Δροσος Γεωργιος

Aνακαλύφθηκαν υποθαλάσσια μικρόβια που παράγουν οξυγόνο σε βαθύ σκοτάδι χωρίς φωτοσύνθεση. SHUTTERSTOCK Δεν θα υπήρχε καθόλου οξυγόνο στη Γη -άρα ούτε και άνθρωποι- εάν δεν υπήρχε το φως του Ήλιου, χάρη στο οποίο γίνεται η φωτοσύνθεση από τα φυτά και παράγεται οξυγόνο. Δανοί επιστήμονες έκαναν την απρόσμενη ανακάλυψη ότι το οξυγόνο, επίσης, παράγεται χωρίς το φως, από μικρόβια στα σκοτεινά και ανήλιαγα βάθη των ωκεανών.Αμέτρητοι αριθμοί μικροοργανισμών ζουν στα νερά των θαλασσών σε διάφορα βάθη και μερικά από αυτά φαίνεται πως μπορούν να παράγουν οξυγόνο, παρόλο που δεν κάνουν φωτοσύνθεση. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νότιας Δανίας, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια Μπεάτε Κραφτ του Τμήματος Βιολογίας, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Science».Το οξυγόνο είναι ζωτικό για τη ζωή στη Γη και σχεδόν όλο παράγεται μέσω φωτοσύνθεσης από φυτά και μικροοργανισμούς, όπως τα κυανοβακτήρια. Έως τώρα είχαν ανακαλυφθεί λίγα μικρόβια, ικανά να παράγουν οξυγόνο χωρίς το φως του ήλιου, αλλά είχαν βρεθεί σε πολύ περιορισμένες ποσότητες και σε πολύ συγκεκριμένα περιβάλλοντα. Αυτή η εικόνα φαίνεται να αλλάζει με το ωκεάνιο μικρόβιο Nitrosopumilus maritimus και τα «ξαδέρφια» του, τα οποία αφθονούν στους ωκεανούς, παίζοντας βασικό ρόλο στον κύκλο του αζώτου (οξειδώνουν την αμμωνία για να παράγουν άζωτο), κάτι για το οποίο χρειάζονται οξυγόνο.Η παραγωγή αζώτου απαιτεί οξυγόνο και, όπως είπε η Κραφτ, έως τώρα αποτελούσε αίνιγμα πώς γίνεται τέτοιοι μικροοργανισμοί να αφθονούν ακόμη και όταν μεταφέρονται σε νερά χωρίς καθόλου οξυγόνο. Μάλιστα, σε μερικές περιοχές των θαλασσών, σύμφωνα με τον ερευνητή Ντον Κάνφιλντ, «αυτά τα μικρόβια είναι τόσο κοινά, που κάθε πέμπτο κύτταρο σε ένα κουβά θαλασσινού νερού προέρχεται από αυτά».Οι εργαστηριακές μελέτες έδειξαν τελικά ότι τα εν λόγω μικρόβια δεν χρειάζονται οξυγόνο από το περιβάλλον, καθώς παράγουν το δικό τους και μάλιστα σε ένα τελείως σκοτεινό περιβάλλον. Οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη βέβαιοι με ποιον τρόπο αυτά τα μικρόβια παράγουν οξυγόνο στο σκοτάδι χωρίς φωτοσύνθεση, καθώς φαίνεται να χρησιμοποιούν έναν άγνωστο, μέχρι σήμερα, βιολογικό μηχανισμό.«Δίνεται, πλέον, η δυνατότητα να ανακαλύψουμε έναν τελείως νέο μεταβολισμό που λειτουργεί στους ωκεανούς, για τον οποίο δεν γνωρίζαμε τίποτα έως τώρα», δήλωσε ο ερευνητής Ντον Κάνφιλντ, ο οποίος δεν απέκλεισε ότι ο ίδιος ο βιολογικός μηχανισμός υπάρχει και σε άλλους οργανισμούς, κάτι που μένει να ανακαλυφθεί. https://www.naftemporiki.gr/story/1824753/anakalufthikan-upothalassia-mikrobia-pou-paragoun-oksugono-se-bathu-skotadi-xoris-fotosunthesi

Μοναδικό φαινόμενο με μαύρη τρύπα να προκαλεί γέννηση άστρων. NASA, ESA, B. Tully, S. Conti, W/Space Telescope Science Institut Στη φωτογραφία εικονίζεται ο γαλαξίας νάνος και στην ένθετη το κέντρο του γαλαξία με την μαύρη τρύπα. Έχει διαπιστωθεί πώς τίποτε δεν μπορεί να αντισταθεί στις πανίσχυρες βαρυτικές δυνάμεις μιας μαύρης τρύπας. Άστρα, πλανήτες και κάθε είδους κοσμικές δομές και ύλη που βρίσκεται εντός του βαρυτικού βεληνεκούς μιας μαύρης τρύπας εξαφανίζεται τελικά από το Σύμπαν όπως τουλάχιστον εμείς το γνωρίζουμε. Έτσι οι μαύρες τρύπες είναι απόλυτα συνδεδεμένες με την καταστροφή.Για πρώτη φορά όμως διαπιστώνεται ότι μπορεί μια μαύρη τρύπα να συνδέεται και με τη δημιουργία. Πιο συγκεκριμένα ερευνητές του Τμήματος Φυσικής του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Μοντάνα στις ΗΠΑ αναλύοντας δεδομένα του τηλεσκοπίου Hubble αναφέρουν ότι η μαύρη τρύπα που βρίσκεται σε ένα γαλαξία νάνο αποτελεί την πηγή γέννησης νέων άστρων.Με δημοσίευση τους στην επιθεώρηση Nature οι ερευνητές παρουσιάζουν τα ευρήματα τους από τον γαλαξία Henize 2-10 που βρίσκεται σε απόσταση 30 εκατ. ετών στον αστερισμό της Πυξίδας. Οι γαλαξίες νάνοι είναι μικροί σε μέγεθος γαλαξίες με επίσης μικρό αριθμό άστρων σε σχέση πάντα με τους μεγαλύτερους γαλαξίες. Έχει διαπιστωθεί ότι μαύρες τρύπες που βρίσκονται σε γαλαξίες νάνους εκπέμπουν κοσμική ύλη με τη μορφή πιδάκων σωματιδίων ή αερίων. Σύμφωνα με τους ερευνητές η μαύρη τρύπα που βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία εκπέμπει ιονισμένο αέριο το οποίο ταξιδεύει στο Διάστημα και συγκρούεται με ένα πυκνό νεφέλωμα που βρίσκεται στις παρυφές του γαλαξία. Η κοσμική αυτή διεργασία προκαλεί τη γέννηση άστρων στο νεφέλωμα. Είναι η πρώτη φορά που εντοπίζεται αυτό το φαινόμενο και όπως είναι ευνόητο ο γαλαξίας και η μαύρη τρύπα θα αποτελέσουν από εδώ και πέρα αντικείμενο νέων ερευνών. https://www.naftemporiki.gr/story/1823948/monadiko-fainomeno-me-mauri-trupa-na-prokalei-gennisi-astron

Ο κυνηγός εξωπλανητών TESS εντόπισε πέντε χιλιάδες και συνεχίζει. tess.gsfc.nasa.gov To TESS είναι ένας διαστημικός ανιχνευτής εξωπλανητών. To 2018 η NASA εκτόξευσε τον δορυφόρο TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) ο οποίος λειτουργεί στην ουσία ως ένα διαστημικό τηλεσκόπιο με αποστολή τον εντοπισμό εξωπλανητών. Το TESS έχει την ικανότητα να εντοπίζει στο αχανές Σύμπαν τα ίχνη διαστημικών σωμάτων τα οποία είναι πιθανότατα πλανήτες. Αφού το TESS κάνει τον εντοπισμό πρέπει στη συνέχεια οι αστρονόμοι να επιβεβαιώσουν την ανακάλυψη χρησιμοποιώντας κάποια από τα επίγεια ή/και διαστημικά τηλεσκόπια και μεθόδους εντοπισμού που έχουν στην διάθεση τους.Στα τρία πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, μέχρι τον Ιανουάριο του 2021, το TESS είχε εντοπίσει περίπου 2,400 υποψήφιους εξωπλανήτες. Με ανακοίνωση της η Μισέλ Κουνιμότο η αστρονόμος του ΜΙΤ, επικεφαλής της ομάδας Faint Star Search που μελετά τα δεδομένα που στέλνει το TESS, αναφέρει ότι το τελευταίο δωδεκάμηνο ο δορυφόρος έσπασε όλα τα ρεκόρ του ξεπερνώντας τους 2,5 χιλιάδες εντοπισμούς εξωπλανητών. Πλέον ο αριθμός των υποψηφίων εξωπλανητών του TESS ξεπερνά τις πέντε χιλιάδες.Όμως η διαδικασία επιβεβαίωσης δεν είναι απλή και εύκολη και έτσι μέχρι στιγμής από τους περισσότερους από πέντε χιλιάδες εξωπλανήτες που έχει υποδείξει το TESS μόλις για τους 176 έχει υπάρξει επιβεβαίωση και έχουν προστεθεί στη λίστα των περίπου πέντε χιλιάδων εξωπλανητών που έχουν επιβεβαιωμένα εντοπιστεί στο Σύμπαν.Αν και ο αρχικός προγραμματισμός της αποστολής ήταν ο δορυφόρος να λειτουργήσει για δύο έτη η πολύ πετυχημένη δράση του TESS οδήγησε στην απόφαση να παραταθεί η λειτουργία του για δύο ακόμη έτη, δηλαδή μέχρι τα τέλη του 2022 και αναλόγως των επιδόσεων και της λειτουργικότητας του θα γίνει φυσικά επαναξιολόγηση της κατάστασης του. https://www.naftemporiki.gr/story/1824575/o-kunigos-eksoplaniton-tess-entopise-pente-xiliades-kai-sunexizei

Η NASA οργανώνει ανοικτό διαγωνισμό για την κατασκευή... έξυπνης διαστημικής τουαλέτας. HeroX Στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό υπάρχει ένα σύστημα ανακύκλωσης των οργανικών αποβλήτων των αστροναυτών. Όμως αυτό δεν είναι αρκετό για τις μεγάλης διάρκειας επανδρωμένες αποστολές που σχεδιάζονται. Στο πλαίσιο αυτό η NASA ανακοίνωσε ότι διοργανώνει ένα διαγωνισμό στον οποίο μπορεί να πάρει μέρος όποιος έχει μια καλή ιδέα για τη δημιουργία μιας… έξυπνης τουαλέτας.Η τουαλέτα αυτή θα χρησιμοποιείται από τους αστροναύτες που θα συμμετέχουν στις επανδρωμένες αποστολές στον Άρη. Το πλήρωμα μιας επανδρωμένης αποστολής στον Άρη θα πρέπει να ταξιδεύει τουλάχιστον δώδεκα μήνες για να πάει και να επιστρέψει από τον πλανήτη συν τον χρόνο παραμονής του εκεί. Η NASA θέλει οι αστροναύτες να έχουν στη διάθεση τους μια τουαλέτα η οποία θα ανακυκλώνει τα οργανικά τους απόβλητα μετατρέποντας σε μια σειρά από χρήσιμα υλικά.Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία θα ήθελε η τουαλέτα αυτή να μετατρέπει τα οργανικά απόβλητα όχι μόνο σε καθαρό νερό για μαγείρεμα αλλά και κατανάλωση όπως συμβαίνει στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό αλλά να τα μετατρέπει και σε άλλου είδους ύλες όπως καύσιμα ή υλικά που θα τοποθετούνται σε εκτυπωτές 3D για την κατασκευή διαφόρων αντικειμένων ή και οικημάτων στον Άρη.Ο διαγωνισμός ονομάζεται «Waste to Base Challenge» και η NASA συνεργάζεται με την εταιρεία HeroX η οποία θα αναλάβει τη διαδικασία χρηματοδότησης όποιων ιδεών που θα υποβληθούν στο διαγωνισμό κριθούν ενδιαφέρουσες. Η HeroX ειδικεύεται στις εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης μέσω του Διαδικτύου (crowdfunding).Οι διαστημικές υπηρεσίες συνεργάζονται συνήθως με μεγάλες ή μικρότερες αλλά εξειδικευμένες σε κάποιο τομέα εταιρείες για την κατασκευή των οργάνων και συστημάτων των διαστημοπλοίων ή του εξοπλισμού των αστροναυτών. Είναι ίσως η πρώτη φορά που ζητείται η βοήθεια των φίλων του Διαστήματος σε ανοικτό διαγωνισμό για τέτοιας σημασίας έργο και θα έχει ενδιαφέρον να δούμε την συμμετοχή που θα υπάρξει αλλά και το αποτέλεσμα που θα προκύψει. https://www.naftemporiki.gr/story/1823571/i-nasa-organonei-anoikto-diagonismo-gia-tin-kataskeui-eksupnis-diastimikis-toualetas

Ανακαλύφθηκε άγνωστος και υγιής κοραλλιογενής ύφαλος στον Ειρηνικό Ωκεανό. Alexis Rosenfeld/@alexis.rosenfeld Μία από τις εικόνες της εξερεύνησης του άγνωστου μέχρι σήμερα κοραλλιογενούς υφάλου που διαθέτει μεγάλα κοράλλια σε σχήμα ανοικτού λουλουδιού. Μια αναπάντεχη και ιδιαίτερα καλοδεχούμενη ανακάλυψη έκανε ομάδα ερευνητών σε μια περιοχή στα ανοικτά της Ταϊτής, το μεγαλύτερο νησί της Γαλλικής Πολυνησίας στις νότιες περιοχές του Ειρηνικού Ωκεανού. Σε βάθος 35-70 μέτρων υπάρχει ένας άγνωστος μέχρι σήμερα κοραλλιογενής ύφαλος με μεγάλα κοράλλια που μοιάζουν με ανθισμένα τριαντάφυλλα.Όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιου είδους ανακαλύψεις έτσι και σε αυτή την περίπτωση η τύχη έπαιξε τον ρόλο αφού ο ύφαλος εντοπίστηκε όταν μια ερευνήτρια του Γαλλικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας πήρε μέρος σε μια τουριστικού χαρακτήρα κατάδυση στην περιοχή είδε κάποια από τα κοράλλια. «Όταν είδα τα κοράλλια σκέφτηκα ότι κάτι πολύ ενδιαφέρον υπάρχει και εκεί και πρέπει να γίνει έρευνα» δηλώνει η Λετίσια Χέντουιν η οποία ενημέρωσε τους συναδέλφους της για αυτό που είχε δει και διοργανώθηκε μια ερευνητική αποστολή υπό την αιγίδα της UNESCO.Η έρευνα αποκάλυψε την ύπαρξη ενός κοραλλιογενούς υφάλου έκταση περίπου τριών χλμ. ο οποίος είναι παρθένος και το πιο σημαντικό απόλυτα υγιής. Την τελευταία δεκαετία οι κοραλλιογενείς ύφαλοι σε όλο τον πλανήτη υποφέρουν από την κλιματική αλλαγή. Η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων τα καθιστά τοξικά για τα κοράλλια με αποτέλεσμα μεγάλες εκτάσεις των υφάλων να έχουν καταστραφεί. Οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο αναζητούν απεγνωσμένα τρόπους διάσωσης των κοραλλιών πριν την ολική καταστροφή τους.Η καταστροφή των κοραλλιογενών υφάλων θα προκαλέσει κατάρρευση πολλών και σημαντικών οικοσυστήματων κάτι που θα έχει τεράστιες περιβαλλοντικές αλλά και οικονομικές επιπτώσεις για τις τοπικές κοινότητες. Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι βρίσκονται κατά βάση σε ρηχά νερά και κοντά στην επιφάνεια. Αυτός ο νέος ύφαλος εκτείνεται σε βάθη που είναι δύσκολο για τους δύτες να τον εξερευνήσουν αφού δεν μπορούν να παραμένουν για πολύ ώρα σε τέτοια βάθη.Η ερευνητική ομάδα εξοπλίστηκε με ειδικές μπουκάλες οξυγόνου που τους επέτρεψε να πραγματοποιήσουν έρευνες συνολικής διάρκειας 200 ωρών. Οι ερευνητές έκαναν εξερεύνηση, μετρήσεις, λήψη δειγμάτων και τράβηξαν φωτογραφίες και βίντεο του υφάλου. Η ανακάλυψη του υφάλου δημιουργεί προσδοκίες ότι ίσως υπάρχουν και άλλοι τέτοιοι ύφαλοι στους ωκεανούς και υπάρχει τώρα σκέψη για να οργανωθούν ερευνητικές αποστολές για τον εντοπισμό τους. Πάντως σε κάθε περίπτωση αυτός ο ύφαλος θεωρείται εξαιρετική και μοναδική περίπτωση. https://www.naftemporiki.gr/story/1823328/anakalufthike-agnostos-kai-ugiis-koralliogenis-ufalos-ston-eiriniko-okeano

Η έκρηξη του ηφαιστείου της Τόνγκα δημιούργησε «κυματισμούς» σε όλη την ατμόσφαιρα της Γης. via REUTERS/MAXAR TECHNOLOGIES Η τεράστια έκρηξη του ηφαιστείου Χούνγκα Τόνγκα-Χούνγκα Χα'απάι στο νησιωτικό κράτος Τόνγκα του Ειρηνικού δημιούργησε πρωτόγνωρους ισχυρούς «κυματισμούς» στην ατμόσφαιρα του πλανήτη, ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες δεν είχαν ποτέ παρατηρήσει μέχρι σήμερα μετά από μια ηφαιστειακή έκρηξη. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα και με το meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου, το κρουστικό κύμα της έκρηξης, κάνοντας τον γύρο της Γης, πέρασε τουλάχιστον δύο φορές πάνω από την ατμόσφαιρα της Ελλάδας, προκαλώντας απότομη πρόσκαιρη πτώση της ατμοσφαιρικής πίεσης.Οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να κατανοήσουν τα μεγάλα κύματα που διέτρεξαν τη γήινη ατμόσφαιρα μετά την έκρηξη στην Τόνγκα. Τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν ότι το συμβάν πυροδότησε ένα ασυνήθιστο μοτίβο ατμοσφαιρικών βαρυτικών κυμάτων, σύμφωνα με το «Nature». Προηγούμενες εκρήξεις ηφαιστείων δεν είχαν παράγει τέτοιο σήμα, κάτι που έχει αφήσει έκπληκτους πολλούς επιστήμονες.Η αρχική ανακάλυψη των ατμοσφαιρικών κυματισμών έγινε μέσω εικόνων που τράβηξε το όργανο AIRS (Atmospheric Infrared Sounder) του δορυφόρου Aqua της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) μερικές ώρες μετά την έκρηξη στις 14 Ιανουαρίου. Δείχνουν δεκάδες ομόκεντρους κύκλους, που ο καθένας αντιπροσωπεύει ένα ταχέως κινούμενο κύμα στα αέρια της ατμόσφαιρας, εκτεινόμενος σε απόσταση άνω των 16.000 χιλιομέτρων. Τα κύματα αυτά έφθασαν από τον ωκεανό στην ιονόσφαιρα και φαίνεται να πέρασαν αρκετές φορές γύρω από τη Γη.«Πρόκειται για κάτι πραγματικά μοναδικό. Δεν έχουμε ποτέ δει κάτι παρόμοιο στα δεδομένα. Το όργανο AIRS λειτουργεί εδώ και περίπου 20 χρόνια και ποτέ έως τώρα δεν είχαμε δει τέτοια ωραία μοτίβα ομόκεντρων κυματισμών», δήλωσε ο επιστήμονας της ατμόσφαιρας Λαρς Χόφμαν του γερμανικού Κέντρου Υπερυπολογιστών Julich.Τέτοια κύματα στην ατμόσφαιρα συμβαίνουν όταν τα μόρια του αέρα διαταράσσονται κάθετα, όχι οριζόντια, κάτι που μπορεί να συμβεί π.χ. όταν ο άνεμος δυναμώνει, καθώς ανεβαίνει και περνάει πάνω από ένα βουνό. Οι κυματισμοί αυτοί μεταφέρουν ενέργεια μέσω της ατμόσφαιρας και συχνά δημιουργούν υψηλά νέφη με μορφή κυματισμών.Θεωρητικά η γρήγορη άνοδος στην ατμόσφαιρα του θερμού αέρα και της στάχτης από μια έκρηξη ηφαιστείου θα μπορούσε να πυροδοτήσει παρόμοια κύματα σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, αλλά ποτέ έως τώρα δεν είχε παρατηρηθεί κάτι ανάλογο. «Αυτό είναι κάτι που πραγματικά μας δημιουργεί απορία, καθώς πρέπει να έχει να κάνει με τη φυσική του όλου συμβάντος, αλλά δεν ξέρουμε ακόμη τι είναι αυτό», δήλωσε ο φυσικός της ατμόσφαιρας Κόργουιν Ράιτ του βρετανικού Πανεπιστημίου του Μπαθ, ο πρώτος στον κόσμο που παρατήρησε τους κυματισμούς στα δεδομένα τα οποία συνέλεξε ο Χόφμαν.Ο ειδικός στο κλίμα Σκοτ Όσπρεϊ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης αποδίδει το φαινόμενο των κυματισμών της ατμόσφαιρας στο ότι η έκρηξη της Τόνγκα υπήρξε μοναδική, επειδή συνέβη πολύ γρήγορα σε σχέση με άλλες ηφαιστειακές εκρήξεις. «Το συμβάν φαίνεται να τελείωσε μέσα σε μερικά μόνο λεπτά, αλλά ήταν τόσο εκρηκτικό που πιθανώς πυροδότησε μερικά ισχυρά βαρυτικά κύματα», εκτίμησε.Οι επιστήμονες δεν αποκλείουν ότι οι επιπτώσεις της έκρηξης θα διαρκέσουν αρκετά, επηρεάζοντας τον καιρό σε μεγάλες αποστάσεις, μέχρι και στην Ευρώπη. «Θα παρακολουθήσουμε πολύ προσεκτικά για να δούμε πώς θα εξελιχθεί», δήλωσε ο Όσπρεϊ.Ερωτηματικό για τους γεωεπιστήμονες αποτελεί κατά πόσο το συγκεκριμένο ηφαίστειο μπορεί να «δώσει» και άλλες μεγάλες εκρήξεις. Ο ηφαιστειολόγος Σέιν Κρόνιν του νεοζηλανδικού Πανεπιστημίου του Όκλαντ, ο οποίος παρακολουθεί στενά το ηφαίστειο της Τόνγκα για μελλοντικές εκρήξεις, ανέφερε ότι το ηφαίστειο θα μπορούσε πιθανώς να τροφοδοτηθεί με νέες μεγάλες ποσότητες μάγματος από βαθιά στο υπέδαφος και να παράγει έτσι περισσότερες εκρήξεις. Αλλά είναι επίσης πιθανό ότι έχει εξαντλήσει το μεγαλύτερο μέρος από το μαγματικό «ρεζερβουάρ» του, οπότε στο μέλλον θα μπορεί να γεννήσει μόνο μικρότερες εκρήξεις, οι οποίες θα παραμείνουν κρυμμένες κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού. Προς το παρόν, οι επιστήμονες δεν έχουν σαφή εικόνα της κατάστασης του ηφαιστείου. https://www.naftemporiki.gr/story/1822949/i-ekriksi-tou-ifaisteiou-tis-tongka-dimiourgise-kumatismous-se-oli-tin-atmosfaira-tis-gis

Η NASA στέλνει ιστιοφόρο για να εξερευνήσει αστεροειδή. NASA/JPL Η NASA ανακοίνωσε την αποστολή NEA Scout η οποία έχει στόχο την εξερεύνηση ενός μικρού αστεροειδή. Στο διαστημόπλοιο της πρώτης αποστολής του προγράμματος Artemis της NASA στο οποίο περιλαμβάνονται επανδρωμένες αποστολές στη Σελήνη θα τοποθετηθεί και ένα σκάφος μεγέθους όσο ένα κουτί παπουτσιών. Στη διάρκεια του ταξιδιού προς τη Σελήνη το διαστημόπλοιο θα απελευθερώσει το μικροσκοπικό σκάφος το οποίο αφού θα κινηθεί αρχικά για λίγο μόνο του στη συνέχεια θα αναπτύξει ένα μεγάλο ιστίο που θα αξιοποιεί την ηλιακή ακτινοβολία για να κινείται.Το διαστημικό ιστιοφόρο θα «κυνηγήσει» τον αστεροειδή 2020 GE που έχει διάμετρο 18 μέτρων και αν καταφέρει να τον βρει και να τον πλησιάσει θα πραγματοποιήσει διάφορες μελέτες σε αυτόν. Θα καταγράψει διάφορα δεδομένα όπως το σχήμα, την κίνηση και τον τρόπο που περιστρέφεται ο αστεροειδής.Θα μελετήσει επίσης την επιφάνεια του αλλά και αν γύρω από αυτόν υπάρχει σκόνη ή άλλα υλικά που τον συνοδεύουν στην αέναη περιπλάνηση του στο ηλιακό μας σύστημα. Η κάμερα του ιστιοφόρου θα καταγράψει φυσικά πολλές εικόνες του αστεροειδή που θα βοηθήσουν στο να διαπιστωθεί αν είναι ένα ενιαίο σώμα ή αν αποτελεί ένα σύνολο πολλών μικρότερων διαστημικών πετρωμάτων.Σε περίπτωση που η αποστολή ολοκληρωθεί με επιτυχία θα γράψει ιστορία αφού θα είναι ο μικρότερος αστεροειδής που έχει εξερευνηθεί μέχρι σήμερα από το μικρότερο σε μέγεθος σκάφος που έχει χρησιμοποιηθεί για αυτό τον σκοπό. VIDEOFROMSPACE Near-Earth Asteroid Scout to launch on NASA Artemis I mission Τα στοιχεία που θα συλλεχθούν αναμένεται να βοηθήσουν τόσο στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών των αστεροειδών ώστε να αναπτυχθούν κάποιες τεχνολογίες εξουδετέρωσης τους σε περίπτωση κινδύνου αλλά και για την οργάνωση ρομποτικών ή και επανδρωμένων αποστολών σε αστεροειδείς. https://www.naftemporiki.gr/story/1823737/i-nasa-stelnei-istioforo-gia-na-eksereunisei-asteroeidi

Πόσες «μίνι» μαύρες τρύπες υπάρχουν στο Σύμπαν; NASA / ESA / Hubble / N. Bartmann Το Σύμπαν είναι όπως φαίνεται γεμάτο από μικρές μαυρες τρύπες. Οι μαύρες τρύπες αποτελούν τα πιο μυστηριώδη κοσμικά σώματα στο Σύμπαν και αποτελούν μόνιμο πλέον αντικείμενο έρευνας αφού χάρις στα νέας γενιάς όργανα και μεθόδους παρατήρησης του Διαστήματος μπορούμε να συλλέγουμε συνεχώς νέα δεδομένα για αυτές. Νέα μελέτη καταγράφει τον αριθμό των μαύρων τρυπών με μάζα κοντινή με αυτή του Ήλιου.Η κατηγοριοποίηση των μαύρων τρυπών γίνεται με βάση το μέγεθος τους και οι ερευνητές επικεντρώνουν την προσοχή τους συνήθως στις μεγάλου μεγέθους μαύρες τρύπες αφού όχι μόνο είναι πιο εύκολος ο εντοπισμός τους αλλά και επειδή τα φαινόμενα που παράγουν είναι εντυπωσιακά και φωτίζουν διαφόρων ειδών κοσμικές διεργασίες.Το μέγεθος των μαύρων τρυπών υπολογίζεται με βάση την μάζα του Ήλιου. Υπάρχουν μαύρες τρύπες με μάζα κοντινή με αυτή του μητρικού μας άστρου και μαύρες τρύπες με μάζα εκατομμύρια ακόμη και δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου. Όπως είναι ευνόητο οι μικρού μεγέθους μαύρες τρύπες είναι εξαιρετικά δύσκολο αν όχι αδύνατο με τα υπάρχοντα τεχνικά μέσα που διαθέτουμε να εντοπιστούν και να παρατηρηθούν ειδικά αν είναι ανενεργές.Ειδικοί της Διεθνούς Σχολής Προηγμένων Επιστημών (SISSA) πραγματοποίησαν μια μελέτη για να βρουν τον πληθυσμό των μικρού μεγέθους μαύρων τρυπών στο Σύμπαν. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια νέα υπολογιστική μέθοδο και κατέληξαν σε ένα συμπέρασμα για το πόσες μαύρες τρύπες με μάζα 5-160 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου υπάρχουν στο Σύμπαν.Με δημοσίευση τους στην επιθεώρηση «The Astrophysical Journal» οι ερευνητές αναφέρουν ότι ο αριθμός αυτών των «μίνι» μαύρων τρυπών είναι 40 x 1018 αυτό μεταφράζεται στον αριθμό 4 που ακολουθείται από 19 μηδενικά δηλ. 40,000,000,000,000,000,000.Σύμφωνα με τους ερευνητές αν ο υπολογισμός τους είναι σωστός η ύλη αυτών των τρυπών αντιστοιχεί στο 1% της ορατής (βαρυονικής) ύλης στο Σύμπαν. Δεδομένου ότι η κρατούσα θεωρία αναφέρει ότι η βαρυονική ύλη αποτελεί περίπου το 5% της συνολικής μάζας ενέργειας του Σύμπαντος το γεγονός ότι το 1% από αυτή την ύλη ανήκει σε μικρές μαύρες τρύπες είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και ανοίγει νέα πεδία έρευνας για τους κοσμολόγους. https://www.naftemporiki.gr/story/1823377/poses-mini-maures-trupes-uparxoun-sto-sumpan

Ο Anton Shkaplerov και ο Pyotr Dubrov ετοιμάζονται για διαστημικό περίπατο. Οι κοσμοναύτες της Roscosmos Anton Shkaplerov και Pyotr Dubrov προετοιμάζονται για τον 59ο διαστημικό περίπατο στο πλαίσιο του ρωσικού προγράμματος (το 51ο προγραμματισμένο) ως μέρος των καθηκόντων της 66ης μακροπρόθεσμης αποστολής στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Σήμερα, 18 Ιανουαρίου 2022, ως μέρος της τελικής εκπαίδευσης για δραστηριότητες εκτός οχήματος, τα μέλη του πληρώματος της Ρωσίας ελέγχουν τον εξοπλισμό και τα εργαλεία που είναι απαραίτητα για την επίλυση εργασιών εξόδου, επιθεωρούν τις διαστημικές στολές Orlan-MKS Νο. 4 και 5, καθώς και διαβουλεύσεις με ειδικούς από το Κύρια Ομάδα Επιχειρησιακού Ελέγχου (Rocket and Space Corporation Energia με το όνομα S.P. Korolev) και το Κέντρο Ελέγχου Αποστολών TsNIIMash (μέρος της Roscosmos State Corporation) για επικείμενες εργασίες στον ανοιχτό χώρο. Ο κύριος στόχος του EVA θα είναι η ενσωμάτωση του Prichal Nodal Module στο ρωσικό τμήμα του ISS. Για να γίνει αυτό, ο Anton Shkaplerov και ο Petr Dubrov θα πρέπει να εγκαταστήσουν και να συνδέσουν τις κεραίες του συστήματος παθητικού ραντεβού Kurs-P στην εξωτερική επιφάνεια της νέας ρωσικής μονάδας, να εγκαταστήσουν ξανά την κάμερα και να τοποθετήσουν ένα καλώδιο τηλεόρασης, να τοποθετήσουν στόχους για ελλιμενισμό πλοίων και τοποθετήστε κιγκλιδώματα για τη μετάβαση μεταξύ Nauka και "Pier". Αν υπάρξει χρόνος, οι κοσμοναύτες της Roskosmos θα διαλύσουν τις κεραίες του ενεργού συστήματος ραντεβού Kurs-NA από το Prichal. Οι εργασίες στο διάστημα έχουν προγραμματιστεί για τις 19 Ιανουαρίου 2022, η καταπακτή της μικρής ερευνητικής ενότητας Poisk αναμένεται να ανοίξει στις 15:00 ώρα Μόσχας. Η προγραμματισμένη διάρκεια εξόδου είναι 6,5 ώρες. Θα ξεκινήσει ζωντανή μετάδοση όλων των λειτουργιών στον ιστότοπο Roscosmos και στα κοινωνικά δίκτυα. Αυτή θα είναι η τρίτη έξοδος στη διαστημική καριέρα του Anton Shkaplerov και η τέταρτη για τον Pyotr Dubrov. Η επερχόμενη έξοδος θα είναι η 155η, που θα εκτελείται από κοσμοναύτες με οικιακές διαστημικές στολές από τον Μάρτιο του 1965. Роскосмос / Центр управления полетами https://www.energia.ru/ru/news/news-2022/news_01-18.html

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών είδε τον αστεροειδή που πλησίασε τη Γη. Η τροχιά του 19094 PC1 τον έφερε κοντά στη Γη. Τo Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών & Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) οργάνωσε αποστολή για την παρατήρηση του αστεροειδούς 7482 (1994 PC1) με το τηλεσκόπιο Κρυονερίου (1.2μ), η οποία στεφθηκε με επιτυχία.Συγκεκριμένα, όπως φαίνεται στο σχετικό βίντεο, στις 18/01/2022 (ώρα 20:30 UTC ή 18:30 ώρα Ελλάδος), ο Αστρονόμος του ΙΑΑΔΕΤ Δρ. Α. Λιάκος, παρατήρησε τον αστεροειδή, ο οποίος στο βίντεο φαίνεται σταθερός στο κέντρο της εικόνας, με το υπόβαθρο των αστέρων να κινούνται. Ο αστεροειδής πέρασε σχετικά "κοντά" από τη Γη, σε απόσταση 1,93 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, ή αλλιώς 5,15 φορές την απόσταση Γης-Σελήνης.Ο αστεροειδής είχε φαινόμενο μέγεθος 10.17mag, διάμετρο 1052 μέτρα, κινείται με ταχύτητα 70.415 χλμ την ώρα (19,56 km/s) και η περίοδος περιστροφής του γύρω από τον Ήλιο είναι 572 μέρες. Ανήκει στην κατηγορία των δυνητικά επικίνδυνων αστεροειδών λόγω των διαστάσεών του και των σχετικά κοντινών διελεύσεων από τη Γη.Το 1933 είχε πλησιάσει περισσότερο τη Γη, σε απόσταση 1,1 εκατ. χλμ., ενώ δεν θα ξαναβρεθεί τόσο κοντά έως το 2105, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της NASA και του Caltcech. Ο αστεροειδής ταξινομείται από τη NASA ως δυνητικά επικίνδυνος, χαρακτηρισμός που δίνεται σε κάθε αστεροειδή διαμέτρου άνω των 140 μέτρων, ο οποίος πλησίασε σε απόσταση μικρότερη των 7,5 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από την τροχιά της Γης γύρω από τον Ήλιο. ALEXIOS LIAKOS 7482 (1994 PC1) asteroid flyby on 18 Jan 2022 from Kryoneri Observatory Η ακριβής στόχευση και παρατήρηση ενός αντικειμένου που κινείται με τόσο μεγάλη ταχύτητα είναι σημαντική επιτυχία, που δείχνει την ικανότητα και τον υψηλό βαθμό ετοιμότητας του ΙΑΑΔΕΤ και του ΕΑΑ να ανταποκρίνονται σε θέματα που σχετίζονται με την ασφάλεια του Διαστήματος (SST). https://www.naftemporiki.gr/story/1822926/to-ethniko-asteroskopeio-athinon-eide-ton-asteroeidi-pou-plisiase-ti-gi-binteo

Νέα μελέτη επιβεβαιώνει ότι η Γη βιώνει την έκτη μαζική εξαφάνιση της ζωής. EPA/MARIO LOPEZ Από την Αφρική έως τα νησιά Γκαλαπάγκος περισσότερα από 16.300 είδη απειλούνται με εξάλειψη, προειδοποιεί η Παγκόσμια Ενωση Προστασίας της Φύσης στην ετήσια Κόκκινη Λίστα της. Από την έρευνα που διεξήχθη σε 41.415 είδη βρέθηκε ότι απειλούνται με εξαφάνιση 16.306, δηλαδή τουλάχιστον 200 περισσότερα από πέρυσι και αυτό σύμφωνα με τους πιο αισιόδοξους υπολογισμούς. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει προκαλέσει ειδικά από την βιομηχανική επανάσταση και μετά τεράστιες καταστροφές στο φυσικό περιβάλλον και τα οικοσυστήματα του πλανήτη οδηγώντας στην εξαφάνιση πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας. Η έκταση της εξαφάνισης αποτελεί αντικείμενο διαρκούς έρευνας και πολλοί ειδικοί έχουν υποστηρίξει ότι βιώνουμε την εποχή της έκτης μαζικής εξαφάνισης ειδών στον πλανήτη υπεύθυνος της οποίας είναι φυσικά ο άνθρωπος.Οι πιο πρόσφατες εκτιμήσεις των ειδικών κάνουν λόγο για περίπου 9 εκατ. είδη χλωρίδας και πανίδας που υπάρχουν στον πλανήτη με τα περίπου επτά εκατ. να παραμένουν άγνωστα. Οι διάφορες έρευνες που έχουν γίνονται κατά καιρούς καταγράφουν διαφορετικά αποτελέσματα και ποσοστά για τα είδη που έχουν εξαφανιστεί κυρίως τους τελευταίους αιώνες. Η Διεθνής Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN) η οποία συντάσσει και τη γνωστή Κόκκινη Λίστα Απειλουμένων Ειδών αναφέρει ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει οδηγήσει σε εξαφάνιση 869 είδη από τα περίπου δύο εκατ. είδη που γνωρίζουμε.Όμως με δημοσίευση της στο επιστημονικό περιοδικό «Biological Reviews» ερευνητική ομάδα με επικεφαλής επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Χαβάης ανοίγει ένα νέο κεφαλαίο στο συγκεκριμένο ζήτημα κάνοντας λόγο για μια τεραστίων διαστάσεων καταστροφή που έχει συντελεστεί τους τελευταίους πέντε αιώνες.Σύμφωνα με τους ερευνητές από το 1500 μ.Χ. μέχρι σήμερα η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει οδηγήσει σε εξαφάνιση 150-260 χιλιάδες είδη. Αν τα ευρήματα της έρευνας είναι σωστά τότε όπως είναι ευνόητο η έκτη μαζική εξαφάνιση στον πλανήτη βρίσκεται υπό πλήρη εξέλιξη. Σύμφωνα με τους ερευνητές η (τεράστια) διαφορά στα αποτελέσματα τους σε σχέση με αυτά της IUCN είναι τα ασπόνδυλα ζώα τα οποία οι έρευνες της IUCN δεν λαμβάνουν υπόψη υπολογίζοντας μόνο πτηνά και θηλαστικά.Όμως τα ασπόνδυλα όντα υπολογίζεται ότι αποτελούν περισσότερο από το 90% της πανίδας του πλανήτη και αυτά σύμφωνα με τους ερευνητές εξολοθρεύονται με πολύ ταχύ ρυθμό αλλά αυτό το γεγονός περνάει κάτω από τα περισσότερα ερευνητικά ραντάρ. Η συνεχής αποψίλωση των δασών για γεωργικούς, οικιστικούς ή επιχειρηματικούς λόγους, η μόλυνση του περιβάλλοντος και η εισαγωγή ξένων ειδών σε τοπικά οικοσυστήματα που λειτουργούν ως εισβολείς σε αυτά είναι ορισμένοι από τους βασικούς παράγοντες αυτής της μαζική εξαφάνισης ειδών στον πλανήτη μας. Όπως είναι ευνόητο αν η ανθρωπότητα δεν αλλάξει τακτική και συμπεριφορά σύντομα η καταστροφή που θα προκαλέσει θα έχει πάρει διαστάσεις Αρμαγεδδώνα για όλα τα υπόλοιπα είδη του πλανήτη μας. https://www.naftemporiki.gr/story/1822707/nea-meleti-epibebaionei-oti-i-gi-bionei-tin-ekti-maziki-eksafanisi-tis-zois

Γιώργος Ευσταθίου στη «Ν»: Το Σύμπαν είναι πιο έξυπνο από εμάς και θα είναι έκπληξη να είμαστε μόνοι μας μέσα σε αυτό. ESO/J. Law Η βρετανική Βασιλική Εταιρεία Αστρονομίας ανακοίνωσε πριν από λίγες μέρες ότι απονέμει την κορυφαία διάκριση της, το Χρυσό Μετάλλιο Αστρονομίας για το 2022, στον ελληνοκυπριακής καταγωγής καθηγητή αστροφυσικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ Γιώργο Ευσταθίου, έναν από τους κορυφαίους αστροφυσικούς και κοσμολόγους στον κόσμο. Το Χρυσό Μετάλλιο, που απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1824, αποτελεί αναγνώριση του συνόλου του έργου και των επιτευγμάτων ενός επιστήμονα και με αυτό έχουν τιμηθεί στο παρελθόν διάσημοι επιστήμονες όπως ο 'Αλμπερτ Αϊνστάιν, ο Έντουιν Χαμπλ, ο 'Αρθουρ Έντιγκτον και ο Στίβεν Χόκινγκ.Ο Γιώργος Ευσταθίου είναι καθηγητής Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ και ήταν ο πρώτος διευθυντής του Ινστιτούτου Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ. Υπήρξε επικεφαλής του τμήματος Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.Είναι από τους πρωτοπόρους στους τομείς των προσομοιώσεων και ειδικά αυτών για τη δομή του Σύμπαντος και επίσης από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με τη κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου, τον απόηχο της Μεγάλης Έκρηξης από την οποία προέκυψε το Σύμπαν. Έχει επίσης συμμετάσχει σε έρευνες για τον σχηματισμό των γαλαξιών και τη σκοτεινή ενέργεια. Ήταν μέλος της Επιστημονικής Ομάδας για τον δορυφόρο Planck του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Έχει λάβει πολλά βραβεία ανάμεσα στα οποία τα Maxwell, Heineman, Gruber, Hughes και Nemitsas ενώ επίσης έχει τιμηθεί με το Βραβείο Αστροφυσικής του Ιδρύματος Μποδοσάκη.O κ. Ευσταθίου μίλησε στη «Ναυτεμπορική» για τη βράβευση του, την ερευνητική του πορεία αλλά και τα μυστικά του Σύμπαντος. Συγχαρητήρια για αυτή την ιδιαίτερα σημαντική βράβευση. Ποιες ήταν οι πρώτες σας σκέψεις όταν πληροφορηθήκατε την απόφαση της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας να σας δώσει αυτό το βραβείο; Είναι προφανώς τεράστια τιμή να αναγνωρίζεσαι με αυτό τον τρόπο από πολύ σημαντικούς συναδέλφους σου. Ορισμένοι από τους διασημότερους επιστήμονες έχουν λάβει το Χρυσό Μετάλλιο και στέκομαι με ταπεινότητα στο γεγονός ότι σχετίζομαι πλέον μαζί τους μέσω αυτής της βράβευσης. Είστε από τους πρωτοπόρους στον τομέα των υπολογιστικών προσομοιώσεων γενικά αλλά και ειδικότερα με αυτές για την δομή του Σύμπαντος. Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να ασχοληθείτε με αυτόν τον τομέα; Υπάρχουν ορισμένα επιστημονικά προβλήματα που είναι από την φύση τους υπολογιστικά. H συμπεριφορά των σωματιδίων υπό την επίδραση της βαρύτητας σε ένα διαστελλόμενο Σύμπαν είναι ένα τέτοιο πρόβλημα. Το 1978 έπεσα πάνω σε μια καινοτόμο αριθμητική μέθοδο που ανέπτυξαν επιστήμονες του τομέα των υπολογιστών η οποία μπορούσε να βρει εφαρμογή στην κοσμολογία. Η μέθοδος αυτή μου επέτρεψε να κάνω μεγάλες για εκείνη την εποχή προσομοιώσεις με τις οποίες μελετούσα την εξέλιξη της δομής του Σύμπαντος. Το κίνητρο φυσικά ήταν να κάνω κάτι που δεν είχε ξαναγίνει μέχρι τότε. Τα επόμενα χρόνια κατάφερα με τους συνεργάτες μου Μαρκ Ντέιβις και Κάρλος Φρενκ να κάνουμε προσομοιώσεις για τη κατανομή του γαλαξία και τα αποτελέσματα συνέπιπταν με τις παρατηρήσεις που είχαν γίνει. Οι προσομοιώσεις βασίζονταν στην υπόθεση ότι το μεγαλύτερο μέρος της ύλης στο Σύμπαν είναι αόρατο, αυτό που σήμερα ονομάζουμε σκοτεινή ύλη. Πόσο έχει προοδεύσει ο τομέας των προσομοιώσεων και τι μπορούμε να περιμένουμε από αυτόν τα επόμενα χρόνια; Η πρόοδος που έχει υπάρξει είναι με μια λέξη, απίστευτη. Οι προσομοιώσεις στην εποχή που τις ξεκίνησα εγώ περιλάμβαναν 30 χιλιάδες σωματίδια και χρειάζονταν περίπου 70 ώρες σε ένα υπολογιστή IBM 360/195 που ήταν ένας υπερυπολογιστής πριν από 44 χρόνια. Μια τέτοια προσομοίωση σήμερα μπορεί να γίνει σε λιγότερο από 30 δευτερόλεπτα σε ένα υψηλών επιδόσεων φορητό υπολογιστή. Οι σημερινές προσομοιώσεις περιλαμβάνουν δισεκατομμύρια σωματίδια και μπορούν επίσης να παρακολουθήσουν την αλληλεπίδραση των αερίων με τη βαρύτητα. Είστε επίσης πρωτοπόρος στον τομέα της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου. Τι έχουμε μάθει μέχρι στιγμής για τη γέννηση του Σύμπαντος από την έρευνα σε αυτή την ακτινοβολία και τι άλλες πολύτιμες πληροφορίες κρύβονται μέσα σε αυτή που πρέπει να προσπαθήσουμε να τις ανακαλύψουμε; Η κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου μας έχει προσφέρει ένα τεράστιο όγκο πληροφοριών για το νεαρό Σύμπαν αλλά και την κοσμολογία γενικότερα. Ήμουν μέλος της αποστολής Planck, του δορυφόρου που μετρά με πολύ μεγάλη ακρίβεια τις διακυμάνσεις σε αυτή την ακτινοβολία. Τα ευρήματα στηρίζουν τη θεωρία ότι το Σύμπαν επεκτεινόταν τις πρώτες του στιγμές ταχύτερα από την ταχύτητα του φωτός, μια περίοδος που η επιστημονική κοινότητα έχει ονομάσει πληθωρισμό. Κατά τη διάρκεια της φάσης του πληθωρισμού κβαντικές διακυμάνσεις πήραν τέτοια έκταση ώστε να παραχθούν όλες οι δομές που βλέπουμε σήμερα στο Σύμπαν. Ένα πολύ σημαντικό βήμα για τη συνέχεια θα μπορούσε να είναι ο εντοπισμός των ιχνών βαρυτικών κυμάτων που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του πληθωρισμού. Αυτή η ανακάλυψη θα παρείχε αποδείξεις ότι ο πληθωρισμός πράγματι συνέβη και θα έδινε απαντήσεις για τα επίπεδα ενέργειας του πληθωρισμού. Είστε ένας από τους πιο διακεκριμένους και αναγνωρισμένους κοσμολόγους στον κόσμο. Φαίνεται να υπάρχει μια κρατούσα θεωρία για την διαδικασία γέννησης το Σύμπαντος αλλά υπάρχουν διάφορες θεωρίες για το πιθανό τέλος του. Νιώθετε κοντά σε κάποια από αυτές τις θεωρίες ή μήπως έχετε αναπτύξει κάποια δική σας ιδέα πάνω σε αυτά τα ζητήματα; Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποια συμφωνία στην επιστημονική κοινότητα είτε για την γέννηση είτε για το τέλος του Σύμπαντος. Πολλοί κοσμολόγοι εμού συμπεριλαμβανομένου θα έλεγαν ότι υπάρχουν πολλές αποδείξεις ότι μια διαδικασία παρόμοια με τον πληθωρισμό συνέβη στο πρώιμο Σύμπαν. Όμως δεν έχουμε κανένα στοιχείο και δεν μπορούμε να κατανοήσουμε ακόμη τον πληθωρισμό σε θεμελιακό επίπεδο. Υπάρχουν κάποιες θεωρίες που κάνουν λόγο για παράλληλα ή πολλαπλά σύμπαντα και ορισμένοι επιστήμονες έχουν πει ότι δεδομένα που προκύπτουν από τη κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου επιβεβαιώνουν τη θεωρία των πολλαπλών συμπάντων. Ποια είναι η δική σας άποψη; Οι περισσότερες θεωρίες για τον πληθωρισμό οδηγούν στην ύπαρξη ενός πολυσύμπαντος. Το πρόβλημα με αυτό είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει πώς να μελετά ή να κάνει προβλέψεις για ότι συμβαίνει σε ένα πολυσύμπαν. Είναι μια κατάσταση γνωστή ως «πρόβλημα μέτρησης». Νομίζω ότι είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα και μας δείχνει ότι μας λείπουν πολλά σημαντικά κομμάτια μιας νέας Φυσικής η οποία είναι απαραίτητη για βρούμε αυτές τις λύσεις. Έχουμε πλέον στη διάθεση μας πολλά ισχυρά τηλεσκόπια επίγεια και διαστημικά καθώς και πολύ ισχυρούς υπερυπολογιστές για να κάνουμε προσομειώσεις. Τι ανακαλύψεις πιστεύετε ότι θα γίνουν τα επόμενα χρόνια; Ένα πράγμα που έμαθα στη μακρά πορεία της καριέρας μου είναι ότι το Σύμπαν είναι πολύ πιο έξυπνο από εμάς. Δεν θέλω λοιπόν να γίνω αλαζόνας και να προσπαθήσω να προβλέψω τι θα ανακαλύψει ο άνθρωπος τα επόμενα χρόνια. Με τι ασχολείστε αυτή την περίοδο; Εργάζομαι στον τομέα των βαρυτικών φακών αυτή την στιγμή και επίσης γράφω ένα προπτυχιακό εγχειρίδιο για την κοσμολογία. Ποια είναι η γνώμη σας για την πιθανότητα να υπάρχει νοήμων ζωή στο Σύμπαν και αν υπάρχει τέτοια ζωή υπάρχει περίπτωση να έρθουμε σε επαφή μαζί της; Δεν έχω κάποια ειδική γνώση πάνω σε αυτό το ζήτημα. Πάντως θα είναι μεγάλη έκπληξη αν είμαστε το μόνο νοήμον είδος σε αυτό το αχανές Σύμπαν.😄😄😄 https://www.naftemporiki.gr/story/1822789/giorgos-eustathiou-sti-n-to-sumpan-einai-pio-eksupno-apo-emas-kai-tha-einai-ekpliksi-na-eimaste-monoi-mas-mesa-se-auto

Το «Progress MS-19» ετοιμάζεται να εκτοξευτεί Στο τεχνικό συγκρότημα της τοποθεσίας 254 του κοσμοδρομίου Baikonur, ξεκινά το τελικό στάδιο προετοιμασίας εδάφους του οχήματος μεταφοράς φορτίου Progress MS-19 (TGC) για την πτήση στο πλαίσιο του προγράμματος της 80ης αποστολής ανεφοδιασμού του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. Μετά την επανενεργοποίηση και τον έλεγχο της αρχικής κατάστασης των συστημάτων επί του πλοίου, οι ειδικοί της RSC Energia προχώρησαν στον ανεφοδιασμό των δεξαμενών του συστήματος ύδρευσης Rodnik και άρχισαν να προετοιμάζουν το παραδοθέν φορτίο και τον εξοπλισμό για τοποθέτηση στο πλοίο. Επιπλέον, σύμφωνα με το πρόγραμμα εργασιών στο κτίριο συναρμολόγησης και δοκιμών, συνεχίζεται η προετοιμασία του TGC Progress MS-19 για τον επερχόμενο ανεφοδιασμό με καύσιμα και συμπιεσμένα αέρια. Η εκτόξευση του πυραύλου φορέα Soyuz-2.1a με το Progress MS-19 TGC έχει προγραμματιστεί για τον Φεβρουάριο του 2022 από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ. https://www.energia.ru/ru/news/news-2022/news_01-17.html

Εξωπλανήτης που οι εποχές του εναλλάσσονται μέρα παρά μέρα. NASA/JPL-Caltech/R. Hurt (IPAC) Καλλιτεχνική απεικόνιση του εξωπλανήτη που ακολουθεί εκκεντρική τροχιά γύρω από το άστρο του η οποία του προκαλεί ακραία φαινόμενα. Η νέα γενιά επίγειων τηλεσκοπίων, ο στόλος των διαστημικών τηλεσκοπίων και νέες μέθοδοι παρατήρησης του Διαστήματος άλλαξαν δραματικά την άποψη που υπήρχε στην επιστημονική για την ποικιλία των πλανητών στο Σύμπαν. Η κυρίαρχη επιστημονική άποψη για δεκαετίες ήταν πώς στο ηλιακό μας σύστημα βρίσκονται όλοι οι τύποι πλανητών που μπορούν να υπάρξουν στο Σύμπαν και όλα τα πλανητικά συστήματα θα μοιάζουν σε γενικές γραμμές με το δικό μας.Η ανακάλυψη χιλιάδων εξωπλανητών και η μελέτη τους έδειξε ότι η ποικιλία τόσο στους τύπους των πλανητών όσο και στις συνθήκες που επικρατούν σε αυτούς είναι πολύ μεγάλη και με κάθε νέα ανακάλυψη εξωπλανήτη ή κάθε νέα μελέτη σε κάποιον από αυτούς διαπιστώνεται ότι υπάρχουν αμέτρητοι κόσμοι με άγνωστες, ενδιαφέρουσες και εντυπωσιακές σε πολλές περιπτώσεις συνθήκες.Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου McGill στον Καναδά χρησιμοποίησε το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer για να μελετήσει τον εξωπλανήτη XO-3b που ανακαλύφθηκε το 2007. Ο πλανήτης που βρίσκεται σε απόσταση 848 ετών φωτός από τη Γη ανήκει στην κατηγορία του «καυτού Δία». Ο XO-3b ολοκληρώνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από το μητρικό του άστρο σε μόλις 72 ώρες. Με απλά λόγια ένα έτος στον XO-3b διαρκεί μόλις τρεις μέρες.Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα ο εξωπλανήτης βιώνει εξαιρετικά ακραίες καταστάσεις. Η κλίση του άξονα περιστροφής της Γης δημιουργεί τις εποχές στον πλανήτη μας. Στον XO-3b οι εποχές δημιουργούνται από την εκκεντρική τροχιά του γύρω από το μητρικό του άστρο. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ο εξωπλανήτης βιώνει καλοκαίρι για 24 ώρες και ακολουθούν 48 ώρες χειμώνα. «Οι διακυμάνσεις θερμοκρασίας από τη μια εποχή είναι στην άλλη είναι εκατοντάδες φορές μεγαλύτερες και ισχυρότερες από αυτές που βιώνουμε στη Γη» αναφέρει η Λίζα Ντανγκ, μέλος της ερευνητικής ομάδας.Οι ερευνητές εικάζουν ότι η πολύ κοντινή απόσταση του πλανήτη στο άστρο του προκαλεί παραμορφώσεις στο σχήμα του εξαιτίας των βαρυτικών αλληλεπιδράσεων. Τα χαρακτηριστικά που έχει ο XO-3b προβλημάτισαν τους ερευνητές και σημειώνουν ότι μπορεί τελικά να μην είναι πλανήτης αλλά ένας καφέ νάνος, ένα διαστημικό σώμα που δεν είναι ούτε πλανήτης ούτε άστρο. Τα σώματα αυτά αναφέρονται από τους επιστήμονες ως «αποτυχημένα άστρα». https://www.naftemporiki.gr/story/1822494/eksoplanitis-pou-oi-epoxes-tou-enallassontai-mera-para-mera

Η επιφάνεια της Σελήνης είναι μια «σούπα» κρυστάλλων που έβραζαν σε ωκεανό μάγματος. NASA/GODDARD SPACE FLIGHT CENTER/ARIZONA STATE UNI Διεθνής ομάδα ερευνητών με επικεφαλής επιστήμονες του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «Geophysical Research Letters» εξηγούν το πώς σχηματίστηκε η επιφάνεια της Σελήνης. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από τις αναλύσεις που έχουν γίνει στα πετρώματα που έχουν φέρει από τη Σελήνη οι επανδρωμένες αποστολές της NASA οι ερευνητές πραγματοποίησαν προσομοιώσεις και ανέπτυξαν μαθηματικά μοντέλα.Με αυτό τον τρόπο μελέτησαν την χημική σύνθεση αλλά και τη συμπεριφορά των πετρωμάτων του φυσικού μας δορυφόρου στη διαδικασία της γεωλογικής του εξέλιξης. Η κρατούσα θεωρία αναφέρει ότι η Σελήνη σχηματίστηκε από τα θραύσματα της κατακλυσμικής σύγκρουσης της Γης με ένα διαστημικό σώμα που είχε μέγεθος παρόμοιο με αυτό του πλανήτη Άρη. Ένα μεγάλος μέρος των υλικών που διασκορπίστηκαν στο Διάστημα από την τρομερή σύγκρουση μπήκαν σε τροχιά γύρω από τη Γη και ακολουθώντας τους μηχανισμούς δημιουργίας πλανητών στους αστρικούς δίσκους τα υλικά άρχιζαν να κολλούν μεταξύ τους σχηματίζοντας τελικά τη Σελήνη.Γνωρίζουμε επίσης ότι αρχικά στη Σελήνη είχε σχηματιστεί ένας ωκεανός μάγματος. Μέχρι σήμερα η δημοφιλέστερη θεωρία για την επιφάνεια της Σελήνης είναι ότι αυτή αποτελείται κυρίως από ανορθίτη, ένα πολύ ελαφρύ ορυκτό οι κρύσταλλοι του οποίου έπλεαν στην επιφάνεια του ωκεανού μάγματος που υπήρχε στη νεογέννητη Σελήνη.Οι ερευνητές κατέληξαν σε δύο ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Το πρώτο είναι ότι η διαδικασία ψύξης και στερεοποίησης του ωκεανού μάγματος διήρκεσε αρκετές εκατοντάδες εκατ. έτη. Το δεύτερο είναι ότι σε αυτή τη μακρά γεωλογική διεργασία υπήρξε μια ζύμωση των κρυστάλλων διαφόρων πετρωμάτων όχι μόνο εκείνων που ήταν στην επιφάνεια του ωκεανού μάγματος αλλά και εκείνων που βρίσκονταν στο εσωτερικό του. Με απλά λόγια οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η επιφάνεια της Σελήνης είναι το αποτέλεσμα μιας σούπας υλικών που... έβραζαν για εκατοντάδες εκατ. έτη και δημιούργησαν ένα μείγμα που όταν το μάγμα στερεοποιήθηκε αποτέλεσε τελικά την επιφάνεια του φεγγαριού. https://www.naftemporiki.gr/story/1822103/i-epifaneia-tis-selinis-einai-mia-soupa-krustallon-pou-ebrazan-se-okeano-magmatos

Ερευνητές υποστηρίζουν ότι υπάρχει μορφή ύλης που δεν λιώνει. YouTube Η κρατούσα επιστημονική θεώρηση είναι πώς όσο περισσότερο θερμαίνεται η ύλη, οποιαδήποτε γνωστή μορφή ύλης, τόσο περισσότερο διαταράσσεται η δομή και η συμπεριφορά των ατόμων που την αποτελούν. Έτσι τελικά η ύλη λιώνει ή εξατμίζεται. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι τα παγόβουνα, αν βρεθούν σε συνθήκες θερμοκρασίας πάνω από τους μηδέν βαθμούς Κελσίου θα λιώσουν ή θα εξατμιστούν όσο μεγάλα και αν είναι.Τα τελευταία 50 έτη οι επιστήμονες προσπαθούν να αναπτύξουν θεωρητικά μοντέλα τα οποία να περιγράφουν υλικά που μπορούν να θερμαίνονται χωρίς να μεταβάλλεται η δομή και συμπεριφορά των ατόμων που τις αποτελούν. Όμως όλες αυτές οι προσπάθειες ή καλύτερα όλες οι εξισώσεις των επιστημόνων κατέληξαν στο ίδιο αποτέλεσμα, ότι δηλαδή η ύλη όταν έρθει σε επαφή με αυξημένη θερμοκρασία θα λιώσει ή θα εξατμιστεί.Ερευνητική ομάδα αποτελούμενη από επιστήμονες των Πανεπιστημίων του Κεντάκι στις ΗΠΑ και Hebrew στην Ιερουσαλήμ με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «Physical Review Letters» παρουσιάζει ένα νέο μοντέλο που ανέπτυξαν το οποίο επιτρέπει τη δημιουργία ύλης που δεν λιώνει. Μια πρώτη εφαρμογή αυτής της ύλης θα μπορούσε να είναι στην κατασκευή υπεραγώγιμων υλικών που θα βοηθούσαν στη παραγωγή ενέργειας φιλικής στο περιβάλλον. «Τα όσα αναφέρονται στη μελέτη είναι εντυπωσιακά αφού δείχνουν ότι μπορεί να υπάρξει ύλη που να σπάει τη συμμετρία ακόμη και σε υψηλές θερμοκρασίες» δηλώνει ο Άμος Γιάρομ, καθηγητής του τμήματος Φυσικής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Technion του Ισραήλ ο οποίος δεν ήταν μέλος της ερευνητικής ομάδας. Η μέθοδος Οι ερευνητές ανέπτυξαν το μοντέλο τους αξιοποιώντας την αποκαλούμενη κβαντική θεωρία πεδίου, μια σύγχρονη θεωρία της φυσικής επιστήμης που συνδυάζει την κβαντική θεωρία με την θεωρία της ειδικής σχετικότητας. Η κβαντική θεωρία πεδίου έχει ευρεία χρήση στη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων και στη φυσική συμπυκνωμένης ύλης. Οι φυσικοί χρησιμοποιούν αυτή την θεωρία για να δημιουργήσουν μοντέλα ουσιών δηλαδή να περιγράψουν τα χαρακτηριστικά, τη συμπεριφορά και τις αλληλεπιδράσεις τους.«Η δημιουργία ενός μοντέλου ύλης σημαίνει να καταγράψουμε μια ουσία σε μαθηματική γλώσσα, να γράψουμε τους θεμελιώδους νόμους που ελέγχουν τη συμπεριφορά των σωματιδίων που αποτελούν αυτή την ύλη και πώς τα σωματίδια δημιουργούν αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους. Η ανακάλυψη τέτοιων μοντέλων είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στον τομέα της Φυσικής» αναφέρουν τα μέλη της ερευνητικής ομάδας. Τις τελευταίες δεκαετίες οι φυσικοί έχουν αναπτύξει δεκάδες τέτοια μοντέλα. Τα περισσότερα περιγράφουν μορφές ύλης που γνωρίζουμε αλλά και ορισμένες εντελώς υποθετικές μορφές ύλης. «Η Φυσική βασίζεται σε εργαστηριακά πειράματα στα οποία αναπαράγονται οι νόμοι της φύσης. Όμως στη θεωρητική φυσική τα πειράματα βρίσκονται μόνο μέσα στο μυαλό μας, κάνουμε μαθηματικά παιχνίδια με παραδείγματα που δεν μπορούν απαραίτητα να γίνουν μετρήσιμα σε κάποιο εργαστήριο και αυτό γίνεται ώστε να ανακαλύψουμε κάποια νέα όρια του πιθανού μέσα στο πλαίσιο των νόμων της φύσης» εξηγούν οι ερευνητές. Με αυτού του είδους τα πειράματα οι επιστήμονες μπορούν να κάνουν εκτιμήσεις για τις πιθανότητες ύπαρξης διαφόρων άγνωστων μορφών ύλης και στη συνέχεια να προσπαθούν να τις δημιουργήσουν μέσα στα εργαστήρια. Η ύλη που δεν λιώνει Στη νέα μελέτη οι ερευνητές προσπάθησαν να διερευνήσουν την πιθανότητα να είναι εφικτό με τους γνωστούς νόμους της Φυσικής να υπάρξει μια ουσία που δεν θα λιώνει. Αν είναι δηλαδή πιθανό η κρυσταλλική κατάσταση μιας ύλης να μην εξαφανιστεί ακόμη και σε ακραία υψηλές θερμοκρασίες. Τα αμέτρητα παραδείγματα της σχέσης αύξησης της θερμοκρασίας και κατάρρευσης της ύλης έδειχναν ότι αυτή η συνθήκη είναι ένας απαράβατος νόμος της φύσης.Όμως ο Ρώσοισραηλινός φυσικός Λεβ Λαντάου που βραβεύθηκε με Νόμπελ Φυσικής το 1962 ανακάλυψε την εξαίρεση στον κανόνα. Διαπίστωσε ότι ο εστέρας Rochelle (άλας καλίου νατρίου) είναι ένας κρύσταλλος η δομή του οποίου ενισχύεται όταν θερμαίνεται. Όμως αυτό το μοναδικό φαινόμενο συμβαίνει μόνο εντός μια συγκεκριμένης ακτίνας θερμοκρασιών. Αν η θερμοκρασία υπερβεί τα όρια αυτής της ακτίνας ο κρύσταλλος αυτός ακολουθεί την πορεία όλων των άλλων υλικών και λιώνει.Οι ερευνητές αφού έλαβαν υπόψη τους και αυτόν τον παράγοντα κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι θεωρητικώς τουλάχιστον υπάρχει η πιθανότητα της ύπαρξης ενός υλικού το οποίο η θερμότητα σε οποιαδήποτε διαβάθμιση της δεν προκαλεί το λιώσιμο του. Η λογική που ακολούθησαν ήταν πρώτα να σκεφτούν το τι υλικό θέλουν να βρουν και στη συνέχεια να ψάξουν μέσω των εξισώσεων τον τρόπο να το φτιάξουν. Αναφέρουν ότι αν και χρησιμοποίησαν σε κάποιες φάσεις υπολογιστές αποφάσισαν να κάνουν όλους τους υπολογισμούς και τις εξισώσεις με «μολύβι και χαρτί».Όπως υποστηρίζουν με αυτή την μέθοδο κατάφεραν να δημιουργήσουν εξισώσεις οι οποίες περιγράφουν ένα είδος ύλης που δεν λιώνει. Η ύλη αυτή μοιάζει πολύ με αυτές που ανήκουν στην οικογένεια των αποκαλούμενων σούπερ υλικών όπως τα σούπερ υγρά τα οποία ρέουν χωρίς τριβή και οι υπεραγωγοί οι οποίοι κάνουν την εμφάνιση τους μόνο σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Ερευνητικές ομάδες σε όλο τον κόσμο πειραματίζονται με αυτά τα σούπερ υλικά έτσι ώστε να καταφέρουν να τα κάνουν να δουλεύουν σε θερμοκρασίες δωματίου. Ένα τέτοιο επίτευγμα θα επέτρεπε να υπάρξουν πολύ μεγάλα κέρδη στον τομέα της ενέργειας αφού θα μπορεί θεωρητικά να μεταφέρεται ηλεκτρικό ρεύμα χωρίς να χάνεται ενέργεια κατά την μεταφορά του.Οι ερευνητές σπεύδουν να τονίσουν ότι η προσπάθεια τους δεν έχεις στόχο την επίλυση των παγκόσμιων ενεργειακών προβλημάτων αλλά για να κατανοήσει η επιστήμη καλύτερα τους νόμους της φύσης. Επιπλέον εκτός από τη σχέση δομής της ύλης με τη θερμοκρασία η έρευνα αυτή μπορεί να βοηθήσει στην εξεύρεση του ιερού δισκοπότηρου της φυσικής των σωματιδίων. Της ενοποιημένης θεωρίας πεδίου που είναι μια προσπάθεια να περιγραφούν όλες οι θεμελιώδεις δυνάμεις και οι σχέσεις μεταξύ των στοιχειωδών σωματιδίων σε ένα θεωρητικό πλαίσιο. https://www.naftemporiki.gr/story/1822288/ereunites-upostirizoun-oti-uparxei-morfi-ulis-pou-den-lionei

Η σπορά του Grothendieck. Alexandre Grothendieck: Récoltes et Semailles I, II. Réflexions et témoignage sur un passé de mathématicien Πριν από μερικές ημέρες, στις 13 Ιανουαρίου 2022, εμφανίστηκε στις προθήκες των γαλλικών βιβλιοπωλείων μία νέα, καλαίσθητη έκδοση του περίφημου έργου, «Récoltes et Semailles» (Συγκομιδή και Σπορά, σε ελεύθερη απόδοση) του κορυφαίου μαθηματικού του 20ού αιώνα Alexandre Grothendieck (1928 – 2014). Το δίτομο έργο, το οποίο ο συγγραφέας του χαρακτήριζε «τερατώδες, με περισσότερες από χίλιες σελίδες», περιλαμβάνει την περιπέτεια της σκέψης του σπουδαίου επιστήμονα. Ο Grothendieck επηρέασε όσο λίγοι τη μαθηματική επιστήμη με τις ρηξικέλευθες έρευνές του στην αλγεβρική γεωμετρία. Το 1966 τιμήθηκε με την ύψιστη μαθηματική διάκριση, το βραβείο Fields, το οποίο δεν παρέλαβε ποτέ αρνούμενος να ταξιδέψει στη Μόσχα για πολιτικούς λόγους. Από εκείνα τα χρόνια άρχισε να απομακρύνεται από τους κύκλους και τους θεσμούς της επιστημονικής κοινότητας, μέχρι που αποσύρθηκε σταδιακά στο καταφύγιό του, κοντά στο χωριό Lassere στην περιοχή Ariège της νοτιοδυτικής Γαλλίας. Αδιάκοπα εργαζόμενος, κυρίως από τις 10 το βράδυ έως τα ξημερώματα, άφησε χειρόγραφα αρκετών χιλιάδων σελίδων στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ (από το οποίο αποφοίτησε το 1948 και επέστρεψε για ένα διάστημα ως καθηγητής) και στα προσωπικά του αρχεία.Η νέα έκδοση κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Gallimard», οι οποίες και τη συστήνουν στους αναγνώστες σημειώνοντας ότι πρόκειται για ένα έργο που ξεκινά «ως μία καυστική κριτική της ηθικής των μαθηματικών» για να οδηγήσει τον αναγνώστη, μέσα από μίαν απρόβλεπτη πνευματική εμπειρία, στην περιοχή της ριζοσπαστικής οικολογίας. Στην ουσία είναι ένα σύνθετο έργο πολλαπλών κατευθύνσεων στο οποίο η περιπλάνηση στη μαθηματική επιστήμη συναντά την κριτική του σύγχρονου κόσμου, πριν πάρει τη μορφή ενός ιδιόμορφου υπαρξιακού και φιλοσοφικού στοχασμού.Ο συγγραφέας, στην αρχή της έκδοσης εν είδη προλόγου, προετοιμάζει τον αναγνώστη για την περιπέτεια που θα ακολουθήσει, γράφοντας ανάμεσα σε άλλα: «[…] Ο άνθρωπος που ανακάλυψε και δάμασε τη φωτιά ήταν κάποιος ακριβώς όπως εσείς και εγώ. Σε καμία περίπτωση δεν ήταν κάποιος που αποκαλούμε «ήρωα», «ημίθεο» και τα συναφή. Σίγουρα, όπως εσείς και εγώ, γνώριζε το σφίξιμο της αγωνίας και την αποδεδειγμένα μάταιη θεραπεία της ματαιοδοξίας που σε κάνει να το ξεχνάς. Αλλά τη στιγμή που «γνώρισε» τη φωτιά, δεν υπήρχε ούτε φόβος ούτε ματαιοδοξία. Αυτή είναι η αλήθεια στον ηρωικό μύθο. Η ισχύς του αμβλύνεται, διαλύεται όταν χρησιμοποιείται για να μας κρύψει μίαν άλλη πτυχή των πραγμάτων, εξίσου πραγματική και ουσιαστική.Σκοπός μου, στο έργο «Récoltes et Semailles», ήταν να μιλήσω και για τις δύο αυτές διαστάσεις -την επιθυμία για γνώση και τον φόβο με τα μάταια αντίδοτά του. Νομίζω ότι «καταλαβαίνω», ή τουλάχιστον γνωρίζω, αυτόν τον μηχανισμό και τη φύση του. (Ίσως μια μέρα ανακαλύψω, με απορία, πόσο εξαπατούσα τον εαυτό μου…) Αλλά σε σχέση με τον φόβο, τη ματαιοδοξία και τα ύπουλα εμπόδια που φέρει η δημιουργικότητα, ξέρω καλά ότι δεν έχω διερευνήσει σε βάθος αυτό το μεγάλο αίνιγμα. Και δε γνωρίζω αν θα βρω ποτέ την απάντηση του μυστηρίου στα χρόνια που μού απομένουν να ζήσω […]». https://physicsgg.me/2022/01/17/η-σπορά-του-grothendieck/

Ανιχνεύθηκε άνθρακας-12 στον Άρη. Το ρόβερ Curiosity της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) ανίχνευσε την υπογραφή άφθονου «ελαφρού» άνθρακα στον Άρη [Υπάρχουν δυο σταθερά φυσικά ισότοπα άνθρακα, ο 12C και ο 13C, και ένα ραδιενεργό ο ο 14C με χρόνο ημιζωής περίπου 5.730 έτη], για τον οποίο υπάρχουν τρεις πιθανές εξηγήσεις: να προέρχεται από χημικές αντιδράσεις στην ατμόσφαιρα λόγω της υπεριώδους ακτινοβολίας, να δημιουργήθηκε από περαστικό νέφος κοσμικής σκόνης ή να έχει «ντόπια» βιολογική προέλευση, έχοντας παραχθεί στο παρελθόν από μορφές μικροβιακής ζωής, όπως συμβαίνει και στη Γη.Το ρόβερ τριγυρνάει στον γειτονικό πλανήτη από το 2012, παίρνοντας κατά καιρούς δείγματα από την επιφάνεια του και κάνοντας αναλύσεις επιτόπου με το φορητό χημικό εργαστήριο του. Αυτή τη φορά, οι επιστήμονες, με επικεφαλής τον καθηγητή γεωεπιστημών Κρίστοφερ Χάουζ του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), σύμφωνα με το “Science”, ανακοίνωσαν ότι το Curiosity ανίχνευσε φασματοσκοπικά ένα σήμα που θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη αρχαίας αρειανής ζωής, χωρίς ασφαλώς να αποκλείονται άλλες πιο «πεζές» εξηγήσεις.Ο άνθρακας που βρέθηκε παγιδευμένος σε αρειανά πετρώματα, είναι εντυπωσιακά εμπλουτισμένος με ελαφριά ισότοπα άνθρακα. Στη Γη ένα τέτοιο σήμα αποτελεί ισχυρή ένδειξη για αρχαία μικροβιακή ζωή. Δεδομένου όμως ότι πρόκειται για τον ‘Αρη – όπου έχουν διαψευστεί οι κατά καιρούς αρχικές εκτιμήσεις – οι ερευνητές είναι διστακτικοί να πανηγυρίσουν. Έτσι, μελετούν παράλληλα όλες τις εναλλακτικές μη βιολογικές ερμηνείες του φαινομένου, κυρίως την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας στην ατμόσφαιρα του «κόκκινου» πλανήτη και την αστρόσκονη. Πάντως και οι εναλλακτικές αυτές εξηγήσεις είναι εξίσου «εξωτικές» με την πιθανότητα κάποια υπόγεια μικρόβια να παρήγαγαν κάποτε εμπλουτισμένο άνθρακα με τη μορφή αερίου μεθανίου.Ο άνθρακας υπάρχει σε δύο σταθερές ισοτοπικές μορφές: του «ελαφρού» άνθρακα-12 που αποτελεί τη συντριπτική πλειονότητα του υπάρχοντος άνθρακα, και του βαρύτερου άνθρακα-13. Η ζωή έχει εξελίξει μηχανισμούς στη Γη που ευνοούν τον ελαφρύτερο άνθρακα, με αποτέλεσμα τα περισσότερα οργανικά μόρια που έχουν βιολογική προέλευση, να περιέχουν άνθρακα-12.Οι ερευνητές ανέλυσαν τις μετρήσεις του ρόβερ από 24 διαφορετικά δείγματα πετρωμάτων από τον κρατήρα Γκέιλ, ο οποίος κάποτε περιείχε μια αρχαία λίμνη. Σε έξι από αυτά τα δείγματα η αναλογία του άνθρακα-12 σε σχέση με τον άνθρακα-13 ήταν τόσο μεγάλη (πολύ μεγαλύτερη από ό,τι στη Γη), που ο Χάουζ έκανε λόγο για «δραματικά σήματα». Μια πιθανή εύλογη εξήγηση είναι ότι πριν δισεκατομμύρια χρόνια μικρόβια τρέφονταν με άνθρακα από το μάγμα στο αρειανό υπέδαφος και στη συνέχεια παρήγαγαν αέριο μεθάνιο. Μετά, άλλα επιφανειακά μικρόβια θα τρέφονταν με τη σειρά τους με αυτό το μεθάνιο, εμπλουτίζοντας το περαιτέρω με ελαφρύ άνθρακα, ο οποίος τελικά παγιδεύτηκε στα πετρώματα μετά τον θάνατο των μικροοργανισμών.Μέχρι στιγμής όμως το ρόβερ δεν έχει δει φυσικά ίχνη αρχαίων μικροβίων, συνεπώς μια τροποποιημένη εκδοχή της παραπάνω θεωρίας είναι ότι μετά το αρχικό στάδιο της διαδικασίας που ξεκίνησε από μικρόβια βαθιά στο υπέδαφος, το δεύτερο στάδιο στην επιφάνεια του πλανήτη δεν έγινε από άλλα μικρόβια, αλλά από την υπεριώδη ακτινοβολία που μπορεί να διέσπασε το αέριο μεθάνιο μικροβιακής προέλευσης, εμπλουτίζοντας έτσι τον ελαφρύ άνθρακα.Εναλλακτικά, η υπεριώδης ακτινοβολία θα μπορούσε να έχει κάνει εξ αρχής όλη τη «δουλειά», χωρίς καθόλου βοήθεια από τα μικρόβια. Η ακτινοβολία αυτή, όπως έχουν δείξει πρόσφατα εργαστηριακά πειράματα στη Γη από Ιάπωνες πλανητικούς επιστήμονες του Ινστιτούτου Τεχνολογίας του Τόκιο, μπορεί να αντιδράσει χημικά με το μονοξείδιο του άνθρακα – που αποτελεί το 96% της αρειανής ατμόσφαιρας – και να παράγει άκρως εμπλουτισμένο άνθρακα-12. Μια άλλη εναλλακτική εξήγηση είναι ότι, στο νεαρό ακόμη ηλιακό σύστημα, ο ‘Αρης πέρασε μέσα από ένα διαστρικό μοριακό νέφος αερίων και σκόνης, κάτι που πιστεύεται ότι συμβαίνει κάθε 100 εκατομμύρια χρόνια. Ο άνθρακας στη διαστρική σκόνη είναι ελαφρύς και, κρίνοντας από τις αναλύσεις μετεωριτών, θα μπορούσε να εξηγεί τα αυξημένα επίπεδα άνθρακα-12 που παρατηρούνται στον ‘Αρη.Το Curiosity συνεχίζει να «μυρίζει» τη σημερινή αραιή αρειανή ατμόσφαιρα και έχει ήδη ανιχνεύσει μεθάνιο, αλλά σε συγκεντρώσεις πολύ χαμηλές για να μπορέσει να μετρήσει τα επίπεδα των ισοτόπων του άνθρακα. Προς το παρόν, είναι δύσκολο να πει κανείς πιο από τα παραπάνω σενάρια – ή ίσως κάποιο άλλο – είναι πιο βάσιμο. Ο Χάουζ δήλωσε, με συγκρατημένη επιφύλαξη, ότι τα νέα ευρήματα ενισχύουν κάπως την πιθανότητα να υπήρχαν κάποτε μικροοργανισμοί στον Άρη, χωρίς μάλιστα να αποκλείεται ότι υπάρχουν ακόμη στο υπέδαφος του. Επεσήμανε ότι «και τα τρία σενάρια υποδηλώνουν έναν ασυνήθιστο κύκλο άνθρακα στον ‘Αρη, πολύ διαφορετικό από οτιδήποτε στη Γη σήμερα. Χρειαζόμαστε όμως περισσότερα δεδομένα για να αποφασίσουμε ποιά είναι η σωστή εξήγηση. Θα ήταν ωραία αν το ρόβερ ανίχνευε μια μεγάλη ποσότητα μεθανίου και μετρούσε τα ισότοπα άνθρακα σε αυτήν, αλλά μέχρι στιγμής οι ποσότητες μεθανίου που έχουν ανιχνευθεί, είναι τόσο μικρές που τα ισότοπα δεν είναι δυνατό να μετρηθούν». https://physicsgg.me/2022/01/18/ανιχνεύθηκε-άνθρακας-12-στον-άρη/

Η προετοιμασία πριν από την πτήση του διαστημικού σκάφους Soyuz MS-21 ξεκίνησε στο Baikonur. Στο τεχνικό συγκρότημα της τοποθεσίας 254 του κοσμοδρομίου Baikonur, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες για την επανενεργοποίηση και προετοιμασία του επανδρωμένου διαστημικού σκάφους μεταφοράς Soyuz MS-21 (TPK) για το τελικό στάδιο του προγράμματος δοκιμών εδάφους. Σήμερα, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, το Soyuz MS-21 TPK, το οποίο βρίσκεται σε λειτουργία αποθήκευσης από τις 7 Δεκεμβρίου 2021, άνοιξε ξανά στο κτίριο συναρμολόγησης και δοκιμών. Μετά την εγκατάσταση του πλοίου στο slipway MIK, οι ειδικοί της RSC Energia πραγματοποίησαν εξωτερική επιθεώρηση του προϊόντος και έλεγχο της αρχικής κατάστασης των συστημάτων επί του σκάφους, συνέδεσαν τον εξοπλισμό δοκιμής εδάφους, συναρμολόγησαν το κύκλωμα δοκιμής και δοκίμασαν τον εξοπλισμό σέρβις. Το σχέδιο εργασίας για το εγγύς μέλλον προβλέπει εκτενείς ηλεκτρικές δοκιμές και δοκιμές των αυτομάτων του πλοίου. Η εκτόξευση του οχήματος εκτόξευσης Soyuz-2.1a με το Soyuz MS-21 TPK στο πλαίσιο του προγράμματος παράδοσης μελών της Expedition 66/67 στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό έχει προγραμματιστεί για τον Μάρτιο του 2022. https://www.energia.ru/ru/news/news-2022/news_01-14.html

H διαστημική αναιμία απειλεί τους αστροναύτες. Τα ταξίδια στο Διάστημα καταστρέφουν πολλά περισσότερα ερυθροκύτταρα ή ερυθρά αιμοσφαίρια, από ό,τι στη Γη, προκαλώντας παρατεταμένη διαστημική αναιμία που μπορεί να αποδειχθεί σοβαρό πρόβλημα στις μελλοντικές επανδρωμένες διαστημικές αποστολές.Αυτό προκύπτει από μια νέα καναδική επιστημονική έρευνα, την πρώτη του είδους της στον κόσμο, η οποία έγινε στο σώμα 14 αστροναυτών και έδειξε ότι αυτοί είχαν χάσει 54% περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια σε σχέση με τις φυσιολογικές αναμενόμενες κυτταρικές απώλειες τους, αν δεν είχαν ταξιδέψει στο διάστημα.Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Γκι Τριντέλ του καναδικού Πανεπιστημίου και του Νοσοκομείου της Οτάβα, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Nature Medicine», ανέφεραν ότι «η διαστημική αναιμία είχε συστηματικά διαπιστωθεί, όταν οι αστροναύτες επέστρεφαν στη Γη από τις πρώτες διαστημικές αποστολές τους, αλλά μέχρι σήμερα δεν ξέραμε γιατί συνέβαινε. Η μελέτη μας δείχνει ότι από τη στιγμή που οι αστροναύτες φτάνουν στο διάστημα, καταστρέφονται περισσότερα ερυθροκύτταρα τους και αυτό συνεχίζεται καθ' όλη τη διάρκεια της αποστολής τους».Πριν από αυτή τη μελέτη, πιστευόταν ότι η διαστημική αναιμία ήταν απλώς μια ταχεία προσαρμογή στην μετατόπιση των υγρών στο πάνω μέρος του σώματος των αστροναυτών, όταν έφταναν στο διάστημα. Οι αστροναύτες χάνουν με αυτόν τον τρόπο το 10% των υγρών μέσα στα αιμοφόρα αγγεία τους. Οι επιστήμονες νόμιζαν ότι στο σώμα των αστροναυτών καταστρεφόταν γρήγορα ένα αντίστοιχο 10% από τα ερυθρά αιμοσφαίρια τους (αιμόλυση) προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία των υγρών, κάτι που εκτιμάται ότι συμβαίνει μετά από 10-15 μέρες.Όμως η νέα έρευνα, που χρηματοδοτήθηκε από την Καναδική Υπηρεσία Διαστήματος, βρήκε ότι η καταστροφή των ερυθροκυττάρων - τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύμονες σε όλο το σώμα παίζοντας έτσι ζωτικό ρόλο - δεν προκαλείται από την ανισορροπία των υγρών στον οργανισμό, αλλά αποτελεί πρωταρχική συνέπεια του ίδιου του γεγονότος ότι το σώμα ξαφνικά βρίσκεται στο διάστημα. Αυτό επιβεβαιώθηκε, επειδή παρακολουθήθηκε και μετρήθηκε η καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων σε 14 αστροναύτες στη διάρκεια όλης της εξάμηνης παραμονής τους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.Στη Γη το ανθρώπινο σώμα δημιουργεί και καταστρέφει σχεδόν δύο εκατομμύρια ερυθρά αιμοσφαίρια κάθε δευτερόλεπτο, αλλά στο διάστημα ο ρυθμός καταστροφής αυξάνεται σε περίπου τρία εκατομμύρια ανά δευτερόλεπτο (αύξηση κατά 54%). Το ίδιο συμβαίνει τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες αστροναύτες, που νιώθουν εξίσου πιο αδύναμοι και κουρασμένοι λόγω της διαστημικής αναιμίας.«Ευτυχώς η ύπαρξη λιγότερων ερυθρών αιμοσφαιρίων στο διάστημα δεν αποτελεί πρόβλημα, όταν το σώμα βιώνει την έλλειψη βαρύτητας. Όταν όμως επιστρέφει στη Γη ή στο μέλλον πιθανώς θα προσεδαφιστεί σε άλλους πλανήτες ή δορυφόρους, η αναιμία θα επηρεάζει την ενέργεια, την αντοχή και τη δύναμη των αστροναυτών, κάτι που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τους στόχους μιας αποστολής. Οι συνέπειες της αναιμίας γίνονται αισθητές μόνο όταν κανείς προσεδαφίζεται και πρέπει να αντιμετωπίσει ξανά τη βαρύτητα», δήλωσε ο δρ Τριντέλ. Όπως είπε, η διαστημική αναιμία θυμίζει την κατάσταση των ασθενών που έμειναν για καιρό σε ΜΕΘ λόγω Covid-19 ή άλλης αρρώστιας.Η μελέτη MARROW των 14 αστροναυτών έδειξε ότι η διαστημική αναιμία είναι μεν αναστρέψιμη, αλλά στη Γη χρειάζονται τρεις έως τέσσερις μήνες για να επιστρέψουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια σταδιακά προς τα φυσιολογικά επίπεδα τους. Αλλά και πάλι, διαπιστώθηκε ότι ένα έτος μετά την επιστροφή στη Γη (χρονικό διάστημα ανησυχητικά μεγάλο για έναν αστροναύτη σε άλλο πλανήτη), η καταστροφή των ερυθρών κυττάρων των αστροναυτών παρέμενε 30% πάνω από τα επίπεδα προτού πάνε στο διάστημα. Διαπιστώθηκε ότι όσο μεγαλύτερη είναι η παραμονή στο διάστημα, τόσο χειρότερη είναι η διαστημική αναιμία, κάτι που αφορά ιδίως τις μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη και, ακόμη περισσότερο, στον 'Αρη, ένα ταξίδι στον οποίο μετ' επιστροφής θα διαρκεί τουλάχιστον δύο χρόνια.Η επίπτωση των νέων ευρημάτων αφορά και τους μελλοντικούς διαστημικούς τουρίστες, ιδίως αν πάσχουν από αναιμία ή άλλες παθήσεις του αίματος. Τόσο γι' αυτούς, όσο και για τους αστροναύτες θα απαιτηθεί ειδική διατροφή, με περισσότερο σίδηρο και πιο πολλές θερμίδες, για να αυξηθεί η παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων τους τόσο κατά το διαστημικό ταξίδι, όσο και μετά από αυτό. Από την άλλη, σύμφωνα με τους επιστήμονες, παραμένει άγνωστο για πόσο καιρό το σώμα μπορεί να υφίσταται αυτή την ταχύτερη καταστροφή και παραγωγή των αιμοσφαιρίων στο αίμα, προκειμένου να αυτο-επιδιορθωθεί. https://www.naftemporiki.gr/story/1821768/h-diastimiki-anaimia-apeilei-tous-astronautes

Η επίλυση του ενεργειακού προβλήματος διαμέσου της πυρηνικής σύντηξης. H Ευρώπη και το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» προωθούν την έρευνα με στόχο την άφθονη, καθαρή και βιώσιμη ενέργεια μέσω Σύντηξης Χάρτης των Ευρωπαϊκών Συμμετοχών στο Πρόγραμμα Σύντηξης και των Συνδεδεμένων Χωρών. Άφθονη, καθαρή και βιώσιμη ενέργεια είναι προϋπόθεση για την ανθρώπινη ευημερία. Αυτό το όνειρο θα πραγματοποιηθεί όταν οι επιστήμονες και μηχανικοί καταφέρουν να κατακτήσουν τη φυσική διαδικασία με την οποία ο ήλιος παράγει την ενέργεια που εκπέμπει. Αυτή η φυσική διαδικασία ονομάζεται Σύντηξη και μεγάλος αριθμός Ευρωπαϊκών Ερευνητικών Κέντρων και Πανεπιστημίων εδώ και δεκαετίες εργάζονται με σκοπό να επιτύχουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τη Σύντηξη. Το Ευρωπαϊκό εγχείρημα υλοποιείται μέσω των Προγραμμάτων-Πλαισίων στα οποία συμμετέχουν όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη.Η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας έχει εξουσιοδοτήσει το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» (ΕΚΕΦΕ «Δ») για τη Διαχείριση της Ελληνικής συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Κοινοπραξία του Ερευνητικού Προγράμματος Σύντηξης με την ονομασία EUROfusion. Στο πρόγραμμα αυτό, το οποίο συγχρηματοδοτείται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμμετέχουν εκτός από το ΕΚΕΦΕ «Δ» και οκτώ συνδεδεμένα Ελληνικά Πανεπιστήμια.Η συνέχιση του προγράμματος EUROfusion στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πλαίσιο 2021-2027, Horizon Europe, υπογράφηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2021. Επομένως, τα επόμενα επτά έτη οι Έλληνες επιστήμονες συνεργαζόμενοι με τους συναδέλφους τους από τα άλλα Ευρωπαϊκά Ιδρύματα θα συμμετέχουν σε διάφορες ερευνητικές περιοχές με στόχο την ανάπτυξη της ενέργειας μέσω Σύντηξης.Oι ερευνητικές δραστηριότητες της ομάδας Τεχνολογίας Σύντηξης του ΕΚΕΦΕ «Δ», με τη συμμετοχή τριών Ινστιτούτων του ΕΚΕΦΕ «Δ», θα εστιαστούν ερευνητικά σε θέματα μελέτης της επίδρασης της ακτινοβολίας σε υλικά σύντηξης με στόχο την ανάπτυξη υλικών ανθεκτικών στην ακτινοβολία, στην κατανόηση της αλληλεπίδρασης του πλάσματος με τα εσωτερικά τοιχώματα του αντιδραστήρα σύντηξης που περιβάλλει το πλάσμα, στην ανάπτυξη ανιχνευτών νετρονίων, καθώς και σε νετρονικούς και ραδιολογικούς υπολογισμούς και μετρήσεις για την επιβεβαίωση κωδίκων. Προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες θα εκπαιδευθούν σε θέματα Σύντηξης. https://physicsgg.me/2022/01/14/η-επίλυση-του-ενεργειακού-προβλήματο/

Χρυσό Μετάλλιο για το 2022 της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας της Βρετανίας στον καθηγητή Γ. Ευσταθίου. Royal Society Η βρετανική Βασιλική Εταιρεία Αστρονομίας ανακοίνωσε ότι απονέμει την κορυφαία διάκριση της, το Χρυσό Μετάλλιο Αστρονομίας για το 2022, στον ελληνοκυπριακής καταγωγής καθηγητή αστροφυσικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ Γιώργο Ευσταθίου, έναν από τους κορυφαίους κοσμολόγους στον κόσμο. Το Χρυσό Μετάλλιο, που απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1824, αποτελεί αναγνώριση του συνόλου του έργου και των επιτευγμάτων ενός επιστήμονα και με αυτό έχουν τιμηθεί στο παρελθόν διάσημοι επιστήμονες όπως ο 'Αλμπερτ Αϊνστάιν, ο Έντουιν Χαμπλ, ο 'Αρθουρ Έντιγκτον και ο Στίβεν Χόκινγκ. Από το 1964 απονέμεται ένα χρυσό μετάλλιο για την αστρονομία και ένα για τη γεωφυσική (αυτό φέτος απονέμεται στον καθηγητή Ρίτσαρντ Χορν της Βρετανικής Αποστολής στην Ανταρκτική).Όπως αναφέρει το σκεπτικό της απονομής, ο Γ. Ευσταθίου «είναι ανάμεσα στους πιο διακεκριμένους κοσμολόγους της γενιάς του, ένας από τους αρχιτέκτονες του καθιερωμένου προτύπου της κοσμολογίας LCDM». Μεταξύ άλλων, έχει κάνει πρωτοποριακές υπολογιστικές προσομοιώσεις για τη δομή του σύμπαντος και σημαντικές αναλύσεις για την κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου (CΜΒ).Ο Γιώργος Ευσταθίου γεννήθηκε το 1955 στο Λονδίνο, από γονείς που είχαν μεταναστεύσει από την Κύπρο στη Βρετανία στις αρχές του 1950. Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (1976) και πήρε το διδακτορικό του στην αστρονομία από το Πανεπιστήμιο του Ντάραμ (1979). Αφού έκανε μεταδιδακτορική έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ (ΗΠΑ) και δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης όπου υπήρξε επικεφαλής του τμήματος αστροφυσικής έως το 1994, μετακινήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, όπου διετέλεσε έως το 2008 διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας, ενώ έκτοτε και μέχρι σήμερα είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Κοσμολογίας. Μεταξύ άλλων διεθνών διακρίσεων (βραβεία Maxwell, Heineman, Gruber, Nemitsas κά), έχει τιμηθεί με το Βραβείο Αστροφυσικής του Ιδρύματος Μποδοσάκη (1994). https://www.naftemporiki.gr/story/1821765/xruso-metallio-gia-to-2022-tis-basilikis-astronomikis-etaireias-tis-bretanias-ston-kathigiti-g-eustathiou

Η Γη βρίσκεται μέσα σε μια φούσκα εκρήξεων σουπερνόβα. Leah Hustak (STScI) Στην εικόνα η κοσμική φυσαλίδα μέσα στην οποία βρισκόμαστε με τον Ήλιο να λάμπει στο κέντρο του. Μια φορά και ένα καιρό στην γαλαξιακή μας γειτονιά ένα σμήνος άστρων καταστράφηκε και οι τρομερές εκρήξεις σουπερνόβα δημιούργησαν μια κοσμική δομή, μια φυσαλίδα έκταση χιλίων ετών φωτός η οποία οι παρατηρήσεις που γίνονται σε αυτή δείχνουν ότι συνεχίζει να μεγαλώνει. Οι επιστήμονες ονόμασαν αυτή τη δομή «Τοπική Φυσαλίδα» και με δημοσίευση τους στην επιθεώρηση Nature ερευνητική ομάδα παρουσιάζει ένα λεπτομερή τρισδιάστατο χάρτη της. Όπως φαίνεται στον χάρτη το ηλιακό μας σύστημα βρίσκεται στο κέντρο αυτής της κοσμικής φούσκας ενώ παράλληλα αποκαλύπτονται διάφορα στοιχεία για το τι συμβαίνει μέσα σε αυτή.«Για πρώτη φορά μπορούμε να εξηγήσουμε το πώς ξεκίνησαν οι διεργασίες γέννησης των κοντινών μας άστρων» αναφέρει η αστρονόμος Κάθριν Ζούκερ ειδική στην οπτικοποίηση δεδομένων στο πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και το Κέντρο Αστροφυσικής Σμιθσόνιαν εκ των επικεφαλής αυτής της έρευνας. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η φυσαλίδα δημιουργήθηκε από τις εκρήξεις περίπου 15 άστρων πριν από περίπου 14 εκατ. έτη και το ηλιακό μας σύστημα εισήλθε σε αυτή πριν από περίπου πέντε εκατ. έτη.Όπως αναφέρουν οι ερευνητές υπάρχουν πολλές τέτοιου είδους κοσμικές φυσαλίδες στο Σύμπαν αλλά η θέση που έχει το ηλιακό μας σύστημα μέσα σε αυτό, δηλαδή ακριβώς στο κέντρο του είναι σπάνια. Όπως λένε η θέση αυτή που βρισκόμαστε μας επιτρέπει να κοιτάζουμε τον ουράνιο θόλο και να εντοπίζουμε συνεχώς τη γέννηση νέων άστρων.«Πρόκειται για ένα εκπληκτικό αστυνομικό μυθιστόρημα η πλοκή του οποίου είναι προϊόν πραγματικών δεδομένων και θεωριών. Μπορούμε τώρα να συνθέσουμε το παζλ της γέννησης άστρων στη γειτονιά μας χρησιμοποιώντας διάφορα εργαλεία και στοιχεία όπως μοντέλα εκρήξεων σουπερνόβα, τις κινήσεις άστρων και τρισδιάστατη χαρτογράφηση της ύλης που περιβάλλει την Τοπική Φυσαλίδα» δηλώνει η Αλίσα Γκούντμαν, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο Χαρβαρντ και στο Κέντρο Αστροφυσικής Σμιθσόνιαν που μαζί με την Ζούκερ ηγήθηκαν της έρευνας η οποία ανάμεσα στα άλλα είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη ενός λογισμικού τρισδιάστατης χαρτογράφησης. Το λογισμικό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να χαρτογραφηθούν και άλλες τέτοιου είδους κοσμικές φυσαλίδες που υπάρχουν στο Σύμπαν και να μάθουμε τον ρόλο που παίζουν στην γέννηση νέων άστρων. https://www.naftemporiki.gr/story/1821710/i-gi-brisketai-mesa-se-mia-fouska-ekrikseon-soupernoba

Πολυσύμπαν και σωματίδιο Higgs. Μια νέα θεωρία που πρϋποθέτει την δημιουργία πολλών συμπάντων μαζί με το δικό μας σύμπαν, θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί η μάζα του σωματιδίου Higgs είναι μικρότερη σε σχέση με αυτή που προβλέπει το καθιερωμένο πρότυπο των στοιχειωδών σωματιδίων.Το καθιερωμένο πρότυπο ήταν δυσανάλογα επιτυχημένο, παρέχοντας προβλέψεις που περιγράφουν τις θεμελιώδεις δυνάμεις και σωματίδια του σύμπαντος μας, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν με μεγάλη πειραματική ακρίβεια. Ταυτόχρονα, όμως εμφανίζει και μερικές κραυγαλέες ‘τρύπες’. Δεν προβλέπει σωματίδια που να αντιστοιχούν στην σκοτεινή ύλη, δεν εξηγεί την επιταχυνόμενη διαστολή του σύμπαντος και προβλέπει τουλάχιστον τριπλάσια μάζα για το σωματίδιο Higgs σε σχεση με την τιμή που μετρήθηκε πειραματικά.Ο Raffaele Tito D’Agnolo (πανεπιστήμιο Paris-Saclay) και ο Daniele Teresi (CERN) διατύπωσαν μια θεωρία που εξηγεί την ελαφρότητα του σωματιδίου Higgs. Το μοντέλο τους που επικαλείται το πολυσύμπαν φιλοδοξεί να εξηγήσει επίσης κι άλλα προβλήματα, όπως το γιατί η ύλη και η αντιύλη βιώνουν παρόμοια τις ισχυρές αλληλεπιδράσεις.Ως σημείο εκκίνησης στο μοντέλο τους υποθέτουν ότι στις πρώτες στιγμές της ύπαρξης του σύμπαντός μας υπήρχε ένα πλήθος συμπάντων. Κάθε σύμπαν περιείχε μποζόνια Higgs με διάφορες μάζες: ορισμένα από αυτά περιείχαν ένα βαρύ μποζόνιο Higgs, ενώ άλλες περιείχαν μια πολύ ελαφρύτερη εκδοχή.Παρακολουθώντας την εξέλιξη του λεγόμενου πολυσύμπαντος, οι ερευνητές βρήκαν ότι τα σύμπαντα που περιείχαν μεγάλης μάζας σωματίδια Higgs ήταν ασταθή και κατέρρευσαν σε χρόνους μικρότερους από 10−5 δευτερόλεπτα. Αυτή η κατάρρευση, γνωστή και ως σύνθλιψη, κατέστρεψε τις συγκεκριμένες συνιστώσες του πολυσύμπαντος. Και το μόνο εναπομείναν σύμπαν—το δικό μας—περιείχε ένα πολύ ελαφρύ μποζόνιο Higgs. Οι D’Agnolo και Teresi βρήκαν επίσης έναν ακόμα παράγοντα στο μοντέλο τους που εμπόδισε το σύμπαν μας να συνθλιβεί: μια συμμετρική ισχυρή αλληλεπίδραση – μια θεμελιώδη δύναμη της φύσης που εμφανίζεται μεταξύ υποατομικών σωματιδίων – για την ύλη και την αντιύλη. Αυτή η συμμετρία είναι άλλη μια ‘τρύπα’ στο καθιερωμένο πρότυπο.Το βέβαιο είναι πως όλα τα παραπάνω θα ξεχαστούν πολύ σύντομα. Θα επανέλθουν στο προσκήνιο, μόνο αν στο μέλλον συσχετιστούν με τα αποτελέσματα πειραμάτων σκοτεινής και αδρονικής ύλης. https://physicsgg.me/2022/01/13/πολυσύμπαν-και-σωματίδιο-higgs/

Η απαρχή της επιστήμης. Η επιτυχία των γνωστών φυσικών νόμων να εξηγήσουν τον κόσμο γύρω μας έχει εκθρέψει κατ’ επανάληψη ορισμένες αλαζονικές και αυτάρεσκες αντιλήψεις σχετικά με την κατάσταση της ανθρώπινης γνώσης, ιδιαίτερα όταν τα κενά στη γνώση μας για αντικείμενα και φαινόμενα θεωρούνται μικρά και ασήμαντα. Οι νομπελίστες και άλλοι διακεκριμένοι επιστήμονες δεν έχουν ανοσία σε τέτοιου είδους αντιλήψεις, και σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν εκτεθεί εξαιτίας τους. Μια πασίγνωστη πρόβλεψη περί του τέλους της επιστήμης διατυπώθηκε το 1894, στην ομιλία του μετέπειτα νομπελίστα Albert A. Michelson κατά την τελετή εγκαινίων του Εργαστηρίου Φυσικής Ryerson, στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου:Οι πιο σημαντικοί θεμελιώδεις νόμοι και τα κυριότερα βασικά δεδομένα της φυσικής επιστήμης έχουν στο σύνολό τους ανακαλυφθεί, και είναι πλέον τόσο αδιάσειστα εδραιωμένα που η πιθανότητα να καταρριφθούν λόγω νέων ανακαλύψεων είναι εξαιρετικά μικρή … Οι μελλοντικές ανακαλύψεις θα πρέπει να αναζητηθούν στο έκτο δεκαδικό ψηφίο. (Barrow 1988, σ. 173)Ένας από τους ευφυέστερους αστρονόμους της εποχής, ο Simon Newcomb, που ήταν επίσης συνιδρυτής της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας, συμμεριζόταν τις απόψεις του Michelson όταν επισήμαινε το 1888 ότι «Προσεγγίζουμε μάλλον το όριο αυτών που μπορούμε να μάθουμε σχετικά με την αστρονομία» (1888, σ. 65). Ακόμα και ο σπουδαίος φυσικός Λόρδος Kelvin, προς τιμήν του οποίου ονομάστηκε, όπως θα δούμε στην Ενότητα 3, η απόλυτη κλίμακα θερμοκρασιών, έπεσε θύμα της αυτοπεποίθησής του το 1901 ισχυριζόμενος ότι «Δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο για να ανακαλυφθεί πλέον στη φυσική.Το μόνο που απομένει είναι ολοένα και ακριβέστερες μετρήσεις» (1901, σ. 1). Τα σχόλια αυτά διατυπώθηκαν σε μια εποχή όπου ο φωτοφόρος αιθέρας θεωρούνταν ακόμα το μέσον στο οποίο διαδιδόταν το φως στον χώρο, και όπου η αμυδρή διαφορά ανάμεσα στην παρατηρούμενη και την προβλεπόμενη τροχιά του Ερμή γύρω από τον Ήλιο παρέμενε ανεξήγητη. Η επικρατούσα πεποίθηση ήταν πως τα προβλήματα αυτά ήταν μικρά, και η επίλυσή τους θα απαιτούσε ίσως μόνο δευτερεύουσες προσαρμογές στους γνωστούς φυσικούς νόμους.Ευτυχώς, ο Max Planck, ένας από τους θεμελιωτές της κβαντομηχανικής, ήταν πιο διορατικός από τον μέντορά του. Σε μια διάλεξη που έδωσε το 1924, αναφέρθηκε στη συμβουλή που του δόθηκε το 1874:Όταν ξεκίνησα τις σπουδές μου στη φυσική και ζήτησα τη συμβουλή του σεβάσμιου δασκάλου μου Philipp von Jolly … εκείνος μου περιέγραψε τη φυσική ως μια εξαιρετικά ανεπτυγμένη, σχεδόν εντελώς ώριμη επιστήμη … Ίσως σε κάποιες γωνίτσες να υπήρχαν ένα σωματίδιο σκόνης ή μια μικρή φυσαλίδα για να εξετάσει και να ταξινομήσει κανείς, αλλά το σύστημα στο σύνολό του στεκόταν ακλόνητο, και η θεωρητική φυσική προσέγγιζε εμφανώς τον βαθμό τελειότητας που είχε κατακτήσει, για παράδειγμα, η γεωμετρία πριν από αρκετούς αιώνες (1996, σ. 10).Αρχικά ο Planck δεν είχε λόγο να αμφισβητήσει τις απόψεις του δασκάλου του. Όταν όμως η κλασική μας κατανόηση για τις διεργασίες ακτινοβολίας της ύλης δεν μπορούσε να συμφιλιωθεί με το πείραμα, ο Planck έγινε ένας απρόθυμος επαναστάτης υποδεικνύοντας το 1900 την ύπαρξη του κβάντου, μιας αδιαίρετης μονάδας ενέργειας η οποία ανήγγειλε την έλευση μιας νέας φυσικής. Στα επόμενα 30 χρόνια έμελλε να ανακαλυφθούν η ειδική και η γενική θεωρία της σχετικότητας, η κβαντομηχανική και η διαστολή του σύμπαντος.Με όλα αυτά τα προηγούμενα κοντόφθαλμης αντίληψης, θα περίμενε ίσως κανείς ότι ο ιδιοφυής και παραγωγικότατος φυσικός Richard Feynman θα ήταν πιο προσεκτικός. Στο γοητευτικό του βιβλίο Ο χαρακτήρας του φυσικού νόμου, του 1965, δηλώνει τα εξής:Είμαστε πολύ τυχεροί που ζούμε σε μια εποχή στην οποία εξακολουθούμε να κάνουμε ανακαλύψεις … Η εποχή στην οποία ζούμε είναι η εποχή όπου ανακαλύπτουμε τους θεμελιώδεις νόμους της φύσης, και μια τέτοια μέρα δεν θα έρθει ποτέ ξανά. Είναι πολύ συναρπαστικό, είναι θαυμάσιο, αλλά αυτός ο ενθουσιασμός αναπόφευκτα θα σβήσει. (Feynman 1994, σ. 166)Δεν διεκδικώ καμία ιδιαίτερη γνώση για το πότε θα έρθει το τέλος της επιστήμης, ή για το πού θα μπορούσε να βρεθεί το τέλος, ή για το αν υπάρχει καν τέλος. Ξέρω όμως ότι ως είδος είμαστε πιο ανόητοι απ’ ό,τι συνήθως παραδεχόμαστε στον εαυτό μας. Αυτό το όριο των νοητικών μας δυνατοτήτων, και όχι απαραίτητα της ίδιας της επιστήμης, μου εγγυάται ότι έχουμε μόλις αρχίσει να καταλαβαίνουμε το σύμπαν.Ας υποθέσουμε, προς στιγμήν, ότι τα ανθρώπινα όντα είναι το εξυπνότερο είδος πάνω στη Γη. Αν, για χάρη της συζήτησης, ορίσουμε ως «εξυπνάδα» την ικανότητα ενός είδους να κάνει αφηρημένα μαθηματικά, τότε θα μπορούσε ίσως κανείς να υποθέσει επίσης ότι τα ανθρώπινα όντα είναι το μοναδικό έξυπνο είδος που έχει ζήσει ποτέ.Ποια είναι η πιθανότητα ότι αυτό το πρώτο και μοναδικό έξυπνο είδος στην ιστορία της ζωής πάνω στη Γη έχει αρκετή ευφυΐα για να κατανοήσει πλήρως πώς λειτουργεί το σύμπαν; Οι χιμπατζήδες απέχουν από εμάς όσο το πλάτος μιας εξελικτικής τρίχας, ωστόσο μάλλον θα συμφωνήσουμε ότι όσο εντατική εκπαίδευση κι αν δεχτεί ένας χιμπατζής δεν θα φτάσει να χειρίζεται άνετα τους κανόνες της τριγωνομετρίας. Φανταστείτε τώρα ένα είδος στη Γη, ή οπουδήποτε αλλού, που να είναι τόσο έξυπνο σε σχέση με τους ανθρώπους όσο είναι οι άνθρωποι σε σχέση με τους χιμπατζήδες. Τι ποσοστό του σύμπαντος θα μπορούσε να κατανοήσει ένα τέτοιο είδος;Οι λάτρεις της τρίλιζας ξέρουν ότι οι κανόνες του παιχνιδιού είναι τόσο απλοί που μπορεί κανείς να νικήσει ή να πετύχει ισοπαλία σε κάθε παρτίδα, αν γνωρίζει ποια πρώτη κίνηση να κάνει σε κάθε περίπτωση. Αλλά τα μικρά παιδιά παίζουν τρίλιζα σαν να είναι το αποτέλεσμα μακρινό και άδηλο. Οι κανόνες εμπλοκής είναι επίσης σαφείς και απλοί για το σκάκι, αλλά η πρόκληση να προβλέψει κανείς την ακολουθία των επόμενων κινήσεων του αντιπάλου αυξάνεται εκθετικά καθώς το παιχνίδι εξελίσσεται. Έτσι, το παιχνίδι κεντρίζει το ενδιαφέρον πολλών ενηλίκων –ακόμα και ευφυών και ταλαντούχων–, οι οποίοι το παίζουν σαν να είναι το τέλος του ένα μυστήριο.Ας πάμε στον Ισαάκ Νεύτωνα, που είναι πρώτος στην προσωπική μου λίστα των ευφυέστερων ανθρώπων όλων των εποχών. (Δεν είμαι ο μόνος που έχει αυτή την άποψη. Η αναμνηστική επιγραφή στην προτομή του στο Κολέγιο της Αγίας Τριάδας, στην Αγγλία, διακηρύσσει Qui genus humanum ingenio superavit, το οποίο μπορεί να αποδοθεί ελεύθερα ως «Από όλους τους ανθρώπους, δεν υπάρχει μεγαλύτερη διάνοια»). Τι πίστευε ο Νεύτωνας για την κατάσταση της γνώσης του;Δεν ξέρω τι εντύπωση έχουν οι άλλοι για μένα· αλλά εγώ ο ίδιος βλέπω τον εαυτό μου μόνο σαν ένα αγόρι που παίζει στην παραλία και διασκεδάζει βρίσκοντας πού και πού ένα βότσαλο πιο λείο ή ένα κοχύλι πιο όμορφο από τα συνηθισμένα, ενώ ο μεγάλος ωκεανός της αλήθειας απλώνεται ανεξιχνίαστος μπροστά μου. (Brewster 1860, σ. 331)Το σκάκι του σύμπαντός μας έχει αποκαλύψει μερικούς από τους κανόνες του, αλλά μεγάλο μέρος του κόσμου εξακολουθεί να συμπεριφέρεται με τρόπο ανεξήγητο – σαν να εξακολουθούν να υπάρχουν μυστικοί, κρυμμένοι κανονισμοί τους οποίους ακολουθεί. Αν υπάρχουν τέτοιοι κανονισμοί, δεν περιλαμβάνονται στο βιβλίο των κανόνων που έχουμε γράψει μέχρι στιγμής.Η διάκριση ανάμεσα στη γνώση αντικειμένων και φαινομένων, τα οποία λειτουργούν εντός των παραμέτρων των γνωστών φυσικών νόμων, και στη γνώση των ίδιων των φυσικών νόμων είναι κεντρικής σημασίας για την αίσθηση που μπορεί να έχει κανείς πως η επιστήμη πιθανόν να πλησιάζει στο τέλος της. Η ανακάλυψη ζωής στον πλανήτη Άρη, ή κάτω από τα επιπλέοντα στρώματα πάγου της Ευρώπης, ενός από τους δορυφόρους του Δία, θα ήταν η σπουδαιότερη ανακάλυψη όλων των εποχών. Ωστόσο, μπορούμε να στοιχηματίσουμε ότι η φυσική και η χημεία των ατόμων της θα ήταν η ίδια με τη φυσική και τη χημεία των ατόμων εδώ στη Γη. Δεν θα χρειαζόταν κανένας καινούργιος νόμος.Ας ρίξουμε όμως μια ματιά σε μερικά άλυτα προβλήματα από το μαλακό υπογάστριο της σύγχρονης αστροφυσικής τα οποία φανερώνουν το εύρος και το βάθος της τωρινής μας άγνοιας, και των οποίων η λύση, απ’ όσο μπορούμε να ξέρουμε, θα πρέπει να περιμένει την ανακάλυψη εντελώς νέων κλάδων της φυσικής.Παρότι έχουμε αρκετά μεγάλη εμπιστοσύνη στην περιγραφή της απαρχής του σύμπαντος μέσω μιας Μεγάλης Έκρηξης, το μόνο που μπορούμε να πούμε για το τι βρίσκεται πέρα από τον κοσμικό μας ορίζοντα, που απέχει 13,7 δισεκατομμύρια έτη φωτός από εμάς, είναι διάφορες εικασίες. Μπορούμε μόνο να πιθανολογούμε τι συνέβη πριν από τη Μεγάλη Έκρηξη ή γιατί θα έπρεπε καν να συμβεί μια τέτοια έκρηξη. Ορισμένες προβλέψεις, με βάση τα όρια που θέτει η κβαντομηχανική, επιτρέπουν τη δυνατότητα το διαστελλόμενο σύμπαν μας να είναι το αποτέλεσμα μιας μοναδικής διακύμανσης από έναν αρχέγονο χωροχρονικό αφρό, ενώ αναρίθμητες άλλες διακυμάνσεις γέννησαν αναρίθμητα άλλα σύμπαντα.Λίγο μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, όταν προσπαθούμε να «φτιάξουμε» με τα υπολογιστικά μας μοντέλα τους εκατό δισεκατομμύρια γαλαξίες του σύμπαντος, δυσκολευόμαστε να συνταιριάξουμε ταυτόχρονα τα παρατηρησιακά δεδομένα από την πρώτη και την ύστερη περίοδο του σύμπαντος. Εξακολουθεί να μας διαφεύγει μια συνεκτική περιγραφή του σχηματισμού και της εξέλιξης της μεγάλης κλίμακας δομής του σύμπαντος. Απ’ ό,τι φαίνεται, μας λείπουν κάποια σημαντικά κομμάτια του παζλ.Οι νόμοι της κίνησης και της βαρύτητας του Νεύτωνα φαίνονταν σωστοί για εκατοντάδες χρόνια, μέχρις ότου χρειάστηκε να τροποποιηθούν από τις θεωρίες του Einstein για την κίνηση και τη βαρύτητα – τις θεωρίες της σχετικότητας. Σήμερα η σχετικότητα θεωρείται ακλόνητη. Η κβαντομηχανική, η περιγραφή του ατομικού και του πυρηνικού μας σύμπαντος, επίσης θεωρείται ακλόνητη. Το πρόβλημα είναι πως, στη μορφή που έχει διατυπωθεί, η θεωρία βαρύτητας του Einstein είναι ασύμβατη με την κβαντομηχανική. Η καθεμιά τους προβλέπει διαφορετικά φαινόμενα για την επικράτεια στην οποία ίσως επικαλύπτονται. Κάποια από τις δύο θα πρέπει να υποχωρήσει. Είτε υπάρχει κάποιο άγνωστο σκέλος της βαρύτητας του Einstein που της επιτρέπει να συμβιβαστεί με τα δόγματα της κβαντομηχανικής, είτε υπάρχει κάποιο άγνωστο σκέλος της κβαντομηχανικής που της επιτρέπει να συμβιβαστεί με τη βαρύτητα του Einstein.Ίσως να υπάρχει και μια τρίτη δυνατότητα: πιθανόν να χρειαζόμαστε μια μεγαλύτερη, ευρύτερη θεωρία που να αντικαταστήσει και τις δύο. Πράγματι, για αυτόν ακριβώς τον σκοπό έχει επινοηθεί και επιστρατευτεί η θεωρία χορδών, η οποία επιχειρεί να αναγάγει την ύπαρξη όλης της ύλης και όλης της ενέργειας, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις τους, στην απλή ύπαρξη δονούμενων χορδών ενέργειας σε ανώτερες διαστάσεις. Οι διαφορετικοί τρόποι δόνησης θα εκδηλώνονταν στις δικές μας πενιχρές διαστάσεις του χώρου και του χρόνου ως διαφορετικά σωματίδια και δυνάμεις. Παρότι έχουν υπάρξει αρκετοί υποστηρικτές της θεωρίας χορδών εδώ και μερικές δεκαετίες, οι θεωρητικοί ισχυρισμοί της εξακολουθούν να βρίσκονται πέρα από τα σημερινά όρια πειραματικής επαλήθευσης. Αν και υπάρχει αρκετή δυσπιστία απέναντί της, πολλοί είναι αισιόδοξοι.Εξακολουθούμε να αγνοούμε ποιες συγκυρίες δυνάμεων επέτρεψαν στην άβια ύλη να «συναρμολογήσει» τη ζωή όπως την ξέρουμε. Υπάρχει άραγε κάποιος μηχανισμός ή νόμος χημικής αυτοοργάνωσης που διαφεύγει της αντίληψής μας επειδή δεν υπάρχει τίποτα με το οποίο να μπορούμε να συγκρίνουμε τη γήινη βιολογία μας, και επομένως δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε τι είναι ουσιώδες για τον σχηματισμό της ζωής και τι άσχετο;Από τη γόνιμη εργασία του Edwin Hubble τη δεκαετία του 1920, γνωρίζουμε ότι το σύμπαν διαστέλλεται, αλλά πρόσφατα μάθαμε ότι το σύμπαν επίσης επιταχύνεται, λόγω κάποιας αντιβαρυτικής πίεσης που έχει ονομαστεί «σκοτεινή ενέργεια», και για την κατανόηση της οποίας δεν έχουμε καμία υπόθεση εργασίας.Στο τέλος της μέρας, όση εμπιστοσύνη κι αν έχουμε στις παρατηρήσεις, ταπειράματα, τα δεδομένα ή τις θεωρίες μας, θα πρέπει να γυρίσουμε σπίτι μας γνωρίζοντας ότι το 85 τοις εκατό της βαρύτητας στο σύμπαν προέρχεται από μια άγνωστη, μυστηριώδη πηγή που εξακολουθεί να μην έχει ανιχνευτεί από κανένα από τα μέσα παρατήρησης που έχουμε επινοήσει. Απ’ όσο ξέρουμε, δεν αποτελείται από συνηθισμένη ύλη όπως ηλεκτρόνια, πρωτόνια και νετρόνια, ούτε από κάποια μορφή ύλης ή ενέργειας που αλληλεπιδρά με αυτά. Αυτή η απόκοσμη, ανοίκεια ουσία έχει ονομαστεί «σκοτεινή ύλη», και παραμένει ένα τεράστιο αίνιγμα.Δίνουν όλα αυτά την εντύπωση πως βρισκόμαστε στο τέλος της επιστήμης; Δίνουν όλα αυτά την εντύπωση πως ελέγχουμε την κατάσταση; Δίνουν όλα αυτά την εντύπωση πως είναι η ώρα να συγχαρούμε τον εαυτό μας; Σε εμένα, δίνουν την εντύπωση ότι είμαστε όλοι μας άσχετοι ανόητοι, σαν τον αγαπημένο μας ξάδελφο, τον χιμπατζή, που προσπαθεί να μάθει το πυθαγόρειο θεώρημα.Ίσως να είμαι λίγο σκληρός με τον Homo sapiens και να έχω προεκτείνει την αναλογία με τον χιμπατζή κάπως περισσότερο απ’ ό,τι έπρεπε. Ίσως το ερώτημα να μην είναι πόσο έξυπνο είναι ένα συγκεκριμένο άτομο κάποιου είδους, αλλά πόση είναι η ευφυΐα της συλλογικής εγκεφαλικής ισχύος ολόκληρου του είδους. Μέσω συνεδρίων, βιβλίων, άλλων μέσων και φυσικά του Διαδικτύου, οι άνθρωποι μοιράζονται συστηματικά τις ανακαλύψεις τους με τους άλλους. Ενώ η δαρβινική εξέλιξη προχωράει μέσω της φυσικής επιλογής, η ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού είναι σε μεγάλο βαθμό λαμαρκιανή, καθώς οι νέες γενιές ανθρώπων κληρονομούν τα επίκτητα χαρακτηριστικά των προηγούμενων, κι αυτό επιτρέπει απεριόριστη συσσώρευση της γνώσης για το σύμπαν.Συνεπώς, κάθε ανακάλυψη της επιστήμης προσθέτει ένα σκαλοπάτι σε μια σκάλα γνώσης της οποίας το τέλος δεν είναι ορατό, διότι τη σκάλα αυτή την κατασκευάζουμε καθώς ανεβαίνουμε. Απ’ ό,τι καταλαβαίνω, καθώς συναρμολογούμε και ανεβαίνουμε αυτή τη σκάλα, θα συνεχίσουμε να αποκαλύπτουμε στο διηνεκές τα μυστικά του σύμπαντος, ένα προς ένα. Ο πρόλογος του βιβλίου Neil deGrasse Tyson «Θάνατος από μαύρη τρύπα και άλλες κοσμικές περιπλοκές «, μετάφραση: Γιάννης Παπαδόγγονας, εκδόσεις εφαλτήριο https://physicsgg.me/2022/01/15/η-απαρχή-της-επιστήμης/