Δροσος Γεωργιος

Εντοπίστηκε σε κομήτη το τελευταίο απαραίτητο συστατικό για την εμφάνιση ζωής. Διεθνής μελέτη, της οποίας ηγήθηκε το University of Turku στη Φινλανδία, ανακάλυψε φώσφορο και φθόριο σε στερεά σωματίδια σκόνης τα οποία συλλέγησαν από κομήτη- σε μια ανακάλυψη η οποία υποδεικνύει πως όλα τα σημαντικά στοιχεία/ συστατικά που θεωρούνται απαραίτητα για την εμφάνιση ζωής μπορεί να έφτασαν στη Γη μέσω κομητών. Αναλυτικότερα, οι επιστήμονες ανίχνευσαν φώσφορο και φθόριο σε σωματίδια που είχαν συλλεγεί από τον κομήτη 67P/Churyunov-Gerasimenko, ο οποίος χρειάζεται 6,5 χρόνια για να πραγματοποιήσει μια περιστροφή γύρω από τον ήλιο. Τα σωματίδια συγκεντρώθηκαν από το όργανο COSIMA (COmetary Secondary Ion Mass Analyser) στο διαστημόπλοιο Rosetta του ΕΟΔ, που ακολούθησε τον κομήτη σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων στο διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2014 και Σεπτεμβρίου 2016. Το όργανο COSIMA συνέλεξε τα σωματίδια σκόνης που βρίσκονταν στην περιοχή του κομήτη. Τα σωματίδια αυτά φωτογραφήθηκαν, με τις εικόνες να αποστέλλονται στη Γη, όπου έγιναν μετρήσεις. Ολα αυτά τα βήματα ελέγχονταν εξ αποστάσεως, από τη Γη. Ο εντοπισμός ιόντων φωσφόρου (Ρ+) σε στερεά σωματίδια περιορίζεται σε ορυκτά και μεταλλικό φώσφορο. «Δείξαμε ότι τα ορυκτά απατίτη δεν είναι η πηγή του φωσφόρου, κάτι που υποδεικνύει ότι ο φώσφορος που ανακαλύφθηκε εμφανίζεται σε πιο μειωμένη και πιθανότατα πιο διαλυτή μορφή» είπε ο επικεφαλής του εγχειρήματος, Χάρι Λέτο, του Τμήματος Φυσικής και Αστρονομίας στο πανεπιστήμιο. Πρόκειται για την πρώτη φορά που απαραίτητα για τη ζωή στοιχεία CHNOPS (Carbon, hydrogen, nitrogen, oxygen, phosphorus, sulphur) εντοπίζονται σε στερεά ύλη κομήτη. Άνθρακας, υδρογόνο, άζωτο, οξυγόνο και θείο είχαν αναφερθεί σε προηγούμενες μελέτες της ομάδας του COSIMA, από πχ οργανικά μόρια. Ο φώσφορος που ανακαλύφθηκε είναι το τελευταίο από τα στοιχεία CHNOPS. Η ανακάλυψή του υποδεικνύει τους κομήτες ως πιθανή πηγή αυτών των στοιχείων που κατέφθασαν στην πρώιμη Γη. Εντοπίστηκε επίσης φθόριο, με δευτερεύοντα ιόντα CF+ να προέρχονται από τη σκόνη του κομήτη. Η πρώτη ανακάλυψη αερίου φθορίου ήταν από διαστρική σκόνη το 2019. Το CF+ είναι ένα ιόν που εντοπίζεται τώρα στον κομήτη, και τα χαρακτηριστικά του στο περιβάλλον του κομήτη παραμένουν ακόμα άγνωστα. https://www.naftemporiki.gr/story/1663455/entopistike-se-komiti-to-teleutaio-aparaitito-sustatiko-gia-tin-emfanisi-zois

Τηλεσκόπια βλέπουν για πρώτη φορά την εκρηκτική γέννηση ενός μάγναστρου. Κάπου, κάποτε στο Σύμπαν, δύο άστρα νετρονίων συγκρούστηκαν και ενώθηκαν σε μια έκρηξη που απελευθέρωσε σε μισό δευτερόλεπτο περισσότερη ενέργεια από ό,τι θα παραγάγει ο Ήλιος σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα, η πανίσχυρη λάμψη έφτασε στη Γη και παρατηρήθηκε από μια πλειάδα διαστημικών και επίγειων τηλεσκοπίων. Πιθανότατα σηματοδοτεί τη γέννηση ενός τερατώδους μαγνητικού άστρου που ονομάζεται μάγναστρο, αναφέρει διεθνής ερευνητική ομάδα που παρακολούθησε το φαινόμενο. Η μελέτη, η πρώτη που παρακολουθεί την πιθανή γέννηση ενός τέτοιου σώματος, έχει γίνει δεκτή για δημοσίευση στο έγκριτο Astrophysical Journal και είναι ήδη διαθέσιμη στην υπηρεσία προδημοσίευσης arXiv. https://arxiv.org/abs/2008.08593 Ένωση γιγάντων Τα άστρα νετρονίων είναι συμπιεσμένοι πυρήνες μεγάλων άστρων τα οποία εξάντλησαν τα πυρηνικά καύσιμά τους και κατέρρευσαν κάτω από το ίδιο τους το βάρος. Είναι τα πιο πυκνά αντικείμενα στο Σύμπαν μετά τις μαύρες τρύπες, και συσσωρεύουν περίπου τη μάζα του Ήλιου σε μια σφαίρα με διάμετρο μόλις μερικών χιλιομέτρων. Σε αυτή την πυκνότητα, ένα σπιρτόκουτο γεμάτο ύλη από άστρο νετρονίων θα ζύγιζε γύρω στα 3 δισεκατομμύρια τόνους. Όταν δύο άστρα νετρονίων ενώνονται συνήθως σχηματίζουν ένα βαρύτερο άστρο νετρονίων που καταρρέει και μετατρέπεται σε μαύρη τρύπα μέσα σε μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου, εξηγεί η Ουέν-φάι Φονγκ του Πανεπιστημίου Northwestern του Ιλινόις, επικεφαλής της διεθνούς μελέτης. «Η μελέτη μας δείχνει πως στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πιθανό να επέζησε το βαρύτερο αντικείμενο. Αντί να καταρρεύσει σε μαύρη τρύπα, μετατράπηκε σε μάγναστρο» αναφέρει. Τα μάγναστρα είναι άστρα νετρονίων που διαθέτουν εξαιρετικά ισχυρά μαγνητικά πεδία. Κιλονόβα Η λάμψη που καταγράφηκε ήταν ένα «κιλονόβα», ένα είδος έκρηξης που πιστεύεται ότι πυροδοτείται όταν ένα άστρο νετρονίων συγχωνεύεται με ένα δεύτερο άστρο νετρονίων ή μια μαύρη τρύπα. Η εκρηκτική ένωση απελευθερώνει αρχικά μια σύντομη έκλαμψη ακτινοβολίας γάμμα, την οποία ακολουθεί η εκπομπή φωτός σε όλο το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Η πανίσχυρη αλλά βραχεία έκλαμψη ακτίνων γ έγινε αρχικά αντιληπτή από το διαστημικό τηλεσκόπιο Swift, οπότε οι ερευνητές ζήτησαν τη συνδρομή άλλων τηλεσκοπίων όπως το Hubble για να εξετάσουν την πηγή της ακτινοβολίας. Όμως τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων δεν ήταν αυτά που περίμεναν οι αστρονόμοι –η ακτινοβολία που κατέγραψε το Hubble στο φάσμα του εγγύς υπέρυθρου ήταν δέκα φορές πιο έντονη από ό,τι θα αναμενόταν από τη σύγκρουση δύο άστρων νετρονίων και την κατάρρευσή τους σε μαύρη τρύπα. «Οι πληροφορίες που πρόσφερε το Hubble μάς έκαναν να συνειδητοποιήσουμε ότι έπρεπε να απορρίψουμε τις συμβατικές θεωρίες, και ότι αυτό που βλέπαμε ήταν ένα νέο φαινόμενο» σχολιάζει ο Τάνμοϊ Λάσκαρ του Πανεπιστημίου του Μπαθ στη Βρετανία, μέλος της ομάδας. Η εξήγηση που προτείνει η μελέτη είναι ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η σύγκρουση δύο άστρων νετρονίων οδήγησε στο σχηματισμό όχι μιας μελανής οπής αλλά ενός μάγναστρου. Αν η υπόθεση αυτή ευσταθεί, η υπέρυθρη λάμψη πρέπει να προκλήθηκε από υλικό που παγιδεύτηκε στο μαγνητικό πεδίο του μάγναστρου και εκτινάχθηκε με βία στο διάστημα. To υλικό αυτό περιέχει σημαντικές ποσότητες βαρέων, ραδιενεργών στοιχείων, των οποίων η διάσπαση απελευθερώνει μεγάλα ποσά ακτινοβολίας. Η ερευνητική ομάδα αναγνωρίζει ότι η μελέτη δεν αρκεί για να αποδείξει πέρα από κάθε αμφιβολία ότι το κιλονόβα προήλθε από τον σχηματισμό ενός μάγναστρου. Πιθανότατα όμως θα μπορέσουν να επιβεβαιώσουν το συμπέρασμα με επόμενες παρατηρήσεις: αν η ακτινοβολία προήλθε όντως από ένα νεογέννητο μάγναστρο, τα επόμενα χρόνια το υλικό που εκτινάχθηκε στο διάστημα θα αρχίσει να λάμπει στο φάσμα των ραδιοκυμάτων. Η ανίχνευση αυτής της ακτινοβολίας θα αποδείκνυε ότι πράγματι είδαμε ένα μάγναστρο να γεννιέται. https://physicsgg.blogspot.com/2020/11/blog-post_69.html

Λείψανα άστρων. Πριν από μισό περίπου αιώνα (1948) και σε απόσταση 11.000 ετών φωτός από τη Γη ανάμεσα στα άστρα του αστερισμού της Κασσιόπης ανακαλύφτηκαν τα υπολείμματα μιας σουπερνόβα αστρικής έκρηξης που έκτοτε ονομάστηκαν CasA. Οι υπολογισμοί που έγιναν έκτοτε υπολογίζουν ότι η αστρική εκείνη έκρηξη που δημιούργησε τα διαστελλόμενα αέρια της CasA πρέπει να συνέβη το 1680 και στο μέγιστό της θα έπρεπε να είχε φτάσει σε λαμπρότητα το άστρο Σείριος που είναι το λαμπρότερο άστρο στον ουρανό. Παρ’ όλα αυτά κανείς δεν παρατήρησε την έκρηξη εκείνη ή ακόμη κι αν παρατηρήθηκε δεν υπάρχει πια σήμερα καμιά αναφορά σ’ αυτήν. Έκτοτε τα αέρια της αστρικής εκείνης έκρηξης συνεχίζουν ακόμη και σήμερα να διαστέλλονται με την τρομαχτική ταχύτητα των 32 εκατομμυρίων χιλιομέτρων την ώρα, ταχύτητα με την οποία καλύπτεται η απόσταση Γης-Ηλίου σε λιγότερο από 5 ώρες. Τέτοιου είδους εκρήξεις συμβαίνουν σε γιγάντια άστρα με μάζα 15 έως 25 φορές τα υλικά που έχει ο Ήλιος μας και τα οποία δεν ζουν πάρα πάνω από μερικές δεκάδες εκατομμύρια χρόνια όταν συγκριτικά ο Ήλιος μας θα ζήσει συνολικά δέκα δισεκατομμύρια χρόνια. Οι παρατηρήσεις της CasA με τα επίγεια τηλεσκόπια δεν παρουσίαζε τις λεπτομέρειες που μας αποκάλυψαν οι φωτογραφίες του Διαστημικού Τηλεσκόπιου «Χαμπλ». Οι νέες αυτές φωτογραφίες μας δείχνουν δεκάδες αλυσίδες αέριων κόμβων με μέγεθος δεκάδες φορές μεγαλύτερο από το μέγεθος του ηλιακού μας συστήματος. Τα αέρια αυτά περιλαμβάνουν όλα τα χημικά στοιχεία που είχαν δημιουργηθεί στη σύντομη σχετικά ζωή του άστρου που εξερράγη καθώς και όλα τα άλλα που δημιουργήθηκαν τη στιγμή της έκρηξης. Η «σούπα» αυτή των χημικών στοιχείων εμπλουτίζει τα διάσπαρτα νεφελώματα αερίων και διαστημικής σκόνης από τα οποία θα γεννηθούν τα άστρα και οι πλανήτες των επόμενων γενεών. Γι’ αυτό λέμε ότι η έκρηξη μιας σουπερνόβα είναι ταυτόχρονα ένα τέλος και μια αρχή. Μετά από κάθε έκρηξη σουπερνόβα τα συστατικά που περιλαμβάνουν τα νέα χημικά στοιχεία δημιουργούν τους παράξενους νεφελώδεις σχηματισμούς που επί αιώνες διαστέλλονται στο Διάστημα με τεράστιες ταχύτητες. Τα νεφελώματα αυτά υπερθερμαίνονται από τις τεράστιες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας που εκπέμπουν οι παλλόμενες ραδιοπηγές που έχουν απομείνει στο κέντρο τους φωτίζοντας έτσι «τα λείψανα αυτά των άστρων με τις αραχνιασμένες μορφές.» https://physicsgg.blogspot.com/2020/11/blog-post_45.html

Η προέλευση του μυστηριώδους μπλε δακτυλιοειδούς νεφελώματος. Το 2004 οι επιστήμονες του διαστημικού τηλεσκοπίου υπεριώδους ακτινοβολίας Galaxy Evolution Explorer (GALEX) της NASA, εντόπισαν ένα αντικείμενο πολύ διαφορετικό σε σχέση με όσα είχαν δει μέχρι τότε στον Γαλαξία μας: μια μεγάλη αμυδρή σφαιρική κατανομή αερίου με ένα άστρο στο κέντρο της. Στις φωτογραφίες του GALEX η σφαιρική κατανομή φαίνεται μπλε – αν και στην πραγματικότητα το φως που εκπέμπεται είναι υπεριώδες και δεν ανήκει στην ορατή ακτινοβολία. Οι παρατηρήσεις που επακολούθησαν αποκάλυψαν μια πυκνότερη δακτυλιοειδή δομή μέσα σ’ αυτή. Και έτσι προέκυψε το όνομα δακτυλιοειδές μπλε νεφέλωμα. Τα επόμενα δεκαέξι χρόνια το εν λόγω νεφέλωμα μελετήθηκε και από άλλα επίγεια τηλεσκόπια, αλλά το αστρονομικό αυτό φαινόμενο αντί να ξεδιαλύνεται φαινόταν όλο και πιο μυστηριώδες. Μια πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Natute με τίτλο “A blue ring nebula from a stellar merger several thousand years ago» υποστηρίζει πως ο σχηματισμός του νεφελώματος οφείλεται στην σύγκρουση δυο άστρων και την συγχώνευσή τους σε ένα. To Μπλε Δακτυλιοειδές Νεφέλωμα που προβλημάτιζε τους αστρονόμους επί 16 χρόνια, φαίνεται να είναι το νεότερο γνωστό παράδειγμα δυο άστρων που συγχωνεύθηκαν σε ένα. To νεφέλωμα συνίσταται από δυο διαστελλόμενους κώνους αερίων που εκτοξεύθηκαν στο διάστημα από μια συγχώνευση άστρων. Καθώς το αέριο ψύχεται σχηματίζονται μόρια υδρογόνου τα οποία συγκρούονται με σωματίδια του μεσοαστρικού χώρου, προκαλώντας την εκπομπή υπεριώδους ακτινοβολίας (επειδή είναι αόρατη στα ανθρώπινα μάτια, στην φωτογραφία φαίνεται ‘χρωματισμένη’ εκ των υστέρων με μπλε χρώμα) Το δακτυλιοειδές μπλε νεφέλωμα είναι το στιγμιότυπο του συστήματος των δυο άστρων μερικές χιλιάδες χρόνια μετά την σύγκρουσή τους, καθώς οι ενδείξεις της συγχώνευσης παραμένουν ακόμα άφθονες. Πρόκειται για το πρώτο γνωστό παράδειγμα συγχώνευσης δυο άστρων σ’ αυτό το στάδιο. Το μέγεθος του νεφελώματος αυτού είναι παρόμοιο με το υπόλειμμα έκρηξης σουπερνόβα (το οποίο σχηματίζεται όταν ένα τεράστιο άστρο εξαντλεί τα καύσιμά του, καταρρέει βαρυτικά και εκρήγνυται) ή με ένα πλανητικό νεφέλωμα. Αλλά το μπλε νεφέλωμα διαθέτει ένα «ζωντανό» άστρο στο κέντρο του. Επιπλέον, τα υπολείμματα του σουπερνόβα και τα πλανητικά νεφελώματα εκπέμπουν πολλά μήκη κύματος πέρα του εύρους της υπεριώδους ακτινοβολίας, κάτι που το μπλε νεφέλωμα δεν κάνει. Τελικά το νεφέλωμα ήταν το αποτέλεσμα μιας αστρικής συγχώνευσης δυο άστρων, το ένα παρόμοιο με τον ήλιο μας και το άλλο με μάζα δέκα φορές μικρότερη. Το μεγαλύτερο άστρο πλησιάζοντας προς το τέλος της ζωής του άρχισε να διαστέλλεται και καθώς προσέγγιζε τον σύντροφό του διαχεόταν αστρικό υλικό στο διάστημα. Το μικρότερο άστρο ακολουθώντας μια σπειροειδή τροχιά συγκρούστηκε με το μεγαλύτερο. Το αποτέλεσμα της αυτής της «βασανιστικής» σύγκρουσης ήταν το νεφέλωμα που βλέπουμε: ένα κεντρικό άστρο με δύο κώνους υπολειμμάτων που εκτείνονται προς αντίθετες κατευθύνσεις. Η βάση του ενός κώνου κινείται προς την Γη. Γιαυτό οι αστρονόμοι παρατηρώντας το νεφέλωμα βλέπουν δυο δακτυλίους που επικαλύπτονται. Καθώς το αέριο των κωνικών υπολειμμάτων ψύχεται σχηματίζονται μόρια υδρογόνου τα οποία συγκρούονται με σωματίδια του μεσοαστρικού χώρου. Οι συγκρούσεις διεγείρουν τα μόρια του υδρογόνου, η αποδιέγερση των οποίων προκαλεί την εκπομπή υπεριώδους ακτινοβολίας. Οι αστρικές συγχωνεύσεις μπορεί να συμβαίνουν στον Γαλαξία μας με συχνότητα μια φορά στα δέκα χρόνια. Αυτό σημαίνει πως είναι πιθανό ένας μεγάλος αριθμός των παρατηρούμενων άστρων του Γαλαξία μας να ήταν κάποτε δυαδικά συστήματα άστρων. Το Μπλε Δακτυλιοειδές Νεφέλωμα ανοίγει τον δρόμο αναγνώρισης παρόμοιων περιπτώσεων. https://physicsgg.me/2020/11/19/%ce%b5%ce%be%ce%b7%ce%b3%ce%ae%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b5-%ce%b7-%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%ad%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%83%ce%b7-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b7%cf%81%ce%b9%cf%8e%ce%b4%ce%bf/

NASA: Τεράστια διαγαλαξιακή «κολοκύθα» λάμπει στο Σύμπαν. Λάμποντας ανάμεσα σε πορτοκαλί νεφελώματα στη φωτογραφία της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA), μια τεράστια κολοκύθα με δυο ολόλαμπρα μάτια και ένα δαιμονικό χαμόγελο μοιάζει λες και οι εξωγήινοι γιορτάζουν κι αυτοί το Halloween. «Το όλο θέαμα έχει μήκος σχεδόν 109 χιλ. έτη φωτός -περίπου το μέγεθος του γαλαξίας μας του Milky Way- και πρόκειται για δύο γαλαξίες που συγκρούονται» εξηγεί η διαστημική υπηρεσία των ΗΠΑ. «Το διαβολικό μπλε χαμόγελο είναι η γέννηση νέων άστρων» συνεχίζει η NASA. Οι γαλαξίες χάνουν το σπειροειδές τους σχήμα όταν συγκρούονται στο σύμπαν και δημιουργούν μαζί έναν νέο ελλειπτικό γαλαξία. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι μια τέτοια σύγκρουση όπως αυτή της «συμπαντικής κολοκύθας» ίσως οδηγήσει τελικά στη δημιουργία ενός μεγαλύτερου σπειροειδή γαλαξία. Όπως και να έχει, το αστρικό θέαμα είναι αληθινά φαντασμαγορικό. https://www.instagram.com/tv/CG7mllmHIjE/?utm_source=ig_embed https://www.pronews.gr/epistimes/tehnologia/931237_nasa-terastia-diagalaxiaki-kolokytha-lampei-sto-sympan-vinteo

Το τηλεσκόπιο ASKAP δημιουργεί έναν νέο άτλαντα του σύμπαντος. Μια καινούργια συστοιχία ραδιοτηλεσκοπίων που τέθηκε σε λειτουργία στην έρημο της Αυστραλίας χρειάστηκε λιγότερο από δύο εβδομάδες για να σαρώσει σχεδόν ολόκληρο τον ουρανό και να χαρτογραφήσει τρία εκατομμύρια γαλαξίες. Προηγούμενες προσπάθειες χαρτογράφησης χρειάστηκαν μέχρι και μια δεκαετία να ολοκληρωθούν και προσέφεραν σημαντικά χαμηλότερη ανάλυση, ανακοίνωσε ο αυστραλιανός ερευνητικός οργανισμός CSIRO (Κοινοπολιτειακός Οργανισμός Επιστημονικής και Βιομηχανικής Έρευνας). Το νέο παρατηρητήριο ASKAP, κόστους 138 εκατομμυρίων δολαρίων, αποτελείται από 36 παραβολικά πιάτα, διάσπαρτα σε μια έκταση 6 τετραγωνικών χιλιομέτρων στη δυτική Αυστραλία, περίπου 700 χιλιόμετρα βόρεια του Περθ. Το γιγάντιο όργανο χρειάστηκε μόλις 300 ώρες για να σαρώσει το 83% του ουρανού του νότιου ημισφαιρίου και να ανακαλύψει ένα εκατομμύριο γαλαξίες που παρέμεναν μέχρι σήμερα άγνωστοι στην επιστήμη. Οι δυνατότητες του ASKAP «αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού» δήλωσε στο Reuters ο αστρονόμος Ντέιβιντ ΜακΚόνελ, πρώτος συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο Publications of the Astronomical Society of Australia. Χάρη στην ευρυγώνια όρασή της, η συστοιχία χώρισε τον ουρανό σε μόλις 903 εικόνες, αντί για τα χιλιάδες επιμέρους τμήματα σε προηγούμενες απογραφές του ουρανού με ραδιοτηλεσκόπια. Το ASKAP «είναι πιο ευαίσθητο συγκριτικά με προηγούμενες προσπάθειες που κάλυψαν όλο τον ουρανό, γι’ αυτό και διακρίνουμε αντικείμενα που δεν είχαν αναγνωριστεί στο παρελθόν» επισήμανε ο ΜακΚόνελ. Οι Αυστραλοί ερευνητές χρειάστηκε να αναπτύξουν εξειδικευμένο λογισμικό για να αναλύσουν τα 13,5 exabyte δεδομένων που προσέφερε η μελέτη. Οι 903 τελικές εικόνες αποτελούνται από συνολικά 70 δισεκατομμύρια οικονοστοιχεία. Τα δεδομένα αυτά θα είναι ελεύθερα προσβάσιμα για ερευνητές σε όλο τον κόσμο, και θα μπορούσαν να προσφέρουν νέα στοιχεία για τις διαδικασίες αστρογένεσης και την εξέλιξη των μελανών οπών. Η επανάληψη της πανοραμικής σάρωσης κάθε λίγες εβδομάδες ή μήνες αναμένεται να αποκαλύψει επίσης βραχύβια κοσμικά φαινόμενα και ουράνια σώματα που κινούνται με μεγάλη ταχύτητα. «Στις μελλοντικές απογραφές αναμένουμε να βρούμε δεκάδες εκατομμύρια νέους γαλαξίες» εκτίμησε ο δρ ΜακΚόνελ. https://physicsgg.me/2020/12/01/%cf%84%ce%bf-%cf%84%ce%b7%ce%bb%ce%b5%cf%83%ce%ba%cf%8c%cf%80%ce%b9%ce%bf-askap-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%b9%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%af-%ce%ad%ce%bd%ce%b1%ce%bd-%ce%bd%ce%ad%ce%bf-%ce%ac%cf%84/

Θάνατος με λέιζερ; Σ’ αυτή τη θεαματική εικόνα το Νεφέλωμα της Τρόπιδος μοιάζει να επιτίθεται στη Γη με όπλα λέιζερ. Δεν πρόκειται όμως για κοσμικό όπλο, αλλά για δέσμες λέιζερ που χρησιμοποιούνται για το καλιμπράρισμα του του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου (VLT) στη Χιλή . Ορατό μόνο στον ουρανό του νότιου ημισφαιρίου, το Νεφέλωμα της Τρόπιδος είναι ένα γιγάντιο σύννεφο αερίου και σκόνης, πλημμυρισμένο ολόκληρο στο φως. Η λάμψη παράγεται καθώς το αέριο ιονίζεται από την ακτινοβολία των άστρων που κρύβονται στο κοσμικό νέφος. Οι δέσμες λέιζερ τις εικόνας εκπέμπονται από το σύστημα «προσαρμοστικής οπτικής» που χρησιμοποιείται στο VLT για να αντισταθμίζει τις παραμορφώσεις της γήινης ατμόσφαιρας. Οι πορτοκαλί δέσμες διεγείρουν άτομα νατρίου ψηλά στην ατμόσφαιρα και τα κάνουν να λάμπουν. Αυτό δημιουργεί τεχνητά «άστρα», τα οποία επιτρέπουν στο σύστημα να μετρά με ακρίβεια τις παραμορφώσεις που προκαλεί η ατμόσφαιρα στις εικόνες του τηλεσκοπίου. Χάρη σε αυτή τη διόρθωση, το Νεφέλωμα της Τρόπιδος αποκαλύπτεται σε όλη τη ροζ του λεπτομέρεια. https://physicsgg.me/2020/11/12/%ce%b8%ce%ac%ce%bd%ce%b1%cf%84%ce%bf%cf%82-%ce%bc%ce%b5-%ce%bb%ce%ad%ce%b9%ce%b6%ce%b5%cf%81/

Πράσινο φως από ESA για διαστημικό τηλεσκόπιο. Τα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) έδωσαν επίσημα την έγκρισή τους, μετά από διετή μελέτη, για την κατασκευή του νέου ευρωπαϊκού διαστημικού τηλεσκοπίου Ariel με στόχο την αναζήτηση πλανητών πέρα από το ηλιακό μας σύστημα. To κόστους περίπου ενός δισεκατομμυρίου ευρώ υπέρυθρο τηλεσκόπιο προγραμματίζεται να εκτοξευθεί το 2029. Θα τεθεί σε τροχιά σε απόσταση περίπου ενάμισι εκατομμυρίου χιλιομέτρων από τη Γη και αναμένεται να παρατηρήσει έως 1.000 εξωπλανήτες. Η αρχική διάρκεια λειτουργίας του θα είναι τέσσερα χρόνια, ενώ επιστημονικά υπεύθυνη της αποστολής θα είναι η καθηγήτρια Τζιοβάνα Τινέτι του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL). Το Ariel (Atmospheric Remote-Sensing Infrared Exoplanet Large-survey) θα είναι φτιαγμένο όλο από αλουμίνιο και θα διαθέτει κάτοπτρο 1,1 επί 0,7 μέτρων, καλυμμένο με ειδική επένδυση για να μπορεί να λειτουργεί σε διαστημικές θερμοκρασίες κάτω των μείον 230 βαθμών Κελσίου. Η κατασκευή του θα γίνει από κάποια γαλλική εταιρεία (τη Thales Alenia Space ή την Airbus), ενώ τα επιστημονικά όργανά του θα φτιαχτούν από τη βρετανική RAL Space. Το Ariel είναι ένα από το τρία νέα ευρωπαϊκά διαστημικά τηλεσκόπια αναζήτησης εξωπλανητών. Πέρυσι εκτοξεύθηκε το Cheops και μέσα στην τρέχουσα δεκαετία -πριν το Ariel- αναμένεται να εκτοξευθεί επίσης το Plato. Σχεδόν ταυτόχρονα με το «πράσινο φως» στο Ariel, το Γερμανικό Αεροδιαστημικό Κέντρο (DLR) και η Ιαπωνική Διαστημική Υπηρεσία (JAXA) ανακοίνωσαν την υπογραφή διμερούς συμφωνίας για τη νέα κοινή αποστολή Destiny+, που θα εκτοξευθεί το 2024 με προορισμό τον αστεροειδή «3200 Φαέθωνα». Οι Ιάπωνες θα κατασκευάσουν το σκάφος και οι Γερμανοί τα επιστημονικά όργανά του. Στόχος είναι να μελετηθεί η κοσμική σκόνη που ο αστεροειδής αφήνει στο πέρασμά του. Το ουράνιο αυτό σώμα θεωρείται η πηγή ενός μεγάλους νέφους σκόνης που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο και προκαλεί κάθε Δεκέμβριο μια βροχή διαττόντων στη Γη, τους Διδυμίδες. Ο «3200 Φαέθων» πλησιάζει τον Ήλιο σε απόσταση μόνο 21 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, πολύ κοντύτερα από ό,τι ο πλανήτης Ερμής. Καθώς η επιφάνειά του θερμαίνεται σε πάνω από 700 βαθμούς Κελσίου, απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες σωματιδίων σκόνης. Οι επιστήμονες, μεταξύ άλλων, θέλουν να μελετήσουν αυτή την κοσμική σκόνη και τα οργανικά συστατικά της για να δουν αν έχει παίξει κάποιο ρόλο στη δημιουργία ζωής στη Γη. Το Destiny+, μετά από ένα ταξίδι διάρκειας τεσσάρων ετών, θα φθάσει σε απόσταση 500 χιλιομέτρων από τον «Φαέθωνα», όταν αυτός θα απέχει από τον Ήλιο περίπου 150 εκατ. χλμ. https://physicsgg.blogspot.com/2020/11/esa.html

Τίτλοι τέλους για το θρυλικό τηλεσκόπιο του Αρεσίμπο. «Βόμβα» αποτέλεσε για τον κόσμο της επιστήμης η είδηση την Πέμπτη πως το εμβληματικό ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο στο Πουέρτο Ρίκο κλείνει λόγω εκτεταμένων ζημιών, οι οποίες δεν μπορούν να επισκευαστούν/ σταθεροποιηθούν χωρίς κίνδυνο για τους εργάτες και το προσωπικό. Όπως ανακοινώθηκε από το NSF (National Science Foundation), αρχίζουν σχέδια για το κλείσιμο/ απενεργοποίηση του 305 μέτρων τηλεσκοπίου, το οποίο επί 57 χρόνια έπαιζε σημαντικό ρόλο στην επιστημονική έρευνα πάνω στη ραδιοαστρονομία, το ηλιακό σύστημα κ.α. H απόφαση αυτή ελήφθη αφού το NSF εξέτασε πολλαπλές αξιολογήσεις από ανεξάρτητες εταιρείες μηχανικών, που έδειξαν ότι η δομή του τηλεσκοπίου κινδυνεύει με «καταστροφική αποτυχία» και τα καλώδιά του μπορεί να μην είναι πλέον σε θέση να συγκρατούν τα φορτία που προορίζονταν να υποστηρίζουν. Επιπρόσθετα, πολλές αξιολογήσεις ανέφεραν πως απόπειρες επισκευών θα έθεταν τους εργάτες σε πιθανώς θανάσιμο κίνδυνο. Ακόμα και εάν οι επισκευές προχωρούσαν, μηχανικοί διαπίστωσαν ότι η δομή θα αντιμετώπιζε μακροπρόθεσμα ζητήματα σταθερότηταας. «Το NSF θέτει ως προτεραιότητα την ασφάλεια των εργατών, του προσωπικού και των επισκεπτών του αστεροσκοπείου του Αρεσίμπο, κάτι που καθιστά αυτή την απόφαση απαραίτητη, αν και ατυχή» είπε ο Σεθουραμάν Παντσαναθάν, διευθυντής του NSF. «Για περίπου έξι δεκαετίες το αστεροσκοπείο του Αρεσίμπο αποτελούσε φάρο για την επιστήμη και για το πώς μπορεί να είναι μια συνεργασία με μια κοινότητα». Μηχανικοί εξέταζαν το 305 μέτρων τηλεσκόπιο από τον Αύγουστο, όταν αποκολλήθηκε ένα από τα καλώδια στήριξής του. Οι ομάδες των μηχανικών είχαν σχεδιάσει και ήταν έτοιμες να θέσουν σε εφαρμογή έκτακτες διαδικασίες δομικής σταθεροποίησης του βοηθητικού συστήματος καλωδίων. Ενώ το αστεροσκοπείο κανόνιζε την παράδοση δύο βοηθητικών καλωδίων αντικατάστασης, καθώς και δύο προσωρινών, ένα κύριο καλώδιο έσπασε στον ίδιο πύργο στις 6 Νοεμβρίου. Με βάση τις πιέσεις στο δεύτερο σπασμένο καλώδιο, οι μηχανικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα εναπομείναντα καλώδια ήταν πιθανότατα πιο αδύναμα από ό,τι πιστευόταν αρχικά. Η έκταση του σχεδίου κλεισίματος/ απόσυρσης θα εστιάσει μόνο στο 305 μέτρων τηλεσκόπιο, προκειμένου να διατηρηθούν με ασφάλεια άλλα τμήματα που θα μπορούσαν να υποστούν ζημιές ή καταστροφές σε περίπτωση καταστροφικής κατάρρευσης. Σκοπός είναι να διατηρηθούν όσο περισσότερες γίνεται από τις υποδομές για περαιτέρω χρήση. Η όλη διαδικασία κλεισίματος/ απόσυρσης περιλαμβάνει την ανάπτυξη ενός τεχνικού σχεδίου εκτέλεσης και τη διασφάλιση της συμμόρφωσης σε μια σειρά προϋποθέσεων/ απαιτήσεων εντός των επόμενων εβδομάδων. Το NSF έχει ζητήσει φωτογραφική έρευνα υψηλής ανάλυσης μέσω drones, και εξετάζει επιπλέον επιλογές για έλεγχο του σπασμένου καλωδίου. Το τηλεσκόπιο του αστεροσκοπείου του Αρεσίμπο αποτελείται από ένα «πιάτο» 305 μέτρων, με μια πλατφόρμα οργάνων 900 τόνων που κρέμεται από πάνω, σε ύψος περίπου 150 μέτρων. Η πλατφόρμα συγκρατείται από καλώδια που συνδέονται με τρεις πύργους. Στις 10 Αυγούστου, ένα βοηθητικό καλώδιο έφυγε, και δόθηκαν οδηγίες για τα επόμενα λογικά βήματα που θα έπρεπε να γίνουν για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Οι μηχανικοί δούλευαν πάνω σε αυτό, όταν έσπασε κύριο καλώδιο στον ίδιο πύργο στις 6 Νοεμβρίου, κάτι που ήταν απρόσμενο, και περαιτέρω έρευνες έδειξαν ρωγμές και προβλήματα και σε κάποια από τα άλλα κύρια καλώδια. Η εταιρεία μηχανικών Thornton Tomasetti σύστησε ελεγόμενη κατεδάφιση για να αποφευχθεί ο κίνδυνος μιας απρόσμενης κατάρρευσης. Άλλες δύο εταιρείες αξιολόγησαν την κατάσταση. Η μία σύστησε άμεσες ενέργειες σταθεροποίησης και η άλλη, εξετάζοντας τα μοντέλα της Thornton Tomasetti, κατέληξε στο συμπέρασμα πως δεν υπάρχει πορεία ενεργειών που θα μπορούσε να εγγυηθεί τη σταθερότητα της δομής και σύστησε να μην επιτραπεί σε προσωπικό να εργαστεί στις πλατφόρμες ή τους πύργους του τηλεσκοπίου. Μετά από αυτές τις αξιολογήσεις, με το θέμα ασχολήθηκαν και μια άλλη, ανεξάρτητη εταιρεία μηχανικών και το Μηχανικό του Στρατού. Η εταιρεία συμφώνησε με τα συμπεράσματα της Thornton Tomasetti και το Μηχανικό σύστησε να συγκεντρωθούν επιπλέον φωτογραφικά στοιχεία και να γίνει πλήρης και εκτενής εξέταση του σπασμένου καλωδίου. Εν τέλει, δεδομένου ότι οποιοδήποτε σενάριο σταθεροποίησης ή επισκευών θα περιελάμβανε παρουσία εργατών κοντά στη δομή και ότι είναι μεγάλος ο βαθμός αβεβαιότητας για την αντοχή των καλωδίων, το NSF αποδέχτηκε τη σύσταση περί προετοιμασίας για ελεγχόμενη κατεδάφιση. Όπως προαναφέρθηκε, η είδηση έχει προκαλέσει μεγάλη λύπη στον επιστημονικό κόσμο: Το τηλεσκόπιο, που είχε χτιστεί το 1963, ήταν για δεκαετίες το μεγαλύτερο ραδιοτηλεσκόπιο στον κόσμο, και είναι ιστορικής σημασίας για την αστρονομία. Ήταν από αυτό που απεστάλη διαστρικό μήνυμα το 1974, απευθυνόμενο σε πιθανούς εξωγήινους πολιτισμούς, και αυτό από στο οποίο ανακαλύφθηκε ο πρώτος πλανήτης εκτός του ηλιακού μας συστήματος, το 1992. Επίσης, έχει κάνει σημαντική δουλειά ως προς τη μελέτη των αστεροειδών που βρίσκονται κοντά στη Γη, τη μελέτη περίεργων φαινομένων όπως τα FRB (fast radio bursts) κ.α. Όπως αναφέρει το Nature, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίστηκε γρήγορα μια καμπάνια υπό το hashtag #WhatAreciboMeansToMe, με επιστήμονες να μοιράζονται ιστορίες για την επίδραση που είχε το αστεροσκοπείο στις καριέρες τους. https://physicsgg.me/2020/11/20/%cf%84%ce%af%cf%84%ce%bb%ce%bf%ce%b9-%cf%84%ce%ad%ce%bb%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%84%ce%bf-%ce%b8%cf%81%cf%85%ce%bb%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bb%ce%b5%cf%83%ce%ba%cf%8c%cf%80%ce%b9%ce%bf-%cf%84/

Σε κίνδυνο κατάρρευσης το διάσημο ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο. Βοήθησε στην ανακάλυψη των πρώτων εξωπλανητών· προσέφερε τις πρώτες αξιόπιστες ενδείξεις για την ύπαρξη των πάλσαρ· και τα δεδομένα που προσέφερε οδήγησαν σε τουλάχιστον ένα βραβείο Νόμπελ Φυσικής. Σήμερα, όμως, το ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο στο Πουέρτο Ρίκο βρίσκεται σε κακά χάλια. Ακόμα ένα από τα καλώδια που στηρίζουν το γιγάντιο πιάτο του οργάνου έσπασε την περασμένη εβδομάδα και προκάλεσε νέες φθορές. Πρόκειται «αναμφίβολα» για το χειρότερο ατύχημα στα σχεδόν 60 χρόνια ζωής του παρατηρητηρίου, δήλωσε στο περιοδικό Science o Ντόναλντ Κάμπελ του Πανεπιστημίου Κορνέλ, πρώην διευθυντής της εγκατάστασης. Το γερασμένο τηλεσκόπιο, κατασκευασμένο σε μια φυσική κοιλότητα του εδάφους στους λόφους του Πουέρτο Ρίκο, έχει διάμετρο 307 μέτρων. Ήταν για δεκαετίες το μεγαλύτερο ραδιοτηλεσκόπιο του κόσμου, πριν τελικά χάσει τα σκήπτρα από το κινεζικό τηλεσκόπιο FAST, διαμέτρου 500 μέτρων, το οποίο εγκαινιάστηκε το 2016. Παρά τα χρόνια του, το ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο παραμένει πολύτιμο λόγω της υψηλής ευαισθησίας του. Παραμένει εξάλλου ένα από τα λίγα ραδιοτηλεσκόπια που μπορεί να εκπέμπει ραδιοκύματα, πέρα από τα να ανιχνεύει. Χρησιμεύει έτσι ως γιγάντιο ραντάρ για την παρακολούθηση αστεροειδών που θα μπορούσαν μια μέρα να απειλήσουν τη Γη. Η αρχή της παρακμής ήρθε το 2017, όταν το παρατηρητήριο χτυπήθηκε από τον κυκλώνα Μάρια που σάρωσε το Πουέρτο Ρίκο. Οι εργασίες επισκευής συνεχίζονταν ακόμα όταν το πρώτο καλώδιο έσπασε τον περασμένο Αύγουστο. Το συρματόσχοινο, πάχους 13 εκατοστών, ήταν ένα από τα βοηθητικά καλώδια που εγκαταστάθηκαν το 1994 για να στηρίξουν το βάρος επιπλέον κεραιών. https://physicsgg.blogspot.com/2020/11/blog-post_10.html

Η προέλευση του πιθανού εξωγήινου σήματος «ουάου!» Το 1977, οι αστρονόμοι του Big Ear Radio Telescope στο Ντελαγουέρ του Οχάιο – κατέγραψαν ένα μοναδικό σήμα από το διάστημα. Ήταν τόσο ισχυρό και ασυνήθιστο ώστε ο Jerry Ehman σημείωσε στο εκτυπωμένο σήμα το βαρουφικό επιφώνημα «ουάου!». Μετά από πολλά χρόνια προσπαθειών, κανείς δεν μπόρεσε να εντοπίσει την πηγή του σήματος ή να εξηγήσει το ισχυρό και μοναδικό σήμα, το οποίο είχε διάρκεια 72 δευτερολέπτων. Πολλοί προτείνουν πως η μόνη ερμηνεία για ένα τέτοιο σήμα είναι η προέλευσή του από κάποιον μακρινό εξωγήινο πολιτισμό. Ο ερασιτέχνης αστρονόμος Alberto Caballero, ένας από τους ιδρυτές του καναλιού The Exoplanets, βρήκε κάποια στοιχεία για την πιθανή πηγή του σήματος “Wow!”. Στην εργασία του που δημοσίευσε στον ιστότοπο arxiv.org, ο Caballero περιγράφει την αναζήτηση στη βάση δεδομένων του διαστημικού τηλεσκοπίου Γαία για πιθανά άστρα σαν τον Ήλιο, που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν έναν εξωπλανήτη ικανό να υποστηρίξει ζωή. Σύμφωνα με την συλλογιστική του Caballero, αν το σήμα προερχόταν από εξωγήινο πολιτισμό, είναι πιθανό ο πολιτισμός αυτός να αναπτύχθηκε σε κάποιον εξωπλανήτη παρόμοιο με την Γη, που βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη ενός άστρου σαν τον Ήλιο. Η βάση δεδομένων της Gaia περιέχει περίπου 1,3 δισεκατομμύρια άστρα και ψάχνοντας εκεί ο Caballero θεωρεί πως είναι πολύ πιθανό το σήμα να ήρθε από την περιοχή που βρίσκεται το άστρο με το άχαρο όνομα ‘2MASS 19281982-2640123’. Σημειώνει πως υπάρχουν κι άλλα υποψήφια αστρικά συστήματα στην περιοχή, αλλά το άστρο που προτείνει μπορεί να αποτελέσει το καλύτερο σημείο εκκίνησης για μια νέα ερευνητική προσπάθεια από τους αστρονόμους που διαθέτουν τα εργαλεία αναζήτησης εξωπλανητών. https://physicsgg.me/2020/11/25/%ce%b7-%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%ad%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%83%ce%b7-%cf%84%ce%bf%cf%85-%cf%80%ce%b9%ce%b8%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d-%ce%b5%ce%be%cf%89%ce%b3%ce%ae%ce%b9%ce%bd%ce%bf%cf%85-%cf%83%ce%ae%ce%bc/

Αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης σύμφωνα με την θεωρία παιγνίων. Ο Eamonn Kerins από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, στην δημοσίευσή του με τίτλο «Mutual detectability: a targeted SETI strategy that avoids the SETI Paradox», προτείνει μια μέθοδο αναζήτησης εξωγήινων πολιτισμών που βασίζεται (και) στην θεωρία παιγνίων. Η εν λόγω εργασία αναπτύσσει δυο προσεγγίσεις όσον αφορά την αναζήτηση ευφυούς ζωής σε άλλα πλανητικά συστήματα. Η μία σχετίζεται με την αναζήτηση σημάτων στο διάστημα από πιθανούς εξωγήινους πολιτισμούς (Searches for Extraterrestrial Intelligence=SETI). Η άλλη περιλαμβάνει την σάρωση του ουρανού για την ανακάλυψη κατοικήσιμων εξωπλανητών (όπου είναι πιθανή ύπαρξη ευφυούς ζωής) με σκοπό την αποστολή μηνυμάτων προς αυτούς που θα αποκαλύπτει την ύπαρξή μας και την επιθυμία μας για επικοινωνία (Messaging Extraterrestrial Intelligence=METI). Ο Kerins προτείνει ότι ένας τρόπος για να συγχωνεύσουμε τις δύο προσεγγίσεις με σκοπό την αποτελεσματικότερη αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης είναι να χρησιμοποιήσουμε μια λογική παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιείται στη θεωρία παιγνίων. Ο Kerins ξεκινά σημειώνοντας ο λόγος που οι επιστήμονες στη Γη δεν έχουν ανακαλύψει σήματα από εξωγήινους, είναι πιθανόν να οφείλεται στο ότι δεν στέλνουν κανένα σήμα! Ίσως φοβούνται ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τραβήξει την προσοχή μη φιλικών και επικίνδυνων πολιτισμών. Επιπλέον, υποστηρίζει ότι εάν υπάρχουν κι άλλοι εκεί έξω, μπορεί να προσπαθούν να «ακούσουν», όπως κάνουμε ακριβώς και εμείς. Αυτό οδηγεί στο παράδοξο SETI, όπου όλοι προσπαθούν να ακούσουν, αλλά κανείς δεν στέλνει μηνύματα. Πώς θα μπορούσε να επιλυθεί ένα τέτοιο παράδοξο; Η θεωρία παιγνίων υποδεικνύει ότι και οι δυο πλευρές πρέπει να συμφωνούν, πως η πλευρά με την μεγαλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες θα πρέπει να είναι αυτή που θα μεταδώσει πρώτη σήματα επικοινωνίας προς την άλλη. Ο Kerins προτείνει επίσης ότι και τα δύο μέρη σε μια τέτοια κατάσταση προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν αυτό που περιγράφει ως «κοινό παρονομαστή πληροφοριών» για να αποφασίσουν εάν θα στείλουν ένα στοχευμένο σήμα. Τέτοιες πληροφορίες, σημειώνει, πρέπει να είναι σε μορφή που κάθε πλευρά μπορεί να αναγνωρίσει. Μια τέτοια πληροφορία θα ξεκινά με κάτι πολύ βασικό, όπως η ισχύς του σήματος διέλευσης (το ποσοστό της λαμπρότητας του άστρου που αποκρύβεται όταν ένας πλανήτης διέρχεται μπροστά από το άστρο του). Ένα τέτοιο σήμα είναι εύκολο να ανιχνευθεί και είναι επίσης ανεξάρτητο από τις πιθανές μορφές ζωής που μπορεί να υπάρχουν στον πλανήτη. Αυτή η προσέγγιση θα περιόριζε επίσης την αναζήτηση εξωγήινης ζωής μόνο σε εκείνους τους (εξω)πλανήτες που κινούνται στο ίδιο επίπεδο με το επίπεδο της τροχιάς της Γης γύρω από τον ήλιο και αντιστρόφως. Αν ακολουθήσουμε μια τέτοια προσέγγιση, με βάση τα μέχρι τώρα διαθέσιμα δεδομένα, η αναζήτηση περιορίζεται σε έναν μόνο εξωπλανήτη: τον K2-155d. Προτείνεται μάλιστα ότι επειδή το σήμα διέλευσης του εξωπλανήτη K2-155d φαίνεται πιο ισχυρό σ’ εμάς (σε σχέση με το αντίστοιχο σήμα διέλευσης της Γης που βλέπει πιθανός παρατηρητής στον εξωπλανήτη), πρέπει να είμαστε οι πρώτοι που θα στείλουμε ένα σήμα – και στη συνέχεια να περιμένουμε για κάποια απάντηση. https://physicsgg.me/2020/11/02/%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b6%ce%ae%cf%84%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%b5%ce%be%cf%89%ce%b3%ce%ae%ce%b9%ce%bd%ce%b7%cf%82-%ce%bd%ce%bf%ce%b7%ce%bc%ce%bf%cf%83%cf%8d%ce%bd%ce%b7%cf%82-%cf%83%cf%8d%ce%bc%cf%86/

Οι φυσικοί μέτρησαν τον «μαγικό αριθμό» που καθορίζει το σύμπαν. Μια ομάδα φυσικών στο Παρίσι πραγματοποίησε την ακριβέστερη μέτρηση της σταθεράς λεπτής υφής, ‘σκοτώνοντας’ τις ελπίδες για την ανακάλυψη κάποιου νέου είδους δύναμης στη φύση. Η σταθερά αυτή είναι αδιάστατος αριθμός – δεν έχει μονάδες μέτρησης Η σταθερά λεπτής υφής συμβολίζεται με το ελληνικό γράμμα α και εκφράζει την ισχύ της ηλεκτρομαγνητικής δύναμης. Είναι αδιάστατη σταθερά και ισούται περίπου με 1/137 (παρά την «πίστη» του Arthrur Eddington, ότι η τιμή της ισούται ακριβώς με 1/137). Η τιμή αυτή φαίνεται μικρή όταν συγκρίνεται με την ισχύ των ισχυρών (πυρηνικών) δυνάμεων, αλλά πολύ μεγαλύτερη όταν συγκρίνεται με την ισχύ των ασθενών (πυρηνικών) δυνάμεων, και τεράστια αν συγκριθεί με την ισχύ των βαρυτικών δυνάμεων. Από τις θεμελιώδεις παγκόσμιες σταθερές η ταχύτητα του φωτός c, απολαμβάνει την μεγαλύτερη δόξα. Όμως, η αριθμητική τιμή της ταχύτητας του φωτός δεν μας λέει τίποτα για την φύση. Η τιμή της διαφέρει ανάλογα με το αν μετράται σε μέτρα ανά δευτερόλεπτο ή σε χιλιόμετρα ανά ώρα. Η σταθερά λεπτής υφής, αντίθετα, δεν έχει διαστάσεις ή μονάδες. Είναι ένας καθαρός αριθμός – «ένας ακατανόητος μαγικός αριθμός», σύμφωνα με τον Richard Feynman, ενώ ο Paul Dirac θεωρούσε την προέλευση του αριθμού αυτού ως «το πιο θεμελιώδες άλυτο πρόβλημα της φυσικής». Η σταθερά της λεπτής υφής είναι παντού, δεδομένου ότι χαρακτηρίζει την ισχύ της ηλεκτρομαγνητικής δύναμης με την οποία αλληλεπιδρούν όλα τα φορτισμένα σωματίδια όπως ηλεκτρόνια και πρωτόνια. Στον καθημερινό μας κόσμο, όλα είναι είτε βαρύτητα είτε ηλεκτρομαγνητισμός. Και γι‘ αυτό η σταθερά α είναι τόσο σημαντική. Οι φυσικοί θέλουν να μετρήσουν τη σταθερά λεπτής υφής όσο το δυνατόν ακριβέστερα. H ακριβής μέτρησή της επιτρέπει τον έλεγχο της θεωρίας που περιγράφει τις αλληλεπιδράσεις των στοιχειωδών σωματιδίων – το πολύπλοκο σύνολο εξισώσεων που είναι γνωστό ως Καθιερωμένο Πρότυπο της φυσικής των στοιχειωδών σωματιδίων. Σε χτεσινή δημοσίευση στο περιοδικό Nature με τίτλο «Determination of the fine-structure constant with an accuracy of 81 parts per trillion» https://www.nature.com/articles/s41586-020-2964-7 , μια ομάδα τεσσάρων φυσικών με επικεφαλής την Saïda Guellati-Khélifa στο Εργαστήριο Kastler Brossel στο Παρίσι ανέφερε την ακριβέστερη μέχρι σήμερα μέτρηση της σταθεράς λεπτής υφής. Η ομάδα μέτρησε την τιμή της σταθεράς μέχρι το 11ο δεκαδικό ψηφίο, βρίσκοντας την τιμή (στην εργασία αναφέρεται η τιμή του 1/α): 1/α=137.035999206(11) με τα δύο τελευταία ψηφία να είναι αβέβαια. Το σφάλμα είναι ελάχιστο, μόλις 81 μέρη ανά τρισεκατομμύριο και η μέτρηση είναι περίπου τρεις φορές ακριβέστερη από την προηγούμενη καλύτερη μέτρηση του 2018 από την ομάδα Müller στο Berkeley. Η Guellati-Khélifa κατείχε το ρεκόρ ακριβέστερης μέτρησης πριν από τον Müller το 2011! Η Guellati-Khélifa βελτιώνει το πείραμά της συνεχώς τα τελευταία 22 χρόνια(!). Προσδιορίζει την σταθερά λεπτής υφής, μελετώντας τις ανακρούσεις των ατόμων ρουβιδίου όταν απορροφούν ένα φωτόνιο. Ο Müller κάνει το ίδιο με τα άτομα καισίου. Ο Müller παραδέχθηκε τους ανταγωνιστές του, δηλώνοντας πως «μια μέτρηση τρεις φορές ακριβέστερη είναι πολύ μεγάλη υπόθεση. Ας μην ντρεπόμαστε λοιπόν να το ονομάσουμε ένα μεγάλο επίτευγμα.» Η παλαιότερη μέτρηση του Müller to 2018 είχε χαιρετιστεί ως η θριαμβευτική επιβεβαίωση του Καθιερωμένου Προτύπου. Mε το νέο αποτέλεσμα της Guellati-Khélifa ο θρίαμβος γίνεται ακόμη μεγαλύτερος. Πρόκειται για την ακριβέστερη συμφωνία μεταξύ θεωρίας και πειράματος μέχρι σήμερα. Βέβαια, από μια άλλη οπτική γωνία, αυτή η εκπληκτική συμφωνία ‘σκοτώνει’ τις ελπίδες για την ανακάλυψη νέας φυσικής μέσα από τέτοιου είδους μετρήσεις. https://physicsgg.me/2020/12/04/%ce%bf%ce%b9-%cf%86%cf%85%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%af-%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%cf%8d%cf%80%cf%84%ce%bf%cf%85%ce%bd-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%bc%ce%b1%ce%b3%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%ce%b1/

Ενδείξεις νέας φυσικής στο πολωμένο φως από το αρχέγονο σύμπαν. Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα της κοσμικής μικροκυματικής ακτινοβολίας υποβάθρου από το διαστημικό τηλεσκόπιο Planck, οι φυσικοί Yuto Minami και Eiichiro Komatsu υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν ενδείξεις νέας φυσικής. Ανέπτυξαν μια νέα μέθοδο για την μέτρηση της γωνίας στροφής του επιπέδου πόλωσης της αρχέγονης μικροκυματικής ακτινοβολίας. Αν και το σήμα δεν ανιχνεύεται με αρκετή ακρίβεια ώστε να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα, φαίνεται πως εξαιτίας της σκοτεινής ύλης ή της σκοτεινής ενέργειας προκύπτει παραβίαση της λεγόμενης «συμμετρίας ομοτιμίας» Για τον ηλεκτρομαγνητισμό και τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ισχύει η διατήρηση της ομοτιμίας: το αναλλοίωτο σε μετασχηματισμούς αναστροφής χώρου ή πιο απλά, η συμμετρία αριστερού-δεξιού. Δηλαδή, οι ηλεκτρομαγνητικές αλληλεπιδράσεις λειτουργούν το ίδιο ανεξάρτητα από το αν βρίσκεστε στο αρχικό σύστημα ή σε σύστημα κατοπτρισμού στο οποίο έχουν αναστραφεί όλες οι χωρικές συντεταγμένες. Εάν παραβιαστεί αυτή η συμμετρία που ονομάζεται «ομοτιμία» (όπως συμβαίνει με τις ασθενείς αλληλεπιδράσεις), τότε ίσως ανοίξει ο δρόμος για την κατανόηση της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας, οι οποίες αποτελούν το 25% και 70% του ενεργειακού περιεχομένου του σύμπαντος, αντίστοιχα. Τα δύο σκοτεινά συστατικά έχουν αντίθετη επίδραση στην εξέλιξη του σύμπαντος: ενώ η σκοτεινή ενέργεια κάνει το σύμπαν να διαστέλλεται όλο και πιο γρήγορα, η σκοτεινή ύλη αντιτίθεται μάταια σ’ αυτή τη διαδικασία. Στην δημοσίευση των Minami και Komatsu στο περιοδικό Physical Review Letters στις 23 Νοεμβρίου 2020, υποστηρίζεται μια ελκυστική υπόδειξη νέας φυσικής, σύμφωνα με την οποία παραβιάζεται η συμμετρία ομοτιμίας [New Extraction of the Cosmic Birefringence from the Planck 2018 Polarization Data]. Τα στοιχεία για παραβίαση της συμμετρίας της ομοτιμίας βρέθηκαν στην κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου, τα απομεινάρια του φωτός της Μεγάλης Έκρηξης. Το κλειδί είναι το πολωμένο φως της μικροκυματικής ακτινοβολίας υπoβάθρου. Το φως είναι ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα. Στο γραμμικά πολωμένο φως, η ταλάντωση του ηλεκτρικού πεδίου γίνεται σε ένα επίπεδο και διαγράφει μια ημιτονοειδή καμπύλη κατά μήκος της κατεύθυνσης κίνησης του κύματος. Όταν το φως σκεδάζεται τότε προκύπτει πολωμένο φως. Το φως του Ήλιου, για παράδειγμα, αποτελείται από ηλεκτρομαγνητικά κύματα των οποίων η ταλάντωση του ηλεκτρικού πεδίου γίνεται σε όλες τις πιθανές κατευθύνσεις. Επομένως, δεν είναι πολωμένο. Όμως, το φως από το ουράνιο τόξο είναι πολωμένο γιατί το φως του Ήλιου διασκεδάζεται από τα σταγονίδια νερού στην ατμόσφαιρα. Παρομοίως, το φως της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου πολώθηκε όταν σκεδάστηκε από ηλεκτρόνια 400.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Καθώς αυτό το φως ταξίδευε μέσα στο σύμπαν για 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, η αλληλεπίδρασή του με την σκοτεινή ύλη ή τη σκοτεινή ενέργεια θα μπορούσε να προκαλέσει την περιστροφή του επιπέδου πόλωσης κατά μια γωνία β. Εάν η σκοτεινή ύλη ή η σκοτεινή ενέργεια αλληλεπιδρούν με το φως της κοσμικής ακτινοβολίας υποβάθρου με τρόπο ώστε να παραβιάζεται η συμμετρία ομοτιμίας, τότε μπορούμε να βρούμε την υπογραφή τους στα δεδομένα πόλωσης. Για να μετρήσουν τη γωνία περιστροφής β, οι επιστήμονες χρειάζονταν ανιχνευτές ευαίσθητους στην πόλωση, σαν αυτούς που βρίσκονται στον δορυφόρο Planck της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA). Και έπρεπε να γνωρίζουν πως προσανατολίζονται οι ευαίσθητοι στην πόλωση ανιχνευτές σε σχέση με τον ουρανό. Εάν αυτές οι πληροφορίες δεν ήταν γνωστές με αρκετή ακρίβεια, το μετρούμενο επίπεδο πόλωσης φαίνεται να περιστρέφεται ψευδώς, δημιουργώντας ένα λάθος σήμα. Στο παρελθόν, οι αβεβαιότητες σχετικά με την ψευδή περιστροφή που εισήγαγαν οι ίδιοι οι ανιχνευτές περιόρισαν την ακρίβεια μέτρησης της κοσμικής γωνίας πόλωσης β. Οι Minami και Komatsu ανέπτυξαν μια νέα μέθοδο για τον ακριβέστερο προσδιορισμό της γωνίας αυτής, βρίσκοντας έτσι ενδείξεις παραβίασης της συμμετρίας της ομοτιμίας με ακρίβεια 99,2%. Αν και για να αναγνωριστεί μια ανακάλυψη νέας φυσικής, απαιτείται πολύ μεγαλύτερη στατιστική ακρίβεια (99,99995%), το εντυπωσιακό με την εν λόγω εργασία είναι πως βρέθηκε ένας τρόπος για να μετρηθεί κάτι που παλαιότερα φάνταζε αδιανόητο. Στην φωτογραφία Ενδείξεις νέας φυσικής στην πολωμένη ακτινοβολία από το αρχέγονο σύμπαν: Η περιστροφή του επιπέδου πόλωσης του ηλεκτρομαγνητικού κύματος (πορτοκαλί γραμμή) μπορεί να οφείλεται στην σκοτεινή ύλη ή την σκοτεινή ενέργεια. Αυτό φαίνεται ως μεταβολή των μοτίβων της πόλωσης (μαύρες γραμμές). Οι κόκκινες και μπλε περιοχές δείχνουν τις θερμές και ψυχρές περιοχές του κοσμικού υποβάθρου μικροκυμάτων, αντίστοιχα. https://physicsgg.me/2020/11/26/%ce%b5%ce%bd%ce%b4%ce%b5%ce%af%ce%be%ce%b5%ce%b9%cf%82-%ce%bd%ce%ad%ce%b1%cf%82-%cf%86%cf%85%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%bf-%cf%86%cf%89%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b1%cf%81%cf%87/

Το σύμπαν γίνεται όλο και θερμότερο. To σύμπαν γίνεται θερμότερο, σύμφωνα με νέα έρευνα: Στο πλαίσιο της σχετικής μελέτης, που δημοσιεύτηκε στις 13 Οκτωβρίου στο Astrophysical Journal, https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020ApJ...902...56C/abstract εξετάστηκε η θερμική ιστορία του σύμπαντός μας τα τελευταία 10 δισ. χρόνια. Όπως διαπιστώθηκε, η μέση θερμοκρασία του αερίου ανά το σύμπαν αυξήθηκε πάνω από 10 φορές μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα, φτάνοντας σήμερα περίπου στα 20 εκατ. βαθμούς Κελσίου. «Καθώς το σύμπαν εξελίσσεται, η βαρύτητα τραβά σκοτεινή ύλη και αέρια στο διάστημα μαζί, σε γαλαξίες και συμπλέγματα γαλαξιών» είπε ο Γι-Κουάν Τσιάνγκ, επικεφαλής συντάκτης της έρευνας και ερευνητής στο Center for Cosmology and AstroParticle Physics του Ohio State University. «Η έλξη αυτή είναι τόσο ισχυρή που όλο και περισσότερο αέριο υφίσταται σοκ και θερμαίνεται». Τα ευρήματα αυτά, είπε ο Τσιάνγκ, δείχνουν στους επιστήμονες πώς να εξετάζουν την πρόοδο του σχηματισμού κοσμικών δομών «ελέγχοντας τη θερμοκρασία» του σύμπαντος. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια νέα μέθοδο η οποία τους επέτρεψε να υπολογίσουν τη θερμοκρασία του αερίου μακρύτερα από τη Γη- κάτι που σημαίνει ακόμα πιο πίσω στον χρόνο- και να τη συγκρίνουν με αέρια πιο κοντά στη Γη και στο παρόν. Τώρα, όπως είπε, οι ερευνητές έχουν επιβεβαιώσει πως το σύμπαν θερμαίνεται στο πέρασμα του χρόνου εξαιτίας της βαρυτικής κατάρρευσης της κοσμικής δομής, και η θέρμανση μάλλον θα συνεχιστεί. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δεδομένα για το φως ανά το διάστημα που είχαν συλλεγεί από τα προγράμματα Planck και Sloan Digital Sky Survey. Συνδυάζοντας δεδομένα από τις δύο αποστολές εκτίμησαν τις αποστάσεις των θερμών αερίων κοντά και μακριά μετρώντας το «redshift» (μετατόπιση προς το ερυθρό) - μια έννοια που οι αστροφυσικοί χρησιμοποιούν για να υπολογίζουν την κοσμική ηλικία στην οποία παρατηρούνται τα μακρινά αντικείμενα. Η έννοια του redshift λειτουργεί επειδή το φως που βλέπουμε από αντικείμενα μακριά από τη Γη είναι παλαιότερο από το φως που βλέπουμε από αντικείμενα πιο κοντά στη Γη- το φως από μακρινά αντικείμενα έχει ταξιδέψει πολύ για να φτάσει σε εμάς. Αυτό, μαζί με μια μέθοδο για τον υπολογισμό της θερμοκρασίας από το φως, επέτρεψε στους ερευνητές να μετρήσουν τη μέση θερμοκρασία των αερίων στο πρώιμο σύμπαν (αέρια γύρω από πολύ μακρινά αντικείμενα) και να τη συγκρίνουν με αυτήν των αερίων πιο κοντά στη Γη, σήμερα. Όπως διαπιστώθηκε, τα αέρια στο σύμπαν σήμερα φτάνουν σε θερμοκρασίες περίπου 2 εκατ. βαθμών Κελσίου, γύρω από αντικείμενα πιο κοντά στη Γη. Αυτή είναι περίπου 10 φορές η θερμοκρασία των αερίων γύρω από αντικείμενα πιο μακριά και πιο «πίσω στον χρόνο». Το σύμπαν, όπως υπογράμμισε ο Τσιάνγκ, θερμαίνεται λόγω της φυσικής διαδικασίας του σχηματισμού δομών και γαλαξιών, και δε σχετίζεται με την αύξηση της θερμοκρασίας στη Γη. https://physicsgg.blogspot.com/2020/11/blog-post_76.html

Ανακαλύφθηκαν αστραπιαίες εκρήξεις ραδιοκυμάτων στον Γαλαξία μας. Για πρώτη φορά στον γαλαξία μας εντοπίστηκαν αστραπιαίες ισχυρές εκρήξεις ραδιοκυμάτων (Fast Radio Burst-FRB). Πρόκειται πιθανότατα για ένα μάγναστρο (magnetar), δηλαδή ένα ταχέως περιστρεφόμενο άστρο νετρονίων που διαθέτει ένα τρομερά ισχυρό μαγνητικό πεδίο. Οι έντονα φωτεινές και υψηλής ενέργειας αναλαμπές («εκρήξεις») FRB είναι από τα πιο ισχυρά αλλά και μυστηριώδη έως τώρα φαινόμενα στο σύμπαν, καθώς οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει να βρουν μια απόλυτα ικανοποιητική εξήγηση για τη δημιουργία και την προέλευση τους. Σε χρόνο πολύ μικρότερο του ενός δευτερολέπτου, απελευθερώνεται ενέργεια πάνω από 100 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου. Οι FRBs ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το 2007 και έκτοτε έχουν εντοπισθεί στο σύμπαν περισσότερες από 20, οι οποίες έχουν διαρκέσει συνήθως μόνο κλάσματα του δευτερολέπτου, κάτι που έχει δυσκολεύσει πολύ τον εντοπισμό της πηγής τους, σε συνδυασμό με το ότι οι περισσότερες προέρχονται από πολύ μακριά, πέρα από το γαλαξία μας. Ως πιθανότερη προέλευση τους έχουν θεωρηθεί τα άστρα νετρονίων (πάλσαρ), πολύ πυκνά απομεινάρια γιγάντιων άστρων, που αποτελούν ό,τι απέμεινε μετά από μια έκρηξη σούπερ-νόβα. Αυτή τη φορά, τρεις ανεξάρτητες ομάδες από τον Καναδά, την Κίνα, τις ΗΠΑ και άλλες χώρες, οι οποίες συνδύασαν παρατηρήσεις από πολλά επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια (με κυριότερο το καναδικό ραδιοτηλεσκόπιο CHIME), εντόπισαν την κοντινότερη μέχρι σήμερα πηγή αστραπιαίων φωτεινών παλμών, συγκεκριμένα των ραδιοκυμάτων της εκπομπής FRB 200428, προερχόμενη κατά πάσα πιθανότητα από το μάγναστρο SGR 1935+2154. Είναι η πρώτη φορά που οι επιστήμονες έχουν στα χέρια τους δεδομένα παρατηρήσεων που να δείχνουν ότι τα μάγναστρα -μια ειδική περίπτωση των πάλσαρ- όντως μπορούν να προκαλέσουν FRBs. Οι ερευνητές, οι οποίοι έκαναν τέσσερις σχετικές δημοσιεύσεις στο περιοδικό “Nature”, ενώ παρεχώρησαν και σχετική συνέντευξη Τύπου λόγω της σημασίας της ανακάλυψης τους, ανέφεραν ότι, όπως εκτιμούν πλέον, τα μάγναστρα μπορούν να παράγουν μερικές, αν όχι όλες, τις FRBs, χωρίς πάντως να μπορούν να αποκλείσουν και άλλες πηγές προέλευσης, τουλάχιστον προς το παρόν. «Υπάρχει ένα μεγάλο μυστήριο, όσον αφορά το τι παράγει αυτές τις μεγάλες εκρήξεις ενέργειας, τις οποίες έως τώρα έχουμε δει να έρχονται από το μισό σύμπαν. Αυτή είναι η πρώτη φορά που μπορέσαμε να συσχετίσουμε μια από αυτές τις εξωτικές FRBs με ένα μοναδικό αστροφυσικό αντικείμενο», δήλωσε ο επίκουρος καθηγητής φυσικής Κιγιόσι Μασούι του Πανεπιστημίου ΜΙΤ των ΗΠΑ. «Αυτή η συγκεκριμένη FRB, που συνέβη στο δικό μας γαλαξία, είναι χιλιάδες φορές φωτεινότερη από οποιαδήποτε άλλη λάμψη μάγναστρου έχουμε ποτέ δει», πρόσθεσε. Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη απαντήσει στο ερώτημα πώς τα μάγναστρα παράγουν FRBs. Οι περισσότερες ισχυρές εκπομπές ραδιοκυμάτων στο σύμπαν παράγονται μέσω της λεγόμενης ακτινοβολίας συγχρότρου, κατά την οποία ένα αέριο που περιέχει ηλεκτρόνια υψηλής ενέργειας, αλληλεπιδρά με μαγνητικά πεδία, με τρόπο που εκπέμπεται ενέργεια στις ραδιοσυχνότητες. Με αυτό το μηχανισμό, παράγονται συχνά ραδιοκύματα από τεράστιες μαύρες τρύπες, όταν αυτές περιβάλλονται από καυτά αέρια. Όμως οι αστροφυσικοί υποψιάζονται ότι τα μάγναστρα παράγουν ραδιοκύματα μέσω μιας τελείως διαφορετικής διαδικασίας. https://physicsgg.me/2020/11/05/%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%ba%ce%b1%ce%bb%cf%8d%cf%86%ce%b8%ce%b7%ce%ba%ce%b1%ce%bd-%ce%b1%cf%83%cf%84%cf%81%ce%b1%cf%80%ce%b9%ce%b1%ce%af%ce%b5%cf%82-%ce%b5%ce%ba%cf%81%ce%ae%ce%be%ce%b5%ce%b9%cf%82/

Διάκριση για τους Έλληνες επιστήμονες - Έντεκα εξ αυτών στην λίστα με τη μεγαλύτερη ερευνητική επιρροή στον κόσμο. Μία σημαντική διάκριση έλαβαν έντεκα Έλληνες επιστήμονες που συμπεριλήφθηκαν στη λίστα των 6.400 επιστημόνων με τη μεγαλύτερη επιρροή, παγκοσμίως, όπως αυτή προκύπτει από την απήχηση του έργου τους για την τελευταία 11ετία. Η εν λόγω λίστα, που έχει τίτλο «The Highly Cited Researchers» συντάσσεται από τον διεθνώς αναγνωρισμένο οργανισμό Thomson Reuters στο πλαίσιο του project Clarivate Analytics και στηρίζεται στα δεδομένα της ερευνητικής βάσης δεδομένων Web of Science. Μεταξύ των Eλλήνων πανεπιστημιακών και ερευνητών ηγείται ο καθηγητής Ιατρικής και Πρύτανης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μελέτιος -Αθανάσιος Δημόπουλος (με 2.358 δημοσιεύσεις και 71.340 συνολικό αριθμό ετεροαναφορών) και ακολουθούν ο καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Αριστείδης Τσατσάκης (939 δημοσιεύσεις και 13.148 αναφορές) και στην 3η θέση, o καθηγητής της Ιατρικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεράσιμος Φιλιππάτος (682 δημοσιεύσεις και 59.141 αναφορές), στην 4η θέση ο καθηγητής Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γιώργος Καραγιαννίδης (560 δημοσιεύσεις και 12.136 ετεροαναφορές) και την πρώτη πεντάδα κλείνει ο καθηγητής Ιατρικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ευάγγελος Γιαμαρέλλος -Μπουρμπούλης (399 δημοσιεύσεις και 9.929 αναφορές), Την ενδεκάδα συμπληρώνουν οι καθηγητές: Δαΐκος Γεώργιος (ΕΚΠΑ), Στούμπος Κωνσταντίνος (Πανεπιστήμιο Κρήτης), Απέργης Νικόλαος (Πανεπιστήμιο Πειραιά και Πανεπιστήμιο Ντέρμπυ), Χατζηγεωργίου Άρτεμις (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ)), Ρακόπουλος Δημήτριος (Ελληνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογίας και Εθνικό Μετσόβιο Πολτεχνείο) και Δαλαμάγκας Θεόδωρος (Ινστιτούτο Πληροφοριακών συστημάτων ΑΘΗΝΑ). Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω δεδομένα, τέσσερις εξ αυτών εργάζονται στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, δύο εργάζονται στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Από μία συμμετοχή έχει το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Πανεπιστήμιο Πειραιά και το Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων ΑΘΗΝΑ. Η παραπάνω διάκριση για τους Έλληνες πανεπιστημιακούς που δραστηριοποιούνται εντός Ελλάδος είναι αρκετά σημαντική, λαμβάνοντας υπ' όψιν το πώς προκύπτει η κατάταξη «Highly Cited Researchers». Τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάλυση και την επιλογή των ερευνητών με υψηλή διάκριση προέρχονται από τους δείκτες βασικών επιστημών (ESI), 2009-2019, οι οποίοι προκύπτουν από περίπου 160.000 άρθρα και ερευνητικές εργασίες υψηλής απήχησης και επίδρασης. Κάθε μία από αυτές τις ερευνητικές εργασίες κατατάσσεται στο κορυφαίο 1% των άρθρων με το μεγαλύτερο αριθμό ετεροαναφορών για κάθε συγκεκριμένο έτος. Ένα δεύτερο κριτήριο επιλογής ενός ερευνητή στον εν λόγω πίνακα είναι το κατά πόσο το σύνολο των ετεροαναφορών του σε ένα συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο, τον κατατάσσει στο 1% των ερευνητών με το μεγαλύτερο αριθμό ετεροαναφορών στο συγκεκριμένο πεδίο. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται το έργο νεώτερων ερευνητών, οι οποίοι δεν επικαλύπτονται από το έργο παλαιότερων ερευνητών που λόγω πολυετούς δραστηριοποίησης έχουν μεγαλύτερο όγκο ερευνητικού έργου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού, από τα περίπου 9.000.000 ερευνητών, που δραστηριοποιούνται παγκοσμίως, συντάσσεται ο πίνακας με τους καλύτερους 6.400 ερευνητές, το έργο των οποίων είναι σημαντικό, σύμφωνα με συγκεκριμένους δείκτες, και αποτελεί συγχρόνως πηγή για τις εργασίες άλλων ερευνητών. https://www.pronews.gr/epistimes/937384_diakrisi-gia-toys-ellines-epistimones-enteka-ex-ayton-stin-lista-me-ti-megalyteri

Χρήστος Ζερεφός : Ο Έλληνας που δίνει «μάχη» για την κλιματική αλλαγή. Είμαστε στο παρά πέντε ή και στο και πέντε για την κλιματική αλλαγή; Αποδεκτό είναι από όλους ότι το κλίμα αλλάζει σε παγκόσμια κλίμακα. Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά: οι πάγοι στις πολικές περιοχές λιώνουν, η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει και τα ακραία καιρικά φαινόμενα ολοένα και αυξάνονται. Τι εννοούμε όμως κλιματική αλλαγή; Με τον όρο κλιματική αλλαγή αναφερόμαστε στη μεταβολή του παγκοσμίου κλίματος και ειδικότερα σε μεταβολές των μετεωρολογικών συνθηκών που εκτείνονται σε μεγάλη χρονική κλίμακα. Ένας από τους ανθρώπους που τόλμησε και άνοιξε την κουβέντα στην Ελλάδα για όλες αυτές τις απειλές με κατανοητό και επιστημονικό τρόπο είναι ο ακαδημαϊκός Χρήστος Ζερεφός. Ο Χρήστος Ζερεφός γεννήθηκε στο Κάιρο το 1943. Ο Ακαδημαϊκός εξελέγη νέος Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών με πενταετή θητεία. Ο κ. Ζερεφός είναι παγκοσμίως γνωστός για τις έρευνές του σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες και τις μακροχρόνιες μεταβολές στο στρώμα του όζοντος, στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία και την στρατόσφαιρα, καθώς επίσης και στην αλληλεπίδραση κλίματος και φυσικοχημικών παραμέτρων σε παγκόσμια κλίμακα. Τέλος, έχει διατελέσει ή διατελεί μέλος πολλών διεθνών Επιτροπών στις Βρυξέλλες και στην Γενεύη, μεταξύ αυτών και μέλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Ο Χρήστος Ζερεφός έγινε γνωστός για τις μελέτες του τη δεκαετία του ‘70, σχετικά με τη μακροπρόθεσμη και βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα του στρώματος του όζοντος και των σχετικών γεωφυσικών σημάτων. Το στρώμα του όζοντος αποτελεί προστατευτική ασπίδα από την υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία για τα ζώα και τα φυτά του πλανήτη, διότι απορροφά την υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία. Σπούδασε Φυσική και Μετεωρολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και σε Ερευνητικά Κέντρα στις ΗΠΑ.΄Εχει διατελέσεις Καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας στα Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Αθηνών, επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Βοστώνης, Μινεσότα και Όσλο. Ακτός από την Ακαδημία Αθηνών είναι επίσης μέλος των Academia Europaea, της Νορβηγικής Ακαδημίας, της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών, της Ρωσικής Ακαδημίας Φυσικών Επιστημών και πολλών άλλων Ακαδημιών και επιστημονικών Ιδρυμάτων. Μεταξύ των πολλών διακρίσεων που έχει λάβει, συμπεριλαμβάνεται το Παγκόσμιο Βραβείο Όζοντος του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ (1997). Έχει τιμηθεί με σημαντικές διακρίσεις από την Αμερικανική Γεωφυσική Ένωση (Excellence in Refereeing και πρόσφατα το Yoram Kaufman Award), την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Επιστημών (Blaise Pascal Medal), το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ, τη Γαλλική Κυβέρνηση (ταξιάρχης του Ακαδημαϊκού Φοίνικα), το Δήμο Θεσσαλονίκης (Χρυσό Μετάλλιο), το Δήμο Αθηναίων (Μετάλλιο της Πόλεως των Αθηνών) κ.α. Τιμητική Διάκριση από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNEP) (Ιανουάριος 2008) και τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή-IPCC (Απρίλιος 2008) για τη συμβολή του στις επιστημονικές εκθέσεις της IPCC, η οποία τιμήθηκε, εξ ημισείας με τον τ. Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Al Gore, με το βραβείο Nobel Ειρήνης 2007. Έχει επιβλέψει 50 Μεταπτυχιακές διπλωματικές εργασίες και περισσότερες από 30 Διδακτορικές διατριβές. Έχει ιδρύσει ή συν-ιδρύσει από το μηδέν τα εξής Επιστημονικά / Ερευνητικά Κέντρα: (1) Tο Κέντρον Ερεύνης Φυσικής της Ατμοσφαίρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών (2) Το Εργαστήριον Φυσικής της Ατμοσφαίρας του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ (1981) (3) Το Παγκόσμιο Κέντρο Χαρτογράφησης Όζοντος του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού του ΟΗΕ (1991) (4) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη «Φυσική του Περιβάλλοντος» του ΑΠΘ (1991) (5) Το Εργαστήριο Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (2003) (6) Την Έδρα UNESCO για τις Φυσικές Καταστροφές στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (2006) (7) Το Μουσείον Γεωαστροφυσικής (βραβείο Europa Nostra) στο Μέγαρον Σίνα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (2008) ( Το Navarino Environmental Observatory (NEO) στη Μεσσηνία σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και την εταιρεία TEMES (2009). https://www.in.gr/2020/11/13/b-science/perivallon-b-science/xristos-zerefos-o-ellinas-pou-dinei-maxi-gia-tin-klimatiki-allagi/

Αννίτα Λουλούπη: Η νεαρή Ελληνίδα βιοχημικός που βραβεύτηκε στο Βερολίνο. Ο ερευνητικός οργανισμός Forschungsverbund Berlin e.V (FVB) του Βερολίνου θα απονείμει το φετινό βραβείο του Marthe Vogt στη νεαρή Ελληνίδα βιοχημικό δρα Αννίτα Λουλούπη, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση. Ο φορέας FVB αποτελείται από οκτώ ερευνητικά ινστιτούτα στο πεδίο των φυσικών, βιολογικών και περιβαλλοντικών επιστημών, χρηματοδοτείται από το κράτος, ανήκει στην ευρύτερη επιστημονική «οικογένεια» της Ένωσης Leibniz και συνεργάζεται στενά με τα γερμανικά πανεπιστήμια. Το βραβείο Marthe Vogt, που συνοδεύεται από το ποσό των 3.000 ευρώ, απονέμεται από το 2001 σε νεαρές γυναίκες ερευνήτριες που έχουν κάνει τη διδακτορική διατριβή τους σε κάποιο ερευνητικό φορέα του Βερολίνου ή του Βραδεμβούργου. Η (διαδικτυακή) απονομή του φετινού βραβείου θα γίνει στις 3 Νοεμβρίου κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Επιστήμης του Βερολίνου. Η Αννίτα Λουλούπη, η οποία έκανε το διδακτορικό της στο Ινστιτούτο Μοριακής Γενετικής Μαξ Πλανκ και στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, είναι από τον Ιανουάριο του 2019 μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Βιολογίας Ιατρικών Συστημάτων του Κέντρου Μοριακής Ιατρικής Μαξ Ντελμπρίκ του Βερολίνου. Η Ελληνίδα ερευνήτρια είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου Κρήτης, με ερευνητική εμπειρία στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). To DNA είναι ο φορέας των γενετικών πληροφοριών για την ανάπτυξη όλων των έμβιων οργανισμών. Για να μετατραπούν αυτές οι «οδηγίες» (γονίδια) σε λειτουργικό αποτέλεσμα, αρχικά το DNA αντιγράφεται στο μόριο του RNA, το οποίο διαθέτει τέσσερα νουκλεοτίδια, η αλληλουχία των οποίων κωδικοποιεί τα γονίδια. Οι τροποποιήσεις που υφίσταται το RNA, αποτελούν το κύριο αντικείμενο έρευνας της Α.Λουλούπη. Οι αλλαγές αυτές έχουν συσχετισθεί με αρκετές παθήσεις, όπως καρκίνο, καρδιαγγειακές νόσους, εκ γενετής ανωμαλίες, μεταβολικές διαταραχές, νευρολογικές παθήσεις και λοιμώξεις από ιούς. https://www.pronews.gr/epistimes/930112_annita-loyloypi-i-neari-ellinida-viohimikos-poy-vraveytike-sto-verolino

Χατ τρικ στην ανίχνευση μποζονίων. Παρατηρήθηκε για πρώτη φορά η σπάνια ταυτόχρονη παραγωγή τριών μποζονίων (φορέων της ασθενούς αλληλεπίδρασης) σε συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων. Το Καθιερωμένο Πρότυπο, η αποτελεσματικότερη θεωρία που περιγράφει τις θεμελιώδεις αλληλεπιδράσεις των στοιχειωδών σωματιδίων, προβλέπει την ύπαρξη αλληλεπιδράσεων που είναι γνωστές ως «τρι-μποζονικές αλληλεπιδράσεις». Πρόκειται για αλληλεπιδράσεις κατά την διάρκεια των οποίων παράγονται ταυτόχρονα τρία μποζόνια βαθμίδας με μάζα (οι φορείς της ασθενούς αλληλεπίδρασης – W±, Z), από ένα γεγονός στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC). Οι ‘τρι-μποζονικές αλληλεπιδράσεις’ είναι απίστευτα σπάνιες σε σχέση με αυτές που παράγουν το μποζόνιο Higgs, αφού συμβαίνουν μια φορά στις 100 δισεκατομμύρια συγκρούσεων μεταξύ πρωτονίων. Παρά λοιπόν το γεγονός ότι η θεωρία προέβλεπε την ύπαρξη αυτών των αλληλεπιδράσεων, οι φυσικοί δεν είχαν καταφέρει να τις ανιχνεύσουν στα πειράματά τους. Η πειραματική ομάδα CMS, σύμφωνα με την δημοσίευσή της στο Physical Review Letters, ανακοίνωσε ότι παρατηρήθηκε για πρώτη φορά η ταυτόχρονη παραγωγή τριών μποζονίων βαθμίδας με μάζα από συγκρούσεις πρωτονίων. Οι ερευνητές του CMS μελετώντας το τεράστιο σύνολο δεδομένων που κατέγραψε ο ανιχνευτής από το 2016 έως το 2018, διαπίστωσαν πως οι τρι-μποζονικές αλληλεπιδράσεις εμφανίζονταν αρκετά συχνά ώστε να διακρίνονται από τα γεγονότα υποβάθρου. Έτσι, ξεκίνησαν να ψάχνουν συστηματικά για τρι-μποζόνια ή VVV (όπου V τα μποζόνια W+, W– και Z) ανιχνεύοντας γεγονότα τρι-μποζονικών αλληλεπιδράσεων με τυπικές αποκλίσεις 5,7σ. Αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα να πρόκειται για άσχετα γεγονότα υποβάθρου είναι 1 στο εκατομμύριο. Η παρουσία των μποζονίων W± και Z που παράγονται σε συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων προκύπτει διαμέσου της ανίχνευσης των προϊόντων διάσπασής τους. Ένα από τα πιο ξεκάθαρα σημάδια της παρουσίας τους είναι η ανίχνευση ηλεκτρονίων και μιονίων μεγάλης ορμής. Δεδομένου ότι η διαδικασία που θέλουμε να ανιχνεύσουμε περιλαμβάνει τρία μποζόνια βαθμίδας με μάζα, όταν πραγματοποιείται ένα τέτοιο γεγονός τότε παράγονται πολλαπλά ηλεκτρόνια και μιόνια. Έτσι, αναζητήθηκαν τα γεγονότα από τις συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων στα οποία εμφανίζονταν πολλά ηλεκτρόνια και μιόνια, ώστε να διαχωριστεί αυτή η πολύ σπάνια διαδικασία από τα γεγονότα υποβάθρου. Αυτή η πειραματική επιτυχία συμβάλλει στη βελτίωση της κατανόησης των διαφορετικών τύπων μποζονίων, συμπεριλαμβανομένου του προσφάτως ανακαλυφθέντος μποζονίου Higgs. Ανοίγει ένα νέο παράθυρο στις περίπλοκες λεπτομέρειες του Καθιερωμένου Προτύπου. Οι φυσικοί του CMS σχεδιάζουν την πραγματοποίηση περαιτέρω ερευνών για την εν λόγω διαδικασία που ανίχνευσαν, καθώς και την επέκταση της ανάλυσής τους προς αναζήτηση γεγονότων όπου τα μποζόνια W± και Z αποσυντίθενται σε κουάρκ και νετρίνα. Αυτό θα τους επιτρέψει να ελέγξουν τις αντίστοιχες θεωρητικές προβλέψεις του Πρότυπου Μοντέλου και ενδεχομένως να αποκαλύψουν νέα φυσικά φαινόμενα που δεν μπορούν να εξηγηθούν από τις υπάρχουσες θεωρίες φυσικής. H ελληνική συμμετοχή στην ερευνητική ομάδα του CMS(Φωτ.) https://physicsgg.me/2020/12/08/%cf%87%ce%b1%cf%84-%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ba-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1%ce%bd%ce%af%cf%87%ce%bd%ce%b5%cf%85%cf%83%ce%b7-%ce%bc%cf%80%ce%bf%ce%b6%ce%bf%ce%bd%ce%af%cf%89%ce%bd/

Κινέζοι ερευνητές πέτυχαν το «κβαντικό πλεονέκτημα» στους υπολογιστές. Μία ομάδα Κινέζων επιστημόνων ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε την πρώτη αδιαμφισβήτητη επίδειξη του λεγόμενου «κβαντικού πλεονεκτήματος» (όρου που αντικατέστησε τον παλαιότερο «κβαντική υπεροχή»), αξιοποιώντας την κβαντομηχανική για να πραγματοποιήσει υπολογισμούς, οι οποίοι είναι αδύνατο να γίνουν σε συμβατικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Είναι η δεύτερη φορά που γίνεται μία τέτοια ανακοίνωση, καθώς είχε προηγηθεί η αμερικανική Google το 2019, όμως είχαν εκφραστεί αμφιβολίες κατά πόσο -όντως- επρόκειτο για κβαντική υπεροχή. Άλλοι επιστήμονες είχαν υποστηρίξει τότε ότι ήταν εφικτός ένας καλύτερος κλασσικός αλγόριθμος, που θα μπορούσε να ξεπεράσει τον κβαντικό υπολογιστή Sycamore της Google. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Τζιαν-Γουέι Παν του Πανεπιστημίου Επιστήμης και Τεχνολογίας της Κίνας στη Χεφέι, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science», σύμφωνα με το «Nature» και το «New Scientist», δήλωσαν ότι οι κβαντικοί υπολογισμοί που πέτυχαν μέσα σε μόνο λίγα λεπτά (200 δευτερόλεπτα), με τη βοήθεια ακτίνων φωτός λέιζερ, θα χρειάζονταν 600 εκατομμύρια χρόνια για να εκτελεσθούν στον ισχυρότερο υπερυπολογιστή του κόσμου, τον ιαπωνικό Fugaku, ή δυόμισι δισεκατομμύρια χρόνια (τη μισή ηλικία της Γης!) για να εκτελεσθούν στον ισχυρότερο κινεζικό υπερυπολογιστή και Νο4 στον κόσμο, τον Sunway TaihuLight. «Δείξαμε ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε φωτόνια, τη θεμελιώδη μονάδα του φωτός, για να πετύχουμε κβαντική υπολογιστική ισχύ πολύ πέρα από τους κλασσικούς υπολογιστές», ανέφερε ο Παν. Είναι η πρώτη φορά που το κβαντικό πλεονέκτημα επιτεύχθηκε με τη χρήση της φωτονικής. Για «σημαντικό ορόσημο» έκανε λόγο ο φυσικός Ίαν Γουόλμσλεϊ του Κολλεγίου Imperial του Λονδίνου. Διευκρίνισε, όμως, ότι -αντίθετα με τον κβαντικό υπολογιστή Sycamore της Google- ο κινεζικός κβαντικός αλγόριθμος δεν είναι δυνατό να προγραμματιστεί, συνεπώς δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επίλυση πρακτικών προβλημάτων, κάτι που όμως πιθανώς καταστεί εφικτό στο μέλλον, ώστε να αξιοποιηθεί π.χ. στην κβαντική κρυπτογράφηση ή στην κβαντική χημεία. https://physicsgg.me/2020/12/04/%ce%ba%ce%b9%ce%bd%ce%ad%ce%b6%ce%bf%ce%b9-%ce%b5%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bd%ce%b7%cf%84%ce%ad%cf%82-%cf%80%ce%ad%cf%84%cf%85%cf%87%ce%b1%ce%bd-%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%b2%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9/

Λύθηκε με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης ένα μυστήριο της βιολογίας σχετικά με τη δομή των πρωτεϊνών. Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης με την ονομασία AlphaFold, που αναπτύχθηκε από τη βρετανική εταιρεία DeepMind, θυγατρική της Google, κατάφερε για πρώτη φορά να λύσει ένα από τα μεγάλα μυστήρια της βιολογίας εδώ και δεκαετίες: να προβλέπει γρήγορα και με ακρίβεια πώς θα αναδιπλωθούν οι πρωτεΐνες, ποιο τρισδιάστατο σχήμα θα πάρουν και άρα ποια θα είναι η λειτουργία τους. Το επίτευγμα, που χαρακτηρίσθηκε ορόσημο από τον επιστημονικό κόσμο, θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση διαφόρων ασθενειών και στην επιτάχυνση της ανάπτυξης νέων φαρμάκων, μεταξύ άλλων για την Covid-19. Σε ένα σχετικό διαγωνισμό, το «έξυπνο» σύστημα AlphaFold νίκησε, καθώς μπόρεσε γρήγορα να προβλέψει σωστά τουλάχιστον τα δύο τρίτα της δομής των πρωτεϊνών, με βάση μόνο την αρχική αλληλουχία (αλυσίδα) των αμινοξέων τους, κάτι που για να το πετύχουν οι άνθρωποι, χρειάζονται δαπανηρές και χρονοβόρες διαδικασίες στο εργαστήριο. Μέσα σε λίγες μέρες, ο αλγόριθμος έκανε δουλειά που οι επιστήμονες θέλουν χρόνια στο εργαστήριο τους. «Έμεινα πραγματικά έκθαμβος, όταν το είδα. Δεν περίμενα ποτέ να το δω όσο ζούσα», δήλωσε ο δομικός βιολόγος δρ Τζον Μουλτ του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, ένας από τους διοργανωτές του διεθνούς επιστημονικού διαγωνισμού CASP (Critical Assessment of protein Structure Prediction), που ξεκίνησε το 2004 και γίνεται ανά διετία. Οι δεκάδες χιλιάδες διαφορετικές πρωτεΐνες παίζουν ζωτικό ρόλο στην υγεία και στις ασθένειες του σώματος, καθώς τα κύτταρα φτιάχνονται από πρωτεΐνες, το πολύπλοκο σχήμα των οποίων παίζει σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, ο κορονοϊός που προκαλεί τη νόσο Covid-19, εισδύει στα ανθρώπινα κύτταρα, επειδή μια προεξέχουσα πρωτεΐνη-ακίδα που διαθέτει, ταιριάζει δομικά -όπως το κλειδί σε μια κλειδαριά- με μια πρωτεΐνη-υποδοχέα στα κύτταρα μας. Tο σχήμα κάθε πρωτεΐνης καθορίζεται από την αλληλουχία 20 διαφορετικών αμινοξέων, που σχηματίζουν αλυσίδες για να φτιάξουν τις πρωτεΐνες (για τη σχετική ανακάλυψη δόθηκε το 1972 το Νόμπελ στον Κρίστιαν 'Ανφινσεν). Είναι εύκολο για τους βιολόγους να «διαβάσουν» αυτή την αλληλουχία, καθώς καθορίζεται από το DNA που την κωδικοποιεί, αλλά σχεδόν αδύνατο -παρά τις προσπάθειες μισού αιώνα περίπου- να προβλεφθεί το σχήμα μιας πρωτεΐνης με βάση τα δεκάδες ή εκατοντάδες αμινοξέα της. Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες καταφεύγουν σε πειραματικές τεχνικές, όπως η κρυσταλλογραφία ακτίνων-Χ, η μικροσκοπία κρυο-ηλεκτρονίων και η φασματοσκοπία MMR, που όμως είναι πάρα πολύ δύσκολες, καθώς χρειάζονται μήνες ή χρόνια και δεν δουλεύουν πάντα σωστά. Όμως το νέο σύστημα βαθιάς μάθησης AlphaFold, που άρχισε να δοκιμάζεται το 2018 και έκτοτε βελτιώθηκε σημαντικά, μπορεί πλέον να συσχετίσει κάθε αλληλουχία αμινοξέων με μια διαφορετική πρωτεϊνική δομή. Πάντως έχει ακόμη περιθώρια βελτίωσης, καθώς π.χ. δεν τα πάει τόσο καλά με τις πρωτεΐνες των οποίων η δομή επηρεάζεται από αλληλεπιδράσεις με άλλες πρωτεΐνες. Όπως δήλωσε ο εξελικτικός βιολόγος Αντρέι Λούπας του γερμανικού Ινστιτούτου Αναπτυξιακής Βιολογίας Μαξ Πλανκ, τα επόμενα λίγα χρόνια οι ερευνητές θα συνεχίσουν να «τσεκάρουν» οι ίδιοι την ακρίβεια των προβλέψεων του AlphaFold, αλλά μετά θα εξαρτιούνται αποκλειστικά από τους υπολογισμούς της τεχνητής νοημοσύνης. Όπως είπε, η πραγματική επανάσταση θα συμβεί, όταν πλέον οι επιστήμονες θα μπορούν να χρησιμοποιούν μόνο τους υπολογιστές για να προβλέπουν πώς οι πρωτεΐνες αλληλεπιδρούν με άλλα μόρια. «Αυτό θα αλλάξει τελείως το πρόσωπο της ιατρικής», εκτίμησε. Ήδη, για παράδειγμα, ο αλγόριθμος AlphaFold προέβλεψε σωστά τα σχήματα αρκετών πρωτεϊνών του κορονοϊού SARS-CoV-2. Στο μέλλον θα έχει πιθανώς την ικανότητα να προβλέπει ποια από τα χιλιάδες υπάρχοντα φάρμακα προσδένονται σωστά σε αυτές τις πρωτεΐνες, άρα μπορεί να έχουν θεραπευτική δράση, χωρίς να χρειάζεται οι επιστήμονες να κάνουν πανάκριβα και πολύπλοκα πειράματα όπως τώρα. Προς το παρόν, σύμφωνα με το "New Scientist", το BBC και το "Science", οι δημιουργοί του AlphaFold δεν έχουν αποκαλύψει πολλές λεπτομέρειες για το σύστημα τους, αλλά δήλωσαν ότι σύντομα θα κάνουν σχετική επιστημονική δημοσίευση. Η DeepMind δεν έχει ακόμη διευκρινίσει με ποιο τρόπο οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο θα μπορούν να αξιοποιήσουν το νέο σύστημα, αλλά υποσχέθηκε να διασφαλίσει ευρεία πρόσβαση. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/blog-post.html

Έλληνας ο νέος Πρόεδρος του Παγκοσμίου Συνδέσμου Πληροφορικής και Υπηρεσιών Τεχνολογίας. Έλληνας στο τιμόνι του Παγκοσμίου Συνδέσμου Πληροφορικής και Υπηρεσιών Τεχνολογίας (WITSA) για τα επόμενα δύο χρόνια! Πρόκειται για τον κ. Γιάννη Σύρρο, γενικό διευθυντή του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΣΕΠΕ), που προχτές στη συνεδρίαση της Γενικής Συνέλευσης του WITSA εξελέγη πρόεδρος του διεθνούς συνδέσμου. Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο, αποτελείται από μία ομάδα ηγετών - 23 διευθυντές και στελέχη από τέσσερις ηπείρους – ενώ ο κ. Σύρρος είναι ο πρώτος πρόεδρος του WITSA, o οποίος εκλέγεται από την Ευρώπη. Ο WITSA ιδρύθηκε το 1978 και αποτελεί κοινοπραξία 80 συνδέσμων πληροφορικής απ’ όλο τον κόσμο, που σήμερα αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% της παγκόσμιας αγοράς τεχνολογίας. «Η εκλογή μου στη θέση του προέδρου του WITSA αποτελεί μία διεθνή αναγνώριση για το ΣΕΠΕ και το έργο του, αλλά και μία σημαντική διάκριση και ευκαιρία για τη βιομηχανία ψηφιακής τεχνολογίας της χώρας και τεράστια τιμή και ευθύνη για εμένα», σημείωσε ο κ. Σύρρος και πρόσθεσε: «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τρέχουσα κρίση της πανδημίας έφερε στο παγκόσμιο προσκήνιο την αναγκαιότητα της αξιοποίησης της ψηφιακής τεχνολογίας σε κάθε τομέα της οικονομίας, σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Πιστεύω ότι μπορούμε να κάνουμε πολύ περισσότερα. Για το μέλλον μας, για τις πατρίδες μας, για το ρόλο της τεχνολογίας στην παγκόσμια οικονομία, για τον καθένα από εμάς». Η πρόεδρος του ΔΣ του ΣΕΠΕ, κυρία Γιώτα Παπαρίδου, με αφορμή την εκλογή του γενικού διευθυντή του Συνδέσμου στην προεδρία του WITSA, τόνισε ότι «είναι ιδιαίτερη τιμή και ευθύνη και για το ΣΕΠΕ» και αποτελεί μία μεγάλη ευκαιρία να ενδυναμωθεί ακόμη περισσότερο το διεθνές αποτύπωμα του Συνδέσμου και των μελών του». Ταυτόχρονα, με τη συγκεκριμένη εκλογή, λέει η κυρία Παπαρίδου, «θα ενισχυθεί η ψηφιακή εικόνα της χώρας, καθώς είναι ψήφος εμπιστοσύνης στις ψηφιακές δυνατότητες και την αναπτυξιακή προοπτική της βιομηχανίας ψηφιακής τεχνολογίας της Ελλάδας, έναν κλάδο ο οποίος αποτελεί ένα στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία». Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας του WITSA, Δρ. Jim Poisant, δήλωσε ότι «με τόσες πολλές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η βιομηχανία μας σε αυτούς τους ταραγμένους καιρούς, είμαι βέβαιος ότι με την αξιόπιστη ηγεσία και υποστήριξη του κ. Σύρρου, θα συνεχίσουμε να χτίζουμε και να ενισχύουμε τα πολλά επιτεύγματα του WITSA». Ποιος είναι ο νέος πρόεδρος του WITSA Ο Γιάννης Σύρρος, εκπροσωπώντας τον ΣΕΠΕ, έχει υπηρετήσει και στηρίξει τον Παγκόσμιο Σύνδεσμο Πληροφορικής και Υπηρεσιών Τεχνολογίας (WITSA) από διαφορετικές θέσεις ευθύνης για 20 χρόνια, έχοντας διατελέσει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου (2001-2020), αντιπρόεδρος Ευρώπης ) (2012-2018) και αναπληρωτής πρόεδρος από τον Οκτώβριο του 2018. Παράλληλα, είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου βιομηχανίας ψηφιακής τεχνολογίας (DIGITALEUROPE) καθώς και Μέλος του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Πληροφορικής (EITO). Είναι Γενικός Διευθυντής του ΣΕΠΕ από το 2001 και έχει επίσης διατελέσει σύμβουλος για θέματα Κοινωνίας της Πληροφορίας στα υπουργεία Οικονομίας και Οικονομικών, Υγείας και Πρόνοιας, Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και στο υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών. Υπήρξε μέλος της Επιτροπής Κατάρτισης για το σχεδιασμό του Επιχειρησιακού Προγράμματος “Κοινωνία της Πληροφορίας” στο πλαίσιο του Γ’ ΚΠΣ. Επιπλέον, συμμετείχε ως εμπειρογνώμονας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την αξιολόγηση προτάσεων στο πλαίσιο του 5th RTD Framework Programme. Επιπλέον, έχει εργαστεί σε επιχειρήσεις του κλάδου για το σχεδιασμό, ανάπτυξη και υποστήριξη προϊόντων, εφαρμογών και υπηρεσιών Ψηφιακής Τεχνολογίας. https://www.tanea.gr/2020/11/18/science-technology/ellinas-o-neos-proedros-tou-pagkosmiou-syndesmou-pliroforikis-kai-ypiresion-texnologias/

H Κίνα υποστηρίζει ότι εκτόξευσε τον πρώτο δορυφόρο για δοκιμές 6G. Η Κίνα έθεσε επιτυχώς σε τροχιά τον πρώτο δορυφόρο δοκιμών για επικοινωνίες 6G, σύμφωνα με κινεζικά ΜΜΕ. Όπως αναφέρει το CGTN, η εκτόξευση έγινε από το Κέντρο Εκτόξευσης Δορυφόρων Ταϊγιουάν στην επαρχία Σάνξι στις 6 Νοεμβρίου. Ο εν λόγω δορυφόρος ήταν ένας από τους 13 που μετέφερε ο πύραυλος Long March-6. Όπως υποστηρίζεται, θα πραγματοποιήσει δοκιμές τηλεπικοινωνιών terahertz στο διάστημα, προκειμένου να εξεταστεί η αξιοπιστία και η αποτελεσματικότητα της δορυφορικής τεχνολογίας υψηλών ταχυτήτων, που αναμένεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα για τον «διάδοχο» του 5G- το οποίο ακόμα δεν έχει τεθεί σε ευρεία χρήση ανά τον πλανήτη. Όπως σημειώνει το CGTN, το terahertz είναι «ένα είδος ηλεκτρομαγνητικού κύματος με εύρος συχνοτήτων μεταξύ μικροκυμάτων και υπερύθρων», και ο δορυφόρος μεταφέρει εξοπλισμό επικοινωνιών terahertz που «έχει αναπτυχθεί ανεξάρτητα από την Κίνα». Η βιομηχανία τηλεπικοινωνιών είναι ακόμα πολλά χρόνια μακριά από κάποιου είδους συμφωνία ως προς τα χαρακτηριστικά του 6G, οπότε δεν είναι βέβαιο πως η τεχνολογία που δοκιμάζεται θα είναι αυτή που θα καταλήξει στο τελικό 6G. Πάντως, όπως υποστηρίζεται, τα κύματα terahertz υψηλών συχνοτήτων είναι ικανά να επιτύχουν ταχύτητες μετάδοσης δεδομένων πολύ μεγαλύτερες από αυτές του 5G. Όπως αναφέρει το BBC, ο δορυφόρος μεταφέρει επίσης τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί για πρόληψη δασικών πυρκαγιών και παρατήρηση καλλιεργειών. https://www.naftemporiki.gr/story/1656025/h-kina-upostirizei-oti-ektokseuse-ton-proto-doruforo-gia-dokimes-6g

Οι κβαντικοί υπολογιστές έρχονται για να τα αλλάξουν όλα… Η επιστήμη των κβαντικών υπολογιστών θεωρείται ως το… Άγιο Δισκοπότηρο της Πληροφορικής για το όχι και τόσο μακρινό μέλλον. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρουν οι αναλυτές του κόσμου της τεχνολογίας, τα τμήματα Πληροφορικής των επιχειρήσεων θα πρέπει να είναι προετοιμασμένα για τις μεγάλες αλλαγές που αναμένεται να έρθουν από την σταδιακή υιοθέτηση των κβαντικών υπολογιστών στην εργασιακή τους πραγματικότητα. Μπορεί να απέχουμε ακόμα χρονικά από τη στιγμή που η χρήση των κβαντικών υπολογιστών θα γίνει κοινός τόπος, αλλά δεν θα πρέπει -σύμφωνα πάντα με τους ειδικούς- να θεωρούμε ότι η χρονική απόσταση αυτή είναι τεράστια. Το σημείο στο οποίο φαίνεται να υπάρχει σύμπλευση απόψεων των ειδικών είναι ως προς το ότι το πεδίο της Πληροφορικής θα είναι τόσο διαφορετικό μετά την εκτεταμένη χρήση των κβαντικών υπολογιστών που διαδικασίες χρονοβόρες του σήμερα θα θεωρούνται διεργασίες δευτερολέπτων στη νέα εποχή. Η συμβουλή όσων ασχολούνται με το θέμα προς τους υπεύθυνους των τμημάτων Πληροφορικής των επιχειρήσεων είναι ότι θα πρέπει να ξεκινήσουν από τώρα την προετοιμασία τους για τη νέα εποχή που θα έρθει, καθώς αυτή θα είναι εξόχως διαφορετική από τη σημερινή. Έχουν γίνει κάποιες εφαρμογές της κβαντικής επιστήμης σε υπολογιστικά συστήματα από εταιρείες και πανεπιστημιακά ιδρύματα και τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά πολλά υποσχόμενα. Σχετική και εκτενής αναφορά του ZD Net στις πρώτες διατάξεις κβαντικών υπολογιστών δείχνει ότι τα οφέλη είναι πολλά και η νέα εποχή προ των πυλών. Η μεγάλη διαφορά ενός κβαντικού υπολογιστή σε σχέση με ένα συμβατικό σύστημα είναι πως εδώ δεν υπάρχει μόνο η δεδομένη τιμή 0 και 1 του δυαδικού συστήματος, αλλά τα qubits, όπως ονομάζονται οι μονάδες της πληροφορίας, μπορούν να παίρνουν ταυτόχρονα και τις δύο τιμές, αυξάνοντας κατακόρυφα τις υπολογιστικές δυνατότητες. Με την ίδια λογική, μπορούν να εφαρμόζονται κβαντικοί αλγόριθμοι, οι οποίοι να τρέχουν στην ίδια μονάδα του χρόνου. Βεβαίως, δεν θα πρέπει κανείς να θεωρήσει ότι δεν υπάρχουν και προβλήματα, καθώς αυτές οι υπολογιστικές διατάξεις δεν είναι ακόμα τόσο σταθερές, επομένως είναι αρκετά αυτά που πρέπει να γίνουν ακόμα. Απλώς, τα στοιχεία μαρτυρούν ότι σε μερικά έτη από τώρα θα δούμε το πεδίο της εφηρμοσμένης Πληροφορικής να μεταλλάσσεται. https://www.naftemporiki.gr/story/1655434/oi-kbantikoi-upologistes-erxontai-gia-na-ta-allaksoun-ola