Δροσος Γεωργιος

Η «Περιέργεια» αυτο-φωτογραφίζεται στην επιφάνεια του Άρη. Το διαστημικό όχημα Curiosity εξερευνά εδώ και 8 χρόνια την επιφάνεια του πλανήτη Άρη. Για να μας το υπενθυμίσει έβγαλε (άλλη) μια φωτογραφία τον εαυτό του. Το Curiosity βρίσκεται στην περιοχή Glen Torridon, στην οποία οι επιστήμονες υποθέτουν πως στο παρελθόν υπήρξαν ευνοϊκές συνθήκες για πιθανή ανάπτυξη ζωής. Στην σέλφι φαίνονται και οι τρεις τρύπες για συλλογή δειγμάτων από το Curiosiy, που ονομάστηκαν «Mary Anning,» «Mary Anning 3» (προς τιμήν της παλαιοντολόγου του 19ου αιώνα) και «Groken» (περιοχή με γεωλογικό ενδιαφέρον της Σκωτίας). Στην πραγματικότητα η selfie συνίσταται από 59 φωτογραφίες που συνδυάστηκαν κατάλληλα. Λήφθηκαν στις 25 Οκτωβρίου 2020 (2922η αρειανή ημέρα). Ενώ θα χρειαστούν μήνες για να ολοκληρωθεί η ανάλυση των δειγμάτων, οι επιστήμονες που καθοδηγούν το διαστημικό όχημα (από τα σπίτια τους λόγω πανδημίας) έχουν ως στόχο την εξερεύνηση ενός πετρώματος με θειικά άλατα που βρίσκεται ψηλότερα στο όρος Sharp. Βίντεο: Η κίνηση της κάμερας MAHLI (Mars Hand Lens Image) που βρίσκεται στο άκρο του βραχίονα του διαστημικού οχήματος Curiosity, όταν φωτογραφίζει από διάφορες οπτικές γωνίες τον εαυτό του. https://physicsgg.me/2020/11/13/%ce%b7-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%85%cf%84%ce%bf-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%af%ce%b6%ce%b5%cf%84%ce%b1%ce%b9-%cf%83%cf%84%ce%b7/

Πώς οι αμμοθύελλες μετέτρεψαν τον Άρη σε έρημο. Πώς χάθηκαν οι θάλασσες που κάλυπταν κάποτε τον Άρη; Όχι με τον μηχανισμό που νομίζαμε, υποδεικνύει νέα μελέτη στο περιοδικό Science. Μεγάλες εκτάσεις με λεία βότσαλα, ξερές κοίτες ποταμών και άλλα γεωλογικά χαρακτηριστικά του σημερινού Άρη μαρτυρούν ότι μεγάλοι όγκοι νερού κυλούσαν στον πλανήτη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια. Αυτό άλλαξε όταν ο Άρης έχασε το μαγνητικό πεδίο του, επιτρέποντας στα σωματίδια του ηλιακού ανέμου να φτάσουν μέχρι την ατμόσφαιρα και να την παρασύρουν μαζί τους στο Διάστημα. Πώς όμως έφτασε το νερό από την επιφάνεια στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας; Ένας γνωστός μηχανισμός είναι η διάσπαση των μορίων νερού από την ισχυρή υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου (ο Άρης δεν διαθέτει στρώμα όζοντος για να μπλοκάρει τον υπεριώδη βομβαρδισμό). Τα μόρια νερού διασπώνται σε οξυγόνο και υδρογόνο, αέρια που ανεβαίνουν ψηλά στην ατμόσφαιρα και τελικά χάνονται στο διάστημα λόγω του μικρού βάρους τους. Όμως ο μηχανισμός αυτός δεν αρκεί για να εξηγήσει την απώλεια νερού σε πλανητική κλίμακα, λένε οι συντάκτες της νέας μελέτης. https://science.sciencemag.org/content/370/6518/824 Τα ευρήματά τους προτείνονται ως η πραγματική απάντηση στο μυστήριο: το νερό μεταφέρθηκε στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας από τις αμμοθύελλες που μαστίζουν συχνά τον γειτονικό πλανήτη. Το 2018, ολόκληρος ο Άρης είχε καλυφθεί ολόκληρος από μια παγκόσμια αμμοθύελλα –ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται κάθε περίπου δέκα χρόνια για άγνωστους ως σήμερα λόγους. Τότε ήταν που ο Σέιν Στόουν, μεταπττυχιακός φοιτητής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, πρόσεξε κάτι περίεργο στα δεδομένα του Maven, δορυφόρου της NASA που μελετά την αρειανή ατμόσφαιρα από το 2014. Την ώρα που η αμμοθύελλα σάρωνε τον πλανήτη, η συγκέντρωση νερού στην ανώτερη ατμόσφαιρα εκτινάχθηκε στα 60 μέρη ανά εκατομμύριο, είκοσι φορές πάνω από τα συνήθη επίπεδα των 3 μερών ανά εκατομμύρια. Η παρατήρηση αυτή οδήγησε στο συμπέρασμα ότι οι αμμοθύελλες πρέπει με κάποιο τρόπο να σχετίζονται με την απώλεια νερού, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα σε κάποιο βαθμό (νερό υπάρχει ακόμα στην επιφάνεια υπό τη μορφή πάγου). Κάψα και σκόνη Η θεωρία που προτείνεται θέλει τις αμμοθύελλες να τροφοδοτούν έναν φαύλο κύκλο: τα σωματίδια σκόνης θερμαίνονται από τον ήλιο, οπότε εκπέμπουν υπέρυθρη ακτινοβολία και θερμαίνουν την κατώτερη ατμόσφαιρα. Η θέρμανση αυτή αυξάνει την ταχύτητα των ανέμων, οι οποίοι με τη σειρά τους παρασύρουν περισσότερη σκόνη και ανεβάζουν τη θερμοκρασία ακόμα περισσότερο. Και ο θερμός αέρας συγκρατεί περισσότερη υγρασία από ό,τι ο ψυχρός, κάτι που διευκολύνει την άνοδο των μορίων νερού ψηλά στην ατμόσφαιρα. Εκεί, το H2O διασπάται από την υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου και από άλλους μηχανισμούς, και τελικά διαρρέει στο Διάστημα υπό τη μορφή ιόντων. Σύμφωνα με τη μελέτη, η απώλεια νερού είναι μεγαλύτερη όταν ο Άρης βρίσκεται στην ελάχιστη απόστασή του από τον Ήλιο και το νότιο ημισφαίριο του πλανήτη διανύει την καλοκαιρινή περίοδο. Η αποκορύφωση όμως έρχεται με κάθε παγκόσμια αμμοθύελλα κάθε περίπου δέκα χρόνια. Οι ερευνητές υπολογίζουν μάλιστα ότι το νερό που χάθηκε μέσω αυτού του μηχανισμού τα τελευταία ένα δισεκατομμύριο χρόνια θα αρκούσε για να καλύψει τον Άρη με έναν παγκόσμιο ωκεανό βάθους 43 εκατοστών. https://physicsgg.blogspot.com/2020/11/blog-post_71.html

Σβήνουν οι ελπίδες για ανακάλυψη ζωής στην Αφροδίτη. Οενθουσιασμός κοπάζει: η διεθνής ερευνητική ομάδα που έγινε πρωτοσέλιδο τον Σεπτέμβριο με τον ισχυρισμό ότι η Αφροδίτη ίσως φιλοξενεί ιπτάμενα μικρόβια αναθεωρεί τώρα τα ευρήματά της. Η επίμαχη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Astronomy εντόπιζε στην ατμόσφαιρα του αφιλόξενου πλανήτη ίχνη φωφινίου, μιας τοξικής ένωσης που παράγεται στη Γη σχεδόν αποκλειστικά από ζωντανούς οργανισμούς. Η ανακάλυψη δημιούργησε υποψίες ότι ολόκληρες βιόσφαιρες μικροβίων μπορεί να ζουν στα σύννεφα της Αφροδίτης, μακριά από την αφιλόξενη επιφάνεια που βράζει στους 400 βαθμούς Κελσίου και δέχεται βροχές θειικού οξέος. Ο ισχυρισμός για την παρουσία φωσφινίου αντιμετωπίστηκε με επιφύλαξη, και τουλάχιστον τέσσερις μελέτες που εξέτασαν το θέμα απέτυχαν να επιβεβαιώσουν τα ευρήματα. Η διεθνής ομάδα που υπέγραφε τη δημοσίευση στο Nature Astronomy είχε βασιστεί σε δεδομένα του ραδιοτηλεσκοπίου Alma στη Χιλή. Όμως στις 16 Νοεμβρίου οι διαχειριστές του ALMA ανακοίνωσαν ότι τα δεδομένα είχαν επηρεαστεί από ένα σφάλμα στο καλιμπράρισμα του τηλεσκοπίου. Οι ερευνητές αναγκάστηκαν έτσι να επαναλάβουν την ανάλυση και έσπευσαν να δημοσιεύσουν τα αναθεωρημένα αποτελέσματα το ίδιο βράδυ στην υπηρεσία προδημοσίευσης arXiv.org. https://arxiv.org/abs/2011.08176 «Δουλεύαμε σαν τρελοί» είπε η Τζέιν Γκριβς του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ στη Βρετανία, επικεφαλής της ομάδας, μιλώντας σε συνεδρίαση του Venus Exploration Analysis Group, ενός φόρουμ της NASA για την Αφροδίτη. Η νέα ανάλυση δείχνει ότι το φωσφίνιο υπάρχει μεν στην ατμόσφαιρα της Αφροδίτης, ωστόσο η μέση συγκέντρωσή του είναι μόλις 1 μέρος ανά δισεκατομμύριο, επτά φορές χαμηλότερη από ό,τι είχε ανακοινωθεί αρχικά. Σε αντίθεση με την αρχική δημοσίευση, οι ερευνητές δεν κάνουν λόγο για ανακάλυψη φωσφινίου, αλλά για ανίχνευση της ουσίας με βάση προκαταρκτικά ευρήματα που χρήζουν επιβεβαίωσης. Ακόμα και η αναθεωρημένη μελέτη όμως πιθανότατα δεν θα πείσει όλη την επιστημονική κοινότητα: ανεξάρτητη έρευνα που έχει υποβληθεί στο Nature Astronomy εκτιμά ότι το επίμαχο σήμα ίσως δεν προέρχεται από το φωσφίνιο αλλά από το διοξείδιο του θείου, μια ένωση που αφθονεί στα σύννεφα της Αφροδίτης. Η φασματική υπογραφή των δύο αυτών ενώσεων παρουσιάζει επικάλυψη και μπορεί να οδήγησε σε εσφαλμένα συμπεράσματα, λένε οι συντάκτες της μελέτης. Οριστική απάντηση θα μπορούσαν να δώσουν μελλοντικές παρατηρήσεις με το ραδιοτηλεσκόπιο ALMA. Ακόμα, ο Οργανισμός Διαστημικής Έρευνας της Ινδίας προγραμματίζει να εκτοξεύσει αποστολή στην Αφροδίτη το 2025, και το σκάφος θα μπορούσε να εξοπλιστεί με όργανα που μπορούν να ανιχνεύσουν φωσφίνιο. Μέχρι τότε, το μυστήριο παραμένει. https://www.tanea.gr/2020/11/18/science-technology/svinoun-oi-elpides-gia-anakalypsi-zois-stin-afroditi/

55η επέτειος από την έναρξη του Διαπλανητικού Σταθμού Venera-3 Στις 16 Νοεμβρίου 1965, κυκλοφόρησε ένα όχημα εκτόξευσης Molniya-M τεσσάρων σταδίων με έναν αυτοματοποιημένο διαπλανητικό σταθμό (AMS) Venera-3 από το κοσμοδρόμιο Baikonur προς την Αφροδίτη. Το "Venus-3" έγινε το πρώτο τεχνητό αντικείμενο στην ιστορία που έφτασε στην επιφάνεια ενός άλλου πλανήτη. Το AMS "Venera-2" και "Venera-3" ήταν τα τελευταία μηχανήματα πτήσης από μια σειρά ενοποιημένου διαστημικού σκάφους 3MV, που αναπτύχθηκε το 1962-1964 στο OKB-1 (σήμερα RSC Energia με το όνομά του από τον SP Korolev) για έρευνα βαθύ διάστημα. Οι πρώτοι σταθμοί 3MV χρησιμοποιήθηκαν για τεχνολογικές δοκιμές αποστολών του Άρη. Στις αρχές του 1965, ο πρόεδρος της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ, Mstislav Keldysh, πρότεινε τη χρήση του επόμενου αστρονομικού παραθύρου για να στείλει μια ομάδα οχημάτων WW3 στο Morning Star. Το Venus-2, που ξεκίνησε στις 12 Νοεμβρίου 1965, είχε σκοπό να μελετήσει και να φωτογραφίσει τον πλανήτη από μια τροχιά flyby και το Venera-3 έπρεπε να κάνει μια μαλακή προσγείωση στην επιφάνειά του για να μετρήσει άμεσα την πίεση, τη θερμοκρασία και άλλες φυσικές παραμέτρους με μια συνοδευτική αναζήτηση σημάδια ζωής. Μετά την εκτόξευση, και οι δύο Venus πέρασαν με επιτυχία στη διαδρομή της Αφροδίτης και άρχισαν να εκτελούν το πρόγραμμα πτήσης χάρη στην εκτόξευση υψηλής ακρίβειας χρησιμοποιώντας το ανώτερο στάδιο L, που επίσης δημιουργήθηκε από τους σχεδιαστές του OKB-1. Ωστόσο, με την προσέγγιση στον Ήλιο, βρέθηκε μια αυξανόμενη υπερθέρμανση των υπό πίεση διαμερισμάτων του εξοπλισμού AMS επί του σκάφους ως αποτέλεσμα της ανώμαλης λειτουργίας του συστήματος θερμορύθμισης. Η παραβίαση της θερμικής ισορροπίας αποδείχθηκε κρίσιμη και κατά την προσέγγιση της Αφροδίτης τον Φεβρουάριο του 1966, η επικοινωνία με τους σταθμούς σταμάτησε. Σύμφωνα με τους βαλλιστικούς υπολογισμούς, την 1η Μαρτίου 1966, το διαστημικό σκάφος Venera-3 μπήκε αυτόματα στην ατμόσφαιρα της Βενετίας, και το όχημα καταγωγής του παρέδωσε ένα λάμπα με το έμβλημα της Σοβιετικής Ένωσης μέσα σε μια μεταλλική σφαίρα της Γης στην επιφάνεια του πλανήτη. Η αποστολή Venera-3 ολοκλήρωσε την ιστορία των διαπλανητικών έργων μεγάλης απόστασης του OKB-1. Οι σταθμοί του Βασιλιά "Λούνα", "Άρης" και "Αφροδίτη" άνοιξαν το δρόμο για τις συσκευές των επόμενων γενεών, παραμένοντας ένα σύμβολο των εξαιρετικών επιτευγμάτων της ρωσικής επιστήμης και τεχνολογίας στο αρχικό στάδιο της εξερεύνησης του διαστήματος. https://www.energia.ru/ru/news/news-2020/news_11-16.html

Μοναδικές στιγμές: Η NASA παρουσίασε τη στιγμή της έκρηξης ενός ηφαιστείου στην Αφροδίτη! Η NASA έδωσε στο «φως» της δημοσιότητας καλλιτεχνικές απεικονίσεις της έκρηξης ενός ηφαιστείου στην Αφροδίτη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα ηφαίστεια παίζουν σημαντικό ρόλο στην τυχόν ύπαρξη ζωής στον πλανήτη. «Θα μπορούσαν να σπρώξουν χημικές ουσίες στην ψυχρότερη ανώτερη ατμόσφαιρα, όπου πεινασμένα μικρόβια θα μπορούσαν να αιωρούνται» σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Διαστήματος. Κι ενώ η πιθανότητα των μικροβίων στον πλανήτη Αφροδίτη στην ατμόσφαιρα «είναι στα σίγουρα συναρπαστική» παραμένει προς το παρόν άκρως αμφιλεγόμενη, παραδέχεται η NASA. https://www.pronews.gr/epistimes/diastima/930024_i-nasa-paroysiase-ti-stigmi-ekrixis-enos-ifaisteioy-stin-afroditi-vinteo

Δίας : Ο «γίγαντας» του ηλιακού μας συστήματος. O Δίας είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος σε διαστάσεις και μάζα. Είναι ο πέμπτος κατά σειρά πλανήτης ξεκινώντας από τον Ήλιο. Σύσταση και δορυφόροι Είναι ένας γίγαντας αερίων με μάζα λίγο μικρότερη από το ένα χιλιοστό της ηλιακής, αλλά δυόμισι φορές μεγαλύτερη του αθροίσματος της μάζας των υπόλοιπων πλανητών του ηλιακού συστήματος. Ο Δίας, μαζί με τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα, αναφέρονται ως αέριοι γίγαντες. Ο πλανήτης ήταν γνωστός από τους αστρονόμους της αρχαιότητας και συνδέθηκε με τη μυθολογία και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις πολλών πολιτισμών. Οι Έλληνες και αργότερα οι Ρωμαίοι ονόμασαν τον πλανήτη από τον ελληνικό θεό Δία (Jupiter). Όταν φαίνεται από την Γη, ο Δίας μπορεί να φτάσει σε φαινόμενο μέγεθος -2,95, καθιστώντας τον κατά μέσο όρο, το τρίτο φωτεινότερο αντικείμενο στον ουρανό τη νύχτα μετά από τη Σελήνη και την Αφροδίτη. (Ο Άρης μπορεί να ταιριάξει σε σύντομα χρονικά διαστήματα τη φωτεινότητα του Δία σε συγκεκριμένα σημεία της τροχιάς του.) Σύμφωνα με το el.wikipedia.org, Δίας αποτελείται κυρίως από υδρογόνο, με το ένα τέταρτο της μάζας να είναι ήλιο. Μπορεί επίσης να έχει βραχώδη πυρήνα που αποτελείται από βαρύτερα στοιχεία. Λόγω της ταχείας περιστροφής του, το σχήμα του Δία είναι αυτό ενός πεπλατυσμένου σφαιροειδούς (έχει μια μικρή, αλλά σημαντική διόγκωση γύρω από τον ισημερινό). Η εξωτερική ατμόσφαιρα είναι εμφανώς χωρισμένη σε διάφορες ζώνες σε διάφορα γεωγραφικά πλάτη, με αποτέλεσμα αναταραχή και καταιγίδες κατά μήκος των ορίων αλληλεπίδρασής τους. Ένα σημαντικό αποτέλεσμα είναι η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα, μια τεράστια καταιγίδα που είναι γνωστό ότι υπήρχε τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα, οπότε και παρατηρήθηκε για πρώτη φορά με τηλεσκόπιο. Γύρω από τον πλανήτη είναι ένα αχνό πλανητικό σύστημα δακτυλίων και μια ισχυρή μαγνητόσφαιρα. Περιβάλλεται επίσης από τουλάχιστον 79 δορυφόρους, συμπεριλαμβανομένων των τεσσάρων μεγάλων Γαλιλαϊκών δορυφόρων, όπως ονομάζονται τα φεγγάρια που ανακαλύφθηκαν από τον Γαλιλαίο το 1610. Ο Γανυμήδης, ο μεγαλύτερος από αυτά τα φεγγάρια, έχει διάμετρο μεγαλύτερη από εκείνη του πλανήτη Ερμή. https://www.in.gr/2020/11/04/tech/dias-o-gigantas-tou-iliakou-mas-systimatos-vinteo/

«Νέοι Ορίζοντες» στο κοσμικό υπόβαθρο ορατού φωτός. Κοιτάζοντας τον ουρανό μια σκοτεινή νύχτα, τα μάτια μας γεμίζουν άστρα. Ανάμεσά τους, το μαύρο κοσμικό κενό. Κι όμως, αυτός ο μαύρος χώρος μάλλον δεν είναι τόσο σκοτεινός όσο νομίζαμε, σύμφωνα τουλάχιστον με μελέτη που έχει γίνει δεκτή για δημοσίευση στο έγκριτο Τhe Astrophysical Journal. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι το μακρινό διάστημα, πέρα από την τροχιά του Πλούτωνα, περιέχει φως που δεν προέρχεται από καμία γνωστή πηγή. Αυτό σημαίνει ότι είτε ότι υπάρχουν πηγές φωτός που παραμένουν άγνωστες μέχρι και σήμερα, είτε ότι οι αστρονόμοι έχουν κάνει κάποιο σοβαρό λάθος στις εκτιμήσεις τους για το πόσο φως θα έπρεπε να υπάρχει εκεί έξω. Εδώ και δεκαετίες, οι κοσμολόγοι γνωρίζουν ότι το Σύμπαν περιέχει το κατάλοιπο της λάμψης που γέμισε τα πάντα όταν το Σύμπαν έγινε ξαφνικά διαφανές, περίπου 300.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Όμως το φως αυτό, γνωστό ως μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου (CMB), βρίσκεται εντελώς εκτός του ορατού φάσματος, στην περιοχή των μικροκυμάτων. Η ακτινοβολία CMB δεν έχει καμία σχέση με το ορατό φως που ανιχνεύει η νέα μελέτη, η οποία είναι διαθέσιμη στη μορφή προδημοσίευσης εδώ. https://arxiv.org/abs/2011.03052 Δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο «Είναι το διάστημα όντως μαύρο;» διερωτάται ο Τοντ Λάουερ, αστρονόμος του εργαστηρίου NOIRLab στο αμερικανικό Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών. Αυτό είναι το ερώτημα που προσπάθησε να απαντήσει. Η μελέτη αξιοποίησε παρατηρήσεις του New Horizons, του σκάφους που επισκέφθηκε για πρώτη φορά τον Πλούτωνα το 2015. Μετά τη σύντομη επίσκεψη στον πλανήτη νάνο, η αποστολή συνέχισε να απομακρύνεται από τη Γη, και βρίσκεται σήμερα πάνω από 6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τον Ήλιο, σχεδόν 50 φορές πιο μακριά από ό,τι η Γη. Σε αυτή τη θέση, το σκάφος βρίσκεται μακριά από την μεγαλύτερη πηγή φωτός στο Ηλιακό Σύστημα. Βρίσκεται επίσης έξω από τα σύννεφα σκόνης που υπάρχουν στο εσώτερο Ηλιακό Σύστημα και ανακλούν το φως του Ήλιου, δημιουργώντας μια διάχυτη αίγλη στον ουρανό. Προκειμένου να διαπιστώσουν αν υπάρχει ορατό φως σε αυτή την εσχατιά του Ηλιακού Συστήματος, οι ερευνητές εξέτασαν τις εικόνες που συλλέγει το τηλεσκόπιο και η κάμερα του σκάφους, αναζητώντας τις πιο βαρετές. «Όλες οι εικόνες δείχνουν αυτό που θα αποκαλούσαμε κενό ουρανό» λέει ο δρ Λάουερ στο NPR.org. «Αυτό που θέλαμε ήταν ένα μέρος στο οποίο δεν υπάρχουν πολλά φωτεινά άστρα στις εικόνες, ή φωτεινά άστρα ακόμα και έξω από το οπτικό μας πεδίο που θα μπορούσαν να σκεδάσουν το φως και να το στείλουν στην κάμερα» εξηγεί. Αφότου επέλεξαν εικόνες, ο Λάουερ και οι συνεργάτες του τις επεξεργάστηκαν ώστε να αφαιρέσουν όλες τις γνωστές μορφές φωτός. Μετά την απομάκρυνση όλης της ακτινοβολίας από άστρα, καθώς και του διάχυτου φωτός από τον Ήλιο, αυτό που υποτίθεται ότι απέμεινε ήταν το φως που προέρχεται πέρα από τον δικό μας Γαλαξία. Άπλετο φως Επόμενο βήμα ήταν η αφαίρεση όλου του φωτός που μπορούσαν οι ερευνητές να αποδώσουν σε όλους τους γαλαξίες εκεί έξω. Ακόμα κι έτσι, όμως, απέμενε αρκετό φως που δεν μπορούσε να εξηγηθεί. Μάλιστα η ένταση αυτού του φωτός ήταν περίπου ίση με την ένταση της ακτινοβολίας που καταφθάνει από όλους τους γνωστούς γαλαξίες. Αυτό σημαίνει ότι στον ουρανό κρύβονται γαλαξίες που παραμένουν άγνωστοι μέχρι σήμερα «ή κάποια άλλη πηγή φωτός που δεν γνωρίζουμε ακόμα» εκτιμά η ερευνητική ομάδα. Τα ευρήματα φαίνεται πως προκάλεσαν αίσθηση: Η μελέτη δείχνει πειστική, λέει στο NPR ο Μάικλ Ζέμκοβ, αστροφυσικός του Ινστιτούτου Τεχνολογίας του Ρότσεστερ, ο οποίος δεν συμμετείχε στην ανάλυση. Πριν από λίγα χρόνια, ο Ζέμκοβ συμμετείχε σε έρευνα που προσέφερε μια λιγότερο ακριβή μέτρηση για την ποσότητα φωτός στο μακρινό Διάστημα, η οποία βρίσκεται σε συμφωνία με τα νέα δεδομένα. Παρόλα αυτά, ο ερευνητής παραδέχεται ότι κάποιοι επιστήμονες μπορεί να παραμένουν δύσπιστοι. «Αυτό που λένε είναι ότι υπάρχει εξίσου πολύ φως έξω από τους γαλαξίες όσο υπάρχει και μέσα τους, κάτι που είναι δύσκολο να καταπιεί κανείς» λέει. Οι αστρονόμοι, επισημαίνουν, μελετούν εδώ και 400 χρόνια το ορατό φως του ουρανού, και όπως φαίνεται «τους ξέφυγε το μισό φως στο Σύμπαν» σχολιάζει. Από πού θα μπορούσε να προέρχεται αυτή η περίσσεια ακτινοβολίας; Κανείς δεν γνωρίζει. Πιθανές εξηγήσεις θα ήταν η ύπαρξη αχνών γαλαξιών που δεν έχουν ανακαλυφθεί ως σήμερα, ή η ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων σκόνης που σκεδάζουν και διαχέουν το φως στον ουρανό. Αν αυτές οι εξηγήσεις αποδειχθούν λανθασμένες, αστρονόμοι και κοσμολόγοι ίσως θα πρέπει να επανεξετάσουν όσα νομίζουν ότι γνωρίζουν για το περιεχόμενο του Σύμπαντος. https://physicsgg.me/2020/11/27/%ce%bd%ce%ad%ce%bf%ce%b9-%ce%bf%cf%81%ce%af%ce%b6%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%b5%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%bf%cf%83%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%85%cf%80%cf%8c%ce%b2%ce%b1%ce%b8%cf%81%ce%bf/

Πόσο μακριά έχει ταξιδέψει το διαστημικό σκάφος «Νέοι Ορίζοντες»; Το διαστημικό σκάφος της NASA, αφού άφησε πίσω τον πλανήτη-νάνο Πλούτωνα και τον Arrokoth συνεχίζει ακάθεκτο την διείσδυσή του στην ζώνη Kuiper. Το New Horizons, βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση, συνεχίζει να στέλνει δεδομένα και απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από τη Γη. Σήμερα 21 Νοεμβρίου 2020, απέχει 49,5 αστρονομικές μονάδες από τον πλανήτη μας: Στην ερχόμενη άνοιξη θα απέχει απόσταση 50 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση της Γης από τον Ήλιο (50 αστρονομικές μονάδες) και θα είναι το 5ο διαστημικό σκάφος που θα έχει διανύσει μια τέτοια απόσταση (μετά τα Voyager και Pioneer). Mέχρι τότε σχεδιάζεται η αναβάθμιση του λογισμικού των οργάνων του και η αναζήτηση νέων αντικειμένων-στόχων εξερεύνησης στην ζώνη Kuiper. Tα τηλεσκόπιo Subaru στην Χαβάη που αναζητά τους πιθανούς στόχους των «Nέων Οριζόντων» ανακάλυψε περίπου 75 αντικείμενα προς την κατεύθυνση που κινείται το διαστημικό σκάφος. Ακόμα κι αν δεν βρεθεί μέσα στο 2021 κάποιο αντικείμενο από το οποίο θα περάσει αρκετά κοντά, η αναζήτηση θα συνεχιστεί και το 2022. Ας μην ξεχνάμε ότι για να βρεθεί το 2014 και να οριστεί ως στόχος εξερεύνησης ο Arrokoth χρειάστηκαν περίπου 4 χρόνια παρατηρήσεων. Στις 19 Ιανουαρίου του 2021, όταν θα έχουν συμπληρωθεί 15 χρόνια από την εκτόξευση του New Horizons, θα υπάρξουν σίγουρα περισσότερες σχετικές λεπτομέρειες. https://physicsgg.me/2020/11/21/%CF%80%CF%8C%CF%83%CE%BF-%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%AC-%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%B4%CE%AD%CF%88%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC/

Γιατί η Ευρώπη (ο δορυφόρος του Δία) μπορεί να λάμπει στο σκοτάδι; Η Ευρώπη, το παγωμένο φεγγάρι του Δία, λάμπει στο σκοτάδι, όπως έδειξαν νέα πειράματα για την αναδημιουργία του περιβάλλοντός της- και το φαινόμενο αυτό ίσως να έχει νόημα που ξεφεύγει πέρα από το οπτικό κομμάτι. Καθώς η Ευρώπη περιστρέφεται γύρω από τον Δία, δέχεται «βομβαρδισμό» ακτινοβολίας. Ο Δίας σφυροκοπά την επιφάνειά της με ηλεκτρόνια και άλλα σωματίδια, «λούζοντάς» την με ακτινοβολία υψηλής ενέργειας. Ωστόσο, καθώς αυτά τα σωματίδια χτυπούν την επιφάνειά της, μπορεί να κάνουν επίσης κάτι άλλο, «εξώκοσμο»: Κάνουν την Ευρώπη να λάμπει στο σκοτάδι. Νέα έρευνα από επιστήμονες στο JPL στη Νότια Καρολίνα παρουσιάζει λεπτομερώς για πρώτη φορά πώς μπορεί να μοιάζει η λάμψη, και τι θα μπορούσε να αποκαλύψει για τη σύνθεση του πάγου στην επιφάνεια της Ευρώπης. Διαφορετικές συνθέσεις αντιδρούν με διαφορετικό τρόπο στην ακτινοβολία και εκπέμπουν τη δική τους, μοναδική λάμψη. Στο γυμνό μάτι η λάμψη αυτή θα μπορούσε να φαίνεται κάποιες φορές πρασινωπή, άλλες φορές γαλαζωπή ή λευκή και με διαφορετικά επίπεδα φωτεινότητας, ανάλογα με το υλικό. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ένα φασματόμετρο για να χωρίζουν το φως σε μήκη κύματος και να συνδέουν τις ξεχωριστές «υπογραφές» με διαφορετικές συνθέσεις πάγου. Οι περισσότερες παρατηρήσεις με φασματόμετρο σε ένα φεγγάρι σαν την Ευρώπη γίνονται χρησιμοποιώντας ηλιακό φως που αντανακλάται στην «πλευρά της ημέρας», αλλά αυτά τα νέα αποτελέσματα δείχνουν πώς θα έμοιαζε η Ευρώπη στο σκοτάδι. «Ήμασταν σε θέση να προβλέψουμε πως αυτή η λάμψη του πάγου στην πλευρά της νύχτας θα μπορούσε να παρέχει επιπλέον πληροφορίες για τη σύνθεση της επιφάνειας της Ευρώπης. Το πώς ποικίλλει αυτή η σύνθεση θα μπορούσε να μας δώσει στοιχεία για το αν η Ευρώπη έχει συνθήκες κατάλληλες για ζωή» είπε ο Μούρθι Γκουντιπάτι, επικεφαλής συντάκτης της έρευνας που δημοσιεύτηκε στις 9 Νοεμβρίου στο Nature Astronomy. Η Ευρώπη έχει έναν γιγαντιαίο ωκεανό στο εσωτερικό της, ο οποίος θα μπορούσε να «διαρρέει» στην επιφάνεια μέσα από το πυκνό παγωμένο της κέλυφος. Αναλύοντας την επιφάνεια, οι επιστήμονες μπορούν να μάθουν περισσότερα για όσα κρύβονται από κάτω. Από προηγούμενες παρατηρήσεις έχει διαπιστωθεί πως η επιφάνεια της Ευρώπης μπορεί να αποτελείται από ένα μείγμα πάγου και γνωστά άλατα της Γης. Η νέα αυτή έρευνα δείχνει πως η ενσωμάτωση αυτών των αλάτων στον πάγο υπό τις συνθήκες της Ευρώπης και ο «βομβαρδισμός» του με ακτινοβολία παράγει λάμψη. Αυτό δεν ήταν ιδιαίτερη έκπληξη- ωστόσο όπως είπε η Μπριάνα Χέντερσον του JPL, «όταν δοκιμάσαμε νέες συνθέσεις πάγου, η λάμψη έμοιαζε διαφορετική…οπότε χρησιμοποιήσαμε φασματόμετρο και κάθε είδος πάγου είχε διαφορετικό φάσμα». ‘Ενα φεγγάρι που είναι ορατό στον νυχτερινό ουρανό μπορεί να μην φαντάζει ως κάτι ασυνήθιστο εκ πρώτης όψεως: Τη Σελήνη την βλέπουμε επειδή αντανακλά το φως του ήλιου. Ωστόσο η λάμψη της Ευρώπης προέρχεται από έναν διαφορετικό μηχανισμό- ένα φεγγάρι που λάμπει συνέχεια, ακόμα και στη νυχτερινή του πλευρά (αυτήν που δεν «βλέπει» στον ήλιο). «Αν η Ευρώπη δεν δεχόταν αυτή την ακτινοβολία, θα φαινόταν όπως το φεγγάρι μας- σκοτεινή στη σκιώδη πλευρά» είπε ο Γκουντιπάτι. «Αλλά επειδή βομβαρδίζεται από την ακτινοβολία από τον Δία, λάμπει στο σκοτάδι». Σημειώνεται πως στα μέσα της δεκαετίας αναμένεται η εκτόξευση της αποστολής Europa Clipper, που θα πραγματοποιήσει παρατηρήσεις στην επιφάνεια του φεγγαριού. Επιστήμονες εξετάζουν τα νέα ευρήματα για να διαπιστώσουν κατά πόσο μια λάμψη θα ήταν ανιχνεύσιμη από τα όργανά του. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρώσει το σκάφος θα μπορούσαν να συνδυαστούν με τις μετρήσεις της νέας έρευνας, ώστε να εξαχθούν συμπεράσματα για την επιφάνεια της Ευρώπης. https://physicsgg.me/2020/11/11/%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%84%ce%af-%ce%b7-%ce%b5%cf%85%cf%81%cf%8e%cf%80%ce%b7-%ce%bf-%ce%b4%ce%bf%cf%81%cf%85%cf%86%cf%8c%cf%81%ce%bf%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b4%ce%af%ce%b1-%ce%bc%cf%80%ce%bf/

To «πορτρέτο» μιας ηλιακής κηλίδας μεγαλύτερης από τη Γη από το νέο τηλεσκόπιο Inouye Το μεγαλύτερο παρατηρητήριο του Ήλιου, το νέο αμερικανικό ηλιακό τηλεσκόπιο Daniel K. Inouye Solar Telescope (DKIST) που βρίσκεται στη Χαβάη, τράβηξε το πρώτο του πορτρέτο μιας ηλιακής κηλίδας, αρκετά μεγάλης για να χωρέσει τη Γη. Οι κηλίδες είναι σκοτεινές ψυχρότερες περιοχές στην επιφάνεια του μητρικού άστρου μας, οι οποίες δημιουργούνται από τη δυναμική του μαγνητικού πεδίου του. Η πλειονότητα των ηλιακών εκλάμψεων και εκρήξεων στεμματικής μάζας, των πιο εκρηκτικών φαινομένων του Ήλιου, πηγάζουν από περιοχές με έντονο μαγνητικό πεδίο γύρω από τις κηλίδες και μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τον διαστημικό καιρό και την ίδια τη Γη. Η ηλιακή δραστηριότητα, όπως μετριέται με βάση τον αριθμό των παρατηρούμενων κηλίδων, ακολουθεί ένα περιοδικό 11ετή κύκλο. Όταν η ηλιακή δραστηριότητα φθάνει στο αποκορύφωμα της, ο Ήλιος γεμίζει σκούρες κηλίδες. Οι αστρονόμοι αναμένουν ότι ο Ήλιος, ο οποίος είχε φθάσει στο ναδίρ της δραστηριότητας του το Δεκέμβριο του 2019, όταν οι ηλιακές κηλίδες είχαν σχεδόν εξαφανιστεί, θα φθάσει στο νέο μέγιστο σημείο του τρέχοντος κύκλου του στο μέσον του 2025. Το τηλεσκόπιο Inouye άρχισε να κατασκευάζεται το 2013 και αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2021. Οι δυνατότητες του φαίνονται από το γεγονός ότι η πρώτη φωτογραφία κηλίδας που τράβηξε, έχει χωρική ανάλυση περίπου δυόμισι φορές μεγαλύτερη από οποιαδήποτε φωτογραφία ηλιακής κηλίδας έως τώρα, δείχνοντας μαγνητικές δομές διαμέτρου έως 20 χιλιομέτρων στην επιφάνεια του Ήλιου. Η φωτογραφία αποκαλύπτει ένα μικροσκοπικό κομμάτι της επιφάνειας του Ήλιου, με μήκος περίπου 16.000 χιλιομέτρων (η Γη έχει διάμετρο 12.742 χλμ) και με θερμοκρασία σχεδόν 4.200 βαθμούς Κελσίου. https://physicsgg.me/2020/12/07/to-%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%cf%81%ce%ad%cf%84%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%b1%cf%82-%ce%b7%ce%bb%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%ba%ce%b7%ce%bb%ce%af%ce%b4%ce%b1%cf%82-%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%b1/

Βρετανικές έρευνες για διαστημικούς σταθμούς παραγωγής ηλιακής ενέργειας. Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ζήτησε τη διεξαγωγή έρευνας πάνω σε διαστημικά συστήματα ηλιακής ενέργειας (SBSP) τα οποία θα χρησιμοποιούσαν πολύ μεγάλους δορυφόρους ηλιακής ενέργειας για να συλλέγουν ενέργεια, να τη μετατρέπουν σε ραδιοκύματα υψηλών συχνοτήτων και μετά να τη μεταδίδουν με ασφάλεια σε επίγειους δέκτες, οι οποίοι θα συνδέονται με δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Την ιδέα αυτή είχε πρώτος παρουσιάσει ο Ισαάκ Ασίμοφ το 1941, και σήμερα μελετάται από πολλές χώρες, καθώς οι τεχνολογίες ηλιακών συλλεκτών και ασύρματης μετάδοσης ενέργειας προχωρούν ταχύτατα. Αυτό, σε συνδυασμό με τις χαμηλότερου κόστους εκτοξεύσεις στο διάστημα για εμπορικούς σκοπούς, μπορεί να καταστήσει το concept των δορυφόρων ηλιακής ενέργειας πιο εφικτό και οικονομικά βιώσιμο, σύμφωνα με ανακοίνωση της βρετανικής κυβέρνησης. Της σχετικής μελέτης θα ηγηθεί η Frazer-Nash Consultancy και θα εξετάσει τη μηχανολογική και την οικονομική διάσταση ενός τέτοιου συστήματος- το αν θα μπορούσε να παρέχει φθηνή ενέργεια για τους καταναλωτές, και τι τεχνολογία απαιτείται για την κατασκευή του. Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα είναι η συναρμολόγηση τέτοιων γιγαντιαίων δορυφόρων σε τροχιά, κάτι που δεν έχει γίνει ποτέ ξανά στο παρελθόν. Όπως είπε ο Γκρέιαμ Τέρνοκ, διευθύνων σύμβουλος της UK Space Agency, «ο ήλιος δεν δύει ποτέ στο διάστημα, οπότε ένας διαστημικός σταθμός ηλιακής ενέργειας θα μπορούσε να παρέχει ανανεώσιμη ενέργεια οπουδήποτε στον πλανήτη, ημέρα ή νύχτα, με βροχή ή ηλιοφάνεια. Είναι μια ιδέα που υπήρχε για δεκαετίες, αλλά πάντα φάνταζε δεκαετίες μακριά. Το Ηνωμένο Βασίλειο αναπτύσσει τη θέση του ως διεθνούς εμβέλειας παίκτη στο διάστημα και έχουμε τολμηρά σχέδια για εκτόξευση μικρών δορυφόρων στα προσεχή χρόνια. Η ηλιακή ενέργεια από το διάστημα θα μπορούσε να αποτελέσει άλλο ένα βέλος στη φαρέτρα μας, και αυτή η μελέτη θα βοηθήσει να διαπιστωθεί εάν είναι κατάλληλη για το Ηνωμένο Βασίλειο». https://www.naftemporiki.gr/story/1659515/bretanikes-ereunes-gia-diastimikous-stathmous-paragogis-iliakis-energeias

ESA: Πράσινο φως για τον κυνηγό πλανητών Ariel. Τα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) έδωσαν επίσημα την έγκρισή τους, έπειτα από διετή μελέτη, για την κατασκευή του διαστημικού τηλεσκοπίου Ariel με στόχο την αναζήτηση πλανητών πέρα από το Ηλιακό Σύστημα. To υπέρυθρο τηλεσκόπιο, κόστους περίπου ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, προγραμματίζεται να εκτοξευθεί το 2029. Θα τεθεί σε τροχιά σε απόσταση περίπου ενάμισι εκατομμυρίου χιλιομέτρων από τη Γη και θα εξετάσει τις ατμόσφαιρες περίπου χιλίων εξωπλανητών. Η αρχική διάρκεια λειτουργίας του θα είναι τέσσερα χρόνια, ενώ επιστημονικά υπεύθυνη της αποστολής θα είναι η καθηγήτρια Τζιοβάνα Τινέτι του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL). Το Ariel (Atmospheric Remote-Sensing Infrared Exoplanet Large-survey) θα κατασκευαστεί από αλουμίνιο και θα διαθέτει κάτοπτρο 1,1 επί 0,7 μέτρων, καλυμμένο με ειδική επένδυση για να μπορεί να λειτουργεί σε θερμοκρασίες κάτω των μείον 230 βαθμών Κελσίου. Η κατασκευή του θα γίνει από κάποια γαλλική εταιρεία (τη Thales Alenia Space ή την Airbus), ενώ τα επιστημονικά όργανά του θα φτιαχτούν από τη βρετανική RAL Space. Το Ariel είναι ένα από το τρία νέα ευρωπαϊκά διαστημικά τηλεσκόπια αναζήτησης εξωπλανητών. Πέρυσι εκτοξεύθηκε το Cheops και μέσα στην τρέχουσα δεκαετία -πριν το Ariel- αναμένεται να εκτοξευθεί επίσης το Plato. Σχεδόν ταυτόχρονα με το «πράσινο φως» στο Ariel, το Γερμανικό Αεροδιαστημικό Κέντρο (DLR) και η Ιαπωνική Διαστημική Υπηρεσία (JAXA) ανακοίνωσαν την υπογραφή διμερούς συμφωνίας για τη νέα κοινή αποστολή Destiny+, που θα εκτοξευθεί το 2024 με προορισμό τον αστεροειδή «3200 Φαέθωνα». Οι Ιάπωνες θα κατασκευάσουν το σκάφος και οι Γερμανοί τα επιστημονικά όργανα. Στόχος είναι να μελετηθεί η κοσμική σκόνη που ο αστεροειδής αφήνει στο πέρασμά του. Το ουράνιο αυτό σώμα θεωρείται η πηγή ενός μεγάλους νέφους σκόνης που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο και προκαλεί κάθε Δεκέμβριο μια βροχή διαττόντων στη Γη, τους Διδυμίδες. Ο «3200 Φαέθων» πλησιάζει τον Ήλιο σε απόσταση μόνο 21 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, πολύ κοντύτερα από ό,τι ο πλανήτης Ερμής. Καθώς η επιφάνειά του θερμαίνεται σε πάνω από 700 βαθμούς Κελσίου, απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες σωματιδίων σκόνης. Οι επιστήμονες, μεταξύ άλλων, θέλουν να μελετήσουν αυτή την κοσμική σκόνη και τα οργανικά συστατικά της για να δουν αν έχει παίξει κάποιο ρόλο στη δημιουργία ζωής στη Γη. Το Destiny+, μετά από ένα ταξίδι διάρκειας τεσσάρων ετών, θα φθάσει σε απόσταση 500 χιλιομέτρων από τον «Φαέθωνα», όταν αυτός θα απέχει από τον Ήλιο περίπου 150 εκατ. χλμ. https://www.in.gr/2020/11/13/b-science/episthmes/esa-prasino-fos-gia-ton-kynigo-planiton-ariel/

Υπερηχητικοί άνεμοι, βροχές βράχων και ωκεανοί λάβας: Ανακάλυψη πλανήτη - «κόλασης» Μεταξύ των πιο ακραίων/ αφιλόξενων εξωπλανητών που έχουν εντοπιστεί είναι οι πλανήτες λάβας: «πυρωμένοι» κόσμοι με ασύλληπτα υψηλές θερμοκρασίες, πολύ κοντά στα άστρα τους, σε βαθμό που κάποιες περιοχές τους είναι ωκεανοί λάβας. Σύμφωνα με επιστήμονες του McGill University, του York University και του Indian Institute of Science Education, η ατμόσφαιρα και ο κύκλος του καιρού ενός τουλάχιστον τέτοιου εξωπλανήτη είναι ακόμα πιο περίεργος, καθώς περιλαμβάνει εξάτμιση και υγροποίηση βράχων, υπερηχητικούς ανέμους με ταχύτητες άνω των 5.000 χλμ/ώρα και έναν ωκεανό μάγματος βάθους 100 χλμ. Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Monthly Notices of the Royal Astronomical Society https://arxiv.org/pdf/2008.10516.pdf οι επιστήμονες οι David J. Armstrong, Jevgenij Gamper και Theodoros Damoulas http://www.cs.cornell.edu/~damoulas/Site/td.html χρησιμοποιούν προσομοιώσεις υπολογιστή για να προβλέψουν τις συνθήκες στον K2-141b, έναν εξωπλανήτη στο μέγεθος της Γης με επιφάνεια, ωκεανό και ατμόσφαιρα που αποτελούνται από το ίδιο υλικό: Βράχους. Ο ακραίος καιρός που προβλέπει η ανάλυσή τους θα μπορούσε να αλλάξει μόνιμα την επιφάνεια και την ατμόσφαιρα του K2-141b στο πέρασμα του χρόνου. «Η μελέτη αυτή είναι η πρώτη που κάνει προβλέψεις για τις καιρικές συνθήκες στον K2-141b που μπορούν να εντοπιστούν από εκατοντάδες έτη φωτός μακριά, με επόμενης γενιάς τηλεσκόπια όπως το James Webb Space Telescope» είπε ο Γιάνγκ Νγκουγιέν, διδακτορικός στο York University. Τα 2/3 του K2-141b είναι μόνιμα στο φως της ημέρας. Ο εξωπλανήτης ανήκει σε μια υποκατηγορία των βραχωδών πλανητών που βρίσκονται πολύ κοντά στο άστρο τους. Η εγγύτητα αυτή τον κρατά βαρυτικά «κλειδωμένο» σε ένα σημείο, με αποτέλεσμα η ίδια πλευρά να βλέπει πάντα προς το άστρο. Στην πλευρά που βρίσκεται μόνιμα στη νύχτα σημειώνονται θερμοκρασίες κάτω των -200 βαθμών Κελσίου. Στην πλευρά που είναι ημέρα οι θερμοκρασίες φτάνουν τους 3.000 βαθμούς Κελσίου- αρκετά υψηλές για να λιώνουν, ακόμα και να εξατμίζουν βράχους, δημιουργώντας μια λεπτή ατμόσφαιρα σε κάποιες περιοχές. «Το εύρημά μας πιθανότατα σημαίνει ότι η ατμόσφαιρα επεκτείνεται λίγο πέρα από τα όρια του ωκεανού μάγματος, καθιστώντας ευκολότερο τον εντοπισμό με διαστημικά τηλεσκόπια» λέει ο Νίκολας Κάουαν, καθηγητής στο Department of Earth & Planetary Sciences του McGill University. Οι εξατμισμένοι βράχοι υφίστανται υγροποίηση: Όπως και στον κύκλο του νερού στη Γη, όπου το νερό εξατμίζεται, ανεβαίνει στην ατμόσφαιρα, συμπυκνώνεται και πέφτει ξανά κάτω σαν βροχή, το νάτριο, το μονοξείδιο του πυριτίου και το διοξείδιο του πυριτίου σχηματίζουν και αυτά βροχή. Στη Γη η βροχή καταλήγει πίσω στους ωκεανούς, όπου το νερό εξατμίζεται και ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Στον Κ2-141b οι ατμοί ορυκτών που σχηματίζονται από τον εξατμισμένο βράχο μεταφέρονται στην πλευρά της νύχτας με υπερηχητικούς ανέμους και οι βράχοι καταλήγουν ως βροχή σε έναν ωκεανό μάγματος. Στη συνέχεια προκύπτουν ρεύματα που καταλήγουν πίσω στην πλευρά της ημέρας, όπου οι βράχοι εξατμίζονται ξανά. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, πάντως, ο κύκλος του K2-141b δεν είναι το ίδιο σταθερός με αυτόν της Γης, καθώς η ροή της επιστροφής από τον ωκεανό μάγματος στην πλευρά της ημέρας είναι αργή, και ως εκ τούτου προβλέπεται πως η σύνθεση των ορυκτών θα αλλάξει σε βάθος χρόνου, αλλάζοντας την επιφάνεια και την ατμόσφαιρα του πλανήτη. Όπως σημειώνει άλλωστε ο Κάουαν, όλοι οι βραχώδεις πλανήτες, μεταξύ των οποίων και η Γη, άρχισαν ως τέτοιου είδους κόσμοι, μα κρύωσαν και στερεοποιήθηκαν. https://www.naftemporiki.gr/story/1654774/yperixitikoi-anemoi-broxes-braxon-kai-okeanoi-labas-anakalupsi-planiti-kolasis

Πόσοι κατοικήσιμοι πλανήτες υπάρχουν «εκεί έξω»; Μέχρι και 300 εκατομμύρια εν δυνάμει κατοικήσιμοι πλανήτες εκτιμάται πως μπορεί να υπάρχουν στον γαλαξία μας, σύμφωνα με νέα δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler- και κάποιοι ενδεχομένως να είναι αρκετά κοντά, και αρκετοί ίσως να είναι εντός 30 ετών φωτός από τον ήλιο μας. Τα σχετικά ευρήματα δημοσιεύονται στο The Astronomical Journal [The Occurrence of Rocky Habitable Zone Planets Around Solar-Like Stars from Kepler Data]. https://arxiv.org/abs/2010.14812 Η έρευνα ήταν μια συνεργασία επιστημόνων από τη NASA, το Seti Institute και άλλους οργανισμούς ανά τον κόσμο. «Είναι η πρώτη φορά που όλα τα “κομμάτια” μπαίνουν μαζί για να έχουμε μια αξιόπιστη μέτρηση του αριθμού των εν δυνάμει κατοικήσιμων πλανητών στον γαλαξία» είπε ένας εκ των συντελεστών της έρευνας, ο Τζεφ Κόφλιν, ερευνητής εξωπλανητών στο SETI Institute και διευθυντής του Επιστημονικού Γραφείου του Kepler. «Είναι ένας όρος- κλειδί της Εξίσωσης του Ντρέικ, που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του αριθμού των πολιτισμών με τους οποίους μπορεί να υπάρξει επικοινωνία- είμαστε ένα βήμα πιο κοντά στον μακρύ δρόμο για να βρούμε εάν είμαστε μόνοι στο σύμπαν». Η Εξίσωση του Ντρέικ θεωρείται ως ένας «οδικός χάρτης» για την αστροβιολογία και αποτελεί «πυξίδα» πολλών ερευνών του SETI Institute, καθώς αποτελεί βασικό εργαλείο για τον υπολογισμό του πιθανού αριθμού των τεχνολογικά εξελιγμένων πολιτισμών που μπορούν να εντοπιστούν στον γαλαξία. Οι ερευνητές αναζήτησαν εξωπλανήτες παρόμοιους με τη Γη και ως εκ τούτου πιθανότερο να είναι βραχώδεις πλανήτες. Επίσης αναζήτησαν άστρα στον τύπο του ήλιου, ηλικίας αντίστοιχης με αυτόν και περίπου στην ίδια θερμοκρασία. Άλλος ένας παράγοντας για την κατοικησιμότητα είναι εάν ο πλανήτης έχει συνθήκες που να υποστηρίζουν την παρουσία νερού σε υγρή μορφή. Προηγούμενες εκτιμήσεις για τον καθορισμό του αριθμού των κατοικήσιμων εξωπλανητών που υπάρχουν στον γαλαξία βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στην απόσταση του πλανήτη από το άστρο του. Αυτή η νέα έρευνα επίσης λαμβάνει υπόψιν πόσο φως πέφτει στον πλανήτη από το άστρο του, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάζει την πιθανότητα υποστήριξης νερού σε υγρή μορφή. Για να το κάνει αυτό, η ομάδα δεν εξέτασε μόνο δεδομένα του Kepler, αλλά και της αποστολής Gaia σχετικά με το πόση ενέργεια εκπέμπει το άστρο του πλανήτη. Λαμβάνοντας υπόψιν δεδομένα του Kepler και του Gaia, τα αποτελέσματα αντικατοπτρίζουν καλύτερα την ποικιλομορφία των άστρων, των αστρικών συστημάτων και εξωπλανητών στον γαλαξία μας. Περισσότερες έρευνες θα χρειαστούν για την κατανόηση του ρόλου που παίζει η ατμόσφαιρα ενός πλανήτη στη δυνατότητά του να υποστηρίζει νερό σε υγρή μορφή. Η αποστολή Kepler, η οποία επίσημα σταμάτησε να συλλέγει δεδομένα το 2018, έχει βρει πάνω από 2.800 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες, με αρκετές χιλιάδες περισσότερους να αναμένουν να επιβεβαιωθούν. Μέχρι τώρα οι επιστήμονες έχουν βρει στα δεδομένα του Kepler αρκετές εκατοντάδες πλανήτες στην κατοικήσιμη ζώνη του άστρου τους. https://physicsgg.me/2020/11/02/%cf%80%cf%8c%cf%83%ce%bf%ce%b9-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%83%ce%b9%ce%bc%ce%bf%ce%b9-%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%bd%ce%ae%cf%84%ce%b5%cf%82-%cf%85%cf%80%ce%ac%cf%81%cf%87%ce%bf%cf%85/

Ανακαλύφθηκε ο μικρότερος εξωπλανήτης, που κυκλοφορεί «αδέσποτος» στον γαλαξία μας. Μία διεθνής ομάδα επιστημόνων ανακοίνωσε ότι ανακάλυψε τον μικρότερο «ξέμπαρκο» εξωπλανήτη, με μέγεθος περίπου ανάλογο της Γης, ο οποίος περιφέρεται στον γαλαξία μας μόνος του, χωρίς να ανήκει σε κάποιο ηλιακό σύστημα. Οι αστρονόμοι εκτιμούν ότι ο γαλαξίας μας μπορεί να βρίθει από τέτοιους εξωπλανήτες, που δεν είναι βαρυτικά προσδεμένοι σε κάποιο άστρο, όπως είναι η Γη στον Ήλιο. Μέχρι στιγμής έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη σχεδόν 4.300 εξωπλανητών. Αν και πολλοί δεν μοιάζουν με τους πλανήτες του ηλιακού συστήματός μας, έχουν όλοι κάτι κοινό: Βρίσκονται σε τροχιά γύρω από κάποιο μητρικό άστρο. Αυτήν τη φορά, οι αστρονόμοι, με επικεφαλής Πολωνούς ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστροφυσικής «Astrophysical Journal Letters», ανακάλυψαν τον μικρότερο αδέσμευτο πλανήτη που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα στον δικό μας γαλαξία. Η ανίχνευση των αδέσμευτων πλανητών γίνεται με τη μέθοδο του λεγόμενου «βαρυτικού μικροφακού», σύμφωνα με την οποία -όπως προβλέπει η γενική θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν- ένα μεγάλης μάζας αντικείμενο στο διάστημα (ο φακός) μπορεί να καμπυλώσει το φως ενός αντικειμένου στο υπόβαθρο (η πηγή). Η βαρύτητα του φακού (ο οποίος μπορεί να είναι κάποιο κοντινό άστρο ή πλανήτης) δρα ως τεράστιος μεγεθυντικός φακός, που αφενός καμπυλώνει και αφετέρου μεγεθύνει το φως των μακρινών άστρων. Η ανακάλυψη του αδέσμευτου εξωπλανήτη έγινε από την ερευνητική ομάδα OGLE με τη βοήθεια του διαμέτρου 1,3 μέτρων Τηλεσκοπίου της Βαρσοβίας, το οποίο βρίσκεται στο Παρατηρητήριο Λας Καμπάνας στη Χιλή. Οι αδέσμευτοι εξωπλανήτες εκτιμάται ότι αρχικά σχηματίστηκαν σε πρωτοπλανητικούς δίσκους γύρω από άστρα, αλλά κάποια στιγμή εκτινάχθηκαν μακριά από το μητρικό σύστημά τους, πιθανώς μετά από ισχυρή βαρυτική αλληλεπίδραση με άλλους πλανήτες στη γειτονιά τους. Πόσοι κατοικήσιμοι πλανήτες υπάρχουν εκεί έξω; Οι επιστήμονες της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) και του αμερικανικού Ινστιτούτου Αναζήτησης Εξωγήινης Νοημοσύνης (SETI) ανακοίνωσαν ότι, με βάση νεότερους υπολογισμούς τους, στον γαλαξία μας μπορεί να υπάρχουν έως 300 εκατομμύρια εξωπλανήτες δυνητικά φιλόξενοι για ζωή. Από αυτούς, τέσσερις βρίσκονται σε απόσταση έως μόνο 30 ετών φωτός από τη Γη, με τον κοντινότερο στα περίπου 20 έτη φωτός. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Στιβ Μπράισον του ερευνητικού κέντρου Ames της NASA, έκαναν σχετική προδημοσίευση στο arXiv, ενώ θα ακολουθήσει δημοσίευση στο περιοδικό Αστρονομίας Astronomical Journal. «Είναι η πρώτη φορά που όλα τα κομμάτια του παζλ συνδυάστηκαν για να παρέχουν μία αξιόπιστη μέτρηση του αριθμού των εν δυνάμει κατοικήσιμων πλανητών στον γαλαξία μας», δήλωσε ο Τζεφ Κάφλιν του SETI. Οι επιστήμονες εστιάστηκαν σε πλανήτες μεγέθους παρόμοιου με τη Γη (με ακτίνα 0,5 έως 1,5 φορές σε σχέση με εκείνη του δικού μας πλανήτη), οι οποίοι συνεπώς είναι πιθανότερο να είναι βραχώδεις, καθώς και σε άστρα σαν τον Ήλιο, που έχουν περίπου την ίδια ηλικία και θερμοκρασία με αυτόν. Επίσης, βασικές παράμετροι ήταν αφενός κατά πόσο ένας πλανήτης μπορεί να βρίσκεται σε κατάλληλη απόσταση από το άστρο του, ώστε να διαθέτει νερό σε υγρή μορφή, αφετέρου πόση ακτινοβολία δέχεται ο πλανήτης από το άστρο του. Εκτιμάται ότι περίπου τα μισά άστρα σαν τον Ήλιο μπορεί να διαθέτουν γύρω τους βραχώδεις δυνητικά φιλόξενους για ζωή εξωπλανήτες. Μέχρι σήμερα έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη περίπου 4.300 εξωπλανητών. Μέχρι οι αστρονόμοι να βρουν και τα 300 εκατομμύρια, έχουν πολύ καιρό! https://physicsgg.me/2020/10/30/%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%ba%ce%b1%ce%bb%cf%8d%cf%86%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b5-%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%81%cf%8c%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%bf%cf%82-%ce%b5%ce%be%cf%89%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%bd%ce%ae%cf%84/

Σε άψογη κατάσταση έφτασε στη Γη η κάψουλα του διαστημοπλοίου Hayabusa με τα δείγματα από τον αστεροειδή Ryugu Σε άψογη κατάσταση βρίσκεται η κάψουλα του ιαπωνικού διαστημοπλοίου Hayabusa2 με τα δείγματα από τον αστεροειδή Ryugu η οποία εισήλθε την Κυριακή στην ατμόσφαιρα της Γης και προσγειώθηκε στην Αυστραλία, σύμφωνα με τους ερευνητές της ιαπωνικής διαστημικής υπηρεσίας, JAXA. Όπως ανακοίνωσε η JAXA τη Δευτέρα, η ομάδα περισυλλογής επιβεβαίωσε ότι η κάψουλα επανεισόδου ήταν σωστά σφραγισμένη και ολοκλήρωσε τη διαδικασία λήψης δειγμάτων αερίων. Εκτενής ανάλυση θα λάβει χώρα στην Ιαπωνία. Η κάψουλα εισήλθε στην ατμόσφαιρα την Κυριακή, και η JAXA την εντόπισε με ελικόπτερο στη Γούμερα της Αυστραλίας, με την περισυλλογή να λαμβάνει χώρα γρήγορα. Η κάψουλα περιέχει τις πρώτες σημαντικές ποσότητες δειγμάτων βράχου από αστεροειδή. Όπως αναφέρει το BBC, η κάψουλα έπεσε με αλεξίπτωτο και η ομάδα περισυλλογής τη βρήκε σε αμμώδες έδαφος. Το Hayabusa2 πέρασε πάνω από έναν χρόνο μελετώντας τον Ryugu πριν επιστρέψει στη Γη. Πλησιάζοντας τον πλανήτη, απελευθέρωσε την κάψουλα και μετά έβαλε μπροστά τους κινητήρες του προς άλλη κατεύθυνση. «Το Hayabusa2 ήρθε στο σπίτι» είπε ο Dr. Γιουΐτσι Τσούντα, project manager της αποστολής, σε συνέντευξη Τύπου το πρωί της Κυριακής στη Σαγκαμιχάρα της Ιαπωνίας. «Περισυλλέξαμε το σεντούκι με τον θησαυρό» είπε, προσθέτοντας ότι η περισυλλογή της κάψουλας έγινε «τέλεια» και ότι δεν υπάρχει κανενός είδους ζημιά στο δοχείο με τα δείγματα. Ο Dr Χιτόσι Κουνινάκα, γενικός διευθυντής του ISAS (Institute for Space and Astronautical Science) είπε πως «αρχίσαμε την ανάπτυξη του Hayabusa2 το 2011. Νομίζω πως το όνειρο έγινε πραγματικότητα». Μιλώντας σε δημοσιογράφους, αναγνώρισε πως στο παρελθόν είχαν υπάρξει αποστολές με τεχνικά προβλήματα, ωστόσο τόνισε πως στο Hayabusa2 όλα έγιναν 100% σύμφωνα με το πρόγραμμα, και το δείγμα επέστρεψε ακριβώς όπως είχε σχεδιαστεί- οπότε και είναι ανοιχτός ο δρόμος προς το επόμενο στάδιο, που περιλαμβάνει μια αποστολή ονόματι ΜΜΧ, με σκοπό τη συλλογή δειγμάτων από το μεγαλύτερο φεγγάρι του Άρη, τον Φόβο Όσον αφορά στο διαστημόπλοιο Hayabusa2, η επόμενη αποστολή του είναι ένας άλλος, μικρότερος (πλάτους 30 μέτρων) αστεροειδής, τον οποίο αναμένεται να φτάσει το 2031. https://physicsgg.me/2020/12/07/%cf%83%ce%b5-%ce%ac%cf%88%ce%bf%ce%b3%ce%b7-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%ac%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%83%ce%b7-%ce%ad%cf%86%cf%84%ce%b1%cf%83%ce%b5-%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%b3%ce%b7-%ce%b7-%ce%ba%ce%ac%cf%88%ce%bf/

Διαστημική κάψουλα έφερε στη Γη δείγματα αστεροειδή που ίσως αποκαλύψουν πώς γεννήθηκε το ηλιακό μας σύστημα. Iαπωνική διαστημική κάψουλα προσγειώθηκε στη Γη μεταφέροντας δείγματα που ελήφθησαν από έναν μακρινό αστεροειδή τα οποία θα μπορούσαν να μας δώσουν πληροφορίες για τη γέννηση του ηλιακού μας συστήματος. Η κάψουλα Hayabusa-2, μεγέθους ενός ψυγείου, είχε εκτοξευθεί το 2014 και πέρυσι πήρε δείγματα από τον αστεροειδή Ryugu, «το παλάτι του δράκου» στα ιαπωνικά, που βρίσκεται περίπου 300 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι τα δείγματα αυτά, τα οποία έπεσαν στη Γη τη νύκτα του Σαββάτου προς Κυριακή μέσα στη μικρή κάψουλα, θα τους δώσουν πληροφορίες για το ηλιακό μας σύστημα και τη γέννησή του πριν 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Η σύσταση των ουράνιων σωμάτων μεγάλου μεγέθους, όπως η Γη, αλλάζει δραστικά μετά τον σχηματισμό τους λόγω των επιπτώσεων της θερμοκρασίας και της πίεσης. Αυτό όμως δεν συμβαίνει με τους αστεροειδείς που είναι πολύ μικρότεροι σε μέγεθος, εξήγησε ο επικεφαλής της αποστολής Μακότο Γιοσικάουα στους δημοσιογράφους. “Μπορούμε λοιπόν να ελπίζουμε ότι υλικό ηλικίας 4,6 δισεκατομμυρίων ετών εξακολουθεί να περιέχεται στα δείγματα”. Η πιθανή παρουσία οργανικών υλικών πρόσθεσε ο Γιοσικάουα, ίσως μας δώσει πληροφορίες για τον τρόπο που εμφανίστηκε ζωή στη Γη. Η κάψουλα που περιείχε τα δείγματα εισήλθε στην ατμόσφαιρα της Γης λίγο μετά τις 02:30 το πρωί ώρα Ιαπωνίας (19:30 χθες Σάββατο ώρα Ελλάδας), δημιουργώντας στον ουρανό μια μπάλα από φωτιά που έμοιαζε με το ίχνος που αφήνει ένας διάττοντας αστέρας. Η ιαπωνική διαστημική υπηρεσία (JAXA) ανακοίνωσε σήμερα το πρωί ότι τα δείγματα εντοπίστηκαν μέσα στα κουτιά που είχαν τοποθετηθεί σε μια έρημο στη νότια Αυστραλία. Μέσα στην κάψουλα τα δείγματα ήταν προστατευμένα από το φως του ήλιου και την ακτινοβολία. Αρχικά θα εξεταστούν στην Αυστραλία και στη συνέχεια θα σταλούν στην Ιαπωνία. Στη διάρκεια της αποστολής της η κάψουλα πήρε το 2019 από τον αστεροειδή σκόνη από την επιφάνειά του αλλά και υλικά που κατάφερε να εξορύξει από αυτόν. Τα μισά δείγματα θα μοιραστούν η JAXA, η NASA και διεθνείς οργανισμοί και τα υπόλοιπα θα διατηρηθούν για μελλοντικές έρευνες. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/blog-post_66.html

To διαστημικό σκάφος Hayabusa2 πλησιάζει στη Γη μεταφέροντας υλικό από τον μικρό αστεροειδή Ryugu Στην πόλη Woomera, στην έρημο της Νότιας Αυστραλίας, οι επιστήμονες αναμένουν την επιστροφή του διαστημικού σκάφους Hayabusa2 της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Αεροδιαστημικής Έρευνας (JAXA ) που θα πραγματοποιηθεί στις 6 Δεκεμβρίου 2020. Το διαστημικό σκάφος που έμεινε στο διάστημα για έξι χρόνια, μεταφέρει ένα σπάνιο, πολύτιμο και δυσεύρετο φορτίο. Πρόκειται για υλικό που συλλέχθηκε από την επιφάνεια του αστεροειδούς Ryugu και ζυγίζει περίπου 100 χιλιοστόγραμμα. Το φορτίο θα φτάσει στη Γη μέσα σε μια κάψουλα, ενώ το διαστημικό σκάφος θα συνεχίσει να επισκέπτεται και άλλους αστεροειδείς. Η επιστροφή του Hayabusa2 είναι ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα της διαστημικής επιστήμης, ένα συνολικό ταξίδι περίπου 5,24 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων. Οι επιστήμονες προγραμμάτισαν το ταξίδι του Hayabusa2 υπολογίζοντας την μελλοντική θέση του αστεροειδούς και σχεδίασαν ένα μονοπάτι που θα οδηγούσε το διαστημικό σκάφος στον επιθυμητό προορισμό, χρησιμοποιώντας τη βαρύτητα της Γης για επιτάχυνση. Στη συνέχεια, το διαστημικό σκάφος έπρεπε να είναι σε θέση να αγγίξει τον αστεροειδή δύο φορές, να συλλέξει υλικό και να επιστρέψει τελικά στη Γη. Αυτές τις μέρες η επιστημονική ομάδα πραγματοποιεί δοκιμές στην Αυστραλία για την ανάκτηση της κάψουλας και ελέγχει την τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθησή της. Αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο μια άλλη αποστολή έχει καταφέρει να μεταφέρει δείγμα αστεροειδούς πίσω στη Γη. Πρόκειται για την αποστολή Hayabusa στον αστεροειδή Itokawa η οποία επέστρεψε στη Γη το 2010, αλλά κατάφερε να μεταφέρει μόνο μερικά μικρογραμμάρια υλικού αφού χάλασε η συσκευή δειγματοληψίας. Το υλικό που μεταφέρει η κάψουλα είναι πραγματικά σπάνιο και πολύτιμο, καθώς ο Ryugu είναι ένας πρωτόγονος ανθρακούχος αστεροειδής, και σύμφωνα με τους επιστήμονες, ίσως να έχει διατηρήσει ένα από τα πιο παρθένα υλικά στο Ηλιακό Σύστημα, σχετικά αμετάβλητο από τότε που σχηματίστηκε περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Οι ερευνητές πιστεύουν πως αυτό το μικρό δείγμα που έχει συλλεχθεί θα δώσει κάποια εικόνα για τις πρώτες μέρες του Ηλιακού Συστήματος, καθώς και για το σχηματισμό και την εξέλιξη των εσωτερικών βραχωδών πλανητών. Η κάψουλα αναμένεται να προσγειωθεί στη Γη μεταξύ 3.30 π.μ. και 4.30 π.μ. ώρα Αυστραλίας στις 6 Δεκεμβρίου 2020, σε περιοχή 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων εντός της προστατευόμενης περιοχής Woomera. Κατά την προσγείωση της θα στείλει σήμα στην ομάδα ανάκτησης. Μόλις εντοπιστεί η κάψουλα θα μεταφερθεί με ελικόπτερο σε ένα άλλον χώρο όπου θα εξεταστεί για τυχόν αέρια που μπορεί να βρίσκονται στο εσωτερικό της. Στη συνέχεια θα τοποθετηθεί σε ένα σφραγισμένο κιβώτιο μεταφοράς και θα ταξιδέψει πίσω στην Ιαπωνία όπου θα ξεκινήσει το επόμενο στάδιο της έρευνας. Το Hayabusa2 θα συνεχίσει το ταξίδι του και θα επισκεφθεί τον αστεροειδή (98943) 2001 CC21 τον Ιούλιο του 2026, και τον αστεροειδή 1998 KY26 τον Ιούλιο 2031. https://physicsgg.me/2020/11/28/to-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%ce%ba%ce%ac%cf%86%ce%bf%cf%82-hayabusa2-%cf%80%ce%bb%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%b6%ce%b5%ce%b9-%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%b3%ce%b7/

Η θέση και η ταχύτητα του ηλιακού συστήματος στον Γαλαξία μας. Το πρόγραμμα VERA (VLBI Exploration of Radio Astrometry και VLBI=Very Long Baseline Interferometry) ξεκίνησε το 2000 με στόχο την τρισδιάστατη χαρτογράφηση των ταχυτήτων και των θέσεων των δομών του Γαλαξία μας. Χρησιμοποιεί την τεχνική της συμβολομετρίας συνδυάζοντας δεδομένα από ραδιοτηλεσκόπια που βρίσκονται διασκορπισμένα σε όλο το ιαπωνικό αρχιπέλαγος, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η ίδια διακριτική ικανότητα με ένα ραδιοτηλεσκόπιο διαμέτρου 2300 χιλιομέτρων. Δεδομένου ότι η Γη βρίσκεται μέσα στον Γαλαξία μας, δεν μπορούμε να έχουμε μια εικόνα του Γαλαξία μας «απ’ έξω». Η αστρομετρία, η ακριβής μέτρηση των θέσεων και των κινήσεων των αντικειμένων του Γαλαξία, είναι ένα βασικό εργαλείο για την κατανόηση της συνολικής δομής του Γαλαξία και της θέσης μας σε αυτόν. Πρόσφατα, δημοσιεύτηκε ο πρώτος κατάλογος αστρομετρίας του VERA που περιέχει δεδομένα για 99 αντικείμενα. Με βάση αυτόν τον κατάλογο του VERA και τις πρόσφατες παρατηρήσεις άλλων ομάδων, οι αστρονόμοι δημιούργησαν έναν χάρτη θέσεων και ταχυτήτων. Από αυτόν τον χάρτη προσδιόρισαν το κέντρο του Γαλαξία, το σημείο γύρω από το οποίο περιστρέφονται όλα τα αντικείμενα του Γαλαξία. Ο χάρτης δείχνει ότι το κέντρο και η γιγαντιαία μαύρη τρύπα που βρίσκεται εκεί, απέχει 25.800 έτη φωτός από τη Γη. Μια απόσταση μικρότερη από την επίσημη τιμή των 27.700 ετών φωτός που υιοθέτησε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση το 1985. Φαίνεται επίσης ότι η Γη (το ηλιακό μας σύστημα) έχει γραμμική ταχύτητα 227 km/s καθώς περιφέρεται γύρω από το Γαλαξιακό Κέντρο. Μια ταχύτητα μεγαλύτερη από την μέχρι σήμερα αποδεκτή των 220 km/s. https://physicsgg.me/2020/11/27/%ce%b7-%ce%b8%ce%ad%cf%83%ce%b7-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%cf%84%ce%b1%cf%87%cf%8d%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b7%ce%bb%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%bf%cf%8d-%ce%bc%ce%b1%cf%82-%cf%83%cf%85/

Έρευνα: Το ηλιακό σύστημα σχηματίστηκε μέσα σε «μόλις» 200.000 χρόνια. Ο ήλιος και τo ηλιακό μας σύστημα σχηματίστηκαν πριν από περίπου 4,5 δισ. χρόνια, μέσα στο σχετικά σύντομο διάστημα των 200.000 ετών, σύμφωνα με επιστήμονες του Lawrence Livermore National Laboratory (LLNL) που εξέτασαν ισότοπα μολυβδαινίου τα οποία βρέθηκαν σε μετεωρίτες. Το υλικό από το οποίο αποτελείται ο ήλιος και το υπόλοιπο ηλιακό σύστημα προήλθε από την κατάρρευση ενός μεγάλου νέφους αερίων και σκόνης περίπου 4,5 δισ. χρόνια πριν. Παρατηρώντας άλλα αστρικά συστήματα που σχηματίστηκαν παρόμοια με το δικό μας, αστρονόμοι εκτίμησαν ότι πιθανότατα χρειάζονται 1-2 εκατ. χρόνια για την κατάρρευση ενός νέφους και την έκρηξη ενός άστρου, μα αυτή είναι η πρώτη μελέτη που μπορεί να παρέχει αριθμούς για το δικό μας ηλιακό σύστημα. «Προηγουμένως δεν ήταν γνωστό το χρονικό πλαίσιο του σχηματισμού για το ηλιακό μας σύστημα» είπε ο Γκρεγκ Μπρενέκα, κοσμοχημικός και επικεφαλής συντάκτης του επιστημονικού άρθρου που δημοσιεύτηκε στο Science. «Αυτή η δουλειά δείχνει πως αυτή η κατάρρευση, η οποία οδήγησε στον σχηματισμό του ηλιακού συστήματος, έλαβε χώρα πολύ γρήγορα, μέσα σε λιγότερο από 200.000 χρόνια. Αν το συγκρίνουμε αυτό με την διάρκεια ζωής του ανθρώπου, ο σχηματισμός του ηλιακού συστήματος θα αντιστοιχούσε σε μια εγκυμοσύνη διάρκειας περίπου 12 ωρών αντί 9 μηνών. Αυτή ήταν μια ταχεία διαδικασία». Τα παλαιότερα χρονολογημένα στερεά του ηλιακού μας συστήματος είναι CAIs (calcium-aluminum-rich inclusions) και δίνουν ένα απευθείας ιστορικό του σχηματισμού του ηλιακού συστήματος. Αυτά τα μικρά τμήματα μετεωριτών σχηματίστηκαν σε περιβάλλον υψηλών θερμοκρασιών, πιθανώς κοντά στον νεαρό ήλιο. Μετά μεταφέρθηκαν προς τα έξω, στην περιοχή όπου σχηματίστηκαν μετεωρίτες (και τα μητρικά τους σώματα), όπου και βρίσκονται σήμερα. Η πλειονότητα των CAIs σχηματίστηκαν 4,567 χρόνια πριν, σε μια περίοδο 40.000-200.000 ετών. https://www.naftemporiki.gr/story/1659482/ereuna-to-iliako-sustima-sximatistike-mesa-se-molis-200000-xronia

Πού «γεννήθηκαν» ο Δίας και ο Κρόνος. Στη «νιότη» του, ο ήλιος μας περιτριγυριζόταν από έναν δίσκο αερίου και σκόνης από όπου σχηματίστηκαν οι πλανήτες. Οι τροχιές των νεοσχηματισθέντων πλανητών θεωρείται πως ήταν σε «κλειστό σχηματισμό» και κυκλικές, ωστόσο οι βαρυτικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μεγαλύτερων αντικειμένων προκάλεσαν αναταραχή και είχαν ως αποτέλεσμα οι «νεογέννητοι» γιγαντιαίοι πλανήτες να αλλάξουν θέσεις, πηγαίνοντας εκεί που γνωρίζουμε πως είναι σήμερα. Νέα έρευνα του Ματ Κλέμεντ του Carnegie Institution for Science αποκάλυψε τις πιθανές αρχικές θέσεις του Κρόνου και του Δία, υποδεικνύοντας καλύτερα τις δυνάμεις που καθόρισαν την αρχιτεκτονική του ηλιακού συστήματος, μεταξύ των οποίων την «έξωση» ενός επιπλέον πλανήτη μεταξύ του Κρόνου και του Ουρανού, διασφαλίζοντας πως μόνο μικροί, βραχώδεις πλανήτες σαν την Γη θα σχηματίζονταν πιο μέσα από τον Δία. «Ξέρουμε τώρα πως υπάρχουν χιλιάδες πλανητικά συστήματα στον γαλαξία μας και μόνο» είπε ο Κλέμεντ. «Μα αποδεικνύεται πως η διαρρύθμιση των πλανητών στο ηλιακό μας σύστημα είναι πολύ ασυνήθιστη, οπότε χρησιμοποιούμε μοντέλα για αντίστροφη μηχανική και αναπαραγωγή των διαδικασιών σχηματισμού. Αυτό είναι λίγο σαν να προσπαθείς να διαπιστώσεις τι συνέβη σε τροχαίο μετά το γεγονός- πόσο γρήγορα πήγαιναν τα αυτοκίνητα, σε τι κατευθύνσεις κλπ». Ο Κλέμεντ και οι άλλοι ερευνητές πραγματοποίησαν 6.000 προσομοιώσεις της εξέλιξης του ηλιακού συστήματος, αποκαλύπτοντας μια άνευ προηγουμένου λεπτομέρεια σχετικά με την αρχική σχέση Δία και Κρόνου. Ο Δίας στην «παιδική ηλικία» του θεωρείται πως περιστρεφόταν γύρω από τον ήλιο τρεις φορές για κάθε δύο περιστροφές του Κρόνου. Ωστόσο αυτό δεν αρκούσε για να εξηγήσει ικανοποιητικά τη διαρρύθμιση των γιγαντιαίων πλανητών που βλέπουμε σήμερα. Τα μοντέλα έδειξαν πως μια αναλογία δύο περιστροφών του Δία με με μία του Κρόνου παρήγαγε αποτελέσματα με μεγαλύτερη συνάφεια που παραπέμπουν στη γνωστή πλανητική αρχιτεκτονική. «Αυτό δείχνει πως, αν και το ηλιακό σύστημα είναι λίγο περίεργο, δεν ήταν πάντα έτσι» είπε ο Κλέμεντ. «Επιπλέον, τώρα που διαπιστώσαμε την αποτελεσματικότητα αυτού του μοντέλου, μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε για να μας βοηθήσει να κοιτάξουμε τον σχηματισμό των γήινου τύπου πλανητών, μεταξύ των οποίων και του δικού μας, και ίσως να ενισχύσουμε τις δυνατότητές μας για αναζήτηση παρόμοιων συστημάτων αλλού, που θα μπορούσαν να έχουν τη δυνατότητα να φιλοξενούν ζωή». Το μοντέλο έδειξε επίσης ότι οι θέσεις του Ουρανού και του Ποσειδώνα διαμορφώθηκαν από τη μάζα της ζώνης Κάιπερ (μια ζώνη στις παρυφές του ηλιακού συστήματος που αποτελείται από πλανήτες νάνους και πλανητοειδή) και από έναν παγωμένο πλανήτη γίγαντα που «εκδιώχθηκε» από το ηλιακό σύστημα κατά την «παιδική ηλικία» του. https://www.naftemporiki.gr/story/1653416/pou-gennithikan-o-dias-kai-o-kronos

Ηρακλής: ένας γαλαξίας θαμμένος βαθιά μέσα στον Γαλαξία μας. Oι αστρονόμοι που μελετούν τα δεδομένα από το Apache Point Observatory Galactic Evolution Experience (APOGEE) του προγράμματος Sloan Digital Sky Surveys, ανακάλυψαν έναν «απολιθωμένο γαλαξία» κρυμμένο στα βάθη του Γαλαξία μας https://en.wikipedia.org/wiki/Sloan_Digital_Sky_Survey Αυτό το εύρημα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, και μπορεί να ενισχύσει τις γνώσεις μας για τον τρόπο με τον οποίο ο Γαλαξίας μας απέκτησε την μορφή που βλέπουμε σήμερα [Evidence from APOGEE for the presence of a major building block of the halo buried in the inner Galaxy]. https://arxiv.org/abs/2007.10374 Ο απολιθωμένος γαλαξίας, τον οποίο οι αστρονόμοι ονόμασαν Ηρακλή, συγκρούστηκε με τον Γαλαξία μας πριν από δέκα δισεκατομμύρια χρόνια, όταν ο Γαλαξίας μας βρισκόταν στην βρεφική ηλικία. Τα απομεινάρια του Ηρακλή αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο της σφαιρικής άλω του Γαλαξία μας. Αλλά αν τα άστρα και τα αέρια του Ηρακλή αποτελούν αυτό το μεγάλο ποσοστό στην γαλαξιακή άλω, γιατί δεν τον είχαμε παρατηρήσει μέχρι σήμερα; Η απάντηση βρίσκεται στη θέση που καταλαμβάνει βαθιά μέσα στο Γαλαξία μας. Για να βρεθεί ένας απολιθωμένος γαλαξίας σαν αυτόν, έπρεπε να εξεταστούν η λεπτομερής χημική σύνθεση και οι κινήσεις δεκάδων χιλιάδων άστρων. Αυτό είναι ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει για άστρα στο κέντρο του Γαλαξία μας, διότι κρύβονται πίσω από τα αέρια της μεσοαστρικής σκόνης. Το APOGEE επιτρέπει τους αστρονόμους να «παρακάμψουν» αυτή τη σκόνη και να δουν βαθύτερα στην καρδιά του Γαλαξία μας. Το καταφέρνει συλλέγοντας το υπέρυθρο φως των άστρων, αντί του ορατού φωτός που καλύπτεται από την σκόνη. Κατά τη διάρκεια δέκα ετών παρατήρησης κατέγραψαν τα φάσματα πάνω από μισό εκατομμύριο άστρα σε όλο τον Γαλαξία μας, συμπεριλαμβανομένου και του πυρήνα του που ήταν αδιαφανής στο ορατό φως. Η μελέτη ενός τόσο μεγάλου αριθμού αριθμού άστρων για τον εντοπισμό ασυνήθιστων άστρων στην πυκνοκατοικημένη καρδιά του Γαλαξία, μοιάζει με το «ψάχνω βελόνα στ’ άχυρα». Για να ξεχωρίσουν τα άστρα που ανήκουν στον γαλαξία Ηρακλή από τα άστρα του Γαλαξία μας, οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν τόσο τις χημικές συνθέσεις όσο και τις ταχύτητές τους, που μετρήθηκαν από το όργανο APOGEE. Από τις δεκάδες χιλιάδες άστρα που εξετάστηκαν, μερικές εκατοντάδες είχαν εντελώς διαφορετικές χημικές συνθέσεις και ταχύτητες. Αυτά τα άστρα είναι τόσο διαφορετικά, και η μόνη εξήγηση γι’ αυτό είναι ότι προέρχονται από άλλον γαλαξία. Μελετώντας τα λεπτομερώς, μπορεί να εντοπιστεί η ακριβής θέση και το παρελθόν αυτού του απολιθωμένου γαλαξία. Επειδή πολλοί γαλαξίες σχηματίζονται με την πάροδο του χρόνου μέσω συγχωνεύσεων με μικρότερους γαλαξίες, τα απομεινάρια παλαιότερων γαλαξιών εντοπίζονται συχνά στην εξωτερική άλω, ένα τεράστιο αλλά πολύ αραιό νέφος άστρων που περιβάλλει τον κύριο γαλαξία. Τα άστρα που ανήκαν στον γαλαξία Ηρακλή αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο της μάζας ολόκληρης της άλω του Γαλαξία μας σήμερα – κάτι που σημαίνει ότι αυτή η πρόσφατα ανακαλυφθείσα αρχέγονη σύγκρουση πρέπει να ήταν ένα σημαντικό γεγονός στην ιστορία του. Κι αυτό υποδηλώνει ότι ο Γαλαξίας μας μπορεί να είναι μια σπάνια περίπτωση, καθώς οι περισσότεροι παρόμοιοι σπειροειδείς γαλαξίες είχαν πολύ πιο ήρεμες αρχέγονες ζωές. Ως το κοσμικό μας σπίτι, ο Γαλαξίας μας είναι ήδη ξεχωριστός για μας, αλλά ο Ηακλής, αυτός ο αρχαίος γαλαξίας που είναι θαμμένος μέσα του, τον καθιστά ακόμη πιο ξεχωριστό. https://physicsgg.me/2020/11/23/%ce%b7%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%bb%ce%ae%cf%82-%ce%ad%ce%bd%ce%b1%cf%82-%ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%be%ce%af%ce%b1%cf%82-%ce%b8%ce%b1%ce%bc%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%bf%cf%82-%ce%b2%ce%b1%ce%b8%ce%b9%ce%ac/

Ένας νέος τρόπος «παρατήρησης» της σκοτεινής ύλης. Μια μικρή ομάδα αστρονόμων βρήκε ένα νέο τρόπο έμμεσης ανίχνευσης της μυστηριώδους σκοτεινής ύλης που περιβάλλει του γαλαξίες. Η νέα τεχνική είναι 10 φορές ακριβέστερη από την καλύτερη παλαιότερη μέθοδο [Pol Gurri, Edward N Taylor, Christopher J Fluke. «The first shear measurements from precision weak lensing»]. https://academic.oup.com/mnras/article/499/4/4591/5909978 Οι φυσικοί εκτιμούν ότι έως και το 85% της μάζας του σύμπαντος είναι αόρατο. H σκοτεινή ύλη δεν μπορεί να παρατηρηθεί άμεσα, εφόσον δεν αλληλεπιδρά με το φως όπως η συνηθισμένη ύλη που απαρτίζει τα άστρα, τους πλανήτες, εμάς και ότι μας περιβάλλει. Πώς μετράμε λοιπόν κάτι που δεν μπορούμε να δούμε; Αρκεί να μετρηθούν τα αποτελέσματα της βαρύτητας που παράγει η σκοτεινή ύλη. Σύμφωνα με τον Pol Gurri, «είναι σαν να παρατηρείς μια σημαία και να προσπαθείς να καταλάβεις πόσος άνεμος υπάρχει. Δεν μπορείς να δεις τον άνεμο, αλλά η κίνηση της σημαίας μας λέει πόσο δυνατά φυσάει ο άνεμος». Η νέα έρευνα επικεντρώνεται σε ένα φαινόμενο που ονομάζεται ασθενής βαρυτικός φακός, το οποίο είναι χαρακτηριστικό της γενικής θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν. «Η σκοτεινή ύλη θα στρεβλώνει λίγο την εικόνα οποιουδήποτε αντικειμένου βρίσκεται πίσω από αυτή», λέει ο Edward Taylor. «Eίναι σαν να διαβάζεις μια εφημερίδα που βρίσκεται κάτω από την βάση ενός ποτηριού κρασιού». Το φαινόμενο του ασθενούς βαρυτικού φακού χρησιμοποιείται με μεγάλη επιτυχία στην χαρτογράφηση της σκοτεινής ύλης του σύμπαντος. Τώρα, οι αστρονόμοι Gurri χρησιμοποιώντας το 2,3 μέτρων τηλεσκόπιο ANU (Australian National University) στην Αυστραλία μελέυησε, με βάση το ασθενές φαινόμενο βαρυτικού φακού, τον τρόπο περιστροφής των γαλαξιών. «Επειδή υπολογίζουμε πως τα άστρα και το αέριο κινούνται μέσα στους γαλαξίες, γνωρίζουμε περίπου πως θα πρέπει να μοιάζει αυτός ο γαλαξίας», λέει ο Gurri. «Μετρώντας πόσο παραμορφωμένες είναι οι πραγματικές εικόνες του γαλαξία, τότε μπορούμε να καταλάβουμε πόση σκοτεινή ύλη απαιτείται για να εξηγήσουμε αυτό που βλέπουμε». Η νέα έρευνα δείχνει πως αυτές οι πληροφορίες ταχύτητας επιτρέπουν μια πολύ πιο ακριβή μέτρηση του φαινομένου βαρυτικού φακού από ό,τι ήταν δυνατό μόνο με τη χρήση του σχήματος. «Με τη νέα μέθοδό μας παρατήρησης της σκοτεινή ύλη», συνεχίζει ο Gurri, «ελπίζουμε να πάρουμε μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για το που βρίσκεται η σκοτεινή ύλη και ποιος είναι ο ρόλος της στον σχηματισμό των γαλαξιών». Οι μελλοντικές διαστημικές αποστολές, όπως τα διαστημικά τηλεσκόπια της NASA «Nancy Grace Roman» και το αντίστοιχο της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας «Ευκλείδης», έχουν σχεδιαστεί για να κάνουν και τέτοιου είδους μετρήσεις με βάση τα σχήματα εκατοντάδων εκατομμυρίων γαλαξιών. «Έχουμε δείξει ότι μπορούμε να συνεισφέρουμε δημιουργικά σε αυτές τις παγκόσμιες προσπάθειες με ένα σχετικά μικρό τηλεσκόπιο που κατασκευάστηκε την δεκαετία του 1980, σκεπτόμενοι το πρόβλημα απλά με διαφορετικό τρόπο», προσθέτει ο Taylor. https://physicsgg.me/2020/11/07/%ce%ad%ce%bd%ce%b1%cf%82-%ce%bd%ce%ad%ce%bf%cf%82-%cf%84%cf%81%cf%8c%cf%80%ce%bf%cf%82-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b7%cf%83%ce%b7%cf%82-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%83%ce%ba%ce%bf/

Πειραματικός αντιδραστήρας σύντηξης μπήκε στην πρίζα στη Βρετανία. Η Βρετανία έθεσε σε λειτουργία έναν αναβαθμισμένο, πειραματικό αντιδραστήρα πυρηνικής σύντηξης, ο οποίος υπόσχεται να μειώσει τον όγκο και το κόστος των εργοστασίων που θα παράγουν μια μέρα ανεξάντλητη, καθαρή ενέργεια. Τα σημερινά πυρηνικά εργοστάσια βασίζονται σε αντιδράσεις σχάσης, κατά τις οποίες βαριά στοιχεία όπως το ουράνιο-235 διασπώνται σε ελαφρύτερα στοιχεία απελευθερώνοντας ταυτόχρονα ενέργεια. Οι αντιδραστήρες σύντηξης ουσιαστικά ακολουθούν την αντίθετη διαδικασία, κατά την οποία δύο ελαφρά στοιχεία (ισότοπα υδρογόνου) ενώνονται και σχηματίζουν ένα βαρύτερο στοιχείο (ήλιο). Μέχρι σήμερα πάντως κανένας αντιδραστήρας σύντηξης δεν έχει καταφέρει να παράγει περισσότερη ενέργεια από ό,τι καταναλώνει. Μεγάλες ποσότητες ενέργειας απαιτούνται προκειμένου να διατηρείται το υδρογόνο υπό μορφή πλάσματος (ιονισμένου αερίου) σε θερμοκρασίες πιο υψηλές από ό,τι ακόμα και στον πυρήνα του Ήλιου, ο οποίος επίσης παράγει ενέργεια με σύντηξη υδρογόνου. Τόκαμακ Το νέο πειραματικό σύστημα της Βρετανίας, με την ονομασία Mast Upgrade, αναπτύχθηκε την τελευταία επταετία στο Κάλαμ του Όξφορντσαϊρ με κόστος 55 εκατομμύρια στερλίνες. Στόχος, η δοκιμή ενός νέου σχεδιασμού που ονομάστηκε «σφαιρικό τόκαμακ». Οι πειραματικοί αντιδραστήρες τόκαμακ έχουν σχήμα ντόνατ και χρησιμοποιούν ισχυρά μαγνητικά πεδία για να κρατούν το πλάσμα στο εσωτερικό τους χωρίς το υπέρθερμο αέριο να έρχεται σε επαφή με τα τοιχώματα του αντιδραστήρα. Το υδρογόνο θερμαίνεται συνήθως με μικροκύματα και δέσμες σωματιδίων. Στην περίπτωση του Must Upgrade, η κεντρική οπή του ντόνατ έχει συρρικνωθεί όσο γίνεται περισσότερο και ο αντιδραστήρας μοιάζει περισσότερο με μήλο από το οποίο έχει αφαιρεθεί ο πυρήνας. Το εσωτερικό του σφαιρικού τόκαμακ. Τα τοιχώματα θα έλιωναν αν έρχονταν σε επαφή με το υπέρθερμο πλάσμα (John Lawrence). Οι σχεδιαστές του συστήματος ελπίζουν ότι το σφαιρικό σχήμα θα αυξήσει τη σταθερότητα του πλάσματος ενώ παράλληλα απλοποιεί τον σχεδιασμό και επομένως ρίχνει το κόστος. Ο πρώτος πειραματικός αντιδραστήρας αυτού του είδους στη Βρετανία, με την ονομασία Mast, τέθηκε σε λειτουργία το 1999, πλέον όμως έχει αναβαθμιστεί με νέες τεχνολογίες για την άντληση θερμότητας καθώς και άλλες βελτιώσεις. O Mast Upgrade τέθηκε σε λειτουργία στο Κέντρο Ενέργειας Σύντηξης του Όξφορντσαϊρ, όπου λειτουργεί και ένα δεύτερο πειραματικό σύστημα, με την ονομασία Jet, βασισμένο σε συμβατικό τόκαμακ σε σχήμα ντόνατ. Το Jet αποτέλεσε τη βάση για τον Διεθνή Πειραματικό Θερμοπυρηνικό Αντιδραστήρα (ITER), ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά πειράματα του κόσμου, ο οποίος κατασκευάζεται στο Κανταράς της Γαλλίας με την προοπτική να τεθεί σε λειτουργία την επόμενη δεκαετία. Ακόμα κι αν ο ITER αποδειχθεί επιτυχής, το νέο βρετανικό πείραμα θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικές βελτιώσεις. https://www.in.gr/2020/11/02/tech/peiramatikos-antidrastiras-syntiksis-mpike-stin-priza-sti-vretania/

Γαλαξίες παγιδευμένοι στον «ιστό» μιας γιγάντιας μαύρης τρύπας. Ομάδα αστρονόμων εντόπισε έξι γαλαξίες «συνωστισμένους» γύρω από μία υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, με μάζα 1 δισ. φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ήλιου, σε μία εποχή όπου το Σύμπαν είχε ηλικία μόλις 0,9 δισ. ετών. Ποτέ άλλοτε δεν είχαν παρατηρηθεί γαλαξίες σε τόσο μικρές αποστάσεις ο ένας από τον άλλον, τόσο «σύντομα» μετά την Μεγάλη Έκρηξη. Η ανακάλυψη αυτή θα συμβάλει στην προσπάθεια των επιστημόνων να διευρύνουν τις γνώσεις τους, όχι μόνο για το πώς σχηματίζονται οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, αλλά και για το πώς «καταφέρνουν» και διογκώνουν την μάζα τους τόσο πολύ και τόσο γρήγορα. Τα ευρήματα της σχετικής μελέτης, ωστόσο, ενισχύουν την θεώρηση ότι οι μαύρες τρύπες διογκώνονται γρήγορα στο εσωτερικό νηματοειδών δομών που θυμίζουν ιστό αράχνης, οι οποίες εμπεριέχουν τεράστιες ποσότητες αερίων και σκόνης. Οι νέες αυτές παρατηρήσεις με το τηλεσκόπιο VLT του ESO στην Χιλή αποκάλυψαν αρκετούς γαλαξίες γύρω από μία γιγάντια μαύρη τρύπα, «παγιδευμένους» σε μία σύνθετη νηματοειδή δομή αερίων, που θυμίζει ιστό αράχνης. Όπως βρέθηκε, ο κοσμικός αυτός ιστός καλύπτει έκταση 300 φορές μεγαλύτερη από το μέγεθος του Γαλαξία μας. «Οι γαλαξίες εντοπίζονται εκεί όπου τα νήματα αερίων τέμνονται, ενώ διευρύνουν την μάζα τους χάρη στις τεράστιες ποσότητες αερίων που ρέουν κατά μήκος των νημάτων, τροφοδοτώντας τόσο τους γαλαξίες αυτούς όσο και την κεντρική γιγάντια μαύρη τρύπα», εξηγεί ο Marco Mignoli, αστρονόμος του Εθνικού Ινστιτούτου Αστροφυσικής (INAF) στην Μπολόνια της Ιταλίας και κύριος συγγραφέας της σχετικής μελέτης, που δημοσιεύθηκε την 1η Οκτωβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Astronomy & Astrophysics. Οι πρωταρχικές μαύρες τρύπες, που εικάζεται ότι σχηματίστηκαν μέσα από την κατάρρευση των πρώτων άστρων του Σύμπαντος, πρέπει να διογκώθηκαν ταχύτατα, ώστε να περικλείουν την μάζα 1 δισ. άστρων σαν τον Ήλιο, μέσα σε μόλις 0,9 δισ. χρόνια από την απαρχή της κοσμολογικής διαστολής. Παρολ’ αυτά, οι αστρονόμοι δυσκολεύονταν να εξηγήσουν από πού προέρχονται οι τεράστιες ποσότητες υλικών που απαιτούνται, ώστε οι μαύρες τρύπες να διευρύνουν την μάζα τους τόσο πολύ και τόσο γρήγορα. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο σχηματίστηκαν αυτές οι αχανείς νηματοειδείς δομές αποτελεί ένα από τα πιο συναρπαστικά και ενεργά πεδία έρευνας στην Κοσμολογία και αρκετά ερωτήματα που σχετίζονται με την προέλευση και την εξέλιξή τους εξακολουθούν να παραμένουν αναπάντητα. Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, το «έναυσμα» για τον σχηματισμό τους οφείλεται στην σκοτεινή ύλη, μία άγνωστη μορφή ύλης που δεν αλληλεπιδρά με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και που γι’ αυτόν τον λόγο είναι αόρατη. Η σκοτεινή ύλη, δηλαδή, που εικάζεται ότι «γεννήθηκε» τις πρωταρχικές στιγμές της συμπαντικής εξέλιξης, παγίδευσε με την βαρυτική της έλξη τεράστιες ποσότητες αερίων, σχηματίζοντας από κοινού αυτές τις νηματοειδείς δομές, που διαθέτουν αρκετά «υλικά» για την εξέλιξη των πρώτων μικρών γαλαξιών και μαύρων τρυπών στους γίγαντες που έχουμε ανακαλύψει με τα τηλεσκόπιά μας. https://physicsgg.me/2020/10/30/%ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%be%ce%af%ce%b5%cf%82-%cf%80%ce%b1%ce%b3%ce%b9%ce%b4%ce%b5%cf%85%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%bf%ce%b9-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8c-%ce%bc%ce%b9/