, την ταχύτητα του φωτός στο κενό c και την σταθερά του σταθερά του Boltzmann k. Παρατηρούμε ότι η θερμοκρασία μιας μαύρης τρύπας είναι αντιστρόφως ανάλογη με την μάζα της – όσο μικραίνει η μάζα της μαύρης τρύπας η θερμοκρασία της αυξάνεται.Η λεπτομερής απόδειξη της θερμοκρασίας Hawking απαιτεί προχωρημένες γνώσεις φυσικής και μαθηματικών. Μια εναλλακτική απλοποιημένη μέθοδος «απόδειξης» της εξ. (1) είναι η αναφορά στις κβαντικές διακυμάνσεις του κενού κοντά στον ορίζοντα των γεγονότων της μαύρης τρύπας. Πρόκειται για τη μέθοδο που χρησιμοποίησε ο ίδιος ο Χόκινγκ σε εκλαϊκευτικά βιβλία και ομιλίες(*). «Πώς όμως συνειδητοποίησε ο Χώκινγκ ότι, παρόλο που τίποτε δεν μπορεί να διαφύγει από τον ορίζοντα γεγονότων, ούτε καν το φως, μια μαύρη τρύπα μπορεί να εκπέμπει θερμότητα, σε πείσμα αυτής της αρχής; Η απάντηση βρίσκεται στο ότι ο Χώκινγκ αποφάσισε να διερευνήσει τον ορίζοντα γεγονότων υπό το πρίσμα της κβαντικής θεωρίας. Εκείνη την εποχή οι περισσότεροι φυσικοί θεωρούσαν ότι οι μαύρες τρύπες, αυτά τα υπερμαζικά κοσμολογικά σώματα που υπακούν στις αρχές της γενικής σχετικότητας, δεν είχαν ιδιαίτερη σχέση με την κβαντική θεωρία. Άλλωστε, η κβαντική θεωρία είναι ένας οδηγός προς τον μικρόκοσμο στο εσωτερικό του ατόμου. Ωστόσο, ο Χώκινγκ είχε ένα προαίσθημα, το οποίο κατά ένα μέρος το είχαν εμπνεύσει και οι συζητήσεις του στη Μόσχα (τον Σεπτέμβριο του 1973 με τους Ζέλντοβιτς και Σταρομπίνσκι), ότι αν μελετούσε από κβαντική σκοπιά το κενό στο εσωτερικό και στον περιβάλλοντα χώρο του ορίζοντα γεγονότων, θα προέκυπτε κάτι ενδιαφέρον. Ο ακριβής συλλογισμός του Χώκινγκ είναι περίπλοκος. Για να κατανοήσουμε όμως, έστω διαισθητικά, τι έκανε, πρέπει να αναλογιστούμε μία από τις πιο αλλόκοτες συνέπειες της περίφημης «αρχής της αβεβαιότητας» της κβαντικής φυσικής — αυτού που είναι γνωστό ως «ενέργεια κενού». Όπως υπονοείται και από τον όρο, το κενό είναι κάθε άλλο παρά αδρανές — σφύζει από δραστηριότητα. Ανά πάσα στιγμή εμφανίζονται από το πουθενά ριπές ενέργειας, οι οποίες δανείζονται ισοδύναμες ριπές ενέργειας από μια εξαιρετικά σύντομη στιγμή στο μέλλον. Τις περισσότερες φορές δεν αντιλαμβανόμαστε αυτές τις διακυμάνσεις επειδή η θετική ριπή ενέργειας που εμφανίζεται τη μια στιγμή αντισταθμίζεται από την αρνητική ριπή που ακολουθεί αμέσως μετά. Η αρνητική ενέργεια μπορεί να είναι παράξενη έννοια, αλλά υπάρχει! Αυτές οι ριπές ενέργειας παίρνουν πολλές μορφές. Μπορεί να εκδηλωθούν ως σωματίδια, όπως τα ηλεκτρόνια και τα ποζιτρόνια, ή ως φωτόνια ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας. Ο Χώκινγκ υπέθεσε ότι πάνω και ακριβώς έξω από τον ορίζοντα γεγονότων της μαύρης τρύπας αυτή η αντιστάθμιση διαταράσσεται. Η τεράστια καμπυλότητα του χώρου και του χρόνου σε αυτό το σημείο συνεπάγεται ότι ένα μέρος της αρνητικής ενέργειας που δημιουργείται αποσπάται από τη θετική ενέργεια την οποία κανονικά θα εξουδετέρωνε. Αυτή η θετική ενέργεια που παραμένει μπορεί να ακτινοβοληθεί από τη μαύρη τρύπα. Η αρνητική ενέργεια πέφτει μέσα στη μαύρη τρύπα. Και, καθώς είναι αρνητική ενέργεια, έχει το αποτέλεσμα να μειώνει τη μάζα της μαύρης τρύπας. Σε έναν εξωτερικό παρατηρητή φαίνεται σαν η μαύρη τρύπα να «εξαχνώνεται» και να συρρικνώνεται σιγά σιγά καθώς εκπέμπει ενέργεια – αυτή η ενέργεια αναφέρεται ως «ακτινοβολία Χώκινγκ». Το εξαιρετικά αξιοσημείωτο με τους υπολογισμούς του Χώκινγκ ήταν ότι χάρη σε αυτούς μπόρεσε να προβλέψει τη θερμοκρασία αυτής της ακτινοβολίας που εκλύεται από τον ορίζοντα γεγονότων. Είναι συνήθως πολύ χαμηλή, ένα μικρό κλάσμα του βαθμού πάνω από το απόλυτο μηδέν.( …) απόσπασμα από το βιβλίο «ΤΟ ΨΥΓΕΙΟ ΤΟΥ ΑΪΝΣΤΑΪΝ, Το ζεστό, το κρύο και η σημασία τους για το σύμπαν», Πωλ Σεν, Μετάφραση: Παναγιώτης Δρεπανιώτης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2025 Υπενθυμίζεται ότι ο ορίζοντας γεγονότων είναι η σφαιρική περιοχή που καθορίζει το μέγεθος της μαύρης τρύπας και στην περίπτωση μιας στατικής μαύρης τρύπας, έχει χαρακτηριστική ακτίνα που ονομάζεται ακτίνα Schwarzschild και δίνεται από την εξίσωση: , όπου Μ είναι η μάζα της μαύρης τρύπας, G η σταθερά βαρυτικής έλξης και c η ταχύτητα του φωτός στο κενό. Επιπλέον, οι κβαντικές διακυμάνσεις κοντά στον ορίζοντα των γεγονότων προκύπτουν από την αρχή της αβεβαιότητας του Heisenberg, σύμφωνα με την οποία η μικρότερη τιμή του γινομένου της αβεβαιότητας στην ενέργεια ΔE επί την διάρκεια Δt του φαινομένου θα είναι: . Αν η ενέργεια του κενού ήταν συνεχώς ακριβώς ίση με μηδέν (ΔE=0), τότε θα έπρεπε και ℏ=0, κάτι που δεν ισχύει. Επομένως το κενό δεν μπορεί να είναι «τέλειο», και πρέπει να εμφανίζει κβαντικές διακυμάνεις, παράγοντας στιγμιαία εικονικά σωματίδια που εξαφανίζονται μετά από χρoνικό διάστημα . Αυτά τα σωματίδια δεν παραβιάζουν την αρχή διατήρησης της ενέργειας, αφού η ύπαρξή τους είναι στιγμιαία και καλύπτεται από τη σχέση αβεβαιότητας. Επειδή όμως το ηλεκτρικό φορτίο είναι επίσης διατηρούμενο μέγεθος, αλλά δεν καλύπτεται από την αρχή της αβεβαιότητας, οι εικονικές διακυμάνσεις εμφανίζονται πάντα σε ζεύγη σωματιδίου–αντισωματιδίου με συνολικό φορτίο μηδέν· π.χ. ηλεκτρόνιο και ποζιτρόνιο. Επειδή η ταχύτητα του φωτός c είναι η μέγιστη επιτρεπτή ταχύτητα, προκύπτει ότι η αβεβαιότητα στη θέση Δx δεν μπορεί να είναι μικρότερη από , έτσι ώστε .Οι κβαντικές διακυμάνσεις κοντά στον ορίζοντα μπορούν να καταλήξουν, εκτός από την φυσιολογική εξαφάνιση των εικονικών σωματιδίων, και σε διαχωρισμό του ζεύγους: το ένα να πέφτει μέσα στη μαύρη τρύπα με αρνητική ενέργεια, ενώ το άλλο διαφεύγει ως πραγματικό σωματίδιο με θετική ενέργεια, διατηρώντας τη συνολική ενέργεια. Ένας απομακρυσμένος παρατηρητής αντιλαμβάνεται τα εκπεμπόμενα αυτά σωματίδια ως θερμική ακτινοβολία με θερμοκρασία που δίνεται από την εξίσωση (1).Για έναν απομακρυσμένο παρατηρητή, η επίδραση των κβαντικών διακυμάνσεων κοντά στον ορίζοντα γίνεται αντιληπτή ως θερμική ακτινοβολία με θερμοκρασία THΑς ξεκινήσουμε με ένα ζεύγος σωματιδίων που απέχουν απόσταση r από το κέντρο ενός σφαιρικού ουράνιου σώματος μάζας M και διαχωρίζονται σε απόσταση όπου l≪r μεταξύ τους. Σε κάθε σωματίδιο ασκείται δύναμη: και . Η διαφορά των μέτρων δυνάμεων είναι: , για l≪r . Αυτή η διαφορά που οφείλεται στην ανομοιογένεια του βαρυτικού πεδίου είναι ανάλογη με την διαφορά των μέτρων των επιταχύνσεων που αποκτά το κάθε σωματίδιο που τείνει να τα διαχωρίσει.Η ενέργεια που απαιτείται για να διαχωριστούν τα δυο σωματίδια σε απόσταση l μπορεί να εκφραστεί ως: .Αν θέσουμε όπου r την ακτίνα Schwarzschild και από την ισοδυναμία μάζας-ενέργειας του Αϊνστάιν, παίρνουμε: Θεωρούμε, σύμφωνα με την εξ. (2), ότι η απόσταση στην οποία μπορούν να διαχωριστούν δύο εικονικά σωματίδια είναι και επιπλέον ότι . Με αυτές τις συνθήκες η εξ. (3) γράφεται ως και επιλύοντας ως προς E έχουμε: .Αλλά τα σωματίδια της ακτινοβολίας Hawking είναι θερμικά, επομένως η ενέργειά τους θα είναι , όπου T είναι η απόλυτη θερμοκρασία και k=η σταθερά του Boltzmann. Χρησιμοποιώντας την εξ. (4) προκύπτει η εξ. (1) που εκφράζει την θερμοκρασία Hawking: , χωρίς τον αριθμητικό παράγοντα 1/8π. Η θερμοκρασία Hawking έχει αναγνωριστεί ως μία από τις σημαντικότερες επιστημονικές ανακαλύψεις του 20ού αιώνα και αποτελεί καθοριστικό βήμα για την κατανόηση του σύμπαντος. πηγή: https://arxiv.org/abs/2510.21790 (*) Η συνήθης ερμηνεία της ακτινοβολίας Hawking μέσω των «εικονικών ζευγών σωματιδίων» είναι λανθασμένη επειδή παρουσιάζει τα εικονικά σωματίδια ως πραγματικά διαχωρίσιμα σωματίδια και δεν εξηγεί με ακρίβεια τον τρόπο διατήρησης της ενέργειας και την απώλεια μάζας της μαύρης τρύπας.. Μπορεί και ο ίδιος ο Hawking να χρησιμοποίησε αυτή την εκλαϊκευτική εικόνα, στις εξειδικευμένες δημοσιεύσεις του όμως εξήγησε την ακτινοβολία χρησιμοποιώντας την κβαντική θεωρία πεδίου σε καμπύλο χωροχρόνο. μικρότερη από φωτ.1

Ένα ρυάκι από αστρική στάχτη. Η πρώτη εικόνα από το τηλεσκόπιο Vera C. Rubin αποκάλυψε μια αστρική «ουρά» στον εντυπωσιακό γαλαξία Μ61 που θα μπορούσε να εξηγήσει τις μυστηριώδεις ιδιότητές του.Το τηλεσκόπιο Vera C. Rubin αποκάλυψε ότι ο γαλαξίας M61 διαθέτει μια μακριά αστρική ουρά, η οποία δεν είχε εντοπιστεί μέχρι σήμερα. H νέα εικόνα του γαλαξία M61 με το αστρικό ρεύμα να τον ακολουθεί του δίνει μια ιδιομορφία, όχι όμως τόσο έντονη ώστε να συμπεριληφθεί στον άτλαντα ιδιόμορφων γαλαξιών που δημιούργησε ο αντισυμβατικός αστρονόμος Halton Arp.Λίγους μήνες μετά την πολυαναμενόμενη έναρξη λειτουργίας του, το αστεροσκοπείο Vera C. Rubin, αρχίζει να τηρεί την υπόσχεσή του να ξαναγράψει την κοσμική ιστορία. Η κολοσσιαία κάμερα του αστεροσκοπείου – που βρίσκεται στην κορυφή ενός βουνού στη Χιλή, αν και δεν έχει ξεκινήσει ακόμα την επίσημη επιστημονική του έρευνα, αλλά εξετάζοντας απλώς την πρώτη δοκιμαστική εικόνα του, οι αστρονόμοι εξεπλάγησαν: εντόπισαν ένα ευθύγραμμο ίχνος φωτός, ένα αστρικό ρεύμα, σαν ουρά του γνωστού γαλαξία Messier 61, που δείχνει ότι ο εν λόγω γαλαξίας κάποτε διέλυσε έναν πολύ μικρότερο. Οι αστρονόμοι ανέφεραν τα ευρήματά τους στο περιοδικό Research Notes of the American Astronomical Society. A tail that tells tales Ο γαλαξίας Messier 61 εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1779 στο σμήνος γαλαξιών της Παρθένου και έκτοτε έχει τραβήξει την προσοχή των αστρονόμων. Είναι πολύ γνωστός γιατί φιλοξενεί πληθώρα σουπερνόβα και παράγει νέα άστρα με εκπληκτικά υψηλό ρυθμό. Οι αστρονόμοι έχουν χρησιμοποιήσει μερικά ισχυρά τηλεσκόπια — συμπεριλαμβανομένων των διαστημικών τηλεσκοπίων James Webb και Hubble — για να αποκαλύψουν τη δομή του γαλαξία. Αλλά παρά την εντατική μελέτη του, κανείς δεν είχε βρει ποτέ αυτό το αστρικό ρεύμα.Η αστρική ουρά έχει μήκος 55 κιλοπαρσέκ ή 180.000 έτη φωτός, καθιστώντας την ένα από τα μεγαλύτερα ρυάκια αστρικής στάχτης που ανακαλύφθηκαν μέχρι σήμερα. Πιθανότατα προήλθε από έναν νάνο γαλαξία (ας τον πούμε Aschenbach), ο θάνατος του οποίου προήλθε από την βαρυτική του αλληλεπίδραση με τον γαλαξία Messier 61. Μια τέτοια αλληλεπίδραση θα μπορούσε να έχει ενισχύσει τον σχηματισμό άστρων στον Messier 61 και ίσως να εξηγήσει ορισμένες από τις ιδιομορφίες του γαλαξίαΗ πρώτη εικόνα του τηλεσκοπίου Rubin καταγράφει δέκα εκατομμύρια γαλαξίες κι αυτό είναι μόνο το ορεκτικό για τις παρατηρήσεις που θα ακολουθήσουν. Στην επόμενη δεκαετία, το Rubin αναμένεται να καταγράψει με λεπτομέρεια 20 δισεκατομμύρια γαλαξίες – περισσότερους από οποιοδήποτε άλλο παρατηρητήριο μέχρι σήμερα. πηγή: www.scientificamerican.com

Εταιρεία Πυραύλων και Διαστήματος Energia Το Soyuz MS-29 φτάνει στο Μπαϊκονούρ Ενώ το επανδρωμένο Soyuz MS-28 ετοιμάζεται να παραδώσει το πλήρωμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) στις 27 Νοεμβρίου, το νέο επανδρωμένο διαστημόπλοιο έχει ολοκληρώσει όλες τις δοκιμές ελέγχου στο εργοστάσιο και, αφού ταξίδεψε χιλιάδες χιλιόμετρα σιδηροδρομικώς, έφτασε στο κοσμοδρόμιο. Η εκτόξευση του Soyuz MS-29 έχει προγραμματιστεί για το καλοκαίρι του 2026. Στο RSC Energia, πριν σταλεί στο Μπαϊκονούρ, το διαστημόπλοιο υποβλήθηκε σε μια σειρά δοκιμών, συμπεριλαμβανομένων δοκιμών σε θάλαμο κενού, ελέγχων όλων των συστημάτων του, εξοπλισμού συντήρησης και υλικού. Ωστόσο, μετά το μακρύ ταξίδι του, θα υποβληθεί σε μια σειρά παρόμοιων δοκιμών. Στο κοσμοδρόμιο, οι ειδικοί της Energia: -️ πραγματοποίησαν εξωτερική επιθεώρηση του διαστημικού σκάφους· -️ έλεγξαν τον μηχανισμό ανάπτυξης των ηλιακών πάνελ· -️ ξεκίνησαν δοκιμαστικές λειτουργίες των συστημάτων του διαστημικού σκάφους. Το επανδρωμένο διαστημόπλοιο θα τεθεί στη συνέχεια σε ναφθαλίνη μέχρι να ξεκινήσουν οι προετοιμασίες εκτόξευσης. Αυτές συνήθως ξεκινούν αρκετούς μήνες νωρίτερα. Πριν από την εκτόξευση, το Soyuz MS-29 θα υποβληθεί σε έναν ακόμη γύρο δοκιμών. Δεν υπάρχει περιθώριο για υπερβολικές αντιδράσεις: οι προετοιμασίες έχουν βελτιωθεί μετά από δεκαετίες εμπειρίας. Αυτό το καλοκαίρι, το διαστημόπλοιο θα μεταφέρει τους κοσμοναύτες της Roscosmos σε τροχιά, πράγμα που σημαίνει ότι απλά δεν υπάρχει περιθώριο για σφάλματα. https://vk.com/rsc_energia?w=wall-167742670_23538

Τζέιμς Γουάτσον. (1928-2025) Στις 6 Νοεμβρίου 2025 έφυγε από τη ζωή ο Αμερικανός βιολόγος Τζέιμς Γουάτσον σε ηλικία 97 ετών. Ήταν γνωστός για την ανακάλυψη της διπλής έλικας του DNA το 1953, μαζί με τον Φράνσις Κρικ. Για αυτή την ανακάλυψη οι Γουάτσον και Κρικ (μαζί με τον Μόρις Γουίλκινς) τιμήθηκαν με το Νόμπελ Φυσιολογίας το 1962. O James D. Watson αναφέρει χαρακτηριστικά στο βιβλίο του «Η διπλή έλικα»: «….Ο Francis και εγώ στεκόμασταν από πάνω της (την αδερφή του Watson) ενώ εκείνη δακτυλογραφούσε το άρθρο των εννιακοσίων λέξεων που άρχιζε ως εξής: «Επιθυμούμε να προτείνουμε μια δομή για το άλας του δεοξυριβονουκλεϊκού οξέος (D.N.A.) H δομή αυτή έχει καινούργια χαρακτηριστικά που παρουσιάζουν μεγάλο βιολογικό ενδιαφέρον». Την Τρίτη το χειρόγραφο στάλθηκε στο γραφείο του Bragg και την Τετάρτη 2 Απριλίου έφυγε προς τους εκδότες του «Nature»…». Τελικά, το άρθρο δημοσιεύθηκε στις 25 Απριλίου του 1953, και ήταν το σημαντικότερο γεγονός της βιολογίας μετά το βιβλίο του Δαρβίνου.Στα τελευταία χρόνια η φήμη του Γουάτσον αμαυρώθηκε από δημόσιες δηλώσεις που θεωρήθηκαν αντιεπιστημονικές και ρατσιστικές σχετικά με τη γενετική και τη φυλή, κάτι που τον οδήγησε στον αποκλεισμό του από το επιστημονικό κατεστημένο. Πολλά μπορούν να ειπωθούν για την συμπεριφορά και τον χαρακτήρα του Γουάτσον (όπως υπονοεί και ο Erwin Chargaff με τη φράση του «αν οι πυγμαίοι ρίχνουν γιγάντιες σκιές, είναι επειδή νυχτώνει»), αλλά σήμερα ας θυμηθούμε στις καλές του στιγμές: Η ακαδημαϊκή του πορεία Ο Γουότσον γεννήθηκε στο Σικάγο το 1928 και σπούδασε ζωολογία στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, συνεχίζοντας με διδακτορικό στη γενετική στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα. Το 1951 εντάχθηκε στο Εργαστήριο Cavendish του Κέιμπριτζ, όπου γνώρισε τον Κρικ. Η δημοσίευση της ανακάλυψης του DNA το 1953 περιείχε τη διάσημη φράση ότι η δομή που πρότειναν «υποδεικνύει έναν πιθανό μηχανισμό αντιγραφής του γενετικού υλικού», μία από τις σημαντικότερες επισημάνσεις στην ιστορία της βιολογίας.Μετά το επίτευγμα αυτό, ο Γουότσον ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και αργότερα ανέλαβε τη διεύθυνση του Cold Spring Harbor Laboratory, το οποίο μετέτρεψε σε διεθνές κέντρο μοριακής βιολογίας. Το 1990 ανέλαβε την ηγεσία του Προγράμματος Ανθρώπινου Γονιδιώματος, αλλά παραιτήθηκε όταν διαφώνησε με την πρόθεση κατοχύρωσης πατεντών για τμήματα του DNA, υποστηρίζοντας ότι η γνώση πρέπει να παραμείνει δημόσιο αγαθό.Ωστόσο, η υστεροφημία του αμαυρώθηκε από δηλώσεις που θεωρήθηκαν ρατσιστικές, ιδιαίτερα όταν ισχυρίστηκε ότι η ευφυΐα των Αφρικανών είναι «χαμηλότερη». Παρά τις συγγνώμες του, παρέμεινε απομονωμένος από την επιστημονική κοινότητα.Παρά την προκλητική του προσωπικότητα και τις αντιφάσεις του, ο Γουότσον άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία της επιστήμης, όχι μόνο ως συνδημιουργός της θεωρίας της διπλής έλικας, αλλά και ως προσωπικότητα που ενσάρκωσε τη σύγκρουση μεταξύ ιδιοφυΐας και ηθικής στην έρευνα. Η ιστορική δημοσίευση για την ανακάλυψη της διπλής έλικας του DNA στο Nature στις 25 Απριλίου 1953. Συγγραφείς ήταν οι J.D. Watson και o φυσικός F.H.C. Crick. https://physicsgg.me/2025/11/08/τζέιμς-γουάτσον-1928-2025/

Rocket and Space Corporation Energia Σας λέμε τα ΠΑΝΤΑ για τον διαστημικό περίπατο στον ISS Ο Sergey Ryzhikov και ο Alexey Zubritsky πέρασαν σχεδόν επτά ώρες στο διάστημα. Αυτός ο διαστημικός περίπατος ήταν ο 65ος (μεταξύ των προγραμματισμένων) και, κατά μία έννοια, ένα ορόσημο. Οι κοσμοναύτες της Roscosmos εργάστηκαν στην επιφάνεια του σταθμού για 6 ώρες και 54 λεπτά, ολοκληρώνοντας με επιτυχία όλες τις βασικές εργασίες. Ο επιστημονικός εξοπλισμός για το δεύτερο στάδιο του διαστημικού πειράματος Impulse εγκαταστάθηκε στην επιφάνεια της μονάδας Nauka. Η κύρια συσκευή είναι ο εγχυτήρας παλμών. Είναι κυριολεκτικά ένα πιστόλι πλάσματος! Ο εγχυτήρας παλμών πλάσματος, γνωστός και ως IPI-500, θα μελετήσει πώς οι ηλεκτροκινητήρες επηρεάζουν την ιονόσφαιρα. Τι είναι; Ουσιαστικά, είναι πλάσμα - φορτισμένα σωματίδια στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας της Γης. Οι ειδικοί κάποτε έμαθαν να χρησιμοποιούν αυτό το "στρώμα" για να αντανακλούν ραδιοκύματα και να μεταδίδουν σήματα σε μεγάλες αποστάσεις. Το ερώτημα για το πόσο μια τροχιακή συσκευή μπορεί να επηρεάσει τις διαταραχές στην ιονόσφαιρα (οι οποίες, μεταξύ άλλων, επηρεάζουν τη λειτουργία κάθε είδους ηλεκτρονικών και συστημάτων επικοινωνίας) παραμένει ανοιχτό. Αναζητήστε τον εγχυτήρα στη φωτογραφία: είναι διακριτικός—πορτοκαλί Ένα άλλο σημαντικό καθήκον σε αυτό το στάδιο του πειράματος είναι η προστασία του διαστημικού σκάφους από πιθανές δυσλειτουργίες που προκαλούνται από ηλεκτροκινητήρες. Άλλωστε, το ηλεκτροστατικό φορτίο συσσωρεύεται στο σημείο εγκατάστασης. Φυσικά, είναι σημαντικό όχι μόνο να επηρεάζονται αλλά και να καταγράφονται τα αποτελέσματα. Η δεύτερη μονάδα IPI-500 εγκαταστάθηκε επίσης στη Nauka, αλλά σε μια ελαφρώς διαφορετική τοποθεσία. Θα καταγράφει δεδομένα σχετικά με τις επιπτώσεις στην ιονόσφαιρα και στον ίδιο τον σταθμό. Συνεχίζοντας με το πείραμα Ekran-M, οι κοσμοναύτες ανέκτησαν μια κασέτα με παρασκευασμένα δείγματα αρσενικούχου γαλλίου από την εγκατάσταση ανάπτυξης ημιαγωγών του διαστημικού σκάφους και εγκατέστησαν μια άλλη. Είναι σημαντικό να κάνουμε τα πάντα με τη μέγιστη προσοχή και να παραδώσουμε τα αποτελέσματα στους συναδέλφους μας στο ISP SB RAS ασφαλείς και αβλαβείς. Υπέροχες φωτογραφίες από τον Oleg Platonov! Κατάφερε επίσης να βγάλει μια ωραία selfie https://vk.com/rsc_energia?w=wall-167742670_23536

Η Microsoft ιδρύει τμήμα «ανθρωπιστικής υπερνοημοσύνης» Στόχος η ανάπτυξης τεχνολογιών ΑΙ με ουσιαστικό όφελος για τον άνθρωπο. Πρόσφατα η Metα (μητρική εταιρεία των Facebook και Instagram) ανακοίνωσε τη δημιουργία τμήματος ανάπτυξης τεχνολογιών «υπερνοημοσύνης» και τον ίδιο δρόμο ακολουθεί η Microsoft που έκανε γνωστό ότι δημιουργεί ένα νέο τμήμα με στόχο την ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης που θα είναι πολύ πιο ικανή από τον άνθρωπο σε ορισμένους τομείς ξεκινώντας από τη διάγνωση ασθενειών.Η ομάδα του νέου τμήματος θα ονομάζεται MAI Superintelligence Team και ακολουθεί παρόμοιες προσπάθειες από εταιρείες όπως η Metα, η Safe Superintelligence Inc και άλλες που επιδιώκουν τεχνολογικά άλματα αν και πολλοί ειδικοί αμφισβητούν το κατά πόσο μπορούν να επιτύχουν τέτοιες φιλοδοξίες χωρίς ριζοσπαστικές νέες ανακαλύψεις.Η Metα, για παράδειγμα, φέτος προσέφερε μπόνους υπογραφής έως και 100 εκατομμύρια δολάρια για να προσελκύσει κορυφαία ταλέντα στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Μουσταφά Σουλεϊμάν που ηγείται της προσπάθειας της Microsoft δεν σχολίασε αν παρόμοιες προσφορές ή «μεταγραφές» είναι ακόμη στο τραπέζι ωστόσο τόνισε ότι η Microsoft AI θα συνεχίσει να στρατολογεί ερευνητές από κορυφαία εργαστήρια ενώ θα στελεχώσει τη νέα ομάδα με υπάρχον προσωπικό και τον Κάρεν Σιμονιάν ως επικεφαλής επιστήμονα.Η προσέγγιση της Microsoft, ωστόσο, έχει μια ιδιαιτερότητα. Όπως εξήγησε στο πρακτορείο Reuters ο Σουλεϊμάν, η εταιρεία δεν επιδιώκει τη δημιουργία μιας «γενικής» τεχνητής νοημοσύνης (AGI), δηλαδή μιας μηχανής απεριόριστων ικανοτήτων όπως επιδιώκουν ορισμένοι ανταγωνιστές της. Ο λόγος είναι ότι δεν πιστεύει πως πλήρως αυτόνομες και αυτοβελτιούμενες μηχανές μπορούν να ελεγχθούν, παρά τις συνεχιζόμενες έρευνες για το πώς θα μπορούσε η ανθρωπότητα να τις «κρατήσει υπό έλεγχο».Αντίθετα, η Microsoft έχει ένα διαφορετικό όραμα: τη λεγόμενη «ανθρωπιστική υπερνοημοσύνη» (humanist superintelligence), μια τεχνολογία που στοχεύει στην επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων με πραγματικό όφελος για τον άνθρωπο. «Ο ανθρωπισμός απαιτεί να ρωτάμε πάντα: εξυπηρετεί αυτή η τεχνολογία τα ανθρώπινα συμφέροντα;» δήλωσε ο Σουλεϊμάν.Οι θεωρητικοί και οι προγραμματιστές της AI συζητούν εδώ και χρόνια αν η τεχνολογία αυτή αποτελεί επικείμενο κίνδυνο για την ανθρωπότητα ή αν τα προβλήματα που φέρνει — όπως μεροληψία και έλλειψη διαφάνειας — είναι διαχειρίσιμα.Ο Σουλεϊμάν ανέφερε ότι η ομάδα της Microsoft θα επικεντρωθεί σε εξειδικευμένα μοντέλα που θα επιτυγχάνουν «υπερανθρώπινες επιδόσεις» χωρίς να ενέχουν «ουσιαστικά κανέναν υπαρξιακό κίνδυνο». Έδωσε ως παραδείγματα AI για αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες ή για ανάπτυξη νέων μορίων — αναφορά στο AlphaFold της DeepMind, το οποίο προβλέπει τη δομή των πρωτεϊνών. Να σημειωθεί ότι ο Σουλεϊμάν ήταν συνιδρυτής της DeepMind.Όσον αφορά τη διάγνωση ασθενειών τομέα που ενδιαφέρει ιδιαίτερα την AI και στον οποίο η Microsoft έχει ήδη επενδύσε, ο Σουλεϊμάν είπε ότι η εταιρεία έχει «ορατότητα προς μια ιατρική υπερνοημοσύνη μέσα στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια».Η προσπάθεια βασίζεται σε AI που μπορεί να συλλογίζεται και να λύνει προβλήματα, αν και, όπως παραδέχτηκε, απαιτούνται ακόμα σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις. Εάν όμως επιτευχθεί, «θα μπορούσε να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής και να προσφέρει σε όλους περισσότερα υγιή χρόνια ζωής, επειδή θα μπορούμε να εντοπίζουμε έγκαιρα ασθένειες που σήμερα δεν προλαμβάνονται. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2030316/i-microsoft-idryei-tmima-anthropistikis-ypernoimosynis/

«Το Σύμπαν πάτησε φρένο και οδηγείται σε αυτοκαταστροφή» αναφέρει νέα ανατρεπτική κοσμολογική μελέτη. Νέα ευρήματα υποδεικνύουν επιβράδυνση και όχι επιτάχυνση της διαστολής του Σύμπαντος. Με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society» ομάδα αστρονόμων θέτει σε αμφισβήτηση την κοσμολογική θεωρία που έχει τιμηθεί με Νόμπελ Φυσικής σύμφωνα με την οποία η διαστολή του Σύμπαντος επιταχύνεται υποστηρίζοντας ότι βρισκόμαστε πλέον σε φάση επιβράδυνσης της διαστολής.Αν η μελέτη αυτή επιβεβαιωθεί αυτό θα αλλάξει άρδην όσα πιστεύαμε για το μέλλον του Σύμπαντος καθώς θα σήμαινε ότι αντί να επεκτείνεται για πάντα το Σύμπαν θα μπορούσε τελικά να καταρρεύσει προς τα μέσα σε ένα αντίστροφο Big Bang που είναι γνωστό ως Μεγάλη Σύνθλιψη.Η θεωρία της «Μεγάλης Σύνθλιψης» υποστηρίζει ότι κάποια στιγμή η διαστολή σταματήσει η βαρύτητα θα υποχρεώσει το Σύμπαν να καταρρεύσει και να αυτοκαταστραφεί δημιουργώντας όμως ταυτόχρονα τις συνθήκες για την εκδήλωση μιας νέας Μεγάλης Έκρηξης από την οποία θα προκύψει ένα καινούργιο Σύμπαν.Οι ερευνητές υποστηρίζουν επίσης ότι οι παρατηρήσεις τους δείχνουν πως η σκοτεινή ενέργεια, η μυστηριώδης δύναμη που θεωρείται υπεύθυνη για την επιτάχυνση της διαστολής του Σύμπαντος, αποδυναμώνεται με την πάροδο του χρόνου.«Η μελέτη μας δείχνει ότι το Σύμπαν έχει ήδη εισέλθει σε μια φάση επιβραδυνόμενης διαστολής στην τωρινή εποχή και ότι η σκοτεινή ενέργεια εξελίσσεται με τον χρόνο πολύ ταχύτερα απ’ ό,τι πιστεύαμε. Αν αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, θα σηματοδοτήσουν μια τεράστια αλλαγή παραδείγματος στην κοσμολογία, από τότε που ανακαλύφθηκε η σκοτεινή ενέργεια» δήλωσε ο καθηγητής Γιανγκ-Γουκ Λι του Πανεπιστημίου Yonsei στη Νότια Κορέα, που ηγήθηκε της έρευνας. «Αν αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, θα σηματοδοτήσουν μια τεράστια αλλαγή παραδείγματος στην κοσμολογία, από τότε που ανακαλύφθηκε η σκοτεινή ενέργεια πριν από 27 χρόνια». Η θεωρία Η ανακοίνωση αναμένεται να προκαλέσει έντονο σκεπτικισμό, αλλά καθώς το ερευνητικό πρόγραμμα DESI είχε καταλήξει σε παρόμοιο συμπέρασμα νωρίτερα φέτος, μια σφοδρή επιστημονική διαμάχη έχει ήδη ξεκινήσει σχετικά με τη φύση της σκοτεινής ενέργειας και την τελική μοίρα του Σύμπαντος.Η νέα μελέτη εστιάζει στην αξιοπιστία των παρατηρήσεων μακρινών σουπερνόβα (εκρήξεων άστρων), πάνω στις οποίες βασίστηκε η ανακάλυψη της σκοτεινής ενέργειας ανακάλυψη που βραβεύτηκε με Νόμπελ Φυσικής το 2011. «Έχουν περάσει 27 χρόνια από τότε που ανακαλύψαμε τη σκοτεινή ενέργεια και το επιταχυνόμενο Σύμπαν. Υπήρχε όμως μια βασική υπόθεση που αποδείχθηκε λανθασμένη. Είναι σαν να κουμπώνεις ένα πουκάμισο με το πρώτο κουμπί στραβά».Μέχρι τη δεκαετία του 1990 οι αστρονόμοι πίστευαν ότι η βαρύτητα θα λειτουργούσε ως κοσμικό φρένο επιβραδύνοντας σταδιακά τη διαστολή του Σύμπαντος τραβώντας τους γαλαξίες ξανά κοντά μεταξύ τους.Αυτή η άποψη ανατράπηκε όταν οι επιστήμονες μέτρησαν για πρώτη φορά τον ρυθμό διαστολής του Σύμπαντος μέσω εκρήξεων σουπερνόβα τύπου Ia. Αυτές οι εκρήξεις σουπερνόβα θεωρούνταν εξαιρετικά ομοιόμορφες στη φωτεινότητά τους πράγμα που τις έκανε ιδανικές ως «στάνταρ κεριά» για τη μέτρηση αποστάσεων. Μετρώντας τη μετατόπιση προς το ερυθρό λόγω της διαστολής του Σύμπαντος οι αστρονόμοι διαπίστωσαν ότι οι μακρινές εκρήξεις σουπερνόβα ήταν πιο αμυδρές απ’ ό,τι αναμενόταν πράγμα που ερμηνεύθηκε ως επιτάχυνση της διαστολής. Τα ευρήματα Ωστόσο, τα νέα δεδομένα προσφέρουν μια εναλλακτική εξήγηση. Αναλύοντας την ηλικία 300 γαλαξιών που φιλοξενούσαν σουπερνόβα οι ερευνητές κατέληξαν ότι υπάρχουν διαφορές στις ιδιότητες των άστρων του πρώιμου σύμπαντος, οι οποίες τα κάνουν να παράγουν λιγότερο φωτεινές εκρήξεις.Αφού διόρθωσαν αυτή τη συστηματική απόκλιση, διαπίστωσαν ότι το Σύμπαν εξακολουθεί να διαστέλλεται, αλλά με μειούμενο ρυθμό, γεγονός που δείχνει ότι η σκοτεινή ενέργεια εξασθενεί. Αν η σκοτεινή ενέργεια συνεχίσει να μειώνεται μέχρι να γίνει αρνητική τότε το Σύμπαν προβλέπεται θεωρητικά να τερματίσει τη ζωή του σε μια Μεγάλη Σύνθλιψη.Ο καθηγητής Κάρλος Φρενκ κοσμολόγος στο Πανεπιστήμιο του Durham στη Βρετανία που δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι τα ευρήματα αξίζουν προσοχής: «Είναι σίγουρα ενδιαφέρον. Είναι προκλητικό. Ίσως είναι λάθος. Δεν μπορείς όμως να το απορρίψεις. Παρουσίασαν μια μελέτη με συναρπαστικά αποτελέσματα και πολύ βαθιές συνέπειες». https://www.naftemporiki.gr/techscience/2030331/to-sympan-patise-freno-kai-odigeitai-se-aytokatastrofi-anaferei-nea-anatreptiki-kosmologiki-meleti/

Παρουσιάστηκε το προσχέδιο του άτλαντα του ανθρώπινου εγκεφάλου. Ανοίγονται νέοι δρόμου στην αντιμετώπιση νευρολογικών παθήσεων. Επιστημονική ομάδα ανακοίνωσε την επίτευξη ενός σημαντικού ορόσημου σε μια φιλόδοξη πρωτοβουλία χαρτογράφησης του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσονται και ωριμάζουν τα διάφορα είδη εγκεφαλικών κυττάρων από τα πρώτα εμβρυϊκά στάδια έως την ενηλικίωση. Η γνώση αυτή θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους για την αντιμετώπιση νευρολογικών παθήσεων όπως ο αυτισμός και η σχιζοφρένεια.Οι ερευνητές ανακοίνωσαν ότι ολοκλήρωσαν το πρώτο προσχέδιο ενός «άτλαντα» του αναπτυσσόμενου ανθρώπινου εγκεφάλου καθώς και του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου των θηλαστικών.Η έρευνα επικεντρώθηκε στα εγκεφαλικά κύτταρα ανθρώπων και ποντικών, ενώ περιελάμβανε και ορισμένα δεδομένα από εγκεφάλους πιθήκων. Στο πρώτο αυτό στάδιο, οι επιστήμονες χαρτογράφησαν την εξέλιξη διαφορετικών τύπων εγκεφαλικών κυττάρων – παρακολουθώντας πώς γεννιούνται, διαφοροποιούνται και ωριμάζουν ώστε να αποκτήσουν μοναδικές λειτουργίες. Παράλληλα, παρακολούθησαν ποιες γονιδιακές λειτουργίες ενεργοποιούνται ή απενεργοποιούνται στα κύτταρα αυτά με την πάροδο του χρόνου.Οι επιστήμονες εντόπισαν βασικά γονίδια που ελέγχουν κρίσιμες διεργασίες του εγκεφάλου αλλά και κοινά στοιχεία στην ανάπτυξη εγκεφαλικών κυττάρων μεταξύ ανθρώπων και άλλων ζώων. Παράλληλα, ανακάλυψαν μοναδικά χαρακτηριστικά του ανθρώπινου εγκεφάλου συμπεριλαμβανομένης της ύπαρξης άγνωστων έως σήμερα τύπων κυττάρων. Τα ευρήματα Η μελέτη αποτελεί μέρος του προγράμματος BRAIN Initiative Cell Atlas Network (BICAN) των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ (NIH), μιας διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας που στοχεύει στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου άτλαντα του ανθρώπινου εγκεφάλου.«Ο εγκέφαλός μας έχει χιλιάδες τύπους κυττάρων με εντυπωσιακή ποικιλομορφία στις ιδιότητες και στις λειτουργίες τους. Αυτά τα διαφορετικά κύτταρα συνεργάζονται για να παράγουν τις συμπεριφορές, τα συναισθήματα και τη σκέψη μας», εξήγησε η νευροεπιστήμονας Χονγκζούι Ζενγκ, διευθύντρια επιστήμης εγκεφάλου στο Ίδρυμα Allen στο Σιάτλ και επικεφαλής σε δύο από τις μελέτες.Οι ερευνητές έχουν ήδη εντοπίσει πάνω από 5,000 τύπους κυττάρων στον εγκέφαλο του ποντικού και θεωρούν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει τουλάχιστον τόσους και πιθανότατα περισσότερους.«Ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος είναι μια εξαιρετικά μυστηριώδης δομή, επειδή είναι δύσκολα προσβάσιμη, αποτελείται από πολυάριθμους διαφορετικούς τύπους κυττάρων και αλλάζει ραγδαία. Ενώ γνωρίζαμε τις γενικές φάσεις της ανάπτυξης του εγκεφάλου, τώρα έχουμε μια πολύ πιο λεπτομερή εικόνα για τα επιμέρους “κομμάτια” του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου, χάρη σε αυτούς τους άτλαντες. Συγκρίνοντας την ανάπτυξη του εγκεφάλου στον άνθρωπο και στα ζώα μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τι κάνει τον ανθρώπινο εγκέφαλο μοναδικό και από πού προέρχεται η ιδιαίτερη νοημοσύνη μας. Κατανοώντας την κανονική ανάπτυξη του εγκεφάλου, θα μπορέσουμε να μελετήσουμε πότε και πού εμφανίζονται οι αλλαγές σε παθολογικούς εγκεφάλους – τόσο σε ανθρώπινους ιστούς όσο και σε ζωικά μοντέλα ασθενειών» αναφέρει η νευροεπιστήμονας Απάρνα Μπαντούρι του αμερικανικού Πανεπιστημίου UCLA.Με αυτή τη γνώση, οι επιστήμονες ελπίζουν να αναπτύξουν πιο στοχευμένες θεραπείες σε επίπεδο γονιδίων και κυττάρων για διάφορες ανθρώπινες παθήσεις. Ο απώτερος στόχος είναι να επιτευχθεί βαθύτερη κατανόηση διαταραχών όπως ο αυτισμός, η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και η σχιζοφρένεια, που συνδέονται με την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Οι περιοχές του εγκεφάλου που χαρτογραφήθηκαν περιλαμβάνουν: * τον νεοφλοιό – το τμήμα του εξωτερικού στρώματος του εγκεφάλου όπου αναπτύσσονται οι ανώτερες γνωστικές λειτουργίες * τον υποθάλαμο – μια μικρή αλλά κρίσιμη περιοχή βαθιά μέσα στον εγκέφαλο που ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος, την πίεση του αίματος, τη διάθεση, τον ύπνο, τη σεξουαλική επιθυμία, την πείνα και τη δίψα https://www.naftemporiki.gr/techscience/2030336/paroysiastike-to-proschedio-toy-atlanta-toy-anthropinoy-egkefaloy/

Ένα ακόμη βήμα πιο κοντά στους κβαντικούς υπολογιστές. Ερευνητές στις ΗΠΑ δημιούργησαν ένα υπεραγώγιμο κβαντικό bit. Η δημιουργία κβαντικών υπολογιστών αποτελεί το ιερό δισκοπότηρο στον τομέα της πληροφορικής αφού αυτοί οι υπολογιστές αναμένεται φέρουν επανάσταση στον σύγχρονο κόσμο. Η χρήση των κβαντικών υπολογιστών πιστεύεται ότι θα φέρει αδιανόητη ώθηση σε κάθε τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας. Μηχανικοί του Πανεπιστημίου Πρίνστον δημιούργησαν ένα υπεραγώγιμο κβαντικό bit που διαρκεί τρεις φορές περισσότερο από τα καλύτερα qubits που υπάρχουν σήμερα κάνοντας ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση των πρακτικών κβαντικών υπολογιστών.«Η πραγματική πρόκληση, αυτό που μας εμποδίζει να έχουμε χρήσιμους κβαντικούς υπολογιστές σήμερα, είναι ότι κατασκευάζεις ένα κβαντικό bit και οι πληροφορίες δεν διαρκούν πολύ», σημειώνει ο Άντριου Χάουκ, κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικών του Πρίνστον και συνεπικεφαλής ερευνητής της μελέτης. «Αυτό είναι το επόμενο μεγάλο βήμα προς τα εμπρός», προσθέτει.Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature» η ομάδα του Πρίνστον περιγράφει ότι το νέο κβαντικό bit τους διαρκεί πάνω από ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου, δηλαδή τρεις φορές περισσότερο από το καλύτερο αποτέλεσμα που έχει καταγραφεί σε εργαστηριακές συνθήκες και σχεδόν 15 φορές περισσότερο από το βιομηχανικό πρότυπο για επεξεργαστές μεγάλης κλίμακας. Οι ερευνητές δημιούργησαν ένα πλήρως λειτουργικό κβαντικό τσιπ βασισμένο σε αυτό το κβαντικό bit για να επικυρώσουν την απόδοσή του, ξεπερνώντας ένα από τα βασικά εμπόδια για την αποτελεσματική διόρθωση σφαλμάτων και την κλιμάκωση των βιομηχανικών συστημάτων.Ο σχεδιασμός του νέου κβαντικού bit είναι παρόμοιος με αυτά που ήδη χρησιμοποιούν εταιρείες, όπως η Google και η IBM, και σύμφωνα με τους ερευνητές μπορεί εύκολα να ενσωματωθεί στους υπάρχοντες επεξεργαστές. Ο Χάουκ επισημαίνει ότι η τοποθέτηση των εξαρτημάτων του Πρίνστον στον καλύτερο κβαντικό επεξεργαστή της Google, Willow, θα του επέτρεπε να λειτουργεί 1.000 φορές καλύτερα. Σημειώνεται ότι τα οφέλη του κβαντικού bit του Πρίνστον αυξάνονται εκθετικά όσο μεγαλώνει το σύστημα, γεγονός που σημαίνει ότι η προσθήκη περισσότερων κβαντικών bits θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο την απόδοση.Η Ναταλί Ντε Λεόν, συνδιευθύντρια της Quantum Initiative του Princeton και συνεπικεφαλής ερευνήτρια, τονίζει ότι το τσιπ όχι μόνο ξεπερνά σε απόδοση τα υπάρχοντα σχέδια αλλά είναι και ευκολότερο να παραχθεί μαζικά.Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε, κυρίως, από το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, τα Εθνικά Κέντρα Έρευνας Κβαντικής Πληροφορικής και το Co-design Center for Quantum Advantage (C2QA), με μερική χρηματοδότηση από το «Google Quantum AI». Ο βραβευμένος με Νόμπελ Μισέλ Ντεβορέ, επικεφαλής επιστήμονας για το hardware στη «Google Quantum AI», δηλώνει ότι η πρόκληση της παράτασης του χρόνου ζωής των κυκλωμάτων κβαντικών υπολογιστών είχε γίνει «νεκροταφείο ιδεών» για πολλούς φυσικούς. «Η Ναταλί είχε το θάρρος να ακολουθήσει αυτήν τη στρατηγική και να την κάνει να λειτουργήσει» προσθέτει. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2030345/ena-akomi-vima-pio-konta-stoys-kvantikoys-ypologistes/

Κλιματικό παράδοξο: Η ατμοσφαιρική ρύπανση προστατεύει τη Γη από την κλιματική αλλαγή. Η μείωση της ρύπανσης φαίνεται να αυξάνει την θέρμανση του πλανήτη. Τα ευρήματα μιας νέας μελέτης δημιουργούν μια πραγματική σπαζοκεφαλιά για τους επιστήμονες καθώς δείχνουν ότι η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης έχει αυξήσει την παγκόσμια θέρμανση.Ενώ η αιθαλομίχλη μολύνει το περιβάλλον και αποτελεί αιτία σοβαρών ακόμη και θανατηφόρων παρενεργειών στον ανθρώπινο οργανισμό ταυτόχρονα λευκαίνει τα σύννεφα κάνοντάς τα πιο ανακλαστικά αναφέρουν οι ερευνητές. Έτσι μειώνοντας τη ρύπανση του αέρα ακούσια μειώνουμε τη φωτεινότητα των σύννεφων τα οποία αποτελούν βασικούς ρυθμιστές της παγκόσμιας θερμοκρασίας.Για παράδειγμα, μια μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Μάιο έδειξε ότι έως 250,000 θάνατοι λόγω κακής ποιότητας αέρα θα μπορούσαν να προληφθούν κάθε χρόνο στην κεντρική και δυτική Ευρώπη έως το 2050 εάν οι εκπομπές μειώνονταν δραστικά. Ως αποτέλεσμα έχουν γίνει παγκόσμιες προσπάθειες για τον περιορισμό της ρύπανσης με σταδιακή μετάβαση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο σε καθαρές πηγές ενέργειας.Ωστόσο η νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Nature Communications» δείχνει ότι αυτή η μείωση είχε ένα απρόσμενο αποτέλεσμα. «Οι μειώσεις στην ατμοσφαιρική ρύπανση συνεισφέρουν στην επιταχυνόμενη θέρμανση», δήλωσε η Σάρα Ντόχερτι ανώτερη ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον.Για τη μελέτη, η ομάδα ανέλυσε 20 χρόνια δεδομένων από δορυφόρους, καταγράφοντας τη δυναμική των σύννεφων πάνω από τον Βορειοανατολικό Ειρηνικό και τον Ατλαντικό ωκεανό που αποτελούν περιοχές που θερμαίνονται ταχύτερα από σχεδόν οπουδήποτε αλλού στη Γη. Τα ευρήματα Η ανάλυσή αποκάλυψε ότι η ρύπανση του αέρα επηρεάζει τα σύννεφα με δύο τρόπους. Καταρχάς τα μικρά σωματίδια προσφέρουν στα σταγονίδια νερού μια βάση πάνω στην οποία να προσκολλώνται και με μια σταθερή ποσότητα νερού περισσότερα αερολύματα σημαίνουν περισσότερα μικρά ανακλαστικά σταγονίδια στα σύννεφα.Με την ίδια λογική η μείωση των αερολυμάτων αυξάνει το μέγεθος των σταγονιδίων στα σύννεφα, σύμφωνα με τους ερευνητές. Δεύτερον, τα μεγάλα σταγονίδια είναι βαρύτερα και πέφτουν πιο γρήγορα στη Γη ως βροχόπτωση μειώνοντας έτσι την συννεφιά. Δεδομένης της βλαβερής επίδρασης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην ανθρώπινη υγεία η λύση σαφώς δεν είναι η αύξηση της ρύπανσης. Αντίθετα οι ερευνητές λένε ότι υπάρχουν διάφορες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να εξεταστούν με στόχο να κάνουν τα σύννεφα πιο φωτεινά χωρίς να μολύνουν τον αέρα.Αυτό περιλαμβάνει την αποκαλούμενη «θαλάσσια λεύκανση νεφών», μια τεχνική που περιλαμβάνει ψεκασμό θαλασσινού νερού στον αέρα για να γίνουν τα σύννεφα πιο ανακλαστικά.«Μπορείτε να το φανταστείτε σαν να αντικαθιστάτε τα ανθυγιεινά σωματίδια ρύπανσης με έναν άλλο τύπο σωματιδίου που δεν είναι ρύπος αλλά που εξακολουθεί να παρέχει ένα ευεργετικό ψυκτικό αποτέλεσμα» εξήγησε ο Ρόμπερτ Γουντ καθηγητής επιστήμης της ατμόσφαιρας και του κλίματος στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον.Ωστόσο πριν εφαρμοστούν αυτές οι μέθοδοι, χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να διασφαλιστεί ότι είναι ασφαλείς και δεν έχουν απρόβλεπτες συνέπειες. Για παράδειγμα, σε μια πρόσφατη μελέτη, οι επιστήμονες από το New York University προειδοποίησαν ότι η θαλάσσια λεύκανση νεφών θα μπορούσε να αναστατώσει τον καιρό και ακόμη να χειροτερέψει την κλιματική αλλαγή. Αιθαλομίχλη στο Παρίσι. https://www.naftemporiki.gr/green/climate/2030355/klimatiko-paradoxo-i-atmosfairiki-rypansi-prostateyei-ti-gi-apo-tin-klimatiki-allagi/

Το ψυγείο του Αϊνστάιν. «Θερμοδυναμική είναι ένα ατυχέστατο όνομα για κάτι που είναι αναμφισβήτητα η πιο χρήσιμη, η πιο καθολική επιστημονική θεωρία που διατυπώθηκε ποτέ. Η λέξη μοιάζει να αναφέρεται σε ένα περιορισμένο γνωστικό αντικείμενο που αφορά μόνο τη συμπεριφορά της θερμότητας. Πράγματι, εκεί βρίσκονται οι ρίζες του αντικειμένου αυτού. Όμως έχει ξεπεράσει κατά πολύ αυτές τις ρίζες και αποτελεί πλέον ένα ευρύτερο μέσο για να κατανοήσουμε το σύμπαν μας. Στο επίκεντρό της βρίσκονται τρεις έννοιες: η ενέργεια, η εντροπία και η θερμοκρασία. Αν δεν μπορέσουμε να κατανοήσουμε αυτές τις έννοιες μαζί με τους νόμους στους οποίους υπακούουν, όλες οι φυσικές επιστήμες –φυσική, χημεία, βιολογία– θα μοιάζουν ασυνάρτητες. Οι νόμοι της θερμοδυναμικής διέπουν τα πάντα, από τη συμπεριφορά των μικροσκοπικών ατόμων μέχρι τη συμπεριφορά των ζωντανών κυττάρων, από τις μηχανές που κινούν τον κόσμο μας μέχρι τη μαύρη τρύπα στο κέντρο του γαλαξία μας. Η θερμοδυναμική εξηγεί γιατί πρέπει να τρώμε και να αναπνέουμε, πώς ανάβουν τα φώτα και πώς θα τελειώσει το σύμπαν. Η θερμοδυναμική είναι ο τομέας της γνώσης στον οποίο βασίζεται ο σύγχρονος κόσμος. Στα χρόνια που μεσολάβησαν από την ανακάλυψή της, βιώσαμε τη μεγαλύτερη βελτίωση της ανθρώπινης κατάστασης στην ιστορία του είδους μας. Ζούμε πιο πολύ και είμαστε πιο υγιείς από ποτέ. Τα περισσότερα παιδιά που γεννιούνται σήμερα είναι πιθανό να φτάσουν στην ενηλικίωση. Αν και η εποχή μας εξακολουθεί να έχει τα στραβά της, λίγοι από εμάς θα άλλαζαν θέση με τους προγόνους μας. Αυτά δεν τα προκάλεσε η θερμοδυναμική από μόνη της, αλλά έπαιξε ουσιαστικό ρόλο. Από τις αντλίες λυμάτων μέχρι τις μηχανές των αεριωθούμενων, από την αξιόπιστη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι τη βιοχημεία των σωτήριων φαρμάκων, όλη η τεχνολογία που θεωρούμε δεδομένη προϋποθέτει την κατανόηση του τι είναι ενέργεια, θερμοκρασία και η εντροπία. Ωστόσο, παρά τη σπουδαιότητά της, η θερμοδυναμική είναι η Σταχτοπούτα των επιστημών. Το θέμα εισάγεται συνήθως στο μάθημα της φυσικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με την έννοια της εντροπίας, που έχει ζωτική σημασία για την κατανόηση του σύμπαντος, μόλις που αναφέρεται. Πρωτομελέτησα θερμοδυναμική στο δεύτερο έτος των προπτυχιακών μου σπουδών στη μηχανολογία στο Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, όπου μας παρουσιάστηκε ως κάτι σχετικό μόνο με τις μηχανές των αυτοκινήτων, τους ατμοστρόβιλους και τα ψυγεία. Αν όμως μου είχαν πει ότι αποτελεί έναν ενιαίο και πειστικό τρόπο κατανόησης όλων των φυσικών επιστημών, ίσως να είχα δείξει μεγαλύτερη προσοχή. Για τους περισσότερους ενήλικες, η εισαγωγή στο θέμα γίνεται με παρόμοιο τρόπο· ακόμη κι εκείνοι που θεωρούν τον εαυτό τους μορφωμένο αγνοούν σε μεγάλο βαθμό το μεγαλύτερο πνευματικό επίτευγμα της ανθρωπότητας στις φυσικές επιστήμες. Μετράμε θερμίδες, πληρώνουμε λογαριασμούς ενέργειας, ανησυχούμε για τη θερμοκρασία του πλανήτη, χωρίς να κατανοούμε τις αρχές πίσω από αυτές τις επικεφαλίδες. Η θέση της θερμοδυναμικής ως Σταχτοπούτας αντικατοπτρίζεται στον τρόπο με τον οποίο θυμούνται όλοι την επιστημονική αξίωση του Αϊνστάιν. Οι πάντες αναγνωρίζουν τις τεράστιες και επαναστατικές συνεισφορές του, ωστόσο λίγοι συνειδητοποιούν τον βαθμό στον οποίο το έργο του βασιζόταν στη θερμοδυναμική ή ότι είχε θεμελιώδη συνεισφορά στο αντικείμενο αυτό. Στη λεγόμενη «θαυματουργή» χρονιά του, το 1905, δημοσίευσε τέσσερις εργασίες που μεταμόρφωσαν τη φυσική, μεταξύ των οποίων και την εργασία που περιέχει την εξίσωση Ε = mc². Η συγκεκριμένη εργασία του δεν προέκυψε από το πουθενά, καθώς τα προηγούμενα τρία χρόνια ο Αϊνστάιν είχε δημοσιεύσει τρεις εργασίες σχετικές με τη θερμοδυναμική, και οι δύο πρώτες από τις εργασίες της θαυματουργής χρονιάς, η μία για την ατομική δομή της ύλης και εκείνη για την κβαντική φύση του φωτός, αποτελούσαν συνέχεια εκείνων των εργασιών. Η τρίτη εργασία της θαυματουργής χρονιάς, που αφορούσε στη θεωρία της ειδικής σχετικότητας, ακολουθούσε τη προσήλωση της φυσικής που αντλούσε έμπνευση από τη θερμοδυναμική, και η τέταρτη, στην οποία κατέληγε στην εξίσωση Ε = mc², ενοποιούσε τη νευτώνεια έννοια της μάζας με τη θερμοδυναμική έννοια της ενέργειας. Για τη θερμοδυναμική, ο Αϊνστάιν είπε: «Είναι η μόνη φυσική θεωρία με καθολικό περιεχόμενο για την οποία είμαι πεπεισμένος (…) ότι δεν θα ανατραπεί ποτέ». Αλλά το ενδιαφέρον του Αϊνστάιν για τη θερμοδυναμική δεν περιοριζόταν στον ρόλο της στη θεμελιώδη και θεωρητική φυσική. Τον ενδιέφεραν και οι πρακτικές εφαρμογές της. Στα τέλη της δεκαετίας του 1920 εργάστηκε στον σχεδιασμό φθηνότερων και ασφαλέστερων ψυγείων από εκείνα που ήταν διαθέσιμα μέχρι τότε. Αυτό το ελάχιστα γνωστό επεισόδιο δεν ήταν ένα ιδιόρρυθμο πάρεργο, καθώς αφιέρωσε αρκετά χρόνια στον σχεδιασμό του και εξασφάλισε χρηματοδότηση για την εργασία του αυτή από τις τεχνικές εταιρείες AEG και Electrolux. Αυτό που προσέλκυσε το ενδιαφέρον του Αϊνστάιν στον σχεδιασμό των ψυγείων ήταν ότι το 1926 είχε διαβάσει ένα άρθρο σε μια εφημερίδα του Βερολίνου για μια οικογένεια με επτά παιδιά, που όλα της τα μέλη πέθαναν επειδή το ψυγείο τους δεν λειτουργούσε σωστά – είχε διαρροή, και οι αναθυμιάσεις ήταν θανατηφόρες. https://physicsgg.me/2015/05/10/ο-einstein-ως-εφευρέτης-ψυγείων/ Η αντίδραση του Αϊνστάιν ήταν να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα για τον σχεδιασμό ασφαλέστερων ψυγείων. Η θερμοδυναμική δεν είναι μόνο σπουδαία επιστήμη. είναι και ένα σπουδαίο ιστορικό αφήγημα. Στις αρχές του 2012, κατά τη διάρκεια της παραγωγής ενός τηλεοπτικού ντοκιμαντέρ, έπεσε στα χέρια μου το ολιγοσέλιδο βιβλίο Réflexions sur la puissance motrice du feu et sur les machines propres à développer cette puissance («Σκέψεις για την κινητήρια δύναμη της φωτιάς και για τις μηχανές που μπορούν να την παράγουν»), που είχε εκδοθεί το 1824 στο Παρίσι από έναν κοινωνικά αποτραβηγμένο νεαρό Γάλλο, τον Σαντί Καρνό. Ο Καρνό πέθανε από χολέρα στα τριάντα έξι του χρόνια, πιστεύοντας ότι το έργο του θα ξεχνιόταν. Ωστόσο, μέσα σε δύο δεκαετίες από τον θάνατό του, θεωρούνταν ήδη θεμελιωτής της επιστήμης της θερμοδυναμικής, και λίγο αργότερα, τον 19ο αιώνα, ο μεγάλος φυσικός λόρδος Κέλβιν είπε για το κείμενο του Καρνό: «Εκείνο το μικρό δοκίμιο ήταν πραγματικά ένα ιστορικής σημασίας δώρο για τις φυσικές επιστήμες». Γοητεύτηκα κι εγώ από το κείμενο. Το έργο του Καρνό δεν έμοιαζε με κανένα άλλο έργο της θεμελιώδους φυσικής, καθώς συνδύαζε τον αλγεβρικό λογισμό και τη διορατική γνώση της φυσικής με τις σκέψεις του Καρνό σχετικά με το τι θα αποτελούσε μια πιο ευτυχισμένη, πιο δίκαιη κοινωνία. Ο Καρνό, που νοιαζόταν βαθιά για την ανθρωπότητα, πίστευε ότι η επιστήμη ήταν το κλειδί για την πρόοδο. Η επιστήμη του Καρνό ήταν επίσης μια απάντηση στις κοσμογονικές κοινωνικές αλλαγές που λάμβαναν χώρα στην Ευρώπη των αρχών του 19ου αιώνα. Υπό αυτή την έννοια, οι σκέψεις του ήταν τόσο προϊόν δύο επαναστάσεων —της Γαλλικής και της Βιομηχανικής— όσο και του λαμπρού μυαλού του. Όταν άρχισα να διαβάζω περισσότερο για τους επιστήμονες που πήραν τη σκυτάλη από αυτόν, συνειδητοποίησα ότι όλη τους η δουλειά επηρεαζόταν από τα γεγονότα στον κόσμο γύρω τους. Η ιστορία της θερμοδυναμικής δεν αφορά μόνο το πώς αποκτούν οι άνθρωποι επιστημονική γνώση, αλλά και το πώς διαμορφώνεται αυτή η γνώση από την κοινωνία, καθώς και το πώς κι εκείνη, με τη σειρά της, διαμορφώνει την κοινωνία. Στο βιβλίο αυτό υποστηρίζω ότι η ιστορία της επιστήμης είναι το είδος της ιστορίας που έχει πραγματικά σημασία. Οι άντρες και οι γυναίκες που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη γνώση είναι πιο σημαντικοί από τους στρατηγούς και τους μοναχούς. Στις επόμενες σελίδες, λοιπόν, θα εξετάσουμε τους ήρωες και τις ηρωίδες της επιστήμης και θα πάρουμε το νήμα της προσπάθειάς τους να ανακαλύψουν την αλήθεια για το σύμπαν ως το υπέρτατο δημιουργικό εγχείρημα. Ο Σαντί Καρνό, ο Ουίλιαμ Τόμσον (λόρδος Κέλβιν), ο Τζέιμς Τζουλ, ο Χέρμαν φον Χέλμχολτς, ο Ρούντολφ Κλαούζιους, ο Τζέιμς Κλερκ Μάξγουελ, ο Λούντβιχ Μπόλτζμαν, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, η Έμμυ Ναίτερ, ο Κλωντ Σάννον, ο Άλαν Τιούρινγκ, ο Γιάκομπ Μπεκενστάιν και ο Στήβεν Χόκινγκ είναι από τους εξυπνότερους ανθρώπους που έζησαν ποτέ. Η αφήγηση της ιστορίας τους είναι ένας τρόπος να κατανοήσουμε και να εκτιμήσουμε όλοι μας ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρώπινης διανόησης. Ο Λούντβιχ Μπόλτζμαν, ένας από τους ήρωες σε αυτή την αφήγηση, το έθεσε ως εξής: «Πρέπει να είναι υπέροχο να διοικείς εκατομμύρια ανθρώπους σε σπουδαίες εθνικές εκστρατείες, να οδηγείς εκατό χιλιάδες άτομα στη νίκη στο πεδίο της μάχης. Αλλά μου φαίνεται ακόμα σπουδαιότερο να ανακαλύπτεις θεμελιώδεις αλήθειες σε ένα πολύ ταπεινό δωμάτιο με πολύ ταπεινά μέσα – αλήθειες που θα εξακολουθούν να αποτελούν θεμέλια της ανθρώπινης γνώσης όταν η μνήμη αυτών των μαχών θα διατηρείται επιμελώς μόνο στα αρχεία των ιστορικών»» από τον πρόλογο του βιβλίου «ΤΟ ΨΥΓΕΙΟ ΤΟΥ ΑΪΝΣΤΑΪΝ, Το ζεστό, το κρύο και η σημασία τους για το σύμπαν», Πωλ Σεν, Μετάφραση: Παναγιώτης Δρεπανιώτης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2025 – Τι σχέση έχει ένας ατμοκινητήρας με τη θεωρία της σχετικότητας; Τι συνδέει τις ιδανικές μηχανές του Σαντί Καρνό, τον Αϊνστάιν, το ψυγείο που αγκομαχάει στην κουζίνα μας και μια πυρακτωμένη ράβδο με το τέλος του κόσμου; Γιατί τίποτα δεν μπορεί να φτάσει σε θερμοκρασία χαμηλότερη από τους -273,15°C; Και τι είναι, τέλος πάντων, η εντροπία και πώς είναι δυνατόν να αυξάνεται δίχως σταματημό; Στο Ψυγείο του Αϊνστάιν ο Πωλ Σεν αφηγείται με ιδιαίτερο κέφι την ιστορία της επιστήμης της θερμότητας, ξεκινώντας από τις πρώτες θεωρίες περί «θερμιδικού ρευστού» και φτάνοντας μέχρι τη θεωρία των κβάντων στον κόσμο ενός επιστημονικού κλάδου του οποίου τη σημασία συχνά λησμονούμε, παρότι τις εφαρμογές του τις συναντάμε παντού γύρω μας. https://cup.gr/book/to-psygeio-toy-ainstain/

Εταιρεία Πυραύλων και Διαστήματος Energia Όλοι οι προβολείς στο διαστημόπλοιο Soyuz MS-28, επειδή πρόκειται να ξεκινήσει μια σημαντική αποστολή! Εντάξει, λοιπόν, στο Μπαϊκονούρ, δεν χρησιμοποιούν στην πραγματικότητα προβολείς για να δοκιμάσουν τα ηλιακά πάνελ, αλλά περίπου εκατό πολύ ισχυρές λάμπες. Και, κατά κανόνα, λειτουργούν για λιγότερο από 10 λεπτά - ακριβώς όσο χρειάζεται για να ελέγξουν πόσο αποτελεσματικά μετατρέπεται η φωτεινή ενέργεια σε ηλεκτρική ενέργεια. Παρ 'όλα αυτά, η "δοκιμαστική έκθεση" των ηλιακών πάνελ είναι ένα σημαντικό βήμα προετοιμασίας. Τα τελευταία χρόνια, ρωσικά επανδρωμένα διαστημόπλοια μεταφέρουν πλήρωμα στον ISS χρησιμοποιώντας εξαιρετικά γρήγορη τεχνολογία (περίπου 3 ώρες). Ακόμα και χωρίς ηλιακή ενέργεια, οι μπαταρίες επαρκούν για αυτό το διάστημα. Αλλά εξακολουθούμε να μιλάμε για το διάστημα. Ενώ το διαστημόπλοιο περιστρέφεται γύρω από τη Γη, εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια του πλανήτη, η ασφάλιση σίγουρα είναι χρήσιμη. Εκτόξευση στις 27 Νοεμβρίου! Σύμφωνα με το σχέδιο, το Soyuz MS-28 θα μεταφέρει το πλήρωμα της Αποστολής 74 στον ISS. https://vk.com/rsc_energia?z=video-167742670_456239576%2F478e5c79d18bf96669%2Fpl_wall_-167742670 https://vk.com/rsc_energia?w=wall-167742670_23534 Νέο διαστημικό θρίλερ με εγκλωβισμένους κινέζους αστροναύτες. Παραμένουν στο διαστημικό σταθμό της Κίνας αφού το σκάφος τους χτυπήθηκε από διαστημικά σκουπίδια.Μνήμες από όσα συνέβησαν στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) όπου δύο Αμερικανοί αστροναύτες εγκλωβίστηκαν για πολλούς μήνες εξαιτίας βλάβης στο διαστημόπλοιο τους εξελίσσεται τα τελευταία 24ωρα στο διαστημικό σταθμό της Κίνας αφού μέλη του πληρώματος που θα επέστρεφαν στη Γη παραμένουν εκεί αφού το σκάφος τους έγινε… στόχος διαστημικών σκουπιδιών.Οι ταϊκοναύτες (όπως ονομάζει η Κίνα τους αστροναύτες της) Τσεν Ντονγκ, Τσεν Ζονγκρούι και Γουάνγκ Τζίε θα επέστρεφαν αυτές τις μέρες μετά από παραμονή έξι μηνών στο διαστημικό σταθμό Tiangong που στα κινεζικά σημαίνει ουράνιο παλάτι.Στο σταθμό βρίσκεται ήδη το πλήρωμα που θα αντικαταστήσει τους τρεις ταϊκοναύτες σε μια συνθήκη όμοια με αυτή που υπήρξε στον ISS πριν από ένα χρόνο όταν οι δύο βετεράνοι αστροναύτες της NASA που είχαν πάει εκεί για μια αποστολή μιας εβδομάδας υποχρεώθηκε να παραμείνει για περισσότερους από έξι μήνες μέχρι να βρεθεί τρόπος να επιστρέψουν στη Γη.Η κινεζική υπηρεσία επανδρωμένων αποστολών (CMSA) πραγματοποιεί ελέγχους στο σκάφος που δέχτηκε το χτύπημα κάποιου/ων διαστημικών σκουπιδιών για να διαπιστώσει αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια από τους ταϊκοναύτες ενώ παράλληλα εξετάζει άλλες λύσεις όπως την οργάνωση μιας αποστολής απεγκλωβισμού τους κάτι που όπως και στην περίπτωση των Αμερικανών αστροναυτών θα χρειαστεί αρκετό χρόνο για να υλοποιηθεί και θα πρέπει να βρεθούν τρόποι ομαλής συνύπαρξης των δύο πληρωμάτων τόσο από θέμα χώρου όσο και προμηθειών.Το περιστατικό αποδεικνύει για μια ακόμη φορά το σοβαρό των εκατοντάδων χιλιάδων διαστημικών σκουπιδιών που κινούνται σε τροχιά γύρω από τη Γη ο πληθυσμός των οποίων αυξάνεται συνεχώς καθώς αυξάνεται η διαστημική δραστηριότητα της ανθρωπότητας. Ειδικοί έχουν προβλέψει ότι αν δεν υπάρξει σύντομα κάποιου είδους λύση σε αυτό το πρόβλημα δεν θα αργήσει η στιγμή που τα διαστημικά σκουπίδια θα έχουν γίνει τόσα πολλά ώστε να δημιουργήσουν ένα αδιαπέραστο φράγμα γύρω από τη Γη εμποδίζοντας κάθε διαστημική δραστηριότητα και εγκλωβίζοντας μας τελικά στον πλανήτη μας. Οι έξι ταϊκοναυτες που βρίσκονται στον κινεζικό διαστημικό σταθμό φωτογραφίζονται καθώς οι τρεις από αυτούς αναμένουν ειδήσεις για το πότε και πώς θα επιστρέψουν στη Γη. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2029762/neo-diastimiko-thriler-me-egklovismenoys-kinezoys-astronaytes/

Ο Ήλιος πεθαίνοντας θα κατασπαράξει τη Γη. Μια νέα μελέτη περιγράφει το τέλος του πλανήτη μας. Με δημοσίευση τους στην επιθεώρηση «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society» αστρόνομοι βρετανικών πανεπιστημίων παρουσιάζουν το τι θα συμβεί στον πλανήτη μας όταν ο Ήλιος μπει στη φάση της αυτοκαταστροφής του η οποία θα συμπαρασύρει στην καταστροφή το ηλιακό μας σύστημα όπως τουλάχιστον το γνωρίζουμε σήμερα.Η κρατούσα θεωρία αναφέρει ότι σε περίπου πέντε δισ. έτη ο Ηλιος έχοντας καταναλώσει όλα τα καύσιμα του θα μπει στη διαδικασία της αυτοκαταστροφής του κατά την οποία αρχικά θα διογκωθεί και θα γίνει ένας ερυθρός γίγαντας και στη συνέχεια θα συρρικνωθεί σε ένα λευκό νάνο. Κατά τη διάρκεια της φάσης της διόγκωσης του το μητρικό μας άστρο αναμένεται να καταπιεί κυριολεκτικά τους εσωτερικούς πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος δηλαδή τον Ερμή, την Αφροδίτη και τη Γη αν και υπάρχουν κάποιες μελέτες που δείχνουν ότι μπορεί τελικά ο πλανήτης μας να μην εξαφανιστεί από τον συμπαντικό χάρτη αλλά να καταστραφεί ολοσχερώς, να γίνει κυριολεκτικά… κάρβουνο από την καυτή ανάσα του Ήλιου που θα πέσει πάνω του.Αστρονόμοι του Πανεπιστημίου Warwick και του University College London αναφέρουν ότι το πιθανότερο σενάριο είναι ο Ήλιος όταν διογκωθεί να καταπιεί τη Γη ή αν δεν την καταπιεί να την κάνει κομμάτια.«Η καταστροφή μας πιθανότατα θα προκληθεί από ισχυρά βαρυτικά φαινόμενα γνωστά ως «παλιρροϊκές δυνάμεις. Όπως η Σελήνη ασκεί έλξη στους ωκεανούς της Γης και δημιουργεί τις παλίρροιες έτσι και ο πλανήτης έλκει το άστρο του. Καθώς το άστρο διαστέλλεται αυτή η αλληλεπίδραση γίνεται ισχυρότερη. Οι αλληλεπιδράσεις αυτές επιβραδύνουν την κίνηση του πλανήτη και κάνουν την τροχιά του να συρρικνώνεται με αποτέλεσμα να κινείται σπειροειδώς μέχρι να διαλυθεί ή να πέσει μέσα στο άστρο» λέει Δρ. Έντουαρντ Μπράιαντ, κύριος συγγραφέας της μελέτης. Το μοντέλο Οι ερευνητές μελέτησαν 130 γιγάντιους πλανήτες που περιφέρονται κοντά στα άστρα τους. Διαπίστωσαν ότι τα άστρα που έχουν ήδη διασταλεί και ψυχρανθεί σε ερυθρούς γίγαντες είναι πολύ λιγότερο πιθανό να φιλοξενούν μεγάλους πλανήτες σε κοντινή τροχιά. Περίπου το 90% των άστρων στο Σύμπαν είναι αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «άστρα κύριας ακολουθίας». Πρόκειται για άστρα που συντήκουν υδρογόνο σε ήλιο στους πυρήνες τους και έχουν μάζα από περίπου το ένα δέκατο έως και 200 φορές τη μάζα του Ήλιου.Τα άστρα της κύριας ακολουθίας ξεκινούν ως νεφελώματα αερίων και σκόνης τα οποία καταρρέουν υπό την επίδραση της βαρύτητας σχηματίζοντας πρωτοαστέρες. Όταν ένα πρωτοάστρο γίνει αρκετά πυκνό η πίεση και η θερμότητα προκαλούν πυρηνική σύντηξη και έτσι γεννιέται ένα άστρο. Τα άστρα συνεχίζουν να καίνε ήλιο μέχρι να εξαντληθεί κάτι που συμβαίνει σε διάστημα 10 έως 20 δισεκατομμυρίων ετών. Στο σημείο αυτό εισέρχονται στη μετα–κύρια ακολουθία και μετατρέπονται σε ερυθρούς νάνους, λευκούς νάνους, ερυθρούς γίγαντες ή ακόμη και εκρήγνυνται σε αστέρες νετρονίων ανάλογα με το μέγεθός τους.Συνολικά, το 0,28% των άστρων που μελετήθηκαν φιλοξενούσε έναν γιγάντιο πλανήτη με τα νεότερα άστρα να έχουν πλανήτες πιο συχνά. Ωστόσο για τα άστρα που είχαν ήδη εξελιχθεί σε ερυθρούς γίγαντες μόνο το 0,11% διέθετε πλανήτες. «Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι καθώς τα άστρα εξελίσσονται και απομακρύνονται από την κύρια ακολουθία, μπορούν πολύ γρήγορα να προκαλέσουν στους πλανήτες τους να σπειροειδώς κινηθούν προς αυτά και να καταστραφούν. Περιμέναμε να δούμε αυτό το φαινόμενο, αλλά μας εξέπληξε το πόσο αποτελεσματικά φαίνεται να καταπίνουν οι αστέρες αυτούς τους κοντινούς πλανήτες» λέει ο Δρ. Μπράιαντ. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2030019/o-ilios-pethainontas-tha-katasparaxei-ti-gi/

Το James Webb προσφέρει τον πρώτο 3D ατμοσφαιρικό χάρτη ενός εξωπλανήτη (βίντεο) Το επίτευγμα ανοίγει το δρόμο σε λεπτομερή μελέτη των εξωπλανητών στο Σύμπαν. Επιστημονική ομάδα δημιούργησε με τη βοήθεια του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb έναν τρισδιάστατο χάρτη της ατμόσφαιρας ενός εξωπλανήτη κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά.Η ομάδα χρησιμοποίησε μια τεχνική γνωστή ως χαρτογράφηση έκλειψης και εντόπισε διαφορετικές ζώνες θερμοκρασίας στην ατμόσφαιρα του εξωπλανήτη WASP-18b, ενός αέριου γίγαντα που βρίσκεται περίπου 400 έτη φωτός από τη Γη. Η ίδια διαδικασία θα μπορούσε σύντομα να βοηθήσει τους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν μεταβολές θερμοκρασίας και δομές νεφών σε άλλους μακρινούς πλανήτες σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Nature Astronomy».«Η χαρτογράφηση έκλειψης μας επιτρέπει να απεικονίσουμε εξωπλανήτες που δεν μπορούμε να δούμε άμεσα επειδή τα άστρα τους είναι πολύ φωτεινά. Με αυτό το τηλεσκόπιο και αυτή τη νέα τεχνική, μπορούμε να αρχίσουμε να κατανοούμε τους εξωπλανήτες με τον ίδιο τρόπο που μελετάμε τους γειτονικούς πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος» αναφέρει ο Ράιαν Τσάλενερ ερευνητής εξωπλανητών στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ και συν-συγγραφέας της μελέτης. Ο πλανήτης και ο χάρτης Ο WASP-18b έχει περίπου δέκα φορές τη μάζα του Δία, ενώ το «έτος» του, η περίοδος που χρειάζεται για να ολοκληρώσει μια τροχιά γύρω από το άστρο του, διαρκεί μόλις 23 ώρες. Είναι παλιρροϊκά κλειδωμένος πράγμα που σημαίνει ότι η μία πλευρά του βλέπει μόνιμα το άστρο του ενώ η άλλη παραμένει πάντα σκοτεινή.Καθώς ο πλανήτης περνά πίσω από το άστρο του το φως που αντανακλά μειώνεται σταδιακά μέχρι να χαθεί τελείως από τη θέα μας. Η χαρτογράφηση έκλειψης εκμεταλλεύεται αυτή την προοδευτική αλλαγή: μετρώντας πώς αλλάζει το φως που προέρχεται από τον πλανήτη όσο αυτός κρύβεται και επανεμφανίζεται οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν τη θερμοκρασία σε διαφορετικές περιοχές και ύψη της ατμόσφαιράς του.«Ψάχνουμε για ανεπαίσθητες μεταβολές σε πολύ μικρά τμήματα του πλανήτη καθώς αυτά εξαφανίζονται και επανέρχονται στο οπτικό μας πεδίο κάτι εξαιρετικά δύσκολο» λέει ο Τσάλενερ.Στη νέα μελέτη η επιστημονική ομάδα εξέλιξε τον δισδιάστατο χάρτη θερμοκρασίας του WASP-18b, δημιουργώντας έναν πιο λεπτομερή, τρισδιάστατο χάρτη χρησιμοποιώντας πολλαπλά μήκη κύματος φωτός. Για παράδειγμα, δεδομένα από μήκη κύματος που απορροφώνται από το νερό αποκάλυψαν τα ανώτερα, υγρά στρώματα της ατμόσφαιρας. Άλλα μήκη κύματος, που το νερό δεν απορροφά, επέτρεψαν στο James Webb να δει πιο βαθιά στρώματα και έτσι οι ερευνητές μπόρεσαν να εξετάσουν διαφορετικά ύψη του πλανήτη.Συνδυάζοντας παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου σε διάφορα μήκη κύματος και δημιούργησαν ένα τρισδιάστατο μοντέλο της ατμόσφαιρας του WASP-18b. Οι ερευνητές βρήκαν ότι η ημέρα πλευρά του πλανήτη έχει δύο ξεχωριστές θερμικές ζώνες: * μια κυκλική «θερμή κηλίδα» στο σημείο που κοιτά απευθείας το άστρο * έναν ψυχρότερο δακτύλιο προς τα όρια της ορατής πλευράς. Αυτό δείχνει ότι οι ανέμοι της ατμόσφαιρας δεν μπορούν να αναδιανείμουν πλήρως τη θερμότητα από το άστρο σε ολόκληρο τον πλανήτη. Επιπλέον, παρατηρήθηκε λιγότερο νερό στην περιοχή της θερμής κηλίδας από ό,τι στον μέσο όρο της ατμόσφαιρας, πιθανώς επειδή οι θερμοκρασίες είναι τόσο υψηλές που διασπούν τα μόρια του νερού.«Πιστεύουμε ότι αυτό δείχνει πως ο πλανήτης είναι τόσο θερμός σε αυτή την περιοχή, που αρχίζει να “σπάει” το νερό. Η θεωρία το είχε προβλέψει, αλλά είναι συναρπαστικό να το βλέπουμε επιβεβαιωμένο από πραγματικές παρατηρήσεις» εξηγεί ο Τσάλενερ. Περαιτέρω μετρήσεις με το James Webb θα μπορούσαν να βελτιώσουν την ανάλυση του χάρτη της ατμόσφαιρας του WASP-18b και να επιτρέψουν στους επιστήμονες να μελετήσουν παρόμοιους αέριους γίγαντες.«Αυτή η νέα τεχνική θα είναι εφαρμόσιμη σε πολλούς ακόμη πλανήτες που μπορούμε να παρατηρήσουμε με το JWST. Μπορούμε πλέον να αρχίσουμε να κατανοούμε τους εξωπλανήτες σε τρεις διαστάσεις, ως πληθυσμό κάτι πραγματικά συναρπαστικό» κατέληξε ο Τσάλενερ. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2029870/to-james-webb-prosferei-ton-proto-3d-atmosfairiko-charti-enos-exoplaniti-vinteo/

Προειδοποίηση Λούλα στην COP30: «Εξτρεμιστικές δυνάμεις» διαδίδουν ψέματα για την κλιματική αλλαγή. Κάλεσε τους παγκόσμιους ηγέτες να αναλάβουν δράση κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα προειδοποίησε την Πέμπτη ότι «εξτρεμιστικές δυνάμεις» διαδίδουν ψέματα για την κλιματική αλλαγή για πολιτικό όφελος, καθώς προέτρεψε τους συναδέλφους του ηγέτες στην παγκόσμια σύνοδο κορυφής για το κλίμα στη Βραζιλία να αναλάβουν δράση κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη.«Χρειαζόμαστε έναν οδικό χάρτη για να σχεδιάσουμε έναν δίκαιο τρόπο για να ανατρέψουμε την αποψίλωση των δασών, να ξεπεράσουμε τα ορυκτά καύσιμα και να κινητοποιήσουμε τους πόρους που απαιτούνται για αυτούς τους στόχους», δήλωσε ο Λούλα στους ηγέτες στη σύνοδο κορυφής λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των συνομιλιών των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα COP30 στην παράκτια πόλη Μπελέμ του Αμαζονίου.Ο πρόεδρος της Χιλής Γκαμπριέλ Μπόριτς, ο οποίος μίλησε μετά τον Λούλα, επικαλέστηκε ονομαστικά τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας ότι ο ηγέτης των ΗΠΑ είπε ψέματα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ φέτος όταν απέρριψε την κλιματική αλλαγή ως «τη μεγαλύτερη απάτη» στον κόσμο. Πηγή: Reuters Γκουτέρες στην COP30: «Αποτύχαμε» να συγκρατήσουμε την υπερθέρμανση κάτω από τους 1,5°C Για «ηθική αποτυχία και θανάσιμη αμέλεια» κάνει λόγος ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Ο κόσμος έχει «αποτύχει» να τηρήσει την υπόσχεσή του να συγκρατήσει την υπερθέρμανση κάτω από τους 1,5°C, δήλωσε την Πέμπτη ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες σε παγκόσμιους ηγέτες στη Βραζιλία, προειδοποιώντας ότι κάθε χώρα θα υποστεί μεγαλύτερο κόστος και καταστροφή.Μιλώντας σε σύνοδο ηγετών στο Μπελέμ, ενόψει των συνομιλιών για το κλίμα COP30, ο Γκουτέρες ανέφερε ότι δεκαετίες καθυστερήσεων και άρνησης σημαίνουν πως «αποτύχαμε να διασφαλίσουμε ότι θα παραμείνουμε κάτω από τους 1,5 βαθμούς» σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα — τον πιο φιλόδοξο στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού.«Αυτό είναι ηθική αποτυχία — και θανατηφόρα αμέλεια», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι ο κόσμος μπορεί ακόμη να περιορίσει τη ζημιά με επιταχυνόμενη δράση, όπως η σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων. https://www.naftemporiki.gr/green/climate/2030076/gkoyteres-stin-cop30-apotychame-na-sygkratisoyme-tin-yperthermansi-kato-apo-toys-15c/

Το σενάριο της Μεγάλης Σύνθλιψης του Σύμπαντος επιστρέφει, Αστρονόμοι αμφισβητούν τη θεωρία που βραβεύτηκε με Νόμπελ σύμφωνα με την οποία ο θάνατος του σύμπαντος θα είναι η Μεγάλη Ψύχρα ή η Μεγάλη Ρήξη. Υποστηρίζουν ότι το σύμπαν θα μπορούσε να τελειώσει ακολουθώντας το σενάριο της Μεγάλης Σύνθλιψης.Το 1998, η ομάδα του Adam Riess, μαζί με μια άλλη ομάδα αστρονόμων με επικεφαλής τον Saul Perlmutter, χρησιμοποίησαν το φως δεκάδων μακρινών, ετοιμοθάνατων άστρων που ονομάζονται σουπερνόβα για να «διαφωτίσουν» την δομή του σύμπαντος. Ανακάλυψαν ότι ο ρυθμός με τον οποίο διαστέλλεται το σύμπαν αυξάνεται καθώς αυτό γερνάει. Αυτός ήταν ο λόγος που βραβεύθηκαν με το Νόμπελ φυσικής το 2011. https://physicsgg.me/2011/10/04/bραβείο-νομπέλ-φυσικής-2011/ Οι αστρονόμοι Young-Wook Lee et al που υπογράφουν την δημοσίευση με τίτλο «Strong progenitor age bias in supernova cosmology – II. Alignment with DESI BAO and signs of a non-accelerating universe» https://academic.oup.com/mnras/article/544/1/975/8281988?login=false αμφισβητούν την θεωρία που βραβεύθηκε με Νόμπελ και είναι αποδεκτή σήμερα, υποστηρίζοντας ότι αντίθετα, το σύμπαν μας μπορεί να επιβραδύνεται. Κι αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα έχει βαθιές επιπτώσεις για την τύχη του σύμπαντος, που αντί να διαστέλλεται για πάντα, θα μπορούσε τελικά να ακολουθήσει το αντίστροφο σενάριο της Μεγάλης Έκρηξης, γνωστό ως Μεγάλη Σύνθλιψη. Σύμφωνα με τη νέα δημοσίευση, οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι η σκοτεινή ενέργεια – η μυστηριώδης αιτία στην οποία αποδίδεται η επιταχυνόμενη διαστολή του σύμπαντος – εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου. Ήδη οι φυσικοί του Φασματοσκοπίου Σκοτεινής Ενέργειας (DESI=Dark Energy Spectroscopic Instrument) τον Μάρτιο του 2025 είχαν καταλήξει σε παρόμοιο συμπέρασμα. https://physicsgg.me/2025/03/20/η-σκοτεινή-ενέργεια-εξασθενεί-με-την-π/ Σύμφωνα με τη δημοσίευση των Young-Wook Lee et al το σύμπαν έχει ήδη εισέλθει σε μια φάση επιβράδυνσης της διαστολής στην παρούσα εποχή και η σκοτεινή ενέργεια εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου πολύ πιο γρήγορα από ό,τι πιστεύαμε παλαιότερα. Αν αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, θα σηματοδοτήσουν μια σημαντική αλλαγή παραδείγματος στην κοσμολογία από την ανακάλυψη της σκοτεινής ενέργειας πριν από 27 χρόνια.Σύμφωνα με τον Young-Wook Lee «Έχουν περάσει 27 χρόνια από την ανακάλυψη της σκοτεινής ενέργειας και του επιταχυνόμενου σύμπαντος. Υπήρχε, ωστόσο, μια βασική υπόθεση που αποδείχθηκε λανθασμένη. Είναι σαν να βάζεις ένα πουκάμισο και το πρώτο κουμπί να έχει κουμπωθεί λάθος».Μέχρι τη δεκαετία του 1990, θεωρούνταν ότι η βαρύτητα θα λειτουργούσε ως κοσμικό φρένο, επιβραδύνοντας την διαστολή του σύμπαντος. Αυτή η άποψη ανατράπηκε όταν οι αστρονόμοι έκαναν τις πρώτες εκτιμήσεις για την διαστολή του σύμπαντος χρησιμοποιώντας παρατηρήσεις των σουπερνόβα τύπου Ιa. Αυτά τα σουπερνόβα εκρήγνυνται με παρόμοια μέγιστη εγγενή φωτεινότητα και γι αυτό χρησιμοποιούνται ως «τυπικά κεριά» για την μέτρηση αστρονομικών αποστάσεων. Αυτό επέτρεψε στους αστρονόμους να μετρήσουν πόσο γρήγορα απομακρύνονταν διαφορετικά μέρη του σύμπαντος μετρώντας την μετατόπιση προς το ερυθρό (το τέντωμα του φωτός εξαιτίας της διαστολής του σύμπαντος) των σουπερνόβα σε όλο το σύμπαν. Οι παρατηρήσεις αυτές αποκάλυψαν ότι τα μακρινά σουπερνόβα ήταν πιο αμυδρά από το αναμενόμενο για ένα σύμπαν του οποίου η διαστολή επιβραδύνεται. Έτσι οι αστρονόμοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η διαστολή του σύμπαντος είχε επιταχυνθεί – και ότι εξακολουθούσε να επιταχύνεται.Ωστόσο, τα τελευταία ευρήματα οδηγούν σε μια εναλλακτική ερμηνεία. Εκτιμώντας τις ηλικίες 300 γαλαξιών που φιλοξενούν τα σουπερνόβα και χρησιμοποιώντας μια διαφορετική μέθοδο, οι Young-Wook Lee et al κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν απλώς διακυμάνσεις στις ιδιότητες των άστρων στο αρχέγονο σύμπαν που σημαίνουν ότι παράγουν, κατά μέσο όρο πιο αμυδρές εκρήξεις υπερκαινοφανών αστέρων (σουπερνόβα). Η διόρθωση αυτού του συστηματικού σφάλματος εξακολουθεί να οδηγεί στη θεωρία του διαστελλόμενου σύμπαντος, αλλά δείχνει ότι η διαστολή έχει επιβραδυνθεί και ότι η σκοτεινή ενέργεια μειώνεται! Αν η σκοτεινή ενέργεια συνεχίσει να μειώνεται μέχρι το σημείο να γίνει αρνητική, τότε το σύμπαν προβλέπεται θεωρητικά να καταλήξει σε μια Μεγάλη Σύνθλιψη. Υπάρχουν διάφορα σενάρια, όσον αφορά την εξέλιξη του σύμπαντός μας. Τρία από αυτά είναι: το σενάριο της Μεγάλης Ψύχρας (Big Chill), της Μεγάλης Σύνθλιψης (Big Crunch), της Μεγάλης Ρήξης (Big Rip). Διαβάστε σχετικά ‘Πότε θα έρθει το τέλος του Σύμπαντος;‘ https://physicsgg.me/2016/03/03/πότε-θα-έρθει-το-τέλος-του-σύμπαντος/ πηγή: https://www.theguardian.com/science/2025/nov/06/universe-expansion-slowing-not-accelerating-nobel-prize

Προς εκτόξευση ο ελληνικός νανοδορυφόρος MICE-1 Αποτελεί τον πρώτο ελληνικό δορυφόρο ειδικά σχεδιασμένο για την Ναυτιλία Έτοιμος προς εκτόξευση από την Space x είναι επίσης ο νανοδορυφόρος, MICE-1, που έχει κατασκευάσει μια μικρή ελληνική εταιρία, η Prisma Electronics, με έδρα την Αλεξανδρούπολη.Εκτός απρόοπτου θα ξεκινήσει το ταξίδι του στις 11 Νοεμβρίου από την αεροπορική – διαστημική βάση Vandenberg της Καλιφόρνιας των ΗΠΑ.Ο MICE-1 κατασκευάστηκε στο πλαίσιο του πιλοτικού σκέλους του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης ύψους 1 εκατ. ευρώ.Αποτελεί τον πρώτο ελληνικό δορυφόρο ειδικά σχεδιασμένο για την Ναυτιλία. Με τη χρήση τεχνολογιών Διαδικτύου των Πραγμάτων (Internet of Things – IoT) θα χρησιμοποιηθεί για τη δοκιμή νέων εφαρμογών που θα συνεισφέρουν, μεταξύ άλλων, στην έγκαιρη ειδοποίηση για φυσικές καταστροφές και στην υποστήριξη δράσεων αντιμετώπισης των επιπτώσεών τους.Η Prisma Electronics, με τζίρο πέρυσι, 10 εκατ. ευρώ και EBITDA (κέρδη προ φόρων τόκων και αποσβέσεων) 2,5 εκατ., σχεδιάζει παράλληλα την περαιτέρω ανάπτυξή της. Στόχος της η δημιουργία ενός δικτύου (αστερισμού -constellation) νανο δορυφόρων αυτόνομα αλλά και μέσω συνεργασιών. Για το σκοπό αυτό η διοίκησή της συζητά τη χρηματοδότηση της εταιρίας από Venture Capital, χωρίς να αποκλείει μελλοντικά και την εισαγωγή της σε χρηματιστήριο. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2029182/pros-ektoxeysi-o-nanodoryforos-mice-1/ Πακιστανός αστροναύτης ο πρώτος διεθνής επισκέπτης στο «Ουράνιο Παλάτι» της Κίνας. Η Κίνα και το Πακιστάν υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας για την αποστολή ενός αστροναύτη στο κινεζικό διαστημικό σταθμό. Η Κίνα εκπαιδεύει Πακιστανούς αστροναύτες προκειμένου να πραγματοποιήσουν μια βραχείας διάρκειας επίσκεψη στον διαστημικό σταθμό της Tiangong που στα κινεζικά σημαίνει ουράνιο παλάτι.«Δύο επιλεγμένοι Πακιστανοί αστροναύτες θα συμμετάσχουν στην εκπαίδευση μαζί με Κινέζους αστροναύτες. Ο ένας από αυτούς θα προγραμματιστεί να εκτελέσει μια βραχείας διάρκειας πτήση ως ειδικός φορτίου» δήλωσε στους δημοσιογράφους η Ζανγκ Τζίνγκμπο, εκπρόσωπος της Κινεζικής Υπηρεσίας Ανθρώπινης Διαστημικής Δραστηριότητας (CMSA).Η Κίνα και το Πακιστάν υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας για την αποστολή ενός αστροναύτη στον Tiangong τον προσεχή Φεβρουάριο. Ένας προκαταρκτικός γύρος επιλογής αστροναυτών διεξάγεται αυτήν τη στιγμή στο Πακιστάν, ενώ οι δευτερογενείς και τελικές επιλογές θα πραγματοποιηθούν στην Κίνα.«Κατά τη διάρκεια της πτήσης, εκτός από την εκτέλεση των καθημερινών καθηκόντων του πληρώματος, θα διεξάγουν και επιστημονικά πειράματα για το Πακιστάν», εξήγησε η Ζανγκ. Αν και η CMSA δεν έχει επιβεβαιώσει λεπτομέρειες, η βραχείας διάρκειας φύση της διεθνούς επίσκεψης υποδηλώνει ότι ο Πακιστανός αστροναύτης θα ταξιδέψει στον Tiangong μαζί με δύο Κινέζους συν-αστροναύτες, θα παραμείνει στον σταθμό για μερικές ημέρες και θα επιστρέψει στη Γη με δύο από τα τρία μέλη του προηγούμενου πληρώματος, τα οποία θα έχουν ολοκληρώσει τους καθιερωμένους έξι μήνες στο Διάστημα. Αυτό θα αφήσει έναν Κινέζο αστροναύτη να ολοκληρώσει την πρώτη πλήρη, συνεχόμενη ετήσια παραμονή της Κίνας στον Tiangong.Ο διαστημικός σταθμός Tiangong είναι μια τριών μονάδων τροχιακή εγκατάσταση, η οποία ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2022. Η Κίνα στοχεύει να διατηρήσει τον σταθμό σε λειτουργία και μόνιμα κατοικούμενο για τουλάχιστον μία δεκαετία, με την εγκατάσταση να αναμένεται να υπερβεί σε διάρκεια λειτουργίας τον πολύ μεγαλύτερο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Το Πακιστάν συνεργάζεται επίσης με την Κίνα στο πλαίσιο του Διεθνούς Σεληνιακού Ερευνητικού Σταθμού, μιας επανδρωμένης βάσης στην επιφάνεια της Σελήνης η κατασκευή της οποίου προγραμματίζεται για τη δεκαετία του 2030. Την πρωτοβουλία για την βάση αυτή είχαν η Ρωσία και η Κίνα και στη συνέχεια δήλωσαν συμμετοχή αρκετές χώρες που δεν έχουν ή δεν θέλουν να έχουν σχέση με τη διαχρονική διαστημική συμμαχία ΗΠΑ-Ευρώπης-Ιαπωνίας-Καναδά η οποία σχεδιάζει σε πρώτη φάση ένα διαστημικό σταθμό σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και σε επόμενη φάση τη δημιουργία επανδρωμένης βάσης στην επιφάνεια του φεγγαριού. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2028773/pakistanos-astronaytis-o-protos-diethnis-episkeptis-sto-oyranio-palati-tis-kinas/

Κλιματική αλλαγή: Κλιμάκωση κινδύνων και αθέτηση υποσχέσεων βλέπει ο ΟΗΕ Υπάρχουν ωστόσο και κάποια -λίγα- καλά νέα Άσχημα νέα φέρνει η ετήσια έκθεση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), λίγο πριν την COP30 στη Βραζιλία.Τα κλιματικά σχέδια των χωρών που έχουν δεσμευτεί στη Συμφωνία του Παρισιού, εάν εφαρμοστούν πλήρως, θα μας οδηγήσουν σε αύξηση της θερμοκρασίας μεταξύ 2,3 και 2,5°C μέχρι το τέλος του αιώνα. Πολύ μακριά δηλαδή από τον στόχο του 1,5 βαθμού ή ακόμη και τα όρια που τέθηκαν από τη συμφωνία που υιοθετήθηκε το 2015 (δηλαδή, περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας στους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα).Τουλάχιστον φαίνεται εξακολουθεί να υπάρχει μια μικρή βελτίωση σε σύγκριση με το εύρος των 2,6 έως 2,8°C που ανακοινώθηκε στην περσινή έκθεση. Και οι πολιτικές που εφαρμόζονται σήμερα μας οδηγούν προς τους 2,8°C (σε σύγκριση με τους 3,1°C που εκτιμήθηκαν πέρυσι).Ελαφρώς καλύτερα, λοιπόν, αλλά όχι αρκετά: «Η προβλεπόμενη αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας αυτόν τον αιώνα έχει επιβραδυνθεί ελαφρώς, αλλά όχι αρκετά για να αποτρέψει μια σοβαρή κλιμάκωση των κλιματικών κινδύνων και ζημιών », δηλώνουν οι δεκάδες επιστήμονες που συνέταξαν την έκθεση.Η αρχική αισιοδοξία εξασθενεί γρήγορα: οι ενημερωμένες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές (NDCs) των χωρών δεν έχουν αλλάξει ριζικά την κατάσταση και οδήγησαν μόνο σε μείωση 0,2°C… για να μην αναφέρουμε ότι η επικείμενη αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμφωνία του Παρισιού θα ακυρώσει ένα επιπλέον 0,1°C.Σύμφωνα με αυτήν τη συμφωνία, οι χώρες πρέπει να ενημερώνουν τις στρατηγικές τους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κάθε πέντε χρόνια. Θεωρητικά, είχαν προθεσμία έως τις 30 Σεπτεμβρίου για να το πράξουν.Ωστόσο, μόνο 60 από αυτές (συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αυστραλίας, της Βραζιλίας και του Καναδά), που αντιπροσωπεύουν το 63% των παγκόσμιων εκπομπών, τήρησαν την προθεσμία και ανακοίνωσαν σχέδιο πορείας έως το 2035. Χάσμα Προς το παρόν, το χάσμα μεταξύ υποσχέσεων και δράσης παραμένει κραυγαλέο, σημειώνει η έκθεση, η οποία μιλά για μια ακόμη χρονιά ρεκόρ: το 2024, οι παγκόσμιες εκπομπές έφτασαν τους 57,7 γιγατόνους ισοδύναμου CO₂ (ένα μέτρο που λαμβάνει υπόψη όλα τα αέρια του θερμοκηπίου εκτός από το διοξείδιο του άνθρακα, όπως το μεθάνιο), αντιπροσωπεύοντας αύξηση 2,3% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2023, «περισσότερο από τέσσερις φορές τον μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της δεκαετίας του 2010».Εξετάζοντας τον τομέα στο σύνολό του, «η αποψίλωση των δασών και η αλλαγή χρήσης γης ήταν βασικοί παράγοντες» και αντιπροσώπευαν το 53% της συνολικής αύξησης των παγκόσμιων εκπομπών πέρυσι.Μια εκπληκτική αύξηση, «πιθανώς επιδεινωμένη από τις κλιματικές συνθήκες». Και αν συγκρίνουμε ανά χώρα, η Κίνα και η Ινδία ηγούνται των μεγαλύτερων αυξήσεων στις συνολικές εκπομπές (εξαιρουμένης της χρήσης γης), ενώ η Ινδονησία καταγράφει την ταχύτερη σχετική ανάπτυξη.Συνεπώς, απέχουμε πολύ από την επίτευξη των στόχων. Πηγή: Le Figaro

Από την Τεχνητή Νοημοσύνη στη γεωπολιτική του φυσικού αερίου. Η ενεργειακή στρατηγική της χώρας δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του διαμετακομιστή - Οφείλει να διεκδικήσει ενεργό ρόλο ως παραγωγός, αποθηκευτής και ρυθμιστής Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογία, είναι η νέα βιομηχανική επανάσταση. Και όπως κάθε επανάσταση, απαιτεί πολλή ενέργεια.Τα κέντρα δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) αναδεικνύονται σε ενεργειακούς γίγαντες, με απαιτήσεις που ξεπερνούν τις δυνατότητες των παραδοσιακών υποδομών. Το φυσικό αέριο, παρά την τιμή του, παραμένει η μόνη αξιόπιστη λύση για σταθερή και ευέλικτη ηλεκτροπαραγωγή. Είναι ο βασιλιάς του ενεργειακού μετασχηματισμού, όχι επειδή είναι φθηνός ή καθαρός, αλλά επειδή είναι διαθέσιμος, προβλέψιμος και τεχνικά αναγκαίος.Οι Ηνωμένες Πολιτείες, για να διατηρήσουν την κυριαρχία τους στην παγκόσμια αγορά AI, θα χρειαστούν επιπλέον 50 γιγαβατώρες ηλεκτρικής ισχύος έως το 2028. Αυτό ισοδυναμεί με 40 νέους πυρηνικούς αντιδραστήρες ή περίπου 12 δισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου χρησιμοποιούμενου ημερησίως. Πρόκειται για μια αύξηση 32% στην τρέχουσα χρήση ηλεκτροπαραγωγής στις ΗΠΑ, κάτι γεωπολιτικά κρίσιμο διότι θα επιδράσει δραστικά στον ποσότητα εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς άλλες χώρες. Η ποσότητα αυτή δεν είναι απλώς τεχνική πρόκληση, είναι γεωπολιτική απαίτηση. Για να καλυφθεί, απαιτούνται 12 έως 17 νέες μονάδες LNG, ενώ οι ΗΠΑ θα έχουν έτοιμες μόνο 4 ή 5 έως το 2027. Το έλλειμμα είναι σαφές και η πίεση προς τις αγορές παραγωγής φυσικού αερίου παγκοσμίως εντείνεται, ιδιαίτερα με την πρόθεση διπλασιασμού των εξαγωγών των ΗΠΑ προς την ΕΕ.Η συμφωνία Ε.Ε.–ΗΠΑ για αγορά υδρογονανθράκων και ιδιαίτερα LNG ύψους 250 δισ. δολαρίων τα επόμενα τρία χρόνια δεν είναι απλώς εμπορική. Είναι πολιτική. Σηματοδοτεί την εγκατάλειψη των φθηνότερων αγωγών και την υιοθέτηση μιας νέας αρχιτεκτονικής ενεργειακής ασφάλειας, με τις ΗΠΑ να πιέζουν για περισσότερες εγκαταστάσεις επαναεριοποίησης (FSRU)στην Ευρώπη, ακόμη και όταν δεν είναι τεχνικά απαραίτητες.Η Ανατολική Μεσόγειος και η Βόρεια Αφρική μετατρέπονται σε πεδίο στρατηγικής διεκδίκησης. Η Exxon και η Chevron δεν επενδύουν μόνο στην έρευνα, επενδύουν στην επιρροή. Η Ελλάδα, με τις υποδομές της σε Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη, αποκτά ρόλο-κλειδί ως κόμβος επαναεριοποίησης και διαμετακόμισης LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Με την απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου στην Ε.Ε. από το 2026, η Βουλγαρία, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία θα εξαρτώνται από την ελληνική ενεργειακή διασύνδεση. Θα ακολουθήσουν η Ουκρανία, η Ρουμανία και η Μολδαβία, με την Ελλάδα να μειώνει τα τέλη διέλευσης κατά 10% για να ενισχύσει τον ρόλο της ως στρατηγικού διαμετακομιστή.Η Τουρκία διαφοροποιείται, διατηρώντας τις εισαγωγές αργού από τη Ρωσία και εξετάζοντας εναλλακτικές από Λιβύη, Σαουδική Αραβία και Ιράκ. Το Ισραήλ ήδη τροφοδοτεί την Αίγυπτο, ενώ η Κύπρος αναμένεται να ενισχύσει την Αίγυπτο από το 2027 και περισσότερο μετά το 2031, καλύπτοντας το κενό που αφήνει η πτώση της εγχώριας Αιγυπτιακής παραγωγής.Μιλώντας για την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας, η Ελλάδα, παρά τον στρατηγικό της ρόλο, εξακολουθεί να είναι η ακριβότερη χώρα στην Ευρώπη, με τιμή εκκαθάρισης που αγγίζει τα 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις αρχές Νοεμβρίου. Το φυσικό αέριο παραμένει βασικός πυλώνας του ενεργειακού μείγματος, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα του δικτύου, ιδιαίτερα σε περιόδους περιορισμένης παραγωγής από ΑΠΕ. Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν τριπλάσιες σε σχέση με τις εξαγωγές, γεγονός που αναδεικνύει την εξάρτηση από το φυσικό αέριο το οποίο παραμένει εισαγόμενο.Η ενεργειακή στρατηγική της χώρας δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του διαμετακομιστή. Οφείλει να διεκδικήσει ενεργό ρόλο ως παραγωγός, αποθηκευτής και ρυθμιστής. Τα πρώτα βήματα προς την κατεύθυνση της αποθήκευσης και της διαχείρισης έχουν ήδη γίνει, απομένει το κρίσιμο βήμα του παραγωγού υδρογονανθράκων. https://www.naftemporiki.gr/opinion/2029266/apo-tin-techniti-noimosyni-sti-geopolitiki-toy-fysikoy-aerioy/

Η μεγαλύτερη και αρχαιότερη έκλαμψη μαύρης τρύπας. … που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα Η έκλαμψη ανακαλύφθηκε από το Zwicky Transient Facility και (μάλλον) είναι το αποτέλεσμα του γεύματος μιάς γιγαντιαίας μαύρης τρύπας.Τα πιο ογκώδη άστρα στο σύμπαν είναι προορισμένα να εκραγούν ως λαμπρά σουπερνόβα πριν καταρρεύσουν προς μαύρες τρύπες. Κι όμως ένα τεράστιο άστρο φαίνεται πως δεν εκπλήρωσε ποτέ το πεπρωμένο του. Καταβοχθίστηκε από μια μαύρη τρύπα καθώς για κακή του τύχη βρέθηκε πολύ κοντά της.Αυτή είναι η πιο πιθανή εξήγηση που δίνουν οι συγγραφείς μιας δημοσίευσης στο Nature Astronomy [An extremely luminous flare recorded from a supermassive black hole], η οποία περιγράφει την πιο ισχυρή και πιο μακρινή έκλαμψη ενέργειας που έχει καταγραφεί ποτέ από μια υπερμαζική μαύρη τρύπα. Ένα άστρο τουλάχιστον 30 φορές βαρύτερο από τον Ήλιο παρασύρθηκε από το βαρυτικό πεδίο της μαύρης τρύπας και διαμελίστηκε εξαιτίας των παλιρροϊκών δυνάμεων (Tidal Disruption Event =TDE). Το φαινόμενο ξεκίνησε το 2019 και κορυφώθηκε το 2020. Η έκλαμψη έγινε γρήγορα πιο φωτεινή κατά έναν παράγοντα 40 σε μια περίοδο μηνών και στο αποκορύφωμά της, ήταν 30 φορές πιο φωτεινή από οποιαδήποτε προηγούμενη έκλαμψη μαύρης τρύπας που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα. Η έκλαμψη ισοδυναμούσε με το φως 10 τρισεκατομμυρίων ‘Ηλιων.Η υπερμεγέθης μαύρη τρύπα πίσω από την εν λόγω έκλαμψη είναι ένας τύπος μαύρης τρύπας που ονομάζεται ενεργος γαλαξιακός πυρήνας (AGN). Αναφέρεται ως J2245+3743 και είναι 500 εκατομμύρια φορές βαρύτερη από τον Ήλιο μας. Απέχει 10 δισεκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη ή καλύτερα, το φως της έκλαμψης χρειάστηκε 10 δισεκατομμύρια χρόνια για να φτάσει σε εμάς. Οι αστρονόμοι συνεχίζουν να παρακολουθούν την έκλαμψη, αν κι αυτή εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου. Καλλιτεχνική άποψη που απεικονίζει μια υπερμαζική μαύρη τρύπα κατά τη διαδικασία διαμελισμού ενός τεράστιου άστρου που έχει τουλάχιστον 30 φορές μεγαλύτερη μάζα από τον Ήλιο μας πηγή: https://www.caltech.edu/about/news/black-hole-flare-is-biggest-and-most-distant-seen

Roscosmos Άριστες Εξετάσεις: Εκπαίδευση Πληρώματος ISS-74 Οι κοσμοναύτες της Roscosmos, Sergei Kud-Sverchkov και Sergei Mikayev, και ο αστροναύτης της NASA, Christopher Williams, πέρασαν με επιτυχία τις ολοκληρωμένες εξετάσεις ελέγχου του διαστημοπλοίου Soyuz. Το πλήρωμα ολοκλήρωσε • προετοιμασία πριν από την εκτόξευση και τροχιακή εισαγωγή • δυναμικούς ελιγμούς σε τροχιά • συνάντηση και σύνδεση με τον ISS (χρησιμοποιώντας το διήμερο πρόγραμμα δημιουργίας αντιγράφων ασφαλείας) • θέση εκτός τροχιάς Κατά τη διάρκεια της άσκησης, προσομοιώθηκαν αρκετές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μία από τις οποίες ήταν βλάβη στον ενσωματωμένο υπολογιστή. Οι κοσμοναύτες και ο αστροναύτης πραγματοποίησαν χειροκίνητα τη συνάντηση και τη σύνδεση. Το πλήρωμα ολοκλήρωσε με επιτυχία όλες τις εργασίες και έλαβε βαθμολογία "Α" από την εξεταστική επιτροπή. https://vk.com/roscosmos?w=wall-30315369_595066

Σχετικά με την «υπερπανσέληνο» του Νοεμβρίου. Στις 5 Νοεμβρίου θα δούμε την μεγαλύτερη Πανσέληνο του έτους με φαινόμενη διάμετρο 33,37′, περίπου 8% μεγαλύτερη από την μέση διάμετρο των 31′ λεπτών του τόξου.Όπως έχουμε ξαναγράψει, ο όρος υπερπανσέληνος δεν είναι επιστημονικός όρος. Επινοήθηκε το 1979 από τον αστρολόγο Richard Nolle, γεγονός που από μόνο του προκαλεί δυσφορία. Ο Nolle θεώρησε ότι έχουμε υπερπανσέληνο όταν τυχαίνει η Σελήνη να βρίσκεται περίπου στο 90% της πλησιέστερης απόστασής της από τη Γη.Κατά μέσο όρο, η Σελήνη απέχει περίπου 384.000 χιλιόμετρα από τη Γη (μια απόσταση που μετράται από τα κέντρα των δύο σωμάτων). Στις 5 Νοεμβρίου η Σελήνη θα βρίσκεται σε απόσταση 356.980 χιλιομέτρων από τη Γη στην κοντινότερη απόσταση από τη Γη σε σχέση με την προηγούμενη Πανσέληνο στις 7/10/25 και τις επόμενες δύο στις 4/11/25 και 3/1/26. Αυτή η απόσταση προσεγγίζει κατά 99,7% το περίγειο – την μικρότερη απόσταση της Σελήνης από τη Γη.Αύριο λοιπόν η Σελήνη θα βρίσκεται 27.000 χιλιόμετρα πιο κοντά από την μέση απόσταση. Μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο αντιληπτό; Τεχνικά, ναι. Το μέγεθος της Σελήνης στον ουρανό εξαρτάται από το φυσικό της μέγεθος και την απόστασή του από τη Γη. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να φαίνεται 7-8% μεγαλύτερη στον ουρανό από τον μέσο όρο, κάτι που αρκεί για να το διακρίνει το μάτι σας. Αλλά δεν υπάρχει κάποιο μέτρο σύγκρισης – το προηγούμενο βράδυ, η Σελήνη ήταν μόνο λίγο πιο μακριά (περίπου 1.000 χιλιόμετρα), επομένως η αλλαγή από νύχτα σε νύχτα είναι μικρή και δύσκολο να διακριθεί. Ακόμη χειρότερα, συγκρίνουμε το μέγεθος χρησιμοποιώντας μόνο τη μνήμη μας, και η μνήμη είναι διαβόητα αναξιόπιστη κάτω από τέτοιες συνθήκες. Αν προσπαθήσετε να θυμηθείτε την τελευταία φορά που είδατε πανσέληνο, θα ήταν τουλάχιστον πριν από έναν περίπου μήνα, αν όχι αρκετούς μήνες πριν, κάτι που κάνει τη μνήμη ακόμα πιο θολή.Υπενθυμίζεται ότι η πανσέληνος φαίνεται λαμπρότερη κατά περίπου 15% όταν η Σελήνη βρίσκεται στο περίγειο, σε σχέση με την πανσέληνο όταν η Σελήνη στη μέση απόστασή της από τη Γη. Αλλά ούτε αυτό γίνεται αντιληπτό. Τα μάτια μας δεν ανταποκρίνονται στο φως γραμμικά, με αποτέλεσμα μια διαφορά 15% στην ουσία να μην γίνεται αντιληπτή. ● Γιατί η Πανσέληνος της 5ης Νοεμβρίου αναφέρεται και ως Φεγγάρι του Κάστορα; Διότι αυτή την εποχή, στην Βόρεια Αμερική οι κάστορες γίνονται ιδιαίτερα δραστήριοι στην κατασκευή των χειμερινών φραγμάτων τους και προετοιμάζονται για την έλευση του χειμώνα. Ο κάστορας είναι νυκτόβιος και εργάζεται κάτω από το φως του φεγγαριού. Την ίδια εποχή οι ινδιάνοι και αργότερα οι άποικοι έστηναν παγίδες για κάστορες πριν παγώσουν τα νερά. ● Γιατί η Πανσέληνος της 5ης Νοεμβρίου αναφέρεται και ως «πορτοκαλί υπερΠανσέληνος» ; Επειδή θα παρατηρηθεί το γνωστό φαινόμενο της σκέδασης του φωτός από την ατμόσφαιρα της Γης, όπως συμβαίνει κάθε φορά που η Σελήνη (ή ο Ήλιος) βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα. Επομένως η ονομασία πορτοκαλί, ειδικά για κάποια Πανσέληνο δεν έχει κανένα νόημα. Αύριο, μετά τις 6 μ.μ. κοιτάξτε ανατολικά χαμηλά στον ουρανό και θα δείτε ένα γεμάτο φεγγάρι να ανέρχεται στον νυχτερινό ουρανό. Η Πανσέληνος δεν χρειάζεται το πρόθεμα υπέρ για να εντυπωσιάσει. Προκαλεί πάντα θαυμασμό και έμπνευση, είτε μπορούμε να διακρίνουμε είτε όχι τις ελάχιστες διαφορές στο μέγεθος και την λαμπρότητά της. Αρκεί να μην έχει συννεφιά και βροχές. Η θέση της Σελήνης στον αττικό ουρανό λίγο μετά τις 6:00 μ.μ. πηγές: αστρονομικό ημερολόγιο 2025, εκδόσεις Πλανητάριο Θεσσαλονίκη – earthsky.org

Στον Τιτάνα επικρατεί εξωτική χημεία ανοίγοντας το δρόμο για ανακάλυψη άγνωστων στερεών δομών στο ηλιακό σύστημα. Οι συνθήκες στο δορυφόρο του Κρόνου καταρρίπτουν θεμελιώδεις νόμους της Χημείας. Οι παγωμένες συνθήκες στην επιφάνεια του μεγαλύτερου φεγγαριού του Κρόνου, του Τιτάνα, επιτρέπουν σε απλά μόρια στην ατμόσφαιρά του να παραβιάσουν έναν από τους πιο θεμελιώδεις κανόνες της χημείας σύμφωνα με νέα μελέτη.Σύμφωνα με αυτήν την αρχή γνωστή ως «το όμοιο διαλύει το όμοιο», τα μίγματα που περιέχουν τόσο πολικά όσο και μη πολικά συστατικά όπως το λάδι ή πετρέλαιο και το νερό συνήθως δεν αναμειγνύονται αλλά σχηματίζουν ξεχωριστές στρώσεις.Ωστόσο επιστήμονες από το Εργαστήριο Αεριώθησης της NASA (το περίφημο JPL) και το Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας Chalmers στη Σουηδία ανακάλυψαν με έκπληξη ότι το πολικό μόριο του κυανιούχου υδρογόνου σχηματίζει ένα συνεκρυστάλλωμα με τα εξαιρετικά μη πολικά υδρογονάνθρακες μεθάνιο και αιθάνιο στην παγωμένη επιφάνεια του Τιτάνα. Πρόκειται για μόρια που υπό κανονικές γήινες συνθήκες είναι απολύτως ασύμβατα.Ένα συνεκρυστάλλωμα (co-crystal) είναι ένα κρυσταλλικό στερεό που αποτελείται από δύο ή περισσότερες διαφορετικές μοριακές ή ιοντικές ενώσεις σε καθορισμένο στοιχειομετρικό λόγο οι οποίες συγκρατούνται μεταξύ τους με μη ομοιοπολικούς δεσμού όπως δεσμούς υδρογόνου.«Αυτό έρχεται σε αντίθεση με έναν θεμελιώδη κανόνα της χημείας, το ‘όμοιο διαλύει το όμοιο’, που σημαίνει ότι δεν θα έπρεπε να είναι δυνατόν να συνδυαστούν αυτές οι πολικές και μη πολικές ουσίες», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Μάρτιν Ραμ, αναπληρωτής καθηγητής χημείας, βιοχημείας και χημικής μηχανικής στο Chalmers. Η νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «PNAS» αμφισβητεί έναν παγιωμένο πυλώνα της χημείας και θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την ανακάλυψη πιο «εξωτικών» στερεών δομών σε όλο το ηλιακό σύστημα. Αναπαράγοντας την επιφάνεια του Τιτάνα Ο Τιτάνας αποτελεί σταθερό στόχο μελετών επειδή σύμφωνα με τους επιστήμονες οι συνθήκες στην επιφάνεια και την ατμόσφαιρα προσομοιάζουν αυτές της πρώιμης Γης γεγονός που μας επιτρέπει να εντοπίζουμε στοιχεία που δείχνουν τη γεωατμοσφαιρική εξέλιξη του πλανήτη μας.Η ατμόσφαιρά του Τιτάνα περιέχει υψηλά επίπεδα αζώτου και απλών υδρογονανθράκων, όπως μεθάνιο και αιθάνιο, τα οποία κυκλοφορούν μέσα σε ένα τοπικό καιρικό σύστημα, παρόμοιο με τον υδρολογικό κύκλο της Γης. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, οι ερευνητές δεν ήξεραν τι συμβαίνει με το κυανιούχο υδρογόνο που παράγεται από αντιδράσεις στην ατμόσφαιρα. Εναποτίθεται ως στερεό στην επιφάνεια; Αντιδρά με το περιβάλλον; Ή μπορεί να μετατρέπεται στα πρώτα μόρια της ζωής;Για να διερευνήσει αυτά τα ερωτήματα η ερευνητική ομάδα της NASA αναπαρήγαγε τις συνθήκες της επιφάνειας του Τιτάνα συνδυάζοντας μίγματα μεθανίου, αιθανίου και κυανιούχου υδρογόνου σε θερμοκρασίες γύρω στους –183 βαθμούς Κελσίου. Η φασματοσκοπική ανάλυση που μελετά πώς τα χημικά αντιδρούν με διαφορετικά μήκη κύματος φωτός, αποκάλυψε απρόσμενα αποτελέσματα: τα αντίθετα αυτά μόρια φαίνονταν να αλληλεπιδρούν πολύ πιο στενά απ’ ό,τι είχε παρατηρηθεί ποτέ. Φάνηκε ότι τα μόρια των μη πολικών υδρογονανθράκων εισχωρούσαν στα κενά του στερεού πλέγματος του κυανιούχου υδρογόνου μια διαδικασία γνωστή ως διαστρωμάτωση (intercalation) σχηματίζοντας έναν ανορθόδοξο συνεκρύσταλλωμα που περιέχει και τα δύο είδη μορίων. Γιατί αυτό είναι τόσο παράξενο Κανονικά, τα πολικά και μη πολικά μόρια δεν αναμειγνύονται. Τα πολικά, όπως το νερό και το πολικό μόριο του κυανιούχου υδρογόνου, έχουν ανισομερή κατανομή φορτίου δηλαδή περιοχές με ελαφρώς θετικό και ελαφρώς αρνητικό φορτίο που έλκονται μεταξύ τους. Αντίθετα τα μη πολικά, όπως το μεθάνιο, έχουν συμμετρική κατανομή φορτίου και αλληλεπιδρούν ελάχιστα μεταξύ τους ή καθόλου με πολικά μόρια. Έτσι, μείγματα όπως το λάδι και το νερό σχηματίζουν πάντα ξεχωριστά στρώματα.Για να εξηγήσουν αυτές τις παράξενες παρατηρήσεις η ομάδα της NASA συνεργάστηκε με τους επιστήμονες του Chalmers ώστε να μοντελοποιήσουν εκατοντάδες πιθανές συνεκρυσταλλικές δομές αξιολογώντας τη σταθερότητά τους στις συνθήκες του Τιτάνα. «Οι υπολογισμοί μας έδειξαν ότι τα απροσδόκητα αυτά μίγματα είναι σταθερά υπό τις συνθήκες του Τιτάνα και τα φάσματά τους ταιριάζουν με τις μετρήσεις της NASA», εξήγησε ο Ραμ.Η θεωρητική ανάλυση αποκάλυψε αρκετές σταθερές μορφές κρυστάλλων που φαίνεται να σταθεροποιούνται χάρη σε μια ενίσχυση των διαμοριακών δυνάμεων μέσα στο στερεό πολικό μόριο του κυανιούχου υδρογόνου λόγω της ανάμειξης.Η μελέτη εντυπωσίασε την διακεκριμένη Ελληνίδα επιστήμονα Αθηνά Κουστένη η οποία δήλωσε ενθουσιασμένη για το πώς τα μελλοντικά δεδομένα, ιδίως από την αποστολή Dragonfly της NASA (προγραμματισμένη να φτάσει στον Τιτάνα το 2034) θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν τα ευρήματα.«Η σύγκριση των εργαστηριακών φασμάτων με τα δεδομένα του Dragonfly μπορεί να αποκαλύψει ίχνη αυτών των στερεών στην επιφάνεια του Τιτάνα, προσφέροντας πληροφορίες για τον γεωλογικό τους ρόλο και τη σημασία τους ως πιθανών περιβαλλόντων προ-βιοτικής χημείας σε χαμηλές θερμοκρασίες. Επιπλέον, τόνισε ότι η μέθοδος αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί σε άλλα μόρια που πιθανόν παράγονται στην ατμόσφαιρα του Τιτάνα, όπως το κυανοακετυλένιο, το ακετυλένιο, το ισοκυανιούχο υδρογόνο και το άζωτο. Αυτό θα δείξει αν η παράξενη αυτή ανάμειξη είναι γενικό χαρακτηριστικό της οργανικής χημείας του Τιτάνα» δήλωσε στο Live Science η Αθηνά Κουστένη, αστροφυσικός στο Αστεροσκοπείο του Παρισιού, Διευθύντρια Ερευνών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) η οποία είναι από τους πλέον καταξιωμένους διεθνώς επιστήμονες στη μελέτη των εξωτερικών πλανητών και των δορυφόρων τους στο ηλιακό μας σύστημα. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2028632/ston-titana-epikratei-exotiki-chimeia-anoigontas-to-dromo-gia-anakalypsi-agnoston-stereon-domon-sto-iliako-systima/

Ελληνική συμμετοχή στο πιλοτικό έργο για την δημιουργία του ευρωπαϊκού ενιαίου Πορτοφολιού Ψηφιακής Ταυτότητας. Θα επιτρέπει σε κάθε πολίτη της ΕΕ να χρησιμοποιεί μια ενιαία, αξιόπιστη και ασφαλή ψηφιακή ταυτότητα Στο επίκεντρο τίθεται η Ευρώπη, μέσω του νέου έργου Aptitude, με στόχο την ανάπτυξη πιλοτικών δοκιμών για την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού Ψηφιακής Ταυτότητας (EUDIW), το οποίο με την ολοκλήρωσή του, θα επιτρέπει σε κάθε πολίτη της ΕΕ να χρησιμοποιεί μια ενιαία, αξιόπιστη και ασφαλή ψηφιακή ταυτότητα, αποτελώντας ένα σημαντικό βήμα προς την ευθυγράμμιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας μέχρι το 2027, καθιστώντας την καθημερινότητα των πολιτών πιο εύκολη, ασφαλή και γρήγορη.Η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στην εναρκτήρια συνάντηση του έργου στο Παρίσι, στα τέλη Οκτωβρίου. Το ευρωπαϊκό έργο Aptitude (Advanced Project for Trusted Identity Technologies and Unified Digital Ecosystem), συγκέντρωσε πάνω από 300 συμμετέχοντες που αντιπροσώπευαν 117 οργανισμούς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα από 11 κράτη-μέλη της ΕΕ – Γαλλία (συντονιστής του έργου), Τσεχία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Πολωνία, Πορτογαλία και Ουγγαρία, καθώς και την Ουκρανία.Το έργο αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Ψηφιακής Ταυτότητας, μέσω του οποίου, θα δοκιμαστούν περιπτώσεις χρήσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για τη δυνατότητα των πολιτών να ταξιδεύουν, να κάνουν check-in και να διέρχονται τα σύνορα με ψηφιακά διαπιστευτήρια, χωρίς φυσικά έγγραφα.Επίσης θα δοκιμαστούν οι ηλεκτρονικές και φυσικές πληρωμές, με ισχυρή ταυτοποίηση, καθώς θα παρέχεται εύκολη πρόσβαση σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, όπως τράπεζες, μεταφορές ή εγγραφή οχημάτων για ιδιοκτησία ή ενοικίαση, μειώνοντας τη γραφειοκρατία.\ Τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας ιδιωτικότητας Τέλος, οι πολίτες θα έχουν τον πλήρη έλεγχο των προσωπικών τους δεδομένων, σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία των Δεδομένων (General Data Protection Regulation – GDPR) και τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας ιδιωτικότητας.Μέσα από τη συνεργασία κρατών-μελών και επιχειρήσεων, το έργο θα διασφαλίσει ότι η νέα ψηφιακή ταυτότητα θα έχει ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, θα είναι ασφαλής, εύχρηστη και αποδεκτή σε όλη την Ευρώπη.Η Ελλάδα συμμετέχει στο έργο με τη συνεισφορά αρκετών φορέων, μεταξύ των οποίων το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET) και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου.Το έργο Aptitude έχει διάρκεια 24 μήνες (Οκτώβριος 2025 – Σεπτέμβριος 2027) και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος Digital Europe Programme, που στηρίζει την ανάπτυξη και εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού Ψηφιακής Ταυτότητας (EUDIW), με 50% χρηματοδότηση από την ΕΕ και 50% από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2028092/elliniki-symmetochi-sto-pilotiko-ergo-gia-tin-dimioyrgia-toy-eyropaikoy-eniaioy-portofolioy-psifiakis-taytotitas/