Δροσος Γεωργιος

O τεχνολογικά και γενετικά αναβαθμισμένος άνθρωπος – Τα ηθικά διλήμματα. «Θα μπορείς να σερφάρεις στο Ίντερνετ με το μυαλό σου. Να χρησιμοποιείς βιονικούς βραχίονες, βιονικά πόδια και μάτια. Θα ενισχύσεις το οργανικό ανοσοποιητικό σου σύστημα με ένα βιονικό και θα αναθέτεις ολοένα περισσότερες αποφάσεις σε αλγόριθμους, που σε ξέρουν καλύτερα από ό,τι γνωρίζεις τον εαυτό σου». Σε μια περίοδο που η Covid-19 αλλάζει άρδην τα δεδομένα, με τεράστια τη συμβολή της τεχνολογίας, η παλαιότερη αυτή εκτίμηση του καθηγητή και συγγραφέα Γιουβάλ Νόα Χαράρι εντάσσεται στη μεγάλη συζήτηση για την εξέλιξη του ανθρώπου και τον λεγόμενο «μετανθρωπισμό»: το κίνημα που υποστηρίζει ότι ο Homo Sapiens ήδη μετασχηματίζεται, ενισχύοντας τη διάνοια και τη φυσιολογία του με τεχνολογικά ενθέματα και μέσω της γενετικής, κάτι που δεν αποκλείεται να γίνει πολύ μαζικότερο στις επόμενες δεκαετίες. Ήδη, το biohacking -η προσπάθεια βελτίωσης φυσικών και γνωστικών επιδόσεων του ατόμου με τη βοήθεια της επιστήμης και της τεχνολογίας- είναι γεγονός σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ενώ η αναζήτηση της φράσης «biohacking companies» (εταιρείες βιολογικού χάκινγκ) στο Google «επιστρέφει» 2.130.000 αποτελέσματα. Mάλιστα, σε γνωστή ιστοσελίδα επιχειρηματικών αγγέλων, υπάρχει λίστα 570 επενδυτών, που ενδιαφέρονται να χρηματοδοτήσουν νεοφυείς επιχειρήσεις στον χώρο του biohacking. O «επαυξημένος» άνθρωπος Δεν είναι όμως μόνο η βελτιστοποίηση των ανθρώπινων επιδόσεων, που «εμπνέει» τους οπαδούς του μετανθρωπισμού. Μιλούν ακόμα και για κατάργηση του θανάτου. Όχι σύντομα όμως, για αυτό εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην κρυογονική, ώστε να δώσουν στην επιστήμη και την τεχνολογία τον χρόνο να πετύχουν την κατάργηση της …ημερομηνίας λήξης. Μεταξύ άλλων, ο Αμερικανός επιστήμονας και επιχειρηματίας Ray Kurzweil, ο πρωτοπόρος της νανοτεχνολογίας Eric Drexler και ο ιδρυτής της PayPal, Peter Thiel, έχουν κατά καιρούς εκφράσει την επιθυμία διατήρησης των σωμάτων τους …στην ψύξη, ώστε να «ξυπνήσουν» στη νέα αυτή εποχή. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον Guardian, έχουν δημιουργηθεί τέσσερις εγκαταστάσεις κρυογονικής, τρεις στις ΗΠΑ και μία στη Ρωσία. Η μεγαλύτερη είναι η Alcor (Αριζόνα), που μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι και 100 «ασθενείς» και έχει χαρακτηριστεί ως «το μέρος όπου φιλοξενούνται τα πτώματα των αισιόδοξων». Παρότι η τεχνολογική εξέλιξη ήδη βελτιώνει τον άνθρωπο και παρόλο που η επιχειρηματικότητα σπεύδει να επιβιβαστεί στο τρένο του μετανθρωπισμού, προς το παρόν ο «επαυξημένος άνθρωπος» (augmented human) κι η κατάργηση του θανάτου δεν είναι παρά σενάρια. Το ΑΠΕ-ΜΠΕ συζήτησε αυτά τα σενάρια με τον επικεφαλής της Έδρας της UNESCO για το Μέλλον, δρα Επαμεινώνδα Χριστοφιλόπουλο, αναπληρωτή προέδρου της Ομάδας Στρατηγικών Προβλέψεων και Προοπτικής Διερεύνησης της ελληνικής κυβέρνησης και την καθηγήτρια Σύγχρονης, Νεότερης Φιλοσοφίας και Βιοηθικής, Σταυρούλα Τσινόρεμα, διευθύντρια του Εργαστηρίου Βιοηθικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ψάχνοντας στα περιθώρια «Ο μετανθρωπισμός περιλαμβάνει διάφορες έννοιες, όπως το biohacking -ήδη τάση στην Αμερική, όπου πολλοί άνθρωποι βάζουν μικρά εμφυτεύματα στο σώμα τους, όπως μαγνήτες στα δάχτυλα των χεριών ή εσωτερικά ηχεία- και η κρυοσυντήρηση» λέει ο δρ Χριστοφιλόπουλος και προσθέτει: «Για να αρχίσεις να βλέπεις τις τάσεις του μέλλοντος, που σήμερα είναι «στην πολλή αρχή», χρειάζεται να ψάξεις στα περιθώρια. Στα περιθώρια της επιστήμης, της τέχνης, της μόδας, στην υποκουλτούρα. Το mainstream (η κυρίαρχη τάση) βρίσκεται μπροστά σου, ενώ το καινούργιο αρχίζει περιφερειακά. Φαίνεται λοιπόν πως, περιφερειακά, αυτό είναι κάτι που άρχισε να συμβαίνει. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των μελλοντολόγων, σε μερικές δεκαετίες δεν αποκλείεται να έχουμε τον «επαυξημένο άνθρωπο», με τεχνολογικά εμφυτεύματα, εξωσκελετούς που τον βοηθούν να καταφέρνει πράγματα πολύ πάνω από τις βιολογικές του δυνατότητες και ψηφιακά γυαλιά με κάθε είδους πληροφορίες» σημειώνει, παραθέτοντας -μεταξύ άλλων- το παράδειγμα του «Magic Leap» ενός φορετού (wearable) χωρικού υπολογιστή, που συγχωνεύει φυσικό και ψηφιακό κόσμο. Το μειονέκτημα του «απλού» ανθρώπου Τι μπορεί να σημαίνει όλο αυτό για την ίση πρόσβαση των ανθρώπων σε ευκαιρίες; «Είναι βέβαιο ότι αν όλο αυτό γίνει mainstream, το να μείνεις «απλός» άνθρωπος σημαίνει πως θα μειονεκτείς σε σχέση με τον αναβαθμισμένο, με επίπτωση στη δουλειά σου, τη δημιουργικότητά σου και τον ίδιο τον τρόπο που αντιλαμβάνεσαι τον εαυτό σου. Χρειάζονται προφανώς ασφαλιστικές δικλείδες, αλλά όποιους κανόνες και να βάλεις, πάντα θα έρχονται εκ των υστέρων, γιατί η τεχνολογία προχωράει ταχύτατα και, κανονιστικά, δεν μπορείς να αποκλείσεις εκ προοιμίου μεγάλες δυνατότητες, όπως, π.χ., το να βοηθήσεις με έναν εξωσκελετό χιλιάδες ανθρώπους που είναι καθηλωμένοι σε αναπηρικό αμαξίδιο. Οι κυβερνήσεις δεν έχουν τις αναγκαίες δομές, ώστε να δρουν προληπτικά σε τέτοια θέματα, αλλά είναι απαραίτητο να δημιουργούν ασφαλιστικές δικλείδες». Πόσο πιθανό είναι να δούμε όντως μια κοινωνία με αναβαθμισμένους ανθρώπους; «Προφανώς όλα αυτά είναι σενάρια και για αυτό όλα είναι υπό αίρεση. Επιπλέον, στον δρόμο της τεχνολογίας και της καινοτομίας οι αστάθμητοι παράγοντες είναι πολλοί. Δεν μπορείς να προβλέψεις το μέλλον με γραμμικό τρόπο» λέει, ξεκαθαρίζοντας πως δεν υπάρχει ρητή απάντηση στο ερώτημα. Χειραγωγώντας την ανθρώπινη φύση ερήμην του χειραγωγηθέντος Ο άνθρωπος ανέκαθεν βελτίωνε τον εαυτό του με τη βοήθεια της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ακόμα και τα γυαλιά μυωπίας είναι μια τέτοια βελτίωση. Γιατί λοιπόν η περαιτέρω βελτίωσή του αποτελεί σήμερα κοινωνικό και ηθικό θέμα; Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η διευθύντρια του Εργαστηρίου Βιοηθικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Σταυρούλα Τσινόρεμα, η διαφορά είναι ότι πλέον έχουμε τη δυνατότητα να χειραγωγήσουμε γενετικά την ανθρώπινη φύση, να παρέμβουμε στο ανθρώπινο γονιδίωμα και να το τροποποιήσουμε οριστικά και αμετάκλητα. Το ηθικό ερώτημα είναι, λέει, κατά πόσον αυτό είναι θεμιτό, πέραν της επέμβασης για θεραπευτικούς σκοπούς, δηλαδή για την πρόληψη σοβαρών γενετικών παθήσεων. «Αυτός στου οποίου το γονιδίωμα θα έχουμε παρέμβει, δεν μπορεί να αλλάξει αυτό που εμείς έχουμε τροποποιήσει πριν από τη γέννησή του. Μέχρι σήμερα διάφορες παρεμβάσεις στην ανθρώπινη φύση είναι δυνητικά αναστρέψιμες, η γενετική δεν θα είναι. Φυσικά, εν πολλοίς, οι βελτιωτικές γενετικές επεμβάσεις είναι απλώς σενάρια. Σενάρια που χρειαζόμαστε όμως, για να στοχαστούμε το ηθικό όριο στον τρόπο που πράττουμε σήμερα» υπογραμμίζει. Η ελευθερία υπό όρους ισότητας, οι άνθρωποι-εργαλεία κι η απώλεια της ηθικής ευθύνης Κι αν αυτά τα σενάρια επαληθεύονταν και ζούσαμε σε μια κοινωνία, στην οποία κάποιοι θα είχαν γενετικά ή μηχανικά χειραγωγηθεί; «Τότε θα ετίθετο σε κίνδυνο η βασική και θεμελιώδης αρχή μέσω της οποίας θέλουμε να αυτοκατανοούμε τις μεταξύ μας σχέσεις: η ελευθερία υπό όρους ισότητας. Θα υπήρχαν άνθρωποι εργαλειακά τροποποιημένοι από άλλους, π.χ., για μεγαλύτερη μυική δύναμη ή αναβαθμισμένη ικανότητα επίλυσης μαθηματικών προβλημάτων. Αυτό θα απειλούσε βασικές αρχές μιας ελεύθερης, δίκαιης, δημοκρατικής κοινωνικής συμβίωσης. Μια τεράστια δυναμική ώθηση σε αυτήν τη συζήτηση έρχεται από τη συνάντηση της βιοϊατρικής με την τεχνητή νοημοσύνη και τη ρομποτική. Μέσω αυτών έχουμε τη δυνατότητα παρέμβασης και μετά τη γέννηση του ανθρώπου, πχ, με τσιπ στον εγκέφαλο ή ενθέματα, που, για ορισμένους, θα μπορούσαν να ρυθμίζουν ακόμα και την ηθική συμπεριφορά, ώστε ο άνθρωπος να δρα πάντα με ηθικό, κοινωνικά αποδεκτό τρόπο. Τότε όμως θα χάναμε το υπόβαθρο της ηθικής μας ευθύνης, του να ασκούμε την ελευθερία μας και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για αυτήν. Από μια κοινωνία ανθρώπων, που νοούνται ως ελεύθεροι και ίσοι, άρα υπεύθυνοι ο ένας απέναντι στον άλλον, θα περνούσαμε σε μια κοινωνία «κοινωνικών αυτόματων», πλήρως εργαλειοποιημένων όντων» εξηγεί. Δημοσιότητα, λογοδοσία, βιομηχανική κατασκοπεία Ποιες θα ήταν οι ασφαλιστικές δικλείδες; «Το άπλετο φως της δημοσιότητας ως προς τις επιστημονικές εξελίξεις και την έρευνα, και η δημόσια λογοδοσία των επιστημονικών φορέων απέναντι στην κοινωνία. Η ανθρώπινη πράξη -κι επομένως η επιστημονική πράξη- είναι σαν τον Ιανό. Κάθε χρήση φέρει μέσα της την κατάχρηση. Χρειάζεται λοιπόν να εμποδιστεί η κατάχρηση, μέσα από την άπλετη δημοσιότητα και την υπεύθυνη, δημόσια λογοδοσία. Πρωτίστως, οι χρηματοδοτικές πηγές της έρευνας δεν πρέπει ποτέ να είναι κρυφές, ενώ η δημοκρατική Πολιτεία οφείλει να ελέγχει τους θεσμούς της επιστήμης με τρόπο που να συμβάλλει στο κοινό αγαθό και να εξασφαλίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών» λέει. Πόσο πρόθυμες, όμως, θα ήταν να αποκαλύψουν την έρευνά τους μεγάλες επιχειρήσεις, που επενδύουν δισεκατομμύρια σε αυτή και είναι λογικό να φοβούνται τη βιομηχανική κατασκοπεία; «Ευλόγως η επιχείρηση μπορεί να έχει θεμιτό συμφέρον. Εδώ χρειάζεται οριοθέτηση ως προς το πού τελειώνει η αξίωση της δημοσιότητας και πού αρχίζει το θεμιτό συμφέρον τού να μην μοιράζεται ερευνητικά δεδομένα. Το θεμιτό συμφέρον πρέπει να προστατεύεται. Χρειάζεται λοιπόν να εξετάσουμε τρόπους, ώστε να εναρμονίζονται και να συν-ισχύουν το θεμιτό συμφέρον με τις αρχές της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Στο σημείο αυτό μπορούν να συμβάλουν τόσο η νομική επιστήμη, όσο και η ηθική φιλοσοφία και η βιοηθική, καθώς η ηθική και το δίκαιο συνδέονται, και το δίκαιο αποτελεί και καταστάλαγμα ηθικών προβληματισμών» υπογραμμίζει. Δεν μπορούμε να καταργήσουμε τον θάνατο Οι οπαδοί του μετανθρωπισμού ευαγγελίζονται και κατάργηση του θανάτου. Αν ο φόβος του θανάτου καταργηθεί, πώς θα επηρεαστούν κοινωνίες, φιλοσοφία, θρησκείες, ιδεολογίες και ο ίδιος ο τρόπος που ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του; «Όσα ουτοπικά ιδεώδη αυτοτελείωσης και να συλλάβει ο ανθρώπινος νους, το φυσικό όριο του ανθρώπου είναι ο θάνατος. Καταφέρνουμε να τον καθυστερούμε, αλλά όσο και να παρεμβαίνουμε μέσω της επιστήμης και της τεχνολογίας στην επιμήκυνση του ορίου της ανθρώπινης ζωής, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να το καταργήσουμε. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να αποδεχτούμε το τέλος της φυσικής μας ζωής ως τρόπο ένταξης του εαυτού μας στον κόσμο. Να μην περιμένουμε από έναν επιστήμονα ή τεχνολόγο να καταργήσει το φυσικό αυτό όριο, γιατί στο τέλος, αντί για την κατάργηση του θανάτου, μπορεί να οδηγηθούμε σε πολύ επικίνδυνα πειράματα ευγονικής, που καταστρέφουν, αντί να ενισχύουν το ανθρώπινο ευ ζην » καταλήγει. https://physicsgg.me/2021/03/07/o-%cf%84%ce%b5%cf%87%ce%bd%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b3%ce%b5%ce%bd%ce%b5%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b2%ce%b1%ce%b8%ce%bc%ce%b9%cf%83%ce%bc/

Ανακαλύφθηκε ο πιο μακρινός «ραδιοφάρος» στο σύμπαν. Πρόκειται για ένα κβάζαρ που εξέπεμψε ισχυρή ακτινοβολία με τη μορφή ραδιοκυμάτων, τα οποία χρειάστηκαν 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός για να φθάσουν στη Γη. Η ανακάλυψη, με τη βοήθεια του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου (VLT) του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO) στη Χιλή, των αμερικανικών Κεκ της Χαβάης και Very Large Array και άλλων, θα βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα το πρώιμο σύμπαν και τους πρώτους γαλαξίες. Η εκπομπή των ραδιοκυμάτων από το κβάζαρ Ρ172+18, όπως ονομάστηκε, έγινε σε μία εποχή που το σύμπαν είχε ηλικία μόνο 780 εκατομμυρίων ετών, περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα από τον προηγούμενο κάτοχο του ρεκόρ. Τα κβάζαρ, τα οποία ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το 1963, είναι υπερβολικά φωτεινά αντικείμενα -από τα πιο λαμπερά στο σύμπαν- που βρίσκονται στο κέντρο ορισμένων γαλαξιών και τροφοδοτούνται από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες. Η μαύρη τρύπα που τροφοδοτεί το πρώιμο κβάζαρ Ρ172+18 εκτιμάται ότι έχει μάζα περίπου 70 φορές μεγαλύτερη από την κεντρική μαύρη τρύπα του δικού μας γαλαξία και 300 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο, ενώ εκπέμπει περίπου 580 φορές περισσότερη ενέργεια από ολόκληρο τον γαλαξία μας. Ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της αστροφυσικής είναι πώς είναι δυνατό να υπήρχαν τόσο μεγάλες μαύρες τρύπες στο πολύ νεαρό σύμπαν. Καθώς η μαύρη τρύπα «καταβροχθίζει» τα περιβάλλοντα αέρια, απελευθερώνεται μεγάλη ποσότητα ενέργειας σε διάφορα μήκη κύματος, η οποία κινείται σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός και επιτρέπει στους επιστήμονες να ανιχνεύσουν το φαινόμενο, ακόμη κι αν απέχει τόσο πολύ στον χώρο και στον χρόνο. Μόνο το 10% των κβάζαρ λάμπουν έντονα στις ραδιοσυχνότητες. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τους Εδουάρδο Μπανάδος του γερμανικού Ινστιτούτου Αστρονομίας Μαξ Πλανκ στη Χαϊδελβέργη και Κιάρα Ματσουκέλι του ESO, που έκαναν τις σχετικές δημοσιεύσεις στα περιοδικά Αστροφυσικής «The Astrophysical Journal» και Αστρονομίας «The Astronomical Journal», αισιοδοξούν ότι μελλοντικά θα βρουν και άλλους πρώιμους «ραδιοφάρους». https://physicsgg.blogspot.com/2021/03/blog-post_60.html

Εντοπισμός πιθανής ηφαιστειακής δραστηριότητας σε εξωπλανήτη. Η τεκτονική δραστηριότητα στη Γη δεν είναι υπεύθυνη μόνο για βουνά και σεισμούς, μα και για τον κύκλο που φέρνει υλικό από το εσωτερικό του πλανήτη στην επιφάνεια και την ατμόσφαιρα, και μετά το μεταφέρει πίσω, κάτω από τον φλοιό της Γης. Ως εκ τούτου, έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των συνθηκών που έκαναν τη Γη κατοικήσιμη. Μέχρι τώρα δεν είχαν βρεθεί σε εξωπλανήτες στοιχεία τεκτονικής δραστηριότητας σε πλήρες πλανητικό επίπεδο. Ομάδα ερευνητών υπό τον Τομπάιας Μέιερ του CSH (Center for Space and Habitability) στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης και με τη συμμετοχή του ETZ Zurich, του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και του ΝCCR PlanetS ανακάλυψαν στοιχεία μοτίβων ροών εντός ενός πλανήτη σε απόσταση 45 ετών φωτός από τη Γη – του LHS 3844b. Τα σχετικά αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο Astrophysical Journal Letters «Η παρατήρηση ενδείξεων τεκτονικής δραστηριότητας είναι πολύ δύσκολη, επειδή συνήθως κρύβονται κάτω από μια ατμόσφαιρα» εξηγεί ο Μέιερ. Ωστόσο πρόσφατα αποτελέσματα έδειξαν πως ο LHS 3844b πιθανότατα δεν έχει ατμόσφαιρα. Λίγο μεγαλύτερος από τη Γη και πιθανότατα αντίστοιχα βραχώδης, είναι σε τροχιά γύρω από το άστρο του σε τόσο μικρή απόσταση που η μία πλευρά του πλανήτη είναι συνεχώς σε φως και η άλλη συνεχώς σε σκοτάδι- όπως η ίδια πλευρά της Σελήνης βλέπει πάντα προς τη Γη. Χωρίς ατμόσφαιρα να προστατεύει από την ακτινοβολία, η επιφάνεια είναι πάντα πολύ θερμή- ικανή να φτάνει μέχρι και 800 βαθμούς Κελσίου στη φωτεινή πλευρά. Στη σκοτεινή πλευρά οι θερμοκρασίες είναι εξαιρετικά χαμηλές- πέφτοντας ακόμα και κάτω από τους 250 βαθμούς Κελσίου. «Σκεφτήκαμε πως αυτή η μεγάλη αντίθεση θερμοκρασίας μπορεί να επηρεάζει τη ροή υλικού στο εσωτερικό του πλανήτη» είπε ο Μάιερ. Για να δοκιμάσουν τη θεωρία τους, οι ερευνητές έκαναν προσομοιώσεις υπολογιστή- και οι περισσότερες έδειξαν ότι υπήρχε μόνο ροή προς τα πάνω στη μια πλευρά του πλανήτη και προς τα κάτω στην άλλη. Ως εκ τούτου, όπως σημειώνει ο Μάιερ, το υλικό έρεε από το ένα ημισφαίριο στο άλλο. Ωστόσο, η κατεύθυνση δεν ήταν πάντα η ίδια. «Με βάση αυτά που έχουμε συνηθίσει στη Γη, θα περίμενε κανείς το υλικό στη θερμή φωτεινή πλευρά να είναι ελαφρύτερο και ως εκ τούτου να ρέει προς τα πάνω και το αντίθετο» είπε άλλος ένας εκ των ερευνητών, ο Νταν Μπόουερ. Ωστόσο κάποιες προσομοιώσεις έδειξαν ακριβώς τις αντίθετες κατευθύνσεις- και αυτό θεωρείται πως οφείλεται στην αλλαγή του ιξώδους με τη θερμοκρασία: Το ψυχρό υλικό είναι πιο άκαμπτο και ως εκ τούτου δεν «θέλει» να καμφθεί, να σπάσει ή να υποχωρήσει στο εσωτερικό. Ωστόσο, το θερμό υλικό ρέει προς το εσωτερικό του πλανήτη. Σε κάθε περίπτωση, τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν πώς μια πλανητική επιφάνεια και το εσωτερικό μπορούν να ανταλλάσσουν υλικό υπό συνθήκες πολύ διαφορετικές από αυτές της Γης. Οι ροές αυτές θα μπορούσαν να έχουν περίεργες συνέπειες: «Σε οποιαδήποτε πλευρά του πλανήτη το υλικό ρέει προς τα επάνω, θα περίμενε κάποιος μεγάλη ηφαιστειακή δραστηριότητα σε αυτή την πλευρά» είπε ο Μπόουερ, προσθέτοντας πως «παρόμοιες βαθιές ροές προς τα πάνω στη Γη προκαλούν ηφαιστειακή δραστηριότητα στη Χαβάη και την Ισλανδία». Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ένα ημισφαίριο με αμέτρητα ηφαίστεια, και ένα χωρίς σχεδόν κανένα. https://physicsgg.blogspot.com/2021/03/blog-post_9.html

Άμπωτη : Η μείωση της στάθμης της θάλασσας οφείλεται σε μετεωρολογικά και αστρονομικά αίτια. Ως ένα φυσιολογικό φαινόμενο, καθόλου πρωτόγνωρο, το οποίο μπορεί να αποδοθεί τόσο σε μετεωρολογικά όσο και αστρονομικά αίτια περιγράφουν οι ειδικοί την υποχώρηση της στάθμης της θάλασσας που παρατηρήθηκε τις τελευταίες ημέρες σε πολλές περιοχές. Όπως εξηγεί ο Βασίλης Καψιμάλης, διευθυντής ερευνών του ινστιτούτου ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, «από τα μέσα του περασμένου Φεβρουαρίου η στάθμη της θάλασσας έχει μειωθεί κατά 40 με 45 εκατοστά σε σχέση με τη συνηθισμένη της θέση». Είναι ένα φαινόμενο, προσθέτει, που εντάσσεται στην ευρύτερη κατηγορία των παλιρροιών, οι οποίες μπορεί να είναι είτε αστρολογικές είτε μετεωρολογικές. «Στο φαινόμενο που βιώνουμε αυτήν την περίοδο, η αστρονομική παλίρροια συμμετέχει πολύ λίγο, με ένα ποσοστό της τάξης των 10 εκατοστών. Τα υπόλοιπα 30 είναι μετεωρολογικής προέλευσης» αναφέρει. Τα υψηλά βαρομετρικά πιέζουν τη στάθμη της θάλασσας Ειδικότερα, τα υψηλά βαρομετρικά συστήματα που υπάρχουν αυτήν την περίοδο πάνω από την ανατολική Μεσόγειο πιέζουν τη στάθμη της θάλασσας. «Σύμφωνα με τις μετρήσεις μας ένα μιλιμπάρ πίεσης κατεβάζει κατά περίπου ένα εκατοστό τη στάθμη της θάλασσας, κάτι που σημαίνει πως σε ένα διάστημα δεκαπέντε ημερών τα υψηλά βαρομετρικά μειώνουν τη στάθμη κατά δέκα περίπου εκατοστά» σημειώνει ο κ. Καψιμάλης, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Αν δεν υπάρχουν ισχυροί άνεμοι που να ωθούν τις θαλάσσιες μάζες από τη μία περιοχή στην άλλη ώστε να έχουμε και από αυτήν την αιτία μείωση της στάθμης, τότε θα πρέπει να ερευνήσουμε πού οφείλεται το υπόλοιπο της μείωσης». Οι σχετικές μετρήσεις δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Η εμπειρία των τελευταίων χρόνων ωστόσο έχει δείξει πως πιθανότατα πρόκειται για μετακινήσεις θαλάσσιων μαζών από τον χώρο της βορειοανατολικής λεκάνης της Μεσογείου προς νότιο και δυτική Μεσόγειο. «Πρόκειται για ένα πρόσκαιρο φαινόμενο διάρκειας συνήθως 30 έως 45 ημερών μέχρι ότου επανέλθει η στάθμη στο συνηθισμένο της ύψος» σημειώνει. Σύμφωνα με τον κ. Καψιμάλη, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος για τις κατασκευές. Ο ίδιος αποκλείει οποιονδήποτε συσχετισμό με την κλιματική αλλαγή: «Αναμένουμε προς το τέλος του αιώνα να ανεβεί η στάθμη της θάλασσας κατά 60 με 70 πόντους, αλλά δεν είναι αυτή η περίπτωση» τονίζει. Εξίσου κατηγορηματικός είναι και αναφορικά με τη συσχέτιση με γεωλογικά φαινόμενα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 στάθμη της θάλασσας είχε κατεβεί περισσότερο Το σημερινό φαινόμενο εξάλλου είχε παρατηρηθεί και στις αρχές της δεκαετίας του 1990 όταν και η στάθμη της θάλασσας είχε κατεβεί ακόμη περισσότερο. Στο πρόσφατο παρελθόν παραπέμπει και ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς: «Είναι κάποιες περιοχές που παρουσιάζουν τέτοιες ευαισθησίες. Αρκεί μια αναζήτηση στο διαδίκτυο για να βρει κανείς βίντεο από την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Είναι φαινόμενα που παρατηρούνται πριν από τις ισημερίες. Παίζουν ρόλο βέβαια οι ατμοσφαιρικές πιέσεις αλλά και η έλξη που ασκείται ανάμεσα στη Γη, τη Σελήνη και τον Ηλιο. Οι παλίρροιες γενικά είναι της τάξης των 30 με 40 εκατοστών στη χώρα μας. Αλλού είναι πιο έντονες. Υπάρχουν πολλοί παράμετροι που παίζουν ρόλο και κατευθύνουν τις ωκεάνιες πλημμύρες». Σε ανάρτησή του στο Facebook, ο καθηγητής Άκης Τσελέντης, διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, επισημαίνει ότι η πτώση της στάθμης της θάλασσας στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου, που παρατηρείται αυτή την περίοδο, δεν σχετίζεται με πρόδρομα φαινόμενα σεισμού. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, στο διάστημα από 20/2/2021 έως σήμερα παρουσιάστηκαν πολύ υψηλές ατμοσφαιρικές πιέσεις (υψηλό βαρομετρικό) πάνω από το Αιγαίο. Στην Αττική, στο διάστημα 20/2/21 έως σήμερα, η ατμοσφαιρική πίεση αυξήθηκε, πράγμα που σημαίνει μια υποχώρηση της μέσης στάθμης της θάλασσας κατά 0,21 μέτρα. Επίσης, στις 27/2/2021 υπήρξε νέα σελήνη, άρα η εμφάνιση παλιρροιακής συζυγίας (ευθυγράμμιση Ήλιου - Γης - Σελήνης), που έφερε το μεγαλύτερο εύρος της αστρονομικής παλίρροιας και την εμφάνιση της χαμηλότερης θαλάσσιας στάθμης στη φάση της άμπωτης. Παράλληλα, συμπληρώνει, η πτωτική τάση της στάθμης της θάλασσας εξηγείται από την επίδραση των έντονων βόρειων ανέμων που επικράτησαν στην Μεσόγειο κατά το διάστημα 25/2 - 3/3, οι οποίες μετέφεραν μάζες νερού προς τις νότιες ακτές της Μεσογείου, όπου αντίθετα η στάθμη εμφάνισε σχετική άνοδο. Όλοι αυτοί οι παράγοντες, κατά τον ίδιο, προκάλεσαν την οπισθοχώρηση της θάλασσας και την αποκάλυψη τμημάτων του βυθού στη χώρα μας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πτώση της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να είναι προσεισμικό φαινόμενο, επειδή σε περιοχές έντονων τεκτονικών διεργασιών από τις τεκτονικές δυνάμεις «φουσκώνει» ο γήινος φλοιός λίγες μέρες πριν την διάρρηξη και έτσι χαμηλώνει η στάθμη. Όμως, υπογραμμίζει, ότι «δεν ισχύει αυτό στην περίπτωση μας, γιατί το φαινόμενο δεν παρατηρείται σε μία μόνο θέση, αλλά σε όλη την Ελλάδα. Το έλεγξα σε συγκεκριμένες θέσεις που παρατηρήθηκε αυτό το φαινόμενο με δορυφορικές παρατηρήσεις και δεν βρήκα καμία παραμόρφωση του φλοιού. Επομένως, είμαστε σίγουροι ότι δεν έχει να κάνει με πρόδρομα φαινόμενα». https://physicsgg.blogspot.com/2021/03/blog-post_98.html

Άποφις: Ο μετεωρίτης πέρασε με ασφάλεια μακριά από τη Γη - Θα επιστρέψει όμως το 2029. Χωρίς προβλήματα πέρασε ο αστεροειδής Άποφις δίπλα από τη Γη κι αναμένεται να επιστρέψει το 2029.Ο διαστημικός βράχος των 340 μέτρων, που αν ω μη γένοιτο πέσει στη Γη θα προκαλέσει καταστροφικό συμβάν (ELE) περιέχει σίδηρο και νικέλιο και έχει το σχήμα φυστικιού. Πραγματοποιεί μία πλήρη τροχιά γύρω από τον Ήλιο κάθε 11 μήνες περίπου και εχθές πέρασε 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από Γη. Όταν εντοπίστηκε το 2004, οι πρώτες εκτιμήσεις έδειχναν πως υπήρχε μεγάλη πιθανότητα σύγκρουσης με τη Γη, περισσότερες παρατηρήσεις όμως έδειξαν πως κάτι τέτοιο είναι απίθανο. Πλέον προβλέπεται πως το 2029, ο Άποφις θα περάσει σε απόσταση 31.900 χιλιομέτρων από τη Γη. Απόσταση ασφαλείας μεν, αλλά αρκετά κοντά για να περάσει ανάμεσα από τη Γη και τη Σελήνη, οι οποίες απέχουν μεταξύ τους 384.400 χιλιόμετρα. Είναι επίσης η απόσταση που βρίσκονται αρκετά διαστημικά σκάφη σε τροχιά. https://www.pronews.gr/epistimes/diastima/968615_apofis-o-meteoritis-dolofonos-perase-me-asfaleia-makria-apo-ti-gi-tha

Αστεροειδής στο μέγεθος του Λυκαβηττού προσπερνά τη Γη (αλλά θα επιστρέψει) Την ώρα που μάλλον θα κοιμάστε στις 03.15 τα ξημερώματα του Σαββάτου, ένας διαστημικός βράχος σε μέγεθος λόφου θα προσπερνά τη Γη σε ασφαλή απόσταση, πριν ξαναπεράσει απειλητικά κοντά σε ακριβώς οκτώ χρόνια. Πρόκειται για τον αστεροειδή Άποφι, ο οποίος προκάλεσε ανησυχία όταν ανακαλύφθηκε το 2004, με τους πρώτους υπολογισμούς της τροχιάς του να δείχνουν ότι υπήρχε πιθανότητα 3% να χτυπήσει τη Γη στις 13 Απριλίου 2019. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτό δεν θα συμβεί, οπότε ησυχάστε. Ο Άποφις (Apophis), με διάμετρο γύρω στα 300 μέτρα (συγκριτικά ο λόφος του Λυκαβηττού έχει ύψος 227 μέτρα αλλά μεγαλύτερη διάμετρο) θα περάσει το Σάββατο σε απόσταση περίπου 15 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, πάνω από 40 φορές πιο μακριά από τη Σελήνη. Στην αρχαία Αίγυπτο, η θεότητα του Άποφι είχε μορφή φιδιού (Wikimedia Commons) «Είναι κάτι που συμβαίνει περίπου μία φορά στα 1.000 χρόνια, οπότε προφανώς προσελκύει μεγάλο ενδιαφέρον» είπε στο Space.com η Μαρίνα Μπρόζοβιτς του Εργαστηρίου Αεριώθησης (JPL) της NASA στην Καλιφόρνια. Η NASA θα χρησιμοποιήσει διαστημικά ραντάρ για να παρακολουθήσει τη διέλευση, αν και πρόσφατα έχασε το καλύτερο όργανό της, το ιστορικό αλλά γερασμένο ραδιοτηλεσκόπιο του Αρεσίμπο, το οποίο κατέρρευσε τον Δεκέμβριο και είναι απίθανο να ανακατασκευαστεί. Το Αρεσίμπο «ήταν το ισχυρότερο ραντάρ στον πλανήτη και η απώλεια δεν μπορεί να αντισταθμιστεί. Παρόλα αυτά θα συλλέξουμε καλά δεδομένα» σχολίασε η Μπρόζοβιτς, η οποία ειδικεύεται στα διαστημικά ραντάρ. Ήδη όμως η πορεία του αστεροειδή έχει υπολογιστεί με αρκετή ακρίβεια, τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια –όσο πιο μακριά προχωρούν οι εκτιμήσεις στο μέλλον, το περιθώριο αβεβαιότητας αυξάνεται όλο και περισσότερο. Στις 13 Απριλίου 2029, ο Άποφις θα ξαναπεράσει σε απόσταση μόλις 32.0000 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης, περίπου το ύψος όπου κινούνται οι γεωστατικοί δορυφόροι. Θα χρειαστεί μόλις μια ώρα για να διασχίσει τον Ατλαντικό και να χαθεί ξανά στο διάστημα, για να συνεχίσει το ταξίδι του γύρω από τον Ήλιο. Οι φόβοι ενδεχόμενης πρόσκρουσης αρχικά μετατέθηκαν από το 2029 2036 και μετά στο 2068 –έτος για το οποίο δεν έχει αποκλειστεί οριστικά η πιθανότητα πρόσκρουσης. Σε περίπτωση που έπεφτε στη Γη, το γιγάντιο αντικείμενο από πετρώματα και μέταλλο θα αρκούσε για να καταστρέψει μια μεγάλη πόλη. Είναι εξάλλου εκατοντάδες έως χιλιάδες φορές μεγαλύτερο από τον αστεροειδή που εξερράγη πάνω από το Τσλιαμπίνσκ της Ρωσίας το 2013 (η διάμετρός του εκτιμάται στα 20 μέτρα) ή το αντικείμενο που ισοπέδωσε ένα ολόκληρο δάσος στην Τουνγκούσκα της Σιβηρίας το 1908 (με εκτιμώμενη διάμετρο μερικών δεκάδων μέτρων). Η αρχική ανησυχία για ενδεχόμενη πρόσκρουση είχε εμπνεύσει το όνομα του Άποφι, μια αιγυπτιακή θεότητα την οποία η NASA περιγράφει ως «δαινονικό όφι που ενσάρκωνε το κακό και το χάος». https://www.in.gr/2021/03/05/b-science/space/asteroeidis-sto-megethos-tou-lykavittou-prosperna-ti-gi-alla-tha-epistrepsei/

Πύραυλος Starship της SpaceX κατάφερε να προσγειωθεί και μετά εξερράγη. Επιτυχής φάνηκε να είναι η πιο πρόσφατη προσπάθεια προσγείωσης πυραύλου Starship από τη SpaceX- μέχρι που εξερράγη. Την Τετάρτη το Starship υπό τον προσδιορισμό SN10 πραγματοποίησε επιτυχώς την τρίτη δοκιμή πτήσης σε μεγάλο ύψος από τις εγκαταστάσεις στην κομητεία Κάμερον στο Τέξας. Παρόμοια με τις δοκιμές των SN8 και SN9, το SN10 υψώθηκε στον ουρανό με τρεις κινητήρες Raptor, με τον καθένα να κλείνει διαδοχικά πριν ο πύραυλος φτάσει στο υψηλότερο σημείο της πτήσης του (περίπου 10 χλμ). Ακολούθως μπήκε σε θέση επιστροφής για ελεγχόμενη κάθοδο. Τα πράγματα πήγαιναν καλά, με το σκάφος να αλλάζει και πάλι θέση λίγο πριν αγγίξει επιτυχώς την εξέδρα προσγείωσης. Ωστόσο, λίγο μετά, το SN10, σύμφωνα με την εταιρεία, βίωσε μια «μη προγραμματισμένη αποσυναρμολόγηση λίγο μετά την προσγείωση»- παρόλα αυτά η SpaceX τονίζει πως επρόκειτο για μια θαυμάσια ημέρα για τις ομάδες του Starship, δεδομένου πως αυτές οι πτήσεις έχουν σκοπό να «βελτιωθεί η κατανόησή μας και η ανάπτυξη ενός πλήρως επαναχρησιμοποιούμενου συστήματος μεταφοράς, σχεδιασμένου να μεταφέρει πλήρωμα και φορτίο σε μεγάλης διάρκειας διαπλανητικές πτήσεις και να βοηθήσει την ανθρωπότητα να επιστρέψει στη Σελήνη και να ταξιδέψει στον Άρη και παραπέρα». Ήταν η πρώτη φορά που ένα Starship κατάφερε να προσγειωθεί όρθιο. Όπως αναφέρει το Reuters, ο πύραυλος εξερράγη περίπου οκτώ λεπτά μετά την προσγείωσή του, γέρνοντας προς τη μία πλευρά καθώς ένα αυτόματο σύστημα πυρόσβεσης έριχνε νερό σε φλόγες που έκαιγαν ακόμα στη βάση του. Το πλήρες σκάφος θα έχει ύψος 120 μέτρα και προορίζεται να είναι πλήρως επαναχρησιμοποιούμενο, καθιστώντας τις επανδρωμένες αποστολές στο διάστημα υπόθεση ρουτίνας. Οι μεγαλύτεροι και με περισσότερες δυνατότητες Starship προορίζονται να αντικαταστήσουν τους σημερινούς επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους Falcon και τις κάψουλες Dragon της Space X τόσο για επανδρωμένες όσο και μη επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις. Ο τελικός στόχος για τα μακρινά ταξίδια είναι μετά την εκτόξευση του Starship για τη Σελήνη ή τον 'Αρη, ο Super Heavy να επιστρέφει στη Γη για να χρησιμοποιηθεί ξανά. Για τα πιο κοντινά ταξίδια ο Starship θα κάνει μόνος όλη τη δουλειά. Μια πρώτη πτήση του Starship σε τροχιά γύρω από τη Γη σχεδιάζεται για το τέλος του 2021, ενώ για το 2023 έχει ήδη κλείσει θέση ο δισεκατομμυριούχος Ιάπωνα Γιουσάκου Μαεζάβα, προκειμένου να πετάξει για έξι μέρες ως τη Σελήνη μαζί με άλλους οκτώ συνεπιβάτες. Τους επόμενους μήνες θα ακολουθήσουν πολλές ακόμη δοκιμές πτήσης του Starship, καθώς και για πρώτη φορά του Super Heavy. https://www.naftemporiki.gr/story/1699326/puraulosstarshiptisspacexkatafere-na-prosgeiothei-kai-meta-ekserragi

Ανδρομέδα : Θα συγκρουστεί με τον γαλαξία μας και τις δύο κεντρικές μαύρες τρύπες. Οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στα κέντρα του γαλαξία μας και αυτού της Ανδρομέδας είναι καταδικασμένες να «χορεύουν» μεταξύ τους. Οι αστρονόμοι γνωρίζουν από καιρό ότι η Ανδρομέδα βρίσκεται σε πορεία σύγκρουσης με τον γαλαξία μας (SN: 5/31/12). Όμως δεν έχουν γίνει γνωστά πολλά για το τι θα συμβεί στις τεράστιες μαύρες τρύπες που κάθε γαλαξίας φιλοξενεί στον πυρήνα του. Το πιθανότερο σενάριο Νέες προσομοιώσεις αποκαλύπτουν την απόλυτη μοίρα τους. Οι γαλαξίες θα συγκεντρωθούν σε έναν τεράστιο ελλειπτικό γαλαξία – που ονομάζεται «Milkomeda» – σε περίπου 10 δισεκατομμύρια χρόνια. Στη συνέχεια, οι κεντρικές μαύρες τρύπες θα αρχίσουν να περιστρέφονται σε τροχιά μεταξύ τους και τελικά θα συγκρουστούν σε λιγότερο από 17 εκατομμύρια χρόνια αργότερα. Λίγο πριν οι μαύρες τρύπες συντριβούν μεταξύ τους, θα εκπέμπουν κύματα βαρύτητας με τη δύναμη 10 εκατομμυρίων ήλιων (SN: 2/11/16). Οποιοσδήποτε πολιτισμός εντός 3,25 εκατομμυρίων ετών φωτός από εμάς που έχει τεχνολογία ανίχνευσης βαρυτικών κυμάτων ισοδύναμη με τις τρέχουσες ικανότητές μας θα μπορούσε να ανιχνεύσει τη σύγκρουση, εκτιμούν οι ερευνητές. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η Ανδρομέδα πλησιάζει περίπου 116 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, λέει ο Riccardo Schiavi, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης. Τι δείχνουν οι σχετικές προσομοιώσεις ; Χρησιμοποιώντας προσομοιώσεις υπολογιστών που περιλαμβάνουν τη βαρυτική έλξη των δύο σπειροειδών γαλαξιών μεταξύ τους καθώς και την πιθανή παρουσία αερίων και άλλου υλικού μεταξύ τους, ο Schiavi και οι συνεργάτες του έδειξαν πώς θα ξεδιπλωθεί η γαλαξιακή σύγκρουση. Προηγούμενες προσομοιώσεις έχουν δείξει ότι η Ανδρομέδα και ο γαλαξίας μας έχουν προγραμματιστεί για μια σύγκρουση σε περίπου 4 δισεκατομμύρια έως 5 δισεκατομμύρια χρόνια. Ωστόσο, η νέα μελέτη εκτιμά ότι οι δύο γαλαξίες θα περάσουν μεταξύ τους περίπου 4,3 δισεκατομμύρια χρόνια από τώρα και στη συνέχεια θα συγχωνευθούν πλήρως περίπου 6 δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα. Η εκτίμηση της ομάδας για την ημερομηνία συγχώνευσης της Milkomeda «είναι λίγο μεγαλύτερη χρονικά από ό,τι έχουν βρει άλλες ομάδες», λέει ο Roeland van der Marel, αστρονόμος στο Επιστημονικό Ινστιτούτο Διαστημικού Τηλεσκοπίου στη Βαλτιμόρη, ο οποίος δε συμμετείχε στην έρευνα. Ωστόσο, σημειώνει, αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στην αβεβαιότητα στη μέτρηση της ταχύτητας της Ανδρομέδας στον ουρανό. https://www.in.gr/2021/03/05/b-science/space/andromeda-tha-sygkroustei-ton-galaksia-mas-mazi-tis-dyo-kentrikes-mayres-trypes/

Το Perseverance διήνυσε τα πρώτα του 6,5 μέτρα στον Άρη. Το νέο ρομποτικό ρόβερ Perseverance (Επιμονή) της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) έβαλε μπροστά τις μηχανές του και για μισή ώρα διήνυσε τα πρώτα διστακτικά 6,5 μέτρα στον Άρη. Παράλληλα, τράβηξε τις πρώτες φωτογραφίες από τα ίχνη που άφησαν οι τροχοί του στο κοκκινωπό αμμώδες αρειανό έδαφος.Οι μηχανικοί στο Εργαστήριο Αεριώθησης (JPL) της NASA δήλωσαν με ικανοποίηση ότι το εξάτροχο ρόβερ μεγέθους αυτοκινήτου τα καταφέρνει καλύτερα και από τις δοκιμές του στη Γη. Το Perseverance, το οποίο προσεδαφίστηκε στις 18 Φεβρουαρίου στον μεγάλο κρατήρα Γιέζερο, κάποτε αρχαία λίμνη και δέλτα ποταμού, έχει λίγο μεγαλύτερη ταχύτητα από το προηγούμενο αμερικανικό ρόβερ στον Άρη, το Curiosity (Περιέργεια), που ακόμη βρίσκεται εν λειτουργία. Επίσης το νέο ρόβερ είναι σε θέση να διασχίσει μεγαλύτερη απόσταση μέσα σε μια μέρα, γύρω στα 200 μέτρα, επειδή είναι ικανό να αποφεύγει καλύτερα τα διάφορα εμπόδια, όπως μεγάλους βράχους και παγίδες άμμου. Προς το παρόν, οι επιστήμονες της NASA μελετούν τα διαθέσιμα δεδομένα για τη γύρω περιοχή, προκειμένου να αποφασίσουν ποια θα είναι η καλύτερη διαδρομή για το ρόβερ. Η τελική απόφαση τους πιθανώς θα ληφθεί, αφού το μικρό ρομποτικό ελικόπτερο Ingenuity βάρους δύο κιλών πετάξει και κατοπτεύει τη «γειτονιά» του ρόβερ (θα είναι η πρώτη φορά που ένα drone θα πετάξει σε άλλο κόσμο). Προς το παρόν, το ελικοπτεράκι βρίσκεται προσδεμένο κάτω από την «κοιλιά» του ρόβερ. Το Perseverance, το οποίο προγραμματίζεται να διανύσει 15 χιλιόμετρα μέσα στο επόμενο αρειανό έτος (αντιστοιχεί σε περίπου δύο γήινα έτη), είναι το πιο εξελιγμένο κινητό εργαστήριο αστροβιολογίας που έχει σταλεί σε άλλο πλανήτη ή δορυφόρο, με στόχο την αναζήτηση ιχνών μικροβιακής ζωής, χάρη στα πολλά επιστημονικά όργανα, το ρομποτικό βραχίονα και τις υψηλής ανάλυσης κάμερες του. Η περιοχή που προσεδαφίστηκε το διαστημικό όχημα Perseverance ονομάστηκε από τη NASA Οκτάβια Ε. Μπάτλερ (το όνομα αφροαμερικανής συγγραφέως επιστημονικής φαντασίας): «Όταν το @NASAPersevere προσγειώθηκε στον Άρη, όχι μόνο γράψαμε ιστορία, ζήσαμε τα όνειρα των καλλιτεχνών που εμπνέουν τα ταξίδια μας στο διάστημα. Αποδίδοντας φόρο τιμής, οι επιστήμονες της @NASAJPL έδωσαν το όνομα της @OctaviaEButler, τηw πρωτοποριακής συγγραφέως επιστημονικής φαντασία στην περιοχή προσγείωσης του rover». https://physicsgg.me/2021/03/06/%cf%84%ce%bf-perseverance-%ce%b4%ce%b9%ce%ae%ce%bd%cf%85%cf%83%ce%b5-%cf%84%ce%b1-%cf%80%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-65-%ce%bc%ce%ad%cf%84%cf%81%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%ac/

Ο πρώτος υποθαλάσσιος γεωμορφολογικός χάρτης της Σαντορίνης...από άλλο πλανήτη. Ένα πρωτοποριακό για την Ελλάδα χάρτη δημιούργησε μια αμερικανο-ελληνική επιστημονική ομάδα, η πρωτοτυπία του οποίου βρίσκεται στο ότι εφαρμόστηκε η μεθοδολογία της πλανητικής γεωλογίας για τη δημιουργία υποθαλάσσιων γεωμορφολογικών χαρτών για τη Σαντορίνη και τη γύρω περιοχή του Αιγαίου. Εφαρμόζοντας σε υποθαλάσσια δεδομένα της Ελλάδας γεωλογικές μεθόδους χαρτογράφησης που προορίζονται για άλλους πλανήτες, οι ερευνητές δημιούργησαν για πρώτη φορά στη χώρα μας ένα συνδυαστικό γεωμορφολογικό χάρτη, κλίμακας 1:100.000, του χερσαίου και θαλάσσιου ανάγλυφου για το ηφαιστειακό σύμπλεγμα Χριστιανών-Σαντορίνης-Κολούμπου. Επικεφαλής των ερευνητών, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό χαρτογραφίας «Journal of Maps», ήταν η Αλεξάντρα Χαφ της Σχολής Εξερεύνησης της Γης και του Διαστήματος του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Αριζόνας, ενώ από ελληνικής πλευράς η αναπληρώτρια καθηγήτρια Παρασκευή Νομικού του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών. Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Νομικού, «αυτός ο χάρτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση των εκτιμήσεων επικινδυνότητας στη Σαντορίνη, η οποία αποτελεί σημαντικό τουριστικό προορισμό της Ελλάδας και παράλληλα χαρακτηρίζεται ως περιοχή με αυξημένο ηφαιστειακό και σεισμικό κίνδυνο. Παρουσιάζουμε αυτή τη μεθοδολογία ως εργαλείο για τη δημιουργία ομοιόμορφων γεωμορφολογικών χαρτών, οι οποίοι θα βοηθήσουν περαιτέρω στην αξιολόγηση των θαλάσσιων γεωκινδύνων». Οι γεωλογικοί χάρτες είναι θεμελιώδεις για την εκτίμηση των φυσικών κινδύνων, αλλά η ανάπτυξή τους για υποθαλάσσιες περιοχές είναι δύσκολη λόγω της έλλειψης φυσικής πρόσβασης στην περιοχή της μελέτης. Οι υποθαλάσσιοι γεωμορφολογικοί χάρτες χρησιμοποιούνται για να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με το γεωλογικό καθεστώς, αλλά και χωρικές πληροφορίες όσον αφορά τις γεωμορφές, τις σχετικές γεω-επικινδυνότητες και τη διαχείρισή τους. Τέτοιου είδους χάρτες δημιουργούνται από δεδομένα τηλεπισκόπησης, όπως τα ψηφιακά υψομετρικά μοντέλα (DEM), τα οποία όμως παρουσιάζουν περιορισμούς και φραγμούς στην υποθαλάσσια χαρτογράφηση. Οι νέες μέθοδοι πλανητικής γεωλογίας, σύμφωνα με τους ερευνητές, «ικανοποιούν την ανάγκη για μια ομοιόμορφη διαδικασία, η οποία θα θεραπεύει τις προκλήσεις στην υποθαλάσσια γεωμορφολογική χαρτογράφηση. Η υιοθέτηση της διαδικασίας και των λύσεων που περιγράφονται στην παρούσα μελέτη από την επιστημονική κοινότητα, θα επέτρεπε μια σειρά από ομοιόμορφους χάρτες, μια κοινή μεθοδολογία σύνταξης δεδομένων από Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (GIS) και μια καθορισμένη αποτύπωση της υποθαλάσσιας γεωμορφολογίας. Αυτό θα διασφαλίσει την ακεραιότητα των δεδομένων των υποθαλάσσιων γεωμορφολογικών χαρτών, θα ενισχύσει τη μελλοντική επιστημονική έρευνα και θα βελτιώσει τόσο τον εντοπισμό, όσο και την ερμηνεία των θαλάσσιων γεωκινδύνων». Επιπλέον, η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται στην παραγωγή πλανητικών γεωλογικών χαρτών, μπορεί να αξιοποιηθεί ως εργαλείο για την ανάπτυξη μιας σειράς χαρτών, που θα είναι συγκρίσιμοι ανεξάρτητα από το εκάστοτε προσωπικό επεξεργασίας τους, τη μορφοποίηση των δεδομένων, τις τοποθεσίες ή τις κλίμακες. «Οι υποθαλάσσιοι γεωμορφολογικοί χάρτες που παράγονται από την πλανητική μεθοδολογία», σύμφωνα με την κ. Νομικού, «θα αυξήσουν τη βιωσιμότητα του εντοπισμού και της αξιολόγησης των θαλάσσιων γεωκινδύνων, σε περιοχές όπου μέχρι σήμερα έχουν γίνει ελάχιστες ως και καθόλου σεισμικές έρευνες και δειγματοληψίες. Η νέα μέθοδος μπορεί επίσης να μειώσει το κόστος των προτεινόμενων ερευνητικών αποστολών». Επιπλέον, πρόσθεσε, «ο νέος γεωμορφολογικός χάρτης της περιοχής θα αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές επιστημονικές προτάσεις γεωφυσικών αποστολών και, παράλληλα, θα είναι ένα εργαλείο προσέγγισης για την εκπαίδευση του κοινού σχετικά με την αόρατη δραστηριότητα των υποθαλάσσιων ηφαιστείων και ρηγμάτων. Σχεδιάζουμε να εφαρμόσουμε αυτόν τον χάρτη σε εκτιμήσεις φυσικού κινδύνου για τη Σαντορίνη, συμπεριλαμβανομένης της ταξινόμησης των κινδύνων με βάση την απόσταση από ηφαιστειακά κέντρα και επίκεντρα σεισμών». https://physicsgg.blogspot.com/2021/03/blog-post_95.html

Το κυνήγι του αποτυπώματος των πρώτων στιγμών του Σύμπαντος μόλις έγινε πιο περίπλοκο… Το πολωμένο φως που εκπέμπεται από τη γαλαξιακή διαστρική σκόνη λειτουργεί ως πέπλο που συσκοτίζει τις παρατηρήσεις του πρώιμου Σύμπαντος. Η κοσμική ακτινοβολία υποβάθρου (cosmic microwave background, CMB), η «στάχτη» της Μεγάλης Έκρηξης, μας έρχεται στις ίδιες συχνότητες όπως η ακτινοβολία της διαστρικής σκόνης, και είναι πολύ δύσκολο να διαχωριστεί από αυτήν. Μια σημαντική ανακάλυψη για την πολυπλοκότητα αυτού του διαχωρισμού επιτεύχθηκε μόλις, από μια διεθνή συνεργασία επιστημόνων από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (IA-ΙΤΕ) και το Πανεπιστήμιο Κρήτης στην Ελλάδα, το Πανεπιστήμιο Princeton, το Ινστιτούτο Προχωρημένων Μελετών και το Caltech στις ΗΠΑ, και το Πανεπιστήμιο του Όσλο στη Νορβηγία. Η μελέτη, με επικεφαλής τον Δρ. Vincent Pelgrims του ΙΑ-ΙΤΕ, χρησιμοποίησε δεδομένα από την αποστολή Planck του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και από την ακτινοβολία του ουδέτερου υδρογόνου, για να δείξει ότι η πλούσια τρισδιάστατη δομή του διαστρικού αερίου έχει ισχυρή επίδραση στην πόλωση της ακτινοβολίας που παράγεται από τη διαστρική σκόνη…. διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ: https://www.ia.forth.gr/el/decorrelation?fbclid=IwAR0lxkrTo5nTCMz0hOKeZh3w97rlqPZI6rIk1kSXp4TDEIyXabdTSkfj99U https://physicsgg.me/2021/03/04/%cf%84%ce%bf-%ce%ba%cf%85%ce%bd%ce%ae%ce%b3%ce%b9-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b1%cf%80%ce%bf%cf%84%cf%85%cf%80%cf%8e%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%bf%cf%82-%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%80%cf%81%cf%8e%cf%84%cf%89%ce%bd/

Πότε η Γη θα μείνει χωρίς οξυγόνο και γιατί. Μέσα σε περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια, η πλούσια σε οξυγόνο ατμόσφαιρα της Γης θα επιστρέψει σε μια χαμηλή σε οξυγόνο και πλούσια σε μεθάνιο σύνθεση, σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Nature Geoscience. Η ανακάλυψη αυτή υποδεικνύει πως το οξυγόνο της ατμόσφαιρας δεν είναι μόνιμο σε κατοικήσιμους κόσμους, κάτι που δείχνει πράγματα ως προς την αναζήτηση ζωής σε άλλους πλανήτες σαν τη Γη. Μία ένδειξη πιθανής ζωής σε έναν πλανήτη είναι ο εντοπισμός μιας πλούσιας σε οξυγόνο ατμόσφαιρας, καθώς δείχνει την ύπαρξη φυτών και φωτοσύνθεσης. Η παρούσα ατμόσφαιρα της Γης, εξαιρετικά πλούσια σε οξυγόνο, αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της βιόσφαιράς της- ωστόσο η διάρκεια ζωής των βασιζόμενων σε οξυγόνο βιοϋπογραφών στην ατμόσφαιρα της Γης είναι αβέβαιη, ειδικά για το μακρινό μέλλον. Για τους σκοπούς της νέας μελέτης, επιστήμονες του Georgia Tech και του Πανεπιστημίου του Τόχο μελέτησαν τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του ατμοσφαιρικού οξυγόνου της Γης. Ειδικότερα, οι Καζούμι Οζάκι και Κρίστοφερ Ράινχαρντ έφτιαξαν μοντέλα των συστημάτων της Γης, περιλαμβανομένων των κλιματικών, βιολογικών και γεωλογικών διαδικασιών για την εξέταση της χρονικής κλίμακας των ατμοσφαιρικών συνθηκών στη Γη. Όπως διαπίστωσαν, η πλούσια σε οξυγόνο ατμόσφαιρα της Γης θα συνεχίσει να υφίσταται πιθανότατα για άλλο ένα δισεκατομμύριο χρόνια πριν μια ταχεία απο-οξυγόνωση την πάει πίσω στα δεδομένα της πρώιμης Γης, πριν το αποκαλούμενο «Great Oxidation Event» (Μεγάλο Γεγονός Οξείδωσης) περίπου 2,5 δισ. χρόνια στο παρελθόν. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο εντοπισμός του ατμοσφαιρικού οξυγόνου στη Γη θα μπορούσε να είναι δυνατός «μόλις» για το 20%-30% της «ζωής» του πλανήτη μας. Εάν αυτό ισχύει και για άλλους πλανήτες, σημειώνουν, τότε χρειάζονται επιπρόσθετες βιοϋπογραφές στην αναζήτηση για εξωγήινη ζωή. Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του New Atlas, εκτιμάται πως σε περίπου 1,1 δισ. χρόνια από σήμερα τα επίπεδα οξυγόνου θα πέσουν περίπου στο 1% των σημερινών. Ο βασικός λόγος της απο-οξυγόνωσης αυτής, σύμφωνα με τα μοντέλα, είναι ο Ήλιος: Καθώς γηράσκει, το άστρο μας (το οποίο, παρεμπιπτόντως, εκτιμάται πως σε περίπου πέντε δισεκατομμύρια χρόνια θα έχει διασταλεί σε βαθμό που θα «καταπιεί» τη Γη) γίνεται φωτεινότερο και θερμότερο, κάτι που αυξάνει τη θερμοκρασία στην επιφάνεια και διασπά το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Οι παράγοντες αυτοί θα σκοτώσουν τη χλωρίδα του πλανήτη μας, στερώντας τον από την κύρια πηγή οξυγόνου. Εν τέλει, η ατμόσφαιρα θα φτάσει να θυμίζει αυτήν του μακρινού παρελθόντος, πριν από περίπου 2,5 δισ. χρόνια, όταν μικρόβια και αργότερα φυτά άρχισαν να παράγουν οξυγόνο σε μεγάλες ποσότητες, κάτι που άνοιξε τον δρόμο για την εμφάνιση πολυκυτταρικής ζωής. https://physicsgg.me/2021/03/03/%cf%80%cf%8c%cf%84%ce%b5-%ce%b7-%ce%b3%ce%b7-%ce%b8%ce%b1-%ce%bc%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%af%cf%82-%ce%bf%ce%be%cf%85%ce%b3%cf%8c%ce%bd%ce%bf-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b3%ce%b9/

Ανακαλύφθηκε κοντινός, καυτός βραχώδης εξωπλανήτης «υπέρ-Γη» Ευρωπαίοι αστρονόμοι ανακάλυψαν τον καυτό εξωπλανήτη Gliese 486b, μία υπέρ-Γη γύρω από το κοντινό άστρο Gliese 486, έναν ερυθρό νάνο μικρότερο και πιο ψυχρό από τον Ήλιο, σε απόσταση μόνο 26,3 ετών φωτός από τον δικό μας πλανήτη. Ο βραχώδης εξωπλανήτης, ο τρίτος πλησιέστερος που έχει βρεθεί έως τώρα, θεωρείται ιδανικός, σύμφωνα με τους επιστήμονες, λόγω της εγγύτητάς του για την αναζήτηση ατμόσφαιρας σε αυτόν, αν και λόγω της υψηλής θερμοκρασίας του είναι απίθανη η ύπαρξη φιλικών συνθηκών για την ανάπτυξη ζωής. Οι ερευνητές της ισπανο-γερμανικής κοινοπραξίας CARMENES, με επικεφαλής τον πλανητικό επιστήμονα Τρίφον Τριφόνοφ του γερμανικού Ινστιτούτου Αστρονομίας Μαξ Πλανκ στη Χαϊδελβέργη, έκαναν τις παρατηρήσεις τους με διάφορα επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια και τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science». «Ο Gliese 486b δεν μπορεί να είναι κατοικήσιμος, τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που γνωρίζουμε εδώ στη Γη. Δεν είναι, πάντως, αρκετά καυτός για να αποτελεί έναν κόσμο λάβας και μόνο, αλλά η θερμοκρασία του τον καθιστά κατάλληλο για τη μελέτη μίας πιθανής ατμόσφαιρας», δήλωσε ο Τριφόνοφ. Ο Gliese 486b, ίσως, έχει κρατήσει ένα μέρος της αρχικής ατμόσφαιράς του και στην κατάξερη επιφάνειά του μπορεί να υπάρχουν πολλά ηφαίστεια και να ρέουν κάποια ποτάμια λάβας. Ο εξωπλανήτης εκτιμάται ότι χρειάζεται μόνο μιάμιση μέρα για μία πλήρη περιφορά πέριξ του άστρου του (αυτή είναι η διάρκεια του έτους του), σε απόσταση 2,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα από αυτό. Είναι σχεδόν 30% μεγαλύτερος από τη Γη, καθώς η ακτίνα του είναι περίπου 1,3 φορές μεγαλύτερη, ενώ η μάζα του είναι σχεδόν τριπλάσια (2,8 φορές μεγαλύτερη). Η θερμοκρασία της επιφάνειάς του είναι γύρω στους 430 βαθμούς Κελσίου, λίγο χαμηλότερη της Αφροδίτης, ενώ ένας άνθρωπος στην επιφάνειά του θα αισθανόταν μία βαρύτητα 70% ισχυρότερη από τη γήινη. «Αν ο πλανήτης ήταν 100 βαθμούς πιο καυτός, όλη η επιφάνειά του θα ήταν λάβα. Η ατμόσφαιρά του θα αποτελείτο από εξαερωμένα πετρώματα», ανέφερε ο αστροφυσικός Χοσέ Καμπαλέρο του ισπανικού Κέντρου Αστροβιολογίας. Κατά τις τελευταίες δυόμισι δεκαετίες οι αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει περισσότερους από 4.300 εξωπλανήτες, βραχώδεις και μη, από τους οποίους λίγοι έχουν ομοιότητες με τη Γη. Η μεγάλη πρόκληση αναφορικά με τους «γήινους» εξωπλανήτες είναι η χημική ανάλυση μίας πιθανής ατμόσφαιράς τους, κάτι που αναμένεται να καταστεί εφικτό με το υπό εκτόξευση -φέτος- μεγάλο αμερικανικό διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA και το μελλοντικό υπό κατασκευή Υπερβολικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο (ELT) στη Χιλή. Η μελέτη της ατμόσφαιρας του Gliese 486b «μπορεί να τον μετατρέψει στη "στήλη της Ροζέτας" της εξωπλανητολογίας, τουλάχιστον όσον αφορά τους πλανήτες σαν τη Γη», σημείωσε ο Καμπαλέρο, αναφερόμενος στην ανακάλυψη μίας επιγραφής το 1799 που είχε βοηθήσει τους αρχαιολόγους να μεταφράσουν τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά για πρώτη φορά. «Όταν το τηλεσκόπιο James Webb τεθεί σε λειτουργία, σχεδιάζουμε παρατηρήσεις του Gliese 486b. Αισιοδοξούμε ότι σε περίπου δυόμισι έως τρία χρόνια μπορεί να ξέρουμε εάν αυτός ο πλανήτης έχει ατμόσφαιρα ή όχι και, αν ναι, ποια είναι η σύνθεσή της», τόνισε ο Τριφόνοφ. https://physicsgg.blogspot.com/2021/03/blog-post_5.html

Το 2025 ξεκινά η κατασκευή του πρώτου ξενοδοχείου στο διάστημα. Η εταιρεία Orbital Assembly Corporation (OAC), αναπτύσσει το πρώτο διαστημικό ξενοδοχείο στον κόσμο, με την έναρξη των εργασιών κατασκευής να προσδιορίζονται για το 2025. Παράλληλα, να σημειωθεί ότι δεν αποκλείεται ο διαστημικός σταθμός να είναι έτοιμος στις αρχές του 2027, πραγματοποιώντας τροχιά γύρω από τη γη. Με βάση τον προγραμματισμό, το ξενοδοχείο θα διαθέτει εστιατόρια, κινηματογράφο, σπα και δωμάτια για 400 άτομα. Ο διαστημικός σταθμός θα έχει το σχήμα ενός μεγάλου κύκλου και θα περιφέρεται για να δημιουργήσει τεχνητή βαρύτητα, σε επίπεδο παρόμοιο με τη βαρύτητα που εντοπίστηκε στην επιφάνεια της Σελήνης. Οι παροχές του διαστημικού ξενοδοχείου θα παραπέμπουν στις υπηρεσίες που παρέχει ένα κρουαζιερόπλοιο, με θεματικές δυνατότητες για όσους επιλέξουν να ταξιδέψουν. Η κατασκευή θα περιλαμβάνει μια σειρά από μονάδες, που θα συνδέονται με το εξωτερικό του περιστρεφόμενου δακτυλίου. Μερικοί απ’ αυτούς θα μπορούσαν να πουληθούν στη NASA και την ESA γα διαστημική έρευνα. Με επαναχρησιμοποιημένα υλικά η κατασκευή Μέχρι στιγμής, η εταιρεία δεν έχει αποκαλύψει ούτε το κόστος της κατασκευής, ούτε το κόστος της διαμονής, αν και η OAC υποστηρίζει ότι οι κατασκευές της κοστίζουν λιγότερο, λόγω των επαναχρησιμοποιημένων οχημάτων εκτόξευσης, όπως το SpaceXFalcon 9 ή το μελλοντικό Starship. Ο διαστημικός σταθμός θα αποτελείται από μία σειρά δακτυλίων, με έναν αριθμό από σεληνακάτους να συνδέεται στο εξωτερικό τους μέρος. Ορισμένοι δακτύλιοι θα λειτουργήσουν από το Gateway Foundation και θα χρησιμοποιούνται για τα πληρώματα, τον αέρα, το νερό και την παροχή ενέργειας. Επίσης, θα υπάρχει γυμναστήριο, κουζίνα, εστιατόριο, μπαρ και άλλες εγκαταστάσεις για όσους θελήσουν να παραμείνουν στον σταθμό μακροπρόθεσμα. Οι άλλες σεληνάκατοι θα πωληθούν ή θα ενοικιαστούν σε ιδιωτικές εταιρείες και κυβερνήσεις. Πώς θα είναι οι μονάδες Για παράδειγμα, οι άνθρωποι θα μπορούν να αγοράσουν μία μονάδα 20x12 μέτρα για ιδιωτική βίλα ή πολλές μονάδες, για να δημιουργήσουν ξενοδοχείο με σπα, κινηματογράφο κλπ. Από την πλευρά τους, κυβερνητικές υπηρεσίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τον σταθμό για να φιλοξενήσουν μέλη της επιστημονικής κοινότητας ή ως εκπαιδευτικό κέντρο για αστροναύτες που ετοιμάζονται να πάνε στον Άρη. ​Πάντως η ιδέα για η δημιουργία ενός διαστημικού σταθμού σε τροχιά γύρω από έναν κεντρικό, κυκλικό τροχό ανάγεται στις πρώτες ημέρες των διαστημικών ταξιδιών και ανήκει στον Wernher von Braun, αρχιτέκτονα του προγράμματος Apollo της NASA. Η εταιρεία OAC, ιδρύθηκε το 2018, με στόχο να θέσει σε λειτουργία το πρόγραμμα μέχρι το 2027. Αν τα καταφέρει, τότε θα είναι το μεγαλύτερο αντικείμενο που έχει κατασκευάσει άνθρωπος και θα σταλεί στο διάστημα. Παράλληλα, το διαστημικό σκάφος, μαζί με μελλοντικά πλήρως επαναχρησιμοποιούμενα διαστημόπλοια, θα καταστήσουν βιώσιμο τον σταθμό, αφού θα επιτρέπει τακτικές και γρήγορες συνδέσεις με τη Γη. Τι θα περιλαμβάνουν οι 24 ενσωματωμένες μονάδες Η ομάδα κατασκευής περιλαμβάνει βετεράνους της NASA, πιλότους, μηχανικούς και αρχιτέκτονες. Κάθε μία από τις 24 ενσωματωμένες μονάδες θα έχουν μήκος 20 μέτρων και 12 μέτρα πλάτος, ενώ θα έχουν διαφορετικές λειτουργίες, από ξενοδοχεία έως κινηματογράφοι. Η εταιρεία αναμένει επίσης ότι θα δημιουργήσει σαλόνια, χώρους συναυλιών, μπαρ, βιβλιοθήκες, γυμναστήρια και σπα, δηλαδή όσα διαθέτει ένα κρουαζιερόπλοιο, ωστόσο το συγκεκριμένο θα ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο κάθε 90 λεπτά. Στην αρχή, η ομάδα σχεδιάζει να δοκιμάσει την ιδέα με ένα πολύ μικρότερο σταθμό πρωτότυπης κλίμακας και μια εγκατάσταση μικροβαρύτητας, παρόμοια με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Ο ιδρυτής της Gateway Foundation Τζον Μπλίνγκοου, ανέφερε ότι θα είναι η επόμενη βιομηχανική επανάσταση, λέγοντας ότι το εγχείρημα θα δημιουργήσει νέα διαστημική βιομηχανία. Η περιστροφή του διαστημικού σταθμού είναι ζωτικής σημασίας, καθώς δεν είναι βιώσιμο να βρίσκονται άτομα σε διαστημικό σταθμό χωρίς βαρύτητα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ενώ οι επισκέπτες θα μπορούν να βρίσκονται για μήνες κάθε φορά, ειδικά όταν εργάζονται στο ξενοδοχείο. Οι άνθρωποι χρειάζονται βαρύτητα, για να μην καταρρεύσει το σώμα τους. https://www.pronews.gr/epistimes/diastima/967157_etoimasteite-2025-xekina-i-kataskeyi-toy-protoy-xenodoheioy-sto-diastima Neutron: Πύραυλος και για επανδρωμένες διαστημικές αποστολές από τη Rocket Lab Τα σχέδιά της για τον πύραυλο Neutron, έναν επαναχρησιμοποιούμενο πύραυλο φορτίου 8 τόνων σχεδιασμένο για να θέτει σε τροχιά μεγάλους «αστερισμούς» δορυφόρων, για διαπλανητικές αποστολές και για επανδρωμένες πτήσεις, παρουσίασε η Rocket Lab. Όπως ανακοίνωσε η εταιρεία, θα πατήσει πάνω στην εμπειρία που έχει αποκτήσει από τον πύραυλο Electron, ο οποίος, όπως υποστηρίζει, είναι ο αμερικανικός πύραυλος με τη δεύτερη μεγαλύτερη συχνότητα εκτοξεύσεων από το 2019. Ο Electron παρέχει πρόσβαση σε τροχιά για μικρούς δορυφόρους μέχρι και 300 κιλών, ωστόσο ο Neutron στοχεύει ακόμα παραπέρα, σε μεγαλύτερα φορτία- τόσο εμπορικού, όσο και κυβερνητικού χαρακτήρα. «Ξεκλειδώνουμε μια νέα κατηγορία με τον Neutron» είπε ο Πίτερ Μπεκ, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Rocket Lab, προσθέτοντας πως «ακούσαμε τους πελάτες μας και το μήνυμα είναι ξεκάθαρο- μεγαλύτερο δεν σημαίνει πάντα καλύτερο όταν έχουμε να κάνουμε με ανάπτυξη αστερισμών. Η αποτελεσματική δημιουργία των μεγάλων αστερισμών του μέλλοντος απαιτεί την εκτόξευση πολλαπλών δορυφόρων σε δόσεις, σε διαφορετικές τροχιές. Είναι μια απαίτηση που συχνά έχει ως αποτέλεσμα πτήσεις μεγάλων οχημάτων εκτόξευσης με φορτία πολύ παρακάτω από την πλήρη ανυψωτική τους ικανότητα, κάτι που είναι ένας απίστευτα ακριβός και αναποδοτικός τρόπος να δημιουργήσεις έναν αστερισμό δορυφόρων. Η δυνατότητα ανύψωσης 8 τόνων του Neutron θα τον φέρει στο ιδανικό μέγεθος για την ανάπτυξη δορυφόρων σε δόσεις σε συγκεκριμένες τροχιές, δημιουργώντας μια πιο στοχευμένη και ομαλή προσέγγιση ως προς τη δημιουργία μεγάλων αστερισμών». Σύμφωνα με την εταιρεία, ο Neutron θα παρέχει επίσης μια εξειδικευμένη υπηρεσία αποστολής σε τροχιά για μεγαλύτερα φορτία πολιτικού, αμυντικού και εμπορικού χαρακτήρα, που χρειάζονται «επίπεδο ελέγχου προγραμματισμού» και «ρυθμό υψηλών πτήσεων» που δεν είναι διαθέσιμα σε μεγάλους πυραύλους. Επίσης, όπως υποστηρίζεται, θα είναι ικανός να μεταφέρει το 98% όλων των δορυφόρων που προβλέπεται να εκτοξευτούν ως το 2029, σε πολύ χαμηλά κόστη. Όσον αφορά στα χαρακτηριστικά του, θα είναι ένας πύραυλος δύο ορόφων και ύψους 40 μέτρων. Θα μπορεί να πάει σε χαμηλή τροχιά φορτία μέχρι 8.000 κιλών, 2.000 κιλών στη Σελήνη και 1.500 στον Άρη και την Αφροδίτη. Θα έχει ένα επαναχρησιμοποιούμενο πρώτο στάδιο, σχεδιασμένο έτσι ώστε να μπορεί να προσνηώνεται σε πλατφόρμες στη θάλασσα, ενώ θα μπορεί να χρησιμοποιείται και για αποστολές ανεφοδιασμού του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού και επανδρωμένες αποστολές. Οι εκτοξεύσεις θα γίνονται από το Mid-Atlantic Regional Spaceport στο NASA Wallops Flight Facility. https://www.naftemporiki.gr/story/1698442/neutronpuraulos-kai-gia-epandromenes-diastimikes-apostoles-apo-tirocket-lab

Τεχνολογική «επανάσταση»: Διαβάστηκε σφραγισμένο γράμμα τριών αιώνων χωρίς να... «πειραχτεί»! Μια διεθνής ομάδα ερευνητών κατάφερε για πρώτη φορά να διαβάσει ένα σφραγισμένο ευρωπαϊκό γράμμα από το τέλος του 17ου αιώνα, χωρίς να σπάσουν τη σφραγίδα του από κερί, να το ανοίξουν ή να του προξενήσουν την παραμικρή ζημιά. Όπως γράφει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ανάγνωση έγινε με ψηφιακό τρόπο και επιτεύχθηκε με τη βοήθεια ενός σαρωτή ακτίνων-Χ που χρησιμοποιείται στην οδοντιατρική έρευνα και ενός ειδικού αλγόριθμου. Το «εικονικό ξεδίπλωμα» επέτρεψε στους επιστήμονες να διαβάσουν το περιεχόμενο του γράμματος που παρέμενε κλειστό εδώ και τρεις αιώνες. Ο άκρως ευαίσθητος σαρωτής μικροτομογραφίας ακτίνων-Χ δημιουργήθηκε από το εργαστήριο οδοντιατρικής έρευνας στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου. Οι ερευνητές από τη Βρετανία, τις ΗΠΑ και την Ολλανδία, οι οποίοι απαρτίζουν την ερευνητική ομάδα «Unlocking History» (Ξεκλειδώνοντας την Ιστορία), με επικεφαλής τον καθηγητή Γράχαμ Ντέηβις του ίδιου πανεπιστημίου και την Τζάνα Νταμπρόγκλιο του ΜΙΤ, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature Communications». Η ιατρική τεχνολογία σάρωσης, η οποία αξιοποιήθηκε στο πεδίο του πολιτισμού, έδωσε τη δυνατότητα στους ερευνητές να δουν μικροσκοπικά ίχνη μετάλλου από το μελάνι που χρησιμοποιήθηκε για το γράμμα. ​Στη συνέχεια, κατέστη δυνατό να σαρωθούν τρισδιάστατες εικόνες, οι οποίες -με τη βοήθεια ενός νέου υπολογιστικού αλγόριθμου τεχνητής νοημοσύνης- μετατράπηκαν σε γράμματα. Έτσι αποκαλύφθηκε πλήρως το περιεχόμενό του, παρόλο που το κλειστό γράμμα παρέμεινε άθικτο. Το γράμμα είχε γραφτεί στις 31 Ιουλίου 1697 και περιέχει μια παράκληση από τον Γάλλο νομικό Ζακ Σενάκ προς τον ξάδελφο του Πιέρ Λε Περ, ένα Γάλλο έμπορο στη Χάγη, να του στείλει ένα αντίγραφο επίσημου πιστοποιητικού θανάτου κάποιου συγγενούς του. Το γράμμα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συλλογής με την ονομασία «Brienne» περίπου 2.600 γραμμάτων που στάλθηκαν μεταξύ 1689-1706 από όλη την Ευρώπη σε κατοίκους της Χάγης χωρίς ποτέ -για διάφορους λόγους- να παραδοθούν στους παραλήπτες και από τα οποία σχεδόν τα 600 παραμένουν αδιάβαστα μέχρι σήμερα. Η συλλογή διασώθηκε από τον επικεφαλής του ταχυδρομείου της ολλανδικής πόλης Simon de Brienne και δωρήθηκε στο ταχυδρομικό μουσείο της το 1926. Στην φωτογραφια Η τελική απεικόνιση της επιστολής μετά τη σάρωση και το εικονικό ξεδίπλωμα. https://www.pronews.gr/epistimes/tehnologia/967497_tehnologiki-epanastasi-diavastike-sfragismeno-gramma-trion-aionon-horis

Βρετανία : Πτώση μετεωρίτη προκαλεί δέος. Ένας μεγάλος μετεωρίτης έγινε ορατός σε μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου την Κυριακή το βράδυ, ευχαριστώντας εκείνους που ήταν αρκετά τυχεροί και τον είδαν. Ο μετεωρίτης εντοπίστηκε λίγο πριν τις 10μμ και ήταν ορατός για περίπου επτά δευτερόλεπτα. Καταγράφηκε από κάμερες ασφαλείας στο Μάντσεστερ, το Κάρντιφ, το Honiton, το Bath, το Midsomer Norton και τον Milton Keynes. Τέτοια φαινόμενα ωστόσο δεν είναι τόσο σπάνια όσο περιγράφονται. Υπάρχει πλήθος από βίντεο από το 2020 έως το 2021 με πτώσεις μετεωριτών και σε άλλα μέρη του πλανήτη, χωρίς ωστόσο να αποτέλεσαν κάποια ιδιάζουσα απειλή. Άλλωστε η ατμόσφαιρα του πλανήτη μας, λειτουργεί στην πλειοψηφία αυτών των περιπτώσεων, ως προστατευτική «ασπίδα». https://www.tovima.gr/2021/03/02/world/vretania-ptosi-meteoriti-prokalei-deos-vinteo/

Χρήση υποβρυχίων καλωδίων για εντοπισμό σεισμών. Σεισμολόγοι στο Caltech συνεργαζόμενοι με ειδικούς οπτικής της Google ανέπτυξαν μία μέθοδο που χρησιμοποιεί υπάρχοντα υποβρύχια καλώδια τηλεπικοινωνιών για τον εντοπισμό σεισμών. Η τεχνική αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε βελτιωμένα συστήματα προειδοποίησης σεισμών και τσουνάμι ανά τον κόσμο. Στον βυθό των ωκεανών του πλανήτη υπάρχει ένα τεράστιο δίκτυο άνω του ενός εκατ. χιλιομέτρων καλωδίων οπτικής ίνας. Η εγκατάστασή τους άρχισε τη δεκαετία του 1980 από εταιρείες τηλεπικοινωνιών και κυβερνήσεις, και το καθένα από αυτά μπορεί να εκτείνεται για χιλιάδες χιλιόμετρα. Το παγκόσμιο αυτό δίκτυο αποτελεί τη «ραχοκοκαλιά» των διεθνών τηλεπικοινωνιών. Επιστήμονες αναζητούσαν εδώ και καιρό έναν τρόπο να χρησιμοποιηθούν αυτά τα καλώδια για την παρακολούθηση της σεισμικότητας, δεδομένου και ότι το 70% του κόσμου καλύπτεται από νερό και είναι πολύ δύσκολο και δαπανηρό να εγκαθίστανται, να παρακολουθούνται και να λειτουργούν υποβρύχια σεισμόμετρα. Αυτό που θα ήταν ιδανικό, όπως εκτιμάται, είναι η παρακολούθηση της σεισμικότητας μέσω ήδη υπαρχουσών υποδομών. Προηγούμενες προσπάθειες για τη χρήση οπτικών ινών για τη μελέτη της σεισμικότητας είχαν οδηγήσει στην πρόσθεση εξελιγμένων επιστημονικών οργάνων και τη χρήση της αποκαλούμενης «σκοτεινής ίνας», δηλαδή καλωδίων οπτικής ίνας που δεν χρησιμοποιούνται ενεργά. Ο Ζονγκγουέν Ζαν, επίκουρος καθηγητής γεωφυσικής στο Caltech, και οι συνάδελφοί του, έχουν βρει έναν τρόπο ανάλυσης του φωτός που ταξιδεύει μέσα από «φωτεινή ίνα» (υπάρχοντα και λειτουργικά υποβρύχια καλώδια) για τον εντοπισμό σεισμών και κυμάτων ωκεανών χωρίς την ανάγκη για επιπλέον εξοπλισμό. Η νέα μέθοδος περιγράφεται στο Science. «Αυτή η νέα τεχνική μπορεί πραγματικά να μετατρέψει την πλειονότητα των υποβρύχιων καλωδίων σε γεωφυσικούς αισθητήρες μήκους χιλιάδων χιλιομέτρων για τον εντοπισμό σεισμών και πιθανώς τσουνάμι στο μέλλον» είπε ο Ζαν. «Πιστεύουμε πως αυτή είναι η πρώτη λύση για την παρακολούθηση σεισμικότητας στον πυθμένα του ωκεανού που θα μπορούσε να εφαρμοστεί βιώσιμα ανά τον κόσμο. Θα μπορούσε να συμπληρώσει το υπάρχον δίκτυο σεισμομέτρων εδάφους και σημαδουρών παρακολούθησης τσουνάμι για να γίνει ο εντοπισμός υποβρύχιων σεισμών και τσουνάμι πολύ ταχύτερα σε πολλές περιπτώσεις». Τα δίκτυα καλωδίων λειτουργούν μέσω της χρήσης λέιζερ που στέλνουν παλμούς πληροφορίας μέσω γυάλινων ινών που είναι συγκεντρωμένα μέσα στα καλώδια για την αποστολή δεδομένων σε ρυθμούς υψηλότερους των 200.000 χλμ ανά δευτερόλεπτο, σε δέκτες στην άλλη άκρη. Για τη βέλτιστη δυνατή χρήση των καλωδίων ένα από αυτά που παρατηρούν οι διαχειριστές τους είναι η πόλωση του φωτός που ταξιδεύει ενός των ινών. Όπως και άλλα είδη φωτός που περνούν μέσα από πολωτικά φίλτρα, το φως λέιζερ είναι πολωμένο, δηλαδή το ηλεκτρικό του πεδιο πάλλεται προς μία μόνο κατεύθυνση. Ο έλεγχος της κατεύθυνσης του ηλεκτρικού πεδίου μπορεί να επιτρέψει σε πολλαπλά σήματα να ταξιδεύουν ταυτόχρονα μέσα από την ίδια ίνα. Στο σημείο άφιξης, συσκευές ελέγχουν την κατάσταση της πόλωσης του κάθε σήματος για να δουν πώς έχει αλλάξει κατά μήκος της πορείας του καλωδίου έτσι ώστε να διασφαλίζεται πως τα σήματα δεν μπλέκονται. Επί της προκειμένης οι ερευνητές εστίασαν στο καλώδιο Curie (Curie Cable), που εκτείνεται κατά πάνω από 10.000 χλμ, κατά μήκος της ακτής του Ειρηνικού, από το Λος Άντζελες ως το Βαλπαραΐσο της Χιλής. Στην ξηρά, κάθε είδους διαταραχή (αλλαγές θερμοκρασία, κεραυνοί κλπ) μπορεί να αλλάξει την πόλωση του φωτός που κινείται μέσα σε καλώδια οπτικής ίνας. Επειδή η θερμοκρασία στα βάθη του ωκεανού παραμένει σχεδόν σταθερή και επειδή υπάρχουν λίγες διαταραχές εκεί, η αλλαγή στην πόλωση από τη μια άκρη του καλωδίου ως την άλλη παραμένει σταθερή σε βάθος χρόνου, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές. Ωστόσο κατά τη διάρκεια σεισμών ή όταν καταιγίδες παράγουν μεγάλα κύματα, η πόλωση αλλάζει ξαφνικά και δραματικά, επιτρέποντας στους ερευνητές να εντοπίζουν εύκολα τέτοια γεγονότα στα δεδομένα. Κατά τους εννιά μήνες δοκιμών που έγιναν στη νέα έρευνα (Δεκέμβριος 2019-Σεπτέμβριος 2020) οι ερευνητές εντόπισαν περίπου 20 μεσαίους- μεγάλους σεισμούς κατά μήκος του καλωδίου, μεταξύ των οποίων και ο 7,7 Ρίχτερ σεισμός στη Τζαμάικα στις 28 Ιανουαρίου 2020. Αν και δεν εντοπίστηκαν τσουνάμι κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι επιστήμονες ήταν σε θέση να εντοπίσουν αλλαγές στην πόλωση που προκλήθηκαν από φουσκώματα του ωκεανού τα οποία προκλήθηκαν στον νότιο ωκεανό. Όπως εκτιμούν, οι αλλαγές στην πόλωση που παρατηρήθηκαν είχαν προκληθεί από μεταβολές πίεσης στον πυθμένα, καθώς περνούσαν ισχυρά κύματα. «Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να εντοπίσουμε κύματα του ωκεανού, οπότε είναι πιθανόν κάποια ημέρα να μπορούμε να εντοπίζουμε κύματα τσουνάμι» είπε ο Ζαν. Ο ίδιος και οι συνάδελφοί του στο Caltech αναπτύσσουν τώρα έναν αλγόριθμο machine learning που θα ήταν σε θέση να δείξει εάν οι αλλαγές στην πόλωση που εντοπίζονται παράγονται από σεισμούς ή κύματα ωκεανού αντί για κάποια άλλη αλλαγή στο σύστημα, όπως ένα πλοίο ή ένα καβούρι που πειράζει το καλώδιο. Όπως εκτιμάται, η όλη διαδικασία εντοπισμού και ενημέρωσης θα μπορούσε να αυτοματοποιηθεί για να παρέχει κρίσιμης σημασίας πληροφορίες, επιπρόσθετα στα δεδομένα που ήδη συλλέγονται από το παγκόσμιο δίκτυο επίγειων σεισμομέτρων και τις σημαδούρες του συστήματος DART (Deep-ocean Assessment and Reportint of Tsunamis). https://www.naftemporiki.gr/story/1698207/xrisi-upobruxion-kalodion-gia-entopismo-seismon

Θανάσης Οικονόμου: Ο άνθρωπος που «βάφτισε» με ελληνικά ονόματα τον Αρη. Είναι ο… νονός του πλανήτη Αρη και είναι Ελληνας. Είναι ο άνθρωπος χάρη στον οποίο η NASA «βάφτισε» περιοχές του Κόκκινου Πλανήτη με ελληνικά ονόματα, όπως Αγραφα, Καλαμπάκα, Ξάνθη και Τέμπη. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου και συνεργάτης της NASA επί δεκαετίες, ο Θανάσης Οικονόμου έχει συμμετάσχει σε όλες τις αποστολές ρομποτικών ρόβερ στον Αρη από το 1997 ως το 2017, έχει κατασκευάσει όργανα που προσγειώθηκαν επιτυχώς στη Σελήνη τη δεκαετία του ’60, έχει μελετήσει τον Κρόνο και πλέον συνεργάζεται με την Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία για ένα νέο, φιλόδοξο, πλάνο: τις μελλοντικές αποστολές στον πλανήτη Αφροδίτη. Γεννημένος στην Ελλάδα και μεγαλωμένος στην Τσεχοσλοβακία ως παιδί του Εμφυλίου, κατάφερε να διαγράψει μια σπουδαία καριέρα στην Αμερική και να τιμηθεί με σημαντικές διακρίσεις. Σήμερα μιλάει στα «ΝΕΑ» με αφορμή την προσεδάφιση του «Preseverance» στον Αρη, ένα γεγονός που προκάλεσε παγκόσμιο ενθουσιασμό πριν από λίγες ημέρες. Ο νυχτερινός ουρανός της δεκαετίας της ’40, όπως έλαμπε πάνω από το χωριό Ζιάκα στα Γρεβενά, ήταν η πρώτη εικόνα που τον έκανε να συλλογίζεται το Σύμπαν. Κι όμως, τα δύσκολα παιδικά χρόνια που έζησε, μια εποχή που σημαδεύθηκε από την Κατοχή και τον εμφύλιο πόλεμο, τον κράτησαν μακριά από τις σχολικές τάξεις. Ηταν ένας μικρός βοσκός που βοηθούσε την οικογένειά του, όταν βρέθηκε στην Τσεχοσλοβακία μαζί με άλλα παιδιά της Μακεδονίας κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου. Εκεί τελείωσε το σχολείο, σπούδασε Πυρηνική Φυσική αποφοιτώντας με άριστα από το Πανεπιστήμιο της Πράγας και εργάστηκε σε ερευνητικά κέντρα μέχρι που μερικά χρόνια αργότερα δέχθηκε μια δελεαστική πρόταση από την Αμερική: μια θέση εργασίας στο Διαστημικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Σικάγου, όπου λίγο καιρό νωρίτερα είχε ξεκινήσει ερευνητικά προγράμματα η NASA. Ηταν η αρχή μιας επιτυχημένης πορείας που συνεχίζεται για περισσότερο από μισόν αιώνα. Κατά τη διάρκειά της συμμετείχε σε δεκάδες αποστολές της NASA, της πρώην Σοβιετικής Ενωσης, της Ρωσίας, της Ιαπωνίας και της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας. Ο ίδιος ανέπτυξε μια σχέση τόσο στενή με το Διάστημα που, όπως λέει, τον έκανε να χάσει τον «ρομαντισμό» του. «Οταν πλέον κοιτάζω το φεγγάρι, αυτό που βλέπω είναι απλώς τα τρία σημεία όπου βρίσκονται τα όργανα που έχω κατασκευάσει» εξηγεί. Κι όμως, στην αρχή της σταδιοδρομίας του ο Θανάσης Οικονόμου δεν μπορούσε να φανταστεί πως μερικές δεκαετίες αργότερα θα έφτανε στο σημείο να γίνει ο έλληνας «νονός» του Αρη. «Είναι αλήθεια πως διάφορα μέρη του Αρη έχουν ονομασίες από ελληνικά νησιά ή από άλλα μέρη της Ελλάδας. Και αυτό έγινε μετά από δική μου πρόταση» εξηγεί στα «ΝΕΑ». Ηταν τον Οκτώβριο του 2005, λίγο πριν από τον εορτασμό της 28ης Οκτωβρίου και ενώ το ρομποτικό ρόβερ «Spirit» βρισκόταν ήδη στον πλανήτη Αρη, όταν ο Θανάσης Οικονόμου πρότεινε στη NASA να δώσουν σε κάποιους από τους τομείς του Κόκκινου Πλανήτη ονόματα εμπνευσμένα από την αντίσταση του ελληνικού λαού κατά της γερμανικής κατοχής. Οι συνεργάτες του το δέχθηκαν, καθώς ο Θανάσης Οικονόμου ήταν ένα από τα πρόσωπα που είχαν συνεισφέρει επί δεκαετίες στην εξερεύνηση του Αρη. Και έτσι έγινε. Οι λέξεις «Αγραφα», «Καλάβρυτα», αλλά και το «ΟΧΙ» σημειώθηκαν στους χάρτες που μοιράστηκαν στην ομάδα της NASA με την υποσημείωση ότι… «28 October is Οchi day in Greece!», ενώ σε κάποια σημεία του μεγάλου κρατήρα «Ερεβος» δόθηκαν και άλλα ονόματα ελληνικών πόλεων ή οροσειρών. Ετσι ο Αρης απέκτησε τη δική του «Θεσσαλονίκη», τα «Τέμπη», την «Καλαμπάκα» και το «Λασίθι». «Η ονοματοδοσία περιοχών μάς βοήθησε να καταλαβαίνουμε μεταξύ μας για τι συζητάμε» λέει ο Θανάσης Οικονόμου. «Ενώ το «Spirit» κινούνταν στην επιφάνεια του Αρη, μπορούσαμε να συνεννοηθούμε για το προς τα πού θα θέλαμε να πάει στη συνέχεια» σημειώνει. Ετσι μπορούσαν να πουν για παράδειγμα ότι «το Spirit οδεύει για… Θεσσαλονίκη». «Αργότερα, δώσαμε κι άλλα ονόματα εμπνευσμένα από τη μυθολογία και τα ελληνικά νησιά. Και αυτά μένουν εκεί για πάντα» προσθέτει. Το «Perseverance» Εκεί όπου πριν από λίγες ημέρες προσαρειώθηκε το «Perseverance». «Το «Perseverance» συνεχίζει την εξερεύνηση του Αρη, η οποία ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960 με τις πρώτες αποστολές που έγιναν τότε» εξηγεί ο Θανάσης Οικονόμου και συνεχίζει: «Σήμερα αυτή η εξερεύνηση έχεις τρεις βασικούς σκοπούς. Τη συλλογή δειγμάτων από περιοχές που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα να περιέχουν λιθώματα και την αποστολή αυτών των δειγμάτων πίσω στη Γη με κάποιο μελλοντικό διαστημόπλοιο. Τα δείγματα θα μελετηθούν λεπτομερώς στα καλύτερα εργαστήριά μας εδώ στη Γη ώστε να απαντήσουμε στο ερώτημα αν πραγματικά υπάρχει ζωή και αλλού ή αν είμαστε μόνοι μας στον κόσμο. Δεύτερος σκοπός του «Perseverance» είναι να προετοιμάσει το έδαφος για τις μελλοντικές αποστολές στον Αρη. Θα προσπαθήσει να παράξει οξυγόνο και υδρογόνο από τοπικές πηγές για τις ανάγκες των μελλοντικών αστροναυτών και επίσης για τα υγρά καύσιμα που χρειάζονται για την επιστροφή τους πίσω στη Γη. Τέλος, αυτό το ρομποτικό ρόβερ φέρει μαζί του και ένα ελικόπτερο για την ανάπτυξη τεχνολογίας για μελλοντικές χρήσεις στον Αρη». Η στιγμή που το ρομποτικό ρόβερ προσεδαφιζόταν με ασφάλεια στον Κόκκινο Πλανήτη προκάλεσε κύματα ενθουσιασμού σε εκατομμύρια ανθρώπους που την παρακολουθούσαν από τους τηλεοπτικούς τους δέκτες. Για τον Θανάση Οικονόμου όμως ήταν μια γνώριμη εμπειρία. «Αυτή τη στιγμή την έχω ζήσει αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της καριέρας μου. Είναι κάτι που δύσκολα περιγράφεται» σημειώνει. «Την πρώτη φορά, στην περίπτωση της Σελήνης στη δεκαετία του ’60, πήρε μόνο δευτερόλεπτα για να βεβαιωθούμε πως όλα πήγαν καλά. Στην περίπτωση του Αρη όμως αυτή η στιγμή διαρκεί έως και δέκα λεπτά και καταλαβαίνετε πόση ανακούφιση φέρνουν τα καλά μαντάτα. Υπάρχουν όμως και τα κακά μαντάτα, και αυτά είναι πολύ χειρότερα, διότι καταργούν ολόκληρη την προσπάθεια μιας δεκαετίας. Και εγώ έχω υποστεί και τις δύο αυτές τις περιπτώσεις» περιγράφει. «Πάντως βλέποντας εκείνη τη στιγμή στην τηλεόραση την προσεδάφιση του «Perseverance»rover, ήταν συγκινητικό, γιατί είδα όλους τους παλιούς γνωστούς μου στο πολύ γνωστό Control Room από τις προηγούμενες αποστολές» προσθέτει. Στην Αφροδίτη Ο Θανάσης Οικονόμου οδεύει αισίως για τα 84 του χρόνια, όμως ο ίδιος πιστεύει πως η ηλικία δεν παίζει ρόλο στην επιστήμη. Είναι ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου από το 2018 και ασχολείται ακόμη ενεργά με το Διάστημα. Από το 2015 είναι ένα από τα πέντε μέλη της επιτροπής της NASA που διαπραγματεύεται με τη Διαστημική Υπηρεσία της Ρωσίας, την Roscosmos, για μια αποστολή στην Αφροδίτη. Παρ’ όλα αυτά δηλώνει κατηγορηματικά πως ο Αρης είναι ο αγαπημένος του πλανήτης. «Μετά τη Γη εννοείται» λέει και εξηγεί το γιατί: «Εχω αφιερώσει πολλά χρόνια για την εξερεύνησή του. Το πρώτο ρόβερ που εστάλη στον Αρη, το «Sojourner» της αποστολής Pathfinder το 1997, είχε πάνω του ένα μοναδικό επιστημονικό όργανο, το Alpha Proton X-ray Spectrometer, το οποίο είχε φτιάξει η ομάδα μου από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου και μας έδωσε για πρώτη φορά πληροφορίες σχετικά με τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένος ο Αρης. Συνεχίσαμε έπειτα με τη NASA τις αποστολές του «Spirit» και του «Opportunity», με τη δική μου συμμετοχή σε αυτά τα προγράμματα να διαρκεί από το 2004 μέχρι το τέλος της αποστολής το 2017. Κατά τη διάρκεια όλων αυτών των ετών έχω δημοσιεύσει πάρα πολλά άρθρα στα πιο σοβαρά διεθνή επιστημονικά περιοδικά σε σχέση με τη χημική σύσταση και τα ορυκτά που αποτελούν την επιφάνεια του Αρη, όπως και την ατμόσφαιρά του». Η αποστολή του 1997 θεωρήθηκε μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της επιστήμης εκείνη την εποχή και ο ίδιος τιμήθηκε για το συγκεκριμένο επίτευγμα όχι μόνο από τη NASA αλλά και από άλλους φορείς στο εξωτερικό καθώς και στην πατρίδα του, την Ελλάδα. Αποστολές Υστερα από τόσα χρόνια ενασχόλησης με τον συγκεκριμένο πλανήτη είναι ένας από τους καταλληλότερους ανθρώπους για να απαντήσουν στο – σχεδόν πάνδημο – ερώτημα: Πόσο κοντά βρισκόμαστε στην πρώτη επίσκεψη του ανθρώπου στον Αρη; «Είναι μια δύσκολη ερώτηση» αποκρίνεται. «Μια επανδρωμένη αποστολή στον Αρη είναι πολύ πιο περίπλοκη από μια αποστολή στη Σελήνη». Χρειαζόμαστε έξι με οκτώ μήνες για να πάμε, άλλους τόσους για να γυρίσουμε και επίσης να παραμείνουμε στην επιφάνειά του για έναν χρόνο περιμένοντας να συγχρονιστεί η τροχιά του με την τροχιά της Γης ώστε να είναι μικρότερη η απόσταση. Ετσι χρειαζόμαστε περισσότερο οξυγόνο, νερό, τρόφιμα, καύσιμα, εξηγεί. «Αντιθέτως, το ταξίδι στη Σελήνη διαρκεί μόνο μερικές μέρες. Επίσης, μια επανδρωμένη αποστολή στον Αρη είναι πανάκριβη και θα απαιτήσει καινούργιες τεχνολογίες, τις οποίες ακόμη δεν τις κατέχουμε» συμπληρώνει, για να καταλήξει: «Είμαστε ακόμη δεκαετίες μακριά από μια τέτοια αποστολή. Εντούτοις έχουν ήδη αρχίσει οι προετοιμασίες για αυτόν τον στόχο, όπως προανέφερα, ενώ και οι νέες αποστολές για τη Σελήνη, που σύντομα θα έχουμε, σημαίνουν προετοιμασία και για αποστολές στον Αρη. Αξίζει να αναφέρουμε ότι γίνονται και προσπάθειες από πάμπλουτους για παρόμοιες αποστολές που ίσως τελικά φέρουν πιο κοντά την πρώτη επίσκεψη ανθρώπου στον Αρη». Η συζήτηση με τον Θανάση Οικονόμου μοιάζει να έχει ανεξάντλητο ενδιαφέρον: δεν είναι απλώς ο Ελληνας που έχει ασχοληθεί περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον με τον Κόκκινο Πλανήτη, αλλά ένας άνθρωπος που έδωσε μάχη για να «αγγίξει τον ουρανό». Και τα κατάφερε: η μυθιστορηματική ζωή του ξεκίνησε από τη Ζιάκα Γρεβενών και έφτασε μέχρι το Διάστημα. https://www.tanea.gr/2021/02/28/science-technology/thanasis-oikonomou-o-anthropos-pou-vaftise-me-ellinika-onomata-ton-ari/

Μικρή ιστορία περί των πάντων (σχεδόν) Η εκλαΐκευση της επιστήμης είναι ένα παλιό φαινόμενο το οποίο αναπτύσσεται και αλλάζει μορφή στις ημέρες μας με εντυπωσιακό τρόπο. Έχει αποκτήσει αρκετούς θιασώτες και εκφράζεται ποικιλοτρόπως μέσα από βιβλία, έργα τέχνης, τεχνολογικές εφαρμογές και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες. Στο πεδίο της επιστήμης, η εκλαΐκευση δεν είναι μίαν εύκολη διαδικασία ούτε πάντοτε επιτυχημένη. Η μετάδοση της επιστημονικής πληροφορίας με προσιτό και εύληπτο τρόπο απαιτεί άτομα που έχουν τη γνώση αλλά και την ικανότητα να απλοποιούν, χωρίς να αλλοιώνουν, την επιστημονική γνώση· η οποία ούτως ή άλλως συμπορεύεται συχνά με την αβεβαιότητα και την αμφιβολία. Σε εποχές όπως η δική μας, όπου η μετάδοση ακατέργαστων και ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών κάθε είδους έχει εκτροχιαστεί, η ευθύνη όσων επιχειρούν να κάνουν την επιστήμη προσιτή είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Στα εξαίρετα δείγματα του είδους ανήκει το κλασικό πλέον βιβλίο του Αμερικανού συγγραφέα Bill Bryson «Μικρή ιστορία περί των πάντων (σχεδόν)» – Μτφ. Ανδρέας Μιχαηλίδης, Εκδόσεις Μεταίχμιο. Ο συγγραφέας του, με μακρά και επιτυχημένη πορεία στη συγγραφή και στην ταξιδιωτική λογοτεχνία, επιχειρεί να περιηγηθεί στις πιο δύσβατες περιοχές της επιστημονικής γνώσης, ύστερα από πολύχρονη, κοπιώδη έρευνα και ατέλειωτες συζητήσεις με επιστήμονες. Στο αποτέλεσμα που παραδίδει στους αναγνώστες, η επιστημονική γνώση και η σαφήνεια συνυπάρχουν με το ανατρεπτικό χιούμορ του, καθώς και με την ικανότητά του να συνδυάζει, ακόμη και στα πιο σύνθετα ζητήματα, προσωπικές ιστορίες, ιστορικές αναφορές και εύστοχες παρομοιώσεις. «Πρώτα πρώτα, για να μπορέσετε να είστε τώρα εδώ, χρειάστηκε να συγκεντρωθούν τρισεκατομμύρια ελεύθερα άτομα και να οργανωθούν κατά έναν πολύπλοκο και εξαιρετικά βολικό τρόπο ώστε να σας δημιουργήσουν», γράφει απευθυνόμενος στους αναγνώστες. «Στο επίπεδο των ατόμων, το να είναι κάποιος “εσείς” δεν αποτελεί και τόσο μεγάλη πηγή ικανοποίησης. Άλλωστε, παρά την αφοσιωμένη τους προσπάθεια, τα άτομα που σας απαρτίζουν δεν ενδιαφέρονται για εσάς -στην πραγματικότητα, δε γνωρίζουν καν ότι υπάρχετε…», προσθέτει. Και εξηγεί ότι η ζωή σε χημικό επίπεδο είναι εντυπωσιακά κοινότοπη, αφού αποτελείται από άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο και άζωτο, λίγο ασβέστιο, μία πρέζα θείο και κάποια ίχνη από άλλα πολύ συνηθισμένα στοιχεία που μπορεί να βρει κάποιος σε ένα φαρμακείο. Με την ίδια νηφάλια, και χιουμοριστικά κυνική, διάθεση προσεγγίζει από διαφορετικές οπτικές γωνίες τα σημαντικότερα επιστημονικά ζητήματα του πολιτισμού μας. Ξεκινώντας από τη γέννηση του Σύμπαντος, τη δημιουργία, την ηλικία και το μέγεθος της Γης, φτάνει στην εμφάνιση της ζωής, στα κύτταρα, στις παράξενες ιδέες του Δαρβίνου, στους πιθήκους με ανησυχίες, στα νοήμονα όντα και σε δεκάδες ακόμη θέματα. Ο Bill Bryson αξιοποιεί τη θητεία του στην ταξιδιωτική λογοτεχνία για να παρουσιάσει με γλαφυρό τρόπο το σύνθετο θέμα του βιβλίου του. Προκειμένου να μεταφέρει όμως στους αναγνώστες με ακρίβεια και εγκυρότητα την επιστημονική εξέλιξη σε όλα σχεδόν τα στάδιά της, φρόντισε να συζητήσει με φυσικούς, χημικούς, γεωλόγους, βιολόγους και επιστήμονες από διαφορετικά πεδία. Το περιπετειώδες ταξίδι του δεν κρύβει τους κινδύνους και τις αλλόκοτες διαδρομές του. Είναι μία περιπλάνηση χωρίς τελικό προορισμό που μάς τροφοδοτεί διαρκώς με νέα αναπάντητα ερωτήματα. «Τίποτα ίσως δεν αποδεικνύει καλύτερα την ανεπαρκή κατανόησή μας σχετικά με τη δυναμική στο εσωτερικό της Γης από το πόσο απροετοίμαστοι συλλαμβανόμαστε ύστερα από τις διάφορες εκδηλώσεις της. Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα των ορίων της κατανόησής μας από την έκρηξη του ηφαιστείου της Αγίας Ελένης στην πολιτεία της Ουάσιγκτον το 1980», σημειώνει. Και επισημαίνει ότι ελάχιστα γνωρίζουμε σχετικά με όσα συμβαίνουν κάτω από τα πόδια μας, αν αναλογιστούμε πως η Ford άρχισε να κατασκευάζει αυτοκίνητα και το παγκόσμιο πρωτάθλημα μπέιζμπολ άρχισε να διεξάγεται πολύ πριν μάθουμε πως η Γη έχει πυρήνα, ενώ σχετικά πρόσφατα έγινε γνωστό ότι οι ήπειροι μετακινούνται στην επιφάνεια της Γης όπως τα νούφαρα στις λίμνες. Ο συγγραφέας, ακολουθώντας αφηγηματικά μια τεθλασμένη διαδρομή με πολλούς σταθμούς, μοιάζει να θέλει να μάς συμφιλιώσει με την αβεβαιότητα και τη ρευστότητα της ζωής πάνω σε έναν «πλανήτη πείραμα». Τονίζοντας ότι «οι συμπεριφοριστικά σύγχρονοι άνθρωποι υπάρχουν για λιγότερο από το 0,01% του χρόνου της ιστορίας της Γης – σχεδόν τίποτα στην πραγματικότητα-, αλλά ακόμα και αυτή η σύντομη ύπαρξη ήταν προϊόν μιας συνεχιζόμενης καλοτυχίας», η οποία, όπως όλα δείχνουν, χρειάζεται να διατηρηθεί και με τη δική μας προσπάθεια. https://physicsgg.blogspot.com/2021/02/blog-post_26.html

Κύκνος Χ-1: νέα στοιχεία για την «πρώτη» μαύρη τρύπα. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 οι φυσικοί (π.χ. Zel’dovich και Novikov) συνειδητοποίησαν ότι μια μαύρη τρύπα που σχηματίζει ένα διπλό σύστημα με άστρο-συνοδό, θα μπορούσε να προκαλεί την εκπομπή ακτίνων Χ. Ο αστρικός άνεμος που εκπέμπεται από την επιφάνεια του άστρου θα μπορούσε να αιχμαλωτιστεί από το βαρυτικό πεδίο της μαύρης τρύπας. Τα ρεύματα του αερίου του ανέμου γύρω από την μαύρη τρύπα συγκρούονται σφοδρότατα μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να θερμαίνονται σε υψηλότατες θερμοκρασίες και να εκπέμπουν ακτίνες Χ. Κατέληξαν λοιπόν στο συμπέρασμα, σε μια εποχή που η ιδέα των μαύρων τρυπών μάλλον συμβάδιζε με την επιστημονική φαντασία, ότι θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε έναν συνδυασμό οπτικών τηλεσκοπίων και τηλεσκοπίων ακτίνων Χ για την αναζήτηση των μαύρων τρυπών. Υποψήφιες μαύρες τρύπες θα ήταν εκείνα τα συστήματα διπλών άστρων των οποίων το ένα μέλος είναι οπτικά μεν ορατό αλλά σκοτεινό στην περιοχή των ακτίνων Χ και το άλλο οπτικά σκοτεινό αλλά λαμπερό στην περιοχή των ακτίνων Χ (μαύρη τρύπα). Όμως το πρόβλημα των αστρονόμων με τις ακτίνες Χ είναι ότι αυτές δεν διαπερνούν την γήινη ατμόσφαιρα (ευτυχώς γιατί είναι επικίνδυνες για τον άνθρωπο). Στην δεκαετία του 1960 άρχισαν τα πρώτα βήματα της αστρονομίας ακτίνων Χ, θέτοντας ανιχνευτές ακτίνων Χ σε τροχιά γύρω από τη Γη, αρχικά ως πάρεργο της παρακολούθησης των πυρηνικών δοκιμών των ΗΠΑ-Σοβιετικής Ένωσης. Στη συνέχεια τα τηλεσκόπια ακτίνων Χ ανακάλυψαν πολλές κοσμικές πηγές ακτίνων Χ που πιθανόν να έκρυβαν μαύρες τρύπες. Η πηγή ακτίνων Χ που εντοπίστηκε το 1964 στον αστερισμό του Κύκνου, ήταν η πιο πιθανή περίπτωση να κρύβει μια μαύρη τρύπα και ονομάστηκε Κύκνος Χ-1 (Cygnus X-1). Aν ξυπνήσετε λίγο μετά κατά τις 5 π.μ. το πρωί (25/2/2021) θα δείτε τον αστερισμό του Κύκνου, όπως φαίνεται στην εικόνα. Ο κόκκινος κύκλος δείχνει την θέση της μαύρης τρύπας Κύκνος Χ-1. Το 1974 και ενώ ο Κύκνος Χ-1 ήταν στη λίστα των πιθανών μαύρων τρυπών ο Kip Thorne στοιχημάτισε με τον Stephen Hawking υποστηρίζοντας ότι πράγματι επρόκειτο για μαύρη τρύπα. Το στοίχημα ήταν μια συνδρομή στο περιοδικό Penthouse για τον Thorne και μια συνδρομή στο περιοδικό Private Eye για τον Hawking. Τον Ιούνιο του 1990 ο Hawking παραδέχθηκε την ήττα του, επικυρώνοντάς την με το δακτυλικό του αποτύπωμα, όπως φαίνεται στην εικόνα που ακολουθεί: Νέες παρατηρήσεις δείχνουν πως η μαύρη τρύπα Κύκνος Χ-1 έχει μεγαλύτερη μάζα σε σχέση με αυτή που υπολόγιζαν οι αστρονόμοι μέχρι σήμερα. Επιπλέον είναι και η μαύρη τρύπα με την μεγαλύτερη μάζα που παρατηρήθηκε ποτέ χωρίς τη χρήση βαρυτικών κυμάτων. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης έρευνας, διεθνής ομάδα αστρονόμων χρησιμοποίησε το Very Long Baseline Array (ένα ραδιοτηλεσκόπιο που αποτελείται από 10 πιάτα ανά τις ΗΠΑ) σε συνδυασμό με μια έξυπνη τεχνική για τη μέτρηση αποστάσεων στο διάστημα. «Αν μπορούμε να δούμε το ίδιο αντικείμενο από διαφορετικές τοποθεσίες, μπορούμε να υπολογίσουμε την απόστασή του από εμάς μετρώντας πόσο μακριά εμφανίζεται να κινείται σε σχέση με το φόντο του» είπε ο επικεφαλής ερευνητές, καθηγητής Τζέιμς Μίλερ Τζόουνς από το Curtin University και το ICRAR (International Centre for Radio Astronomy Research). «Αν κρατήσεις το δάχτυλό σου μπροστά στα μάτια σου και το κοιτάς με ένα μάτι τη φορά, θα αντιληφθείς το δάχτυλό σου να μεταπηδά από το ένα σημείο στο άλλο. Είναι ακριβώς η ίδια αρχή». «Σε διάστημα έξι ημερών παρατηρήσαμε μια πλήρη επιστροφή της μαύρης τρύπας και χρησιμοποιήσαμε παρατηρήσεις του ίδιου συστήματος με την ίδια συστοιχία τηλεσκοπίων το 2011» είπε ο καθηγητής Μίλερ- Τζόουνς. «Αυτή η μέθοδος και οι δικές μας μετρήσεις δείχνουν πως το σύστημα είναι πιο μακριά από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως, με μια μαύρη τρύπα που είναι σημαντικά μεγαλύτερης μάζας». Ενώ μέχρι σήμερα η μαύρη τρύπα εθεωρείτο σε απόσταση περίπου 6100 έτη φωτός από τη Γη και μάζα περίπου 15 ηλιακές μάζες, σύμφωνα με τη νέα δημοσίευση η απόσταση από τη Γη υπολογίζεται 7175 έτη φωτός και μάζα της ίση με 21,2 ηλιακές μάζες. Ένας άλλος εκ των ερευνητών, ο καθηγητής Ίλια Μάντελ του Monash University και του ARC Centre of Excellence in Gravitational Wave Discovery (OzGrav) είπε ότι η μάζα της μαύρης τρύπας αυτής είναι τόσο μεγάλη που αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο οι αστρονόμοι θεωρούν πως σχηματίζονται. «Τα άστρα χάνουν μάζα στο γύρω περιβάλλον τους μέσω αστρικών ανέμων που φυσούν στην επιφάνειά τους. Μα για να δημιουργηθεί μια μαύρη τρύπα τόσο βαριά, πρέπει να μειώσουμε την ποσότητα μάζας που χάνουν τα φωτεινά άστρα κατά τις ζωές τους» πρόσθεσε. «Η μαύρη τρύπα στο σύστημα Κύκνος Χ-1 άρχισε τη ζωή της ως άστρο με μάζα περίπου 60 φορές αυτή της Γης και κατέρρευσε δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν» είπε. «Είναι έκπληξη το ότι κάνει μια περιστροφή γύρω από το άστρο-σύντροφο κάθε πεντέμισι ημέρες σε απόσταση περίπου το 1/5 αυτής μεταξύ της Γης και του ήλιου». «Οι νέες αυτές παρατηρήσεις μας λένε ότι η μαύρη τρύπα είναι μάζας εικοσαπλάσιας και άνω αυτής του ήλιου μας- 50% αύξηση σε σχέση με προηγούμενους υπολογισμούς»… https://physicsgg.me/2021/02/24/%ce%ba%cf%8d%ce%ba%ce%bd%ce%bf%cf%82-%cf%87-1-%ce%bd%ce%ad%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%b9%cf%87%ce%b5%ce%af%ce%b1-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%cf%80%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%b7-%ce%bc%ce%b1/

Ανίχνευση νετρίνων υψηλής ενέργειας από το παρατηρητήριο IceCube στο Νότιο Πόλο. Animation (DESY, Science Communication Lab): Καθώς το άστρο πλησιάζει την μαύρη τρύπα, οι τεράστιες παλιρροιακές δυνάμεις το παραμορφώνουν όλο και περισσότερο έως ότου τελικά κομματιαστεί. Τα μισά από τα αστρικά συντρίμμια εκτοξεύονται στο διάστημα, ενώ τα υπόλοιπα σχηματίζουν έναν περιστρεφόμενο δίσκο προσαύξησης στην μαύρη τρύπα, από τον οποίο δύο ισχυροί πίδακες ύλης την εκτινάσσουν πάνω και κάτω. Το όλο σύστημα λειτουργεί ως ένας πανίσχυρος φυσικός επιταχυντής σωματιδίων. Οι επιστήμονες ανίχνευσαν στο παρατηρητήριο IceCube ένα μόνο νετρίνο από τα πολυάριθμα σωματίδια που εκσφενδόνισε το εν λόγω σύστημα προς τη Γη. Η ενέργεια του σωματιδίου ήταν μεγαλύτερη από 100 TeV. Ο ανιχνευτής νετρίνων IceCube Ένα από τα πιο φιλόδοξα και αντισυμβατικά επιστημονικά όργανα βρίσκεται κοντά στον Νότιο Πόλο, θαμμένο βαθιά μέσα στους πάγους και βλέπει προς τα κάτω, όχι προς τα πάνω. Πρόκειται για το παρατηρητήριο IceCube που όμοιό του δεν υπάρχει. Ο ίδιος ο παγετωνικός πάγος, διαφανής και απαλλαγμένος από φυσαλίδες αέρα χάρη στην ακραία πίεση που επικρατεί σε βάθη μεγαλύτερα από ενάμισι χιλιόμετρο, εξυπηρετεί τον ίδιο σκοπό που εξυπηρετεί το λείο πρωτεύον κάτοπτρο ενός συμβατικού αστρονομικού τηλεσκοπίου. Ενταφιασμένα στο εσωτερικό του είναι 86 επιμήκη κατακόρυφα ατσάλινα καλώδια, που στο κάθε ένα υπάρχουν αναρτημένες 60 σφαίρες στο μέγεθος μπάλας του μπάσκετ, ανά τακτά διαστήματα. Κάθε μία από τις 5160 σφαίρες περιέχει οπτικούς αισθητήρες και ηλεκτρονικά εξαρτήματα. Οι αισθητήρες, οι οποίοι ονομάζονται φωτολυχνίες, λειτουργούν αντίστροφα από τους λαμπτήρες φωτισμού: συγκεντρώνουν το φως και παράγουν ηλεκτρικά σήματα. Στην περίπτωση του IceCube, οι αισθητήρες ελέγχουν εξονυχιστικά τον υπόγειο πάγο για αμυδρές μπλε λάμψεις που περιστασιακά τρεμοπαίζουν μέσα στο γαλήνιο σκοτάδι. Κάθε φορά που ένας αισθητήρας ανιχνεύει κάποια λάμψη στέλνει ένα σήμα στους υπολογιστές που βρίσκονται στην επιφάνεια. Οι μπλε λάμψεις δηλώνουν την διέλευση των στοιχειωδών σωματιδίων που είναι γνωστά ως μιόνια, τα οποία ανήκουν στην ίδια κατηγορία με τα ηλεκτρόνια, αλλά έχουν περίπου διακόσιες φορές μεγαλύτερη μάζα. Με τον συνδυασμό των σημάτων από τους διάφορους κόμβους αυτού του ενταφιασμένου δικτύου αισθητήρων, οι φυσικοί μπορούν να παρακολουθήσουν την πορεία ενός μιονίου στις τρεις διαστάσεις. Όμως οι ερευνητές δεν κυνηγούν τα ίδια τα μιόνια. Κυνηγούν νετρίνα, τους πιο φευγαλέους και αλλόκοτους απ’ όλους τους θαμώνες του υποατομικού κόσμου τους οποίους γνωρίζουμε. Αυτά τα σωματίδια-φαντάσματα αλληλεπιδρούν κάθε τόσο με πρωτόνια στα μόρια του πάγου και απελευθερώνουν μιόνια, κάτι που προδίδει την παρουσία τους καθώς τα μιόνια με τη σειρά τους φωτίζουν τον πάγο. Το νεογέννητο μιόνιο ταξιδεύει μέσα στον πάγο συνεχίζοντας την ίδια διαδρομή που ακολούθησε το εισερχόμενο νετρίνο, οπότε οι ερευνητές μπορούν, εξετάζοντας το ίχνος του μιονίου, να υπολογίσουν από ποια κατεύθυνση μας ήρθε το νετρίνο. Τα νετρίνα δεν φέρουν ηλεκτρικό φορτίο, η μάζα τους είναι απειροελάχιστη και σπανιότατα αλληλεπιδρούν με άλλα σωματίδια. Ένα τυπικό νετρίνο θα μπορούσε να ταξιδέψει απόσταση ίση με ένα έτος φωτός μέσα σε μόλυβδο (!!) και να μην αλληλεπιδράσει ούτε με ένα άτομο. Αυτό είναι άλλωστε το πρόβλημα με τα νετρίνα: είναι παθολογικώς ντροπαλά! Η σφοδρότατη απροθυμία τους για συναναστροφές δυσχεραίνει τον εντοπισμό τους, γι’ αυτό και το κυνήγι των νετρίνων είναι πολύ δύσκολη δουλειά. Όμως μια στο τόσο όλο και κάποιο νετρίνο θα συγκρουστεί με κάτι, π.χ. με ένα πρωτόνιο σ’ ένα μόριο νερού – ουσιαστικά, πρόκειται για ατύχημα. Οι επιστήμονες κατασκευάζουν λοιπόν εξαιρετικά μεγάλες ανιχνευτικές διατάξεις, όπως το Ice Cube, με σκοπό να αυξήσουν την πιθανότητα των τυχαίων συγκρούσεων και, επομένως, τις ευκαιρίες να παρατηρήσουμε νετρίνα. [Ρέυ Τζαγιαουόρντανα, «Κυνηγοί Νετρίνων», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης] Ο ανιχνευτής νετρίνων IceCube που βρίσκεται στο Νότιο Πόλο ανίχνευσε ένα νετρίνο με τεράστια ενέργεια – μεγαλύτερη των 100 TeV. Το σωματίδιο δημιουργήθηκε κατά την καταστροφή ενός άστρου από την κολοσσιαία βαρύτητα μιας μαύρης τρύπας με μάζα όσο 30 εκατομμύρια ήλιοι. Το συμβάν, που πραγματοποιήθηκε πριν από 700 εκατομμύρια χρόνια λίγο πριν εμφανιστούν τα πρώτα ζώα στη Γη, δημιούργησε ένα είδος γιγάντιου κοσμικού επιταχυντή σωματιδίων, εξαπολύοντας νετρίνα που πρόσφατα έφθασαν και διαπέρασαν τη Γη. Η ανακάλυψη ρίχνει νέο φως στην προέλευση των κοσμικών ακτίνων υπερυψηλής ενέργειας, δηλαδή εκείνων των σωματιδίων στο σύμπαν που έχουν την μεγαλύτερη ενέργεια. Οι ερευνητές από δεκάδες ερευνητικούς φορείς πολλών χωρών έκαναν δύο σχετικές δημοσιεύσεις στο περιοδικό αστρονομίας «Nature Astronomy». Όπως δήλωσε ο Σιόερτ βαν Βέλτσεν του ολλανδικού Πανεπιστημίου του Λέιντεν, «η προέλευση των κοσμικών νετρίνων υψηλής ενέργειας είναι άγνωστη, πρωτίστως επειδή είναι άκρως δύσκολο να εντοπισθούν. Είναι μόλις η δεύτερη φορά που ανιχνεύθηκε η πηγή ενός τέτοιου νετρίνου υψηλής ενέργειας». Τόσο η προηγούμενη όσο και η νέα ανίχνευση έγινε από το αμερικανικό Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube στο Νότιο Πόλο, το οποίο βρίσκεται στο σταθμό Αμούντσεν-Σκοτ των ΗΠΑ στην Ανταρκτική. Το 2017 ο εν λόγω παγωμένος ανιχνευτής εντόπισε ένα νετρίνο ενέργειας 290 TeV, η πηγή του οποίου προσδιορίστηκε το 2018 ότι ήταν ένας ενεργός γαλαξίας (blazer). Η πρωτοτυπία αυτή τη φορά έγκειται στο ότι είναι το πρώτο ανιχνεύσιμο νετρίνο από ένα κατακλυσμικό συμβάν, συγκεκριμένα την καταστροφή ενός καταδικασμένου άστρου που πλησίασε πολύ μια μαύρη τρύπα. Αυτά τα γεγονότα, για τα οποία οι αστροφυσικοί δεν ξέρουν πολλά πράγματα, μπορούν να λειτουργήσουν ως πανίσχυροι φυσικοί επιταχυντές σωματιδίων. Το νετρίνο υπερυψηλής ενέργειας, που έγινε αντιληπτό από το IceCube, «προσέκρουσε στον πάγο της Ανταρκτικής με την αξιοσημείωτη ενέργεια άνω των 100 TeV. Συγκριτικά, είναι τουλάχιστον δεκαπλάσια ενέργεια από αυτή που μπορεί να επιτευχθεί στον πιο ισχυρό επιταχυντή σωματιδίων στον κόσμο, στο CERN», δήλωσε η καθηγήτρια του γερμανικού Πανεπιστημίου του Μπόχουμ ‘Ανα Φρανκόβιακ. Παρά την τόσο μεγάλη ενέργειά τους, τα κοσμικά νετρίνα, που ταξιδεύουν σε ευθεία γραμμή στο σύμπαν, είναι τόσο ελαφριά που διαπερνούν απαρατήρητα τα πάντα, ακόμη και ολόκληρους πλανήτες ή άστρα, γι’ αυτό έχουν ονομαστεί σωματίδια-φαντάσματα. Η «σύλληψη» ακόμη κι ενός μόνο τέτοιου φευγαλέου σωματιδίου συνιστά επίτευγμα. Την ανίχνευση του νετρίνου από το IceCube ακολούθησαν αστρονομικές παρατηρήσεις με πολλά όργανα σε όλο το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, από τα ραδιοκύματα έως τις ακτίνες-Χ, εωσότου εντοπισθεί η πηγή προέλευσης του. Η νέα ανακάλυψη, όπως ανέφερε ο καθηγητής αστρονομίας Μάρεκ Κοβάλσκι του Πανεπιστημίου Χούμπολτ του Βερολίνου, αναδεικνύει για μια άλλη φορά τη σημασία της αστρονομίας πολλαπλών μέσων (multi-messenger astronomy), η οποία δεν βασίζεται πια μόνο στα φωτόνια αλλά και σε άλλα μέσα, όπως τα νετρίνα και τα βαρυτικά κύματα, για να μελετήσει τα φαινόμενα στο σύμπαν. https://physicsgg.me/2021/02/23/ghost-particle-from-shredded-star-reveals-cosmic-particle-accelerator/

Τα κρυφά μηνύματα που έστειλε η NASA στον Άρη. Οι μηχανικοί της NASA υπαινίχθηκαν ότι είχαν κρύψει ένα κωδικoποιημένο μήνυμα στο αλεξίπτωτο του Perseverance. Μέσα σε λίγες ώρες, οι λάτρεις των παζλ το έσπασαν. Καθώς το διαστημικό όχημα Perseverance της NASA έπεφτε στην ατμόσφαιρα του Άρη την περασμένη εβδομάδα, μια βιντεοκάμερα κατέγραφε το άνοιγμα του αλεξίπτωτου, το οποίο ήταν διακοσμημένο με τα χρώματα κόκκινο και λευκό. Το μοτίβο των χρωμάτων έκρυβε κωδικοποιημένα μηνύματα. Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Allen Chen, ο υπεύθυνος μηχανικός για το σύστημα προσγείωσης, μεταξύ άλλων, ανέφερε αινιγματικά ότι: «μερικές φορές αφήνουμε μηνύματα στη δουλειά μας με σκοπό να τα βρουν άλλοι. Γι’ αυτό σας καλούμε όλους να προσπαθήσετε (να τα βρείτε).» Aμέσως, από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού Ωκεανού στο Παρίσι, ο Maxence Abela, ένας 23χρονος φοιτητής πληροφορικής συνειδητοποίησε ότι το φαινομενικά τυχαίο μοτίβο στο αλεξίπτωτο του Perseverance περιείχε έναν κωδικό. Κάλεσε τον πατέρα του, έναν μηχανικό λογισμικού στην Google που εργάζεται στο Λονδίνο, και αποφάσισαν να λύσουν τον γρίφο. Το ίδιο έκαναν και άλλοι σε όλο τον κόσμο, ανταλλάσσοντας πληροφορίες σε Twitter και Reddit, όπως ο Adithya Balaji, που αντιμετώπισε ανεξάρτητα το πρόβλημα. Ο Balaji συνέκρινε τον γρίφο του αλεξίπτωτου με αντίστοιχες περιπτώσεις στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας: π.χ. στην «Επαφή», όπου η πρωταγωνίστρια (Jodie Foster) αποκαλύπτει ένα εξωγήινο μήνυμα και στον «Αρειανό», όπου ο Matt Damon, επικοινωνεί με τη Γη χρησιμοποιώντας παρόμοιο κώδικα. «Η πραγματική ζωή πολλές φορές είναι πολύ πιο συναρπαστική από την φαντασία των ταινιών», είπε ο Balaji. Εκείνος που είχε την έμπνευση να ενσωματώσει το μήνυμα στο αλεξίπτωτο ήταν ο Ian Clark, ο υπεύθυνος κατασκευής του. Ενώ παρακολουθούσε το βίντεο μιας δοκιμής του αλεξίπτωτου που προορίζονταν για το Perseverance, ο Clark παρατήρησε ότι το μοτίβο του θόλου του, που τότε έμοιαζε με σκακιέρα, δεν τον βοηθούσε να καταλάβει το πώς ξετυλίχθηκαν και απλώθηκαν τα διάφορα τμήματά του. Επειδή το Perseverance θα ήταν εξοπλισμένο με βιντεοκάμερες που θα λειτουργούσαν κατά την πτώση, ο Clark έψαχνε για ένα μοτίβο που θα έδειχνε αν το αλεξίπτωτο είχε αναπτυχθεί χωρίς να μπερδευτεί. Αυτό, με τη σειρά του έδωσε την ευκαιρία «για λίγη διασκέδαση», είπε. Ζήτησε άδεια από τη NASA να ενσωματώσει ένα κωδικοποιημένο μήνυμα στο χρωματικό μοτίβο του αλεξίπτωτου. Πήρε το ΟΚ, με την υπόδειξη το μήνυμα να είναι κατάλληλο και ότι δεν θα μπορούσε να παρερμηνευθεί. Το αλεξίπτωτο πλάτους 21 μέτρων αποτελούνταν από 80 λωρίδες υφάσματος ακτινικά από το κέντρο προς τα έξω που σχημάτιζαν έναν θόλο σχήματος ημισφαιρίου, και κάθε λωρίδα αποτελούταν από τέσσερα κομμάτια. Ο Clark διέθετε έτσι 320 κομμάτια για να «παίξει». Μερικές από τις ιδέες του θα απαιτούσαν πρόσθετα χρώματα, αλλά αυτό θα μπορούσε να απειλήσει την ακεραιότητα του αλεξίπτωτου, αφού οι μη δοκιμασμένες βαφές μπορεί να εξασθενούσαν τις ίνες του υφάσματος. Θα ήταν μεγάλη ντροπή να χαθεί μια αποστολή κόστους 2,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, επειδή ένας μηχανικός ήθελε να βάλει μυστικό μήνυμα στο αλεξίπτωτο. Έτσι το σχέδιο, που γνώριζαν πολύ λίγα άτομα, προχώρησε με τα δύο δοκιμασμένα χρώματα κόκκινο και λευκό. Όταν οι επιστήμονες των υπολογιστών βλέπουν κάτι σε ασπρόμαυρο – ή σε αυτήν την περίπτωση, κόκκινο και λευκό – σκέφτονται δυαδικό κώδικα, τα 1 και 0 που είναι η γλώσσα των υπολογιστών. Αυτό ήταν το πρώτο που έψαξαν οι λύτες του παζλ. Το μήνυμα στους τρεις εσωτερικούς δακτυλίους ήταν: “DARE MIGHTY THINGS”(τολμήστε τις μεγάλες ιδέες). Ο Abela δημοσίευσε στο Twitter την απάντησή του, περίπου δύο ώρες (!) αφότου ο Allen Chen είχε κάνει τον υπαινιγμό του κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου. Πρόκειται για το σλόγκαν του Jet Propulsion Laboratory της NASA και προέρχεται από μια ομιλία του Teddy Roosevelt το 1899. Υπήρχαν ακόμη ορισμένοι αριθμοί και γράμματα στον εξωτερικό δακτύλιο που ούτε ο Abela μπόρεσε να κατανοήσει. Αυτά αποδείχθηκαν ότι ήταν οι γεωγραφικές συντεταγμένες της NASA: 34° 11′ 58″ N 118° 10′ 31″ W. Πληκτρολογήσετε αυτές τις συντεταγμένες αυτές στο Google Earth, και θα βρεθείτε περίπου 10 μέτρα από την πόρτα του κέντρου επισκεπτών στο JPL. Πέρα από το αλεξίπτωτο, τo διαστημικό όχημα Perseverance περιέχει και άλλα ρητά ή σύμβολα ή μικρά αντικείμενα, που είτε είναι διακοσμητικά είτε εξυπηρετούν κάποιους λειτουργικούς σκοπούς όπως η πλάκα στην παρακάτω εικόνα,τα χρώματα της οποίας θα χρησιμοποιηθούν για την βαθμονόμηση της κάμερας Μastcam-Z. Στην φωτογραφία το αλεξίπτωτο ήταν χωρισμένο σε τρεις δακτυλίους. Το κόκκινο χρώμα παριστάνει τον αριθμό 1 και το λευκό το 0. https://physicsgg.me/2021/02/25/%cf%84%ce%b1-%ce%ba%cf%81%cf%85%cf%86%ce%ac-%ce%bc%ce%b7%ce%bd%cf%8d%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%85-%ce%ad%cf%83%cf%84%ce%b5%ce%b9%ce%bb%ce%b5-%ce%b7-nasa-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%ce%ac/

Οι πρώτοι οργανισμοί «ανέπνευσαν» οξυγόνο στη Γη πριν 3,1 δισ. χρόνια. Οι πρώτοι οργανισμοί που «ανέπνευσαν» οξυγόνο, εμφανίστηκαν περίπου πριν 3,1 δισεκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με νέες επιστημονικές εκτιμήσεις. Η νέα ισραηλινή γενετική ανάλυση πολλών διαφορετικών οικογενειών μικροοργανισμών κατέληξε στο μάλλον απροσδόκητο συμπέρασμα ότι η χρήση οξυγόνου από τους έμβιους μικροσκοπικούς οργανισμούς είχε ξεκινήσει σχεδόν 600 εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα από το λεγόμενο «Μεγάλο Οξυγονωτικό Συμβάν», που γέμισε την ατμόσφαιρα της Γης με αέριο οξυγόνο πριν περίπου 2,4 δισεκατομμύρια χρόνια. Οι Ισραηλινοί ερευνητές, με επικεφαλής τον βιοχημικό Νταν Ταουφίκ του Ινστιτούτου Επιστημών Weizmann, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό για θέματα οικολογίας και εξέλιξης «Nature Ecology & Evolution», σύμφωνα με το «Science», ανέλυσαν τα γονιδιώματα 130 οικογενειών προκαρυωτικών οργανισμών, που είναι σήμερα απόγονοι των αρχαιότερων μικροβίων, βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών στον πλανήτη μας. Δημιουργήθηκε έτσι ένα εξελικτικό «οικογενειακό δέντρο» με τη χρήση γονιδίων από περίπου 700 ένζυμα, τα οποία είτε χρησιμοποιούν οξυγόνο, είτε το παράγουν. Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του «μοριακού ρολογιού», έκαναν εκτιμήσεις για το πότε καθένα από αυτά τα ένζυμα εξελίχθηκε. Από τις 130 οικογένειες μικροοργανισμών, για τις 36 κατέστη εφικτό να γίνει χρονολόγηση με σχετικά υψηλό βαθμό ακρίβειας, σύμφωνα με τους ερευνητές. Όπως δήλωσε ο δρ Ταουφίκ, «είδαμε κάτι αρκετά εντυπωσιακό: μια ξεκάθαρη ανάδυση μικροβίων που χρησιμοποιούσαν οξυγόνο πριν 3 έως 3,1 εκατομμύρια χρόνια». Οι 22 από τις 36 οικογένειες μικροοργανισμών φαίνεται να εμφανίστηκαν ακριβώς εκείνη την εποχή, οι 12 αργότερα, ενώ μόνο δύο νωρίτερα. Η εμφάνιση πρωτεϊνών (ενζύμων) που κάνουν χρήση οξυγόνου, σηματοδότησε ένα κομβικό στάδιο για την εμφάνιση των αερόβιων μικροβίων, μια μετάβαση από έναν προηγούμενο κατά βάση αναερόβιο κόσμο. Οι επιστήμονες γενικά συμφωνούν ότι η ατμόσφαιρα και οι ωκεανοί της αρχέγονης Γης στερούνταν αέριου οξυγόνου. Υπάρχουν πάντως κάποιες ενδείξεις ότι σχετικά σύντομα υπήρξε κάποια ποσότητα οξυγόνου, καθώς τα κυανοβακτήρια -οι πρώιμοι φωτοσυνθετικοί μικροοργανισμοί- πιθανώς πριν 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια είχαν αρχίσει να απελευθερώνουν οξυγόνο ως υποπροϊόν, αλλά δεν το χρησιμοποιούσαν οι ίδιοι. Η χρήση του οξυγόνου για «αναπνοή» άργησε μερικές ακόμη εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Η νέα ισραηλινή μελέτη εκτιμά -με βάση την αναδρομική γενετική ανάλυση- ότι περίπου πριν 3,1 δισεκατομμύρια χρόνια εμφανίστηκαν μικροοργανισμοί που άρχισαν να «αναπνέουν» το οξυγόνο και να το αξιοποιούν για μεγαλύτερη παραγωγή ενέργειας. Πιθανώς η ικανότητα αναπνοής/χρήσης του οξυγόνου εξελίχτηκε αργά, αρχικά σε μικρούς θύλακες, και σταδιακά εξαπλώθηκε στον πλανήτη στη διάρκεια των επόμενων εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών. Μετά και το «Μεγάλο Οξυγονωτικό Συμβάν» που ακολούθησε, το περιβάλλον του πλανήτη μας άρχισε να μεταμορφώνεται δραματικά και η ζωή γνώρισε μια πραγματική «έκρηξη» χάρη στο οξυγόνο. Υπήρξε έτσι η εξέλιξη των πολυκύτταρων οργανισμών και τελικά των ζώων και των ανθρώπων. Άλλοι πάντως επιστήμονες, όπως ο εξελικτικός βιολόγος Πάτρικ Σιχ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, εμφανίστηκαν πιο επιφυλακτικοί, επειδή η μέθοδος του «μοριακού ρολογιού», στην οποία βασίστηκε η γενετική ανάλυση και χρονολόγηση, είναι ακόμη μια εξελισσόμενη επιστήμη και συνεπώς τα συμπεράσματά της έχουν ένα βαθμό αμφιβολίας. https://physicsgg.blogspot.com/2021/02/31.html

Αποστολή εξερεύνησης των σπηλαίων της Σελήνης σχεδιάζει ο ΕΟΔ Σε ένα πρώτο βήμα για την ανακάλυψη των μυστικών που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια της Σελήνης, ο ΕΟΔ είχε ζητήσει το 2019 ιδέες για τον εντοπισμό, τη χαρτογράφηση και την εξερεύνηση των σπηλαίων της Σελήνης. Πέντε ιδέες επελέγησαν για να μελετηθούν σε μεγαλύτερο βάθος, η καθεμία πραγματευόμενη διαφορετικές φάσεις μιας πιθανής αποστολής. Μέσω αυτών των πέντε μελετών στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Sysnova, αναπτύχθηκαν τρία σενάρια αποστολής: Ένα για τη διεξαγωγής μιας προκαταρκτικής «αναγνώρισης» σημείων εισόδου και υπογείων σπηλαίων από την επιφάνεια της Σελήνης, ένα για την είσοδο ενός οχήματος ανίχνευσης μέσα σε έναν λάκκο και αξιολόγησης του πρώτου τμήματος ενός σπηλαίου και ένα για την εξερεύνηση μιας υπόγειας σήραγγας λάβας με αυτόνομα οχήματα (ρόβερ). «Αν και οι μελέτες ήταν πολύ διαφορετικές σε θεματολογία και προσέγγιση, παρείχαν όλες εξαιρετική επίγνωση ως προς εν δυνάμει τεχνολογίες για την εξερεύνηση και διερεύνηση της γεωλογίας του υπεδάφους της Σελήνης» είπε η Λορεντάνα Μπεσόνε, στέλεχος του ΕΟΔ, μετά τη δημοσιοποίηση των μελετών. «Ήταν ένα συναρπαστικό ταξίδι, και μια θαυμάσια ευκαιρία για τον ΕΟΔ να αρχίσει να εξετάζει αποστολές για την εξερεύνηση των σεληνιακών σπηλαίων». Ως ένας συνδυασμός που θα απέδιδε τα μέγιστα επιστημονικά κέρδη, οιμάδες πίσω από δύο από αυτές τις έρευνες- μία από το Πανεπιστήμιο του Βύρτσμπουργκ και μία από το Πανεπιστήμιο του Οβιέδο- επελέγησαν για να συμμετέχουν σε μια έρευνα CDF (Concurrent Design Facility) του ΕΟΔ. Εστιάζοντας στο δεύτερο σενάριο, οι τεχνολογίες που έχουν αναπτύξει αυτές οι ομάδες θα επέτρεπαν την ασφαλή εξερεύνηση και καταγραφή ενός σεληνιακού λάκκου, καθώς και μια πρώτη ματιά στις σήραγγες οπου μπορεί να οδηγούσε αυτός. Η έρευνα συνδυάζει τα αποτελέσματα των μελετών που πραγματοποίησαν αυτές οι δύο ομάδες με σχέδια για τις πρωτοβουλίες EL3 (European Large Logistics Lander) και Moonlight του ΕΟΔ. Το EL3 είναι ένα όχημα σχεδιασμένο για μια σειρά αποστολών του ΕΟΔ στη Σελήνη και το Moonlight έχει σκοπό να παρέχει υπηρεσίες πλοήγησης και τηλεπικοινωνιών για την εξερεύνηση της Σελήνης. Το Πανεπιστήμιο του Βύρτσμπεργκ εξετάζει το concept του κατεβάσματος μιας συσκευής με καλώδιο για την εξερεύνηση της εισόδου, των τοιχωμάτων και του πρώτου μέρους των σηράγγων σεληνιακής λάβας. Η συσκευή αυτή, ονόματι «Δαίδαλος» είναι ένα συμπαγές, σφαιρικό αντικείμενο που θα μπορούσε να εξοπλιστεί με 3D lidar, stereo camera vision και δυνατότητα ανεξάρτητης κίνησης. Δημιουργώντας ένα 3D μοντέλο για το εσωτερικό μιας σήραγγας λάβας, η συσκευή αυτή θα μπορούσε να αναγνωρίζει γεωλογικούς πόρους και να αναζητεί τοποθεσίες με σταθερά επίπεδα ακτινοβολίας και θερμοκρασίας. Το Πανεπιστήμιο του Οβιέδο, από πλευράς του, έχει εξετάσει το ενδεχόμενο αποστολής μιας «αγέλης»/ «σμήνους» μικρών ρομπότ σε μια σπηλιά. Η έρευνα εστιάζει στην αντιμετώπιση του προβλήματος της έλλειψης ηλιακού φωτός (και ως εκ τούτου ηλιακής ενέργειας) μέσα σε μια σπηλιά, καθώς και το πώς θα μεταδίδονται δεδομένα από τα ρομπότ σε ένα όχημα στην επιφάνεια. Η λύση της ομάδας είναι η χρήση ενός γερανού για να κατεβούν τα ρομπότ σε μια σήραγγα λάβας. Εξοπλισμένο με ηλιακούς συλλέκτες, το όχημα θα παρείχε ενέργεια στα ρομπότ μέσω του γερανού και μιας «κεφαλής φόρτισης». Έχοντας οπτική επαφή με τα ρομπότ, η κεφαλή θα παρείχε ενέργεια ασύρματα, ενώ επίσης θα λάμβανε και θα μετέδιδε δεδομένα. Στο πλαίσιο της μελέτης CDF θα σχεδιαστεί μια αποστολή στα σεληνιακά σπήλαια διάρκειας μιας σεληνιακής ημέρας (14 γήινες) αρχίζοντας από την ανάπτυξη του EL3. Εστιάζοντας στο δεύτερο σενάριο, η έρευνα επίσης θα προσδιορίσει τα υποσυστήματα μιας τέτοιας αποστολής και θα διασφαλίσει πως θα είναι σε θέση να συνεργάζονται. https://physicsgg.blogspot.com/2021/02/blog-post_11.html

Ο μαγικός κόσμος των αστέρων νετρονίων. Ομιλητής Δρ. Γιάννης Αντωνιάδης, Ερευνητής στο Ινστιτούτο Αστροφυσικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας Έρευνας, Κρήτη Γεννήθηκε το 1986 στο Διδυμότειχο και σπούδασε Φυσική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μετά την αποφοίτησή του από το Α.Π.Θ. Έκανε το Διδακτορικό του στο Ινστιτούτο Ραδιοαστρονομίας Max-Planck στη Βόννη της Γερμανίας. Ξεκίνησε στο Ινστιτούτο Dunlap τον Οκτώβριο του 2014. Η έρευνά του επικεντρώνεται στη χρήση πάλσαρ ως εργαστήρια για τη μελέτη της θεμελιώδους φυσικής, ενώ ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη μέτρηση των μαζών των πάλσαρ του χιλιοστού του δευτερολέπτου. Μελετά επίσης τον αντίκτυπο της εκπομπής βαρυτικών κυμάτων στις τροχιές του δυαδικού πάλσαρ. Ως διδακτορικός φοιτητής παρατήρησε το δυαδικό αστρικό σύστημα με τη βοήθεια του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου (VLT) του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου στη Χιλή και, όπως είπε, ανακάλυψε ότι το συγκεκριμένο άστρο νετρονίων έχει τη μεγαλύτερη μάζα από οποιαδήποτε άλλο άστρο πάλσαρ έχει ποτέ ανακαλυφθεί, ενώ είναι ικανό να μεταβάλλει το χώρο γύρω του ακριβώς όπως προέβλεψε η θεωρία του Αϊνστάιν. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science. Το 2016, του απονεμήθηκε το υψηλού κύρους βραβείο John C. Polanyi στη Φυσική για την έρευνά του στα αστέρια νετρονίων και άλλα αστρονομικά αντικείμενα από την Κυβέρνηση του Οντάριο. Το βραβείο Polanyi απονέμεται κάθε χρόνο σε νέους επιστήμονες που διαπρέπουν στα Πανεπιστήμια του Οντάριο στον Καναδά. Άλλες διακρίσεις και βραβεία που έχει λάβει είναι το Μετάλλιο Otto Hahn από την Εταιρεία Max-Planck (2014), το Best PhD στη Βαρυτική, Πυρηνική και Ατομική Φυσική από τη Γερμανική Φυσική Εταιρεία (2013) και το Best PhD, από το Πανεπιστήμιο της Βόννης (2013). https://physicsgg.blogspot.com/2021/02/blog-post_25.html