Δροσος Γεωργιος

Ο άνθρωπος που πέθανε δύο φορές. Ενα φθινοπωρινό απόγευμα του 1939, ο 21χρονος φοιτητής της φυσικής Ρίτσαρντ Φέινμαν έγινε δεκτός για τσάι στο σπίτι του κοσμήτορα του Πρίνστον. Ατίθασο Εβραιόπουλο, παιδί-θαύμα των επιστημών από το Κουίνς, είχε αναγκαστεί να φορέσει κοστούμι – πράγμα που σιχαινόταν. Ο Φέινμαν απεχθανόταν κάθε επισημότητα. Οταν η αυστηρή, σεβάσμια σύζυγος του κοσμήτορα τον ρώτησε αν πίνει το τσάι του «με γάλα ή λεμόνι», ο Φέινμαν πέταξε «και με τα δύο», όπου η γυναίκα αναφώνησε: «Σίγουρα, θα αστειεύεστε, κύριε Φέινμαν!». Χρόνια αργότερα, ο μετέπειτα νομπελίστας εξέδωσε το χρονικό της ζωής του με αυτόν τον τίτλο: «Σίγουρα, θα αστειεύεστε, κύριε Φέινμαν!». Ο Φέινμαν τιμήθηκε με το Νομπέλ Φυσικής για την ερευνητική δουλειά του στην κβαντοφυσική, μελέτησε τη φύση του χρόνου πλάι στον μεγάλο Τζον Ουίλερ, ενώ στον πόλεμο συμμετείχε στο «πρόγραμμα Μανχάταν» για την κατασκευή της πρώτης ατομικής βόμβας. ‘Οσο καιρό εργαζόταν για τη βόμβα, η γυναίκα του, Αρλίν, νοσηλευόταν σε σανατόριο, άρρωστη με φυματίωση. Ο Φέινμαν την έβλεπε κάθε Σαββατοκύριακο. Οπως γράφει ο Αλαν Λάιτμαν στο βιβλίο του «A Sense of the Mysterious», την είχε παντρευτεί στα κρυφά, αψηφώντας τις αντιρρήσεις των γονιών του. Το καλοκαίρι του 1945 η Αρλίν πέθανε. Ο Φέινμαν βυθίστηκε σε κατάθλιψη. Εκανε άλλους δύο γάμους – ο τρίτος μόνο στέριωσε (έγινε και πατέρας δις), κυρίως όμως αναλώθηκε σε ερωτικές περιπέτειες με τις συζύγους φίλων και συνεργατών του… Το 1947, έκανε κάτι που απέκρυψε στην αυτοβιογραφία του: έγραψε επιστολή στην πεθαμένη Αρλίν. «Γλυκιά μου, σε αγαπώ», έγραφε εκεί. «Πέρασε τόσο πολύς καιρός από την τελευταία φορά που σου έγραψα – σχεδόν δύο χρόνια, ξέρω όμως ότι θα με καταλάβεις διότι ξέρεις πώς είμαι, πεισματάρης και ρεαλιστής, οπότε πίστευα πως δεν έχει κανένα νόημα να σου γράψω. Τώρα όμως ξέρω, αγαπημένη μου γυναίκα, ότι είναι σωστό αυτό που καθυστέρησα τόσο να κάνω… Θέλω να σου πω πως σε αγαπώ. Θέλω να σε αγαπώ. Θα σε αγαπώ πάντα. Δυσκολεύομαι να καταλάβω τι σημαίνει να σε αγαπώ τη στιγμή που είσαι νεκρή –ακόμα όμως θέλω να σε φροντίζω– και θέλω κι εσύ να με φροντίζεις και να νοιάζεσαι για μένα. Θέλω να έχω προβλήματα για να συζητάω μαζί σου… ΥΓ. Σε παρακαλώ, συγχώρεσέ μου που δεν σου ταχυδρόμησα αυτή την επιστολή – δεν γνωρίζω όμως τη διεύθυνσή σου». Το 1988, ο 70χρονος πλέον Φέινμαν εισήχθη στο νοσοκομείο, στο τελευταίο στάδιο του καρκίνου. Τα τελευταία του λόγια: «Πόσο άσχημο να πεθαίνεις δύο φορές. Είναι τόσο πληκτικό». Μετά τον θάνατό του, βρέθηκε καταχωνιασμένη η επιστολή προς την Αρλίν. Ισως αυτός που τη βρήκε να σχολίασε κλαίγοντας: «Σίγουρα, θα αστειεύεστε, κύριε Φέινμαν!». https://www.kathimerini.gr/culture/561192412/o-anthropos-poy-pethane-dyo-fores/ Σίγουρα θα αστειεύεστε κύριε Φάινμαν. …) Περπάτησα έξω για λίγο. Ήμουν έκπληκτος που δεν ένοιωθα αυτά που υποτίθεται έπρεπε να νοιώθουν οι άνθρωποι σε τέτοιες περιστάσεις. Ίσως να κορόιδευα τον εαυτό μου. Δεν ήμουν βέβαια καλά, δεν ήμουν όμως και εξαιρετικά ταραγμένος, ίσως γιατί γνωρίζαμε εδώ και πολύ καιρό αυτό που επρόκειτο να συμβεί κι είχα εξοικειωθεί μαζί του. Είναι πολύ δύσκολο να το εξηγήσω. Αν κάποιος Αρειανός (ο οποίος, ας υποθέσουμε, δεν πεθαίνει ποτέ από ασθένεια ή γηρατειά, μόνο από ατύχημα) ερχόταν εδώ στη Γη κι έβλεπε αυτό το παράξενο γένος όντων, αυτούς τους ανθρώπους που ζουν 70-80 χρόνια ξέροντας ότι πλησιάζει ο θάνατος, θα του φαινόταν τρομερό να ζει κάτω από αυτές τις συνθήκες, γνωρίζοντας ότι η ζωή είναι απλώς προσωρινή. Εμείς όμως οι άνθρωποι ξεπερνάμε σχετικά εύκολα το πρόβλημα αυτό, γελάμε, αστειευόμαστε, ζούμε. Η μόνη διαφορά όμως για μένα και την Αρλήν ήταν ότι αντί να ζήσουμε μαζί 50 χρόνια, ζήσαμε μόνο 5. Ήταν μια ποσοτική μόνο διαφορά, το ψυχολογικό πρόβλημα ήταν ακριβώς το ίδιο. Ο μόνος τρόπος να το κοιτάξουμε διαφορετικά θα αν είχαμε παραδεχθεί «Αυτοί οι άλλοι την έχουν καλύτερα, θα ζήσουν 50 χρόνια περισσότερο», αυτό όμως θα ήταν τρελό. Γιατί θα ‘πρεπε να νιώσουμε δυστυχισμένοι με το να λέμε «Γιατί άραγε είμαστε τόσο άτυχοι; Τι μας φύλαγε ο Θεός, τι κάναμε για να μας αξίζει μια τέτοια τιμωρία;», όλα τέλος πάντων αυτά που – αν κατανοήσεις την πραγματικότητα βαθιά μέσα σου – είναι άσχετα με το θέμα και αναπάντητα, είναι πράγματα που κανείς δεν τα ξέρει. Αυτό που σου συμβαίνει δεν είναι παρά ένα ατύχημα της ζωής. Εμείς όμως είχαμε ζήσει μαζί, είχαμε ζήσει πολύ καλά. Επέστρεψα στο δωμάτιο της Αρλήν, κάθισα εκεί κι άρχισα να σκέφτομαι όσα συνέβαιναν στο σώμα της: οι πνεύμονες δεν μπορούσαν να τροφοδοτήσουν το αίμα με περισσότερο οξυγόνο, έτσι ο εγκέφαλος θα άρχισε να υπολειτουργεί, μετά θα εξασθενούσε η καρδιά κι η αναπνοή θα γινόταν ολοένα και πιο δύσκολη. Νόμιζα ότι τα συμπτώματα αυτά θα έπαιρναν τη μορφή χιονοστιβάδας, οι βιολογικές λειτουργίες θα αναστέλλονταν και θα επακολουθούσε η τραγική κατάρρευση. Η Αρλήν όμως δεν φάνηκε να ακολουθεί την πορεία αυτή. Έχανε αργά αργά την πνευματική της διαύγεια, κι η αναπνοή της όλο και λιγόστευε μέχρι που δεν υπήρχε πια αναπνοή αλλά μόλις πριν υπήρχε μια σταλιά. Η νοσοκόμα πέρασε κάνοντας τον γύρο της και επιβεβαίωσε ότι η Αρλήν ήταν νεκρή. Βγήκε έξω – ήθελα να μείνω μόνος για λίγο. Κάθισα λιγάκι κοντά της και μετά τη φίλησα για τελευταία φορά. Ένοιωσα έκπληξη όταν ανακάλυψα ότι τα μαλλιά της μύριζαν ακριβώς όπως και πριν. Όταν, βέβαια, κάθισα και το σκέφτηκα δεν βρήκα κανένα λόγο γιατί θα έπρεπε να αλλάξει η μυρωδιά των μαλλιών σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Αλλά για μένα ήταν ένα σοκ γιατί φανταζόμουν ότι μόλις είχε συμβεί κάτι πελώριο – κι όμως τίποτε δεν είχε συμβεί ακόμα. Την άλλη μέρα πήγα στο νεκροθάλαμο. Ο υπάλληλος εκεί μου έβαλε στο χέρι τα δαχτυλίδια της, που τα είχε βγάλει απ’ το πτώμα. «Θα ‘θελες μήπως να δεις τη γυναίκα σου για τελευταία φορά;», ρώτησε. «Τι είδους τελευταία – όχι, δεν θέλω να τη δω, όχι! Μόλις πριν την είδα», φώναξα. «Ναι, τώρα όμως την έχουμε τακτοποιήσει». Ο άνθρωπος ήταν από άλλο κόσμο. Τακτοποιείται ένα κορμί όταν είναι άψυχο; Δεν ήθελα να ξαναδώ την Αρλήν, θα με αναστάτωνε περισσότερο. Τηλεφώνησα στο γκαράζ που είχε ρυμουλκήσει το αυτοκίνητο, το πήρα κι έβαλα στο πίσω μέρος τα πράγματα της Αρλήν. Μετά πήρα μαζί μου και κάποιον που έκανε ωτοστόπ κι έφυγα απ’ την Αλμπουρκέκ. Δε θά ‘χαμε κάνει ούτε πέντε μίλια όταν «ΜΠΑΝΓΚ!» κι άλλο σκασμένο λάστιχο. Άρχισα να βρίζω, να καταριέμαι ακατάπαυστα. Ο τύπος που έκανε ωτοστόπ με κοίταζε σαν να έβλεπε ανισόρροπο. «Μα πρόκειται απλώς για κλατάρισμα, έτσι δεν είναι;» ρώταγε και ξαναρώταγε. «Ναι, απλώς ένα κλατάρισμα – κι ύστερα κι άλλο, κι άλλο, κι άλλο, κι άλλο!» Αντικαταστήσαμε το σκασμένο λάστιχο, βάζοντας τη ρεζέρβα, και πήγαμε σιγά σιγά στο Λος Άλαμος, χωρίς να φτιάξω το άλλο λάστιχο. Δεν ήξερα πως να αντικρίσω τους φίλους μου εκεί, δεν ήθελα να βρεθεί κανείς με κατεβασμένα μούτρα και να με ρωτήσει για το θάνατο της Αρλήν. Κάποιος όμως ρώτησε τι συνέβη. «Πέθανε. Και πως πάει το πρόγραμμα;» ρώτησα. Κι αυτοί κατάλαβαν ότι δεν ήθελα να γυρίζω συνεχώς γύρω απ’ αυτό το γεγονός. Μόνο ένας βρέθηκε να μου εκφράσει τη συμπάθειά του κι αυτό συνέβη επειδή έτυχε να λείπει απ’ το Λος Άλαμος την ημέρα που είχα επιστρέψει. Μια νύχτα ονειρεύτηκα την Αρλήν, αμέσως όμως της είπα: «Όχι, όχι, δεν μπορεί να βρίσκεσαι στο όνειρο αυτό, δεν είσαι ζωντανή!». Ξαναονειρεύτητα την Αρλήν κι είχα πάλι την ίδια αντίδραση: «Δεν μπορεί να είσαι στο όνειρο αυτό!» «Όχι, όχι!», απάντησε. «Σε κορόιδεψα. Είχα κουραστεί μαζί σου και σκάρωσα το κόλπο αυτό για να τραβήξω το δρόμο μου. Τώρα όμως σε θέλω και πάλι, γύρισα». Λοιπόν, φαίνεται ότι το μυαλό μου δούλευε εναντίον του εαυτού του. Έπρεπε, ακόμη και σε ένα καταραμένο όνειρο, να βρεθεί εξήγηση πως γίνεται να υπάρχει ακόμη Αυτή! Πρέπει να είχα πιεστεί ψυχολογικά. Δεν είχα κλάψει καθόλου ώσπου, κάπου ένα μήνα μετά το θάνατο της Αρλήν, καθώς περνούσα μπορστά από ένα κατάστημα στο Όουκ Ρτζ, είδα στη βιτρίνα ένα όμορφο φόρεμα και σκέφτηκα «Αυτό θα άρεσε στην Αρλήν». Και τότε ξέσπασα. απόσπασμα από το βιβλίο «Τι σε νοιάζει εσένα τι σκέφτονται οι άλλοι; Οι περιπέτειες ενός παράξενου τύπου, του Richard Feynman, όπως τις αφηγήθηκε στον Ralph Leighton», μετάφραση Νίκος Κοτρίδης, εκδόσεις τροχαλία. https://physicsgg.me/2020/12/13/%cf%83%ce%af%ce%b3%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%b1-%ce%b8%ce%b1-%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b5%ce%b9%ce%b5%cf%8d%ce%b5%cf%83%cf%84%ce%b5-%ce%ba%cf%8d%cf%81%ce%b9%ce%b5-%cf%86%ce%ac%ce%b9%ce%bd%ce%bc%ce%b1%ce%bd/

Γιατί οι γεωφυσικοί ενδιαφέρονται για τα νετρίνα; Τα νετρίνα παίζουν σπουδαίο ρόλο στην σωματιδιακή φυσική. Το γεγονός ότι διαθέτουν μικρή μεν, αλλά όχι αμελητέα μάζα, αποτελεί την μοναδική αναμφισβήτητη ανακάλυψη που δείχνει ότι υπάρχει άγνωστη φυσική πέραν του Καθιερωμένου Πρότυπου των στοιχειωδών σωματιδίων (σύμφωνα με το οποίο τα νετρίνα έχουν μηδενική μάζα). Επιπλέον, τα νετρίνα είναι σημαντικά και στην Κοσμολογία. Η μελέτη τους μας βοηθά να κατανοήσουμε την κυριαρχία της ύλης αντί της αντιύλης στο σύμπαν, αλλά και την δημιουργία των κοσμικών δομών μεγάλης κλίμακας. Μάλιστα, ένα από τα καλύτερα όρια για την μάζα των νετρίνων προκύπτει από την κατανομή των γαλαξιών στο σύμπαν και από τα δεδομένα της κοσμικής μικροκυματικής ακτινοβολίας υποβάθρου, το υπόλειμμα ακτινοβολίας από την Μεγάλη Έκρηξη. Μαζί με αυτά τα αρχέγονα φωτόνια που γεμίζουν το σημερινό σύμπαν, κυκλοφορούν γύρω μας και αρχέγονα νετρίνα – αυτά που περίσσεψαν από την θερμή σούπα των σωματιδίων της Μεγάλης Έκρηξης. Η σημερινή τους πυκνότητα είναι περίπου 150 νετρίνα ανά κυβικό εκατοστό(!), αλλά η ενέργειά τους είναι πλέον εξαιρετικά μικρή και γι αυτό δεν τα έχουμε ανιχνεύσει ακόμα. Από την πλευρά των αστροφυσικών τα νετρίνα είναι σημαντικά γιατί τα χαρακτηριστικά τους καθορίζουν τους κύκλους της ζωής των άστρων και την παραγωγή των βαρέων στοιχείων διαμέσου των θεαματικών εκρήξεων των σουπερνόβα. Εννοείται πως τα νετρίνα βασανίζουν και τους πυρηνικούς φυσικούς που ασχολούνται με τα εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας και τις πυρηνικές βόμβες, που παράγουν τεράστιο αριθμό νετρίνων. Όμως, οι γεωφυσικοί γιατί να ενδιαφέρονται για τα νετρίνα; Η Γη εκπέμπει νετρίνα Οι γεωφυσικοί ελπίζουν πως διαμέσου των νετρίνων θα απαντήσουν ένα ερώτημα που τους απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια. Το ερώτημα αυτό αφορά την πηγή της εσωτερικής θερμότητας της Γης, και σχετίζεται με μια μεγάλη διαμάχη ανάμεσα στον Κάρολο Δαρβίνο και τον λόρδο Κέλβιν, για την ηλικία της Γης. (Για την ιστορία η εκτίμηση της ηλικίας της Γης που έκανε ο Δαρβίνος ήταν στη σωστή κατεύθυνση. Αντίθετα αυτή που πρότεινε ο λόρδος Κέλβιν, υποθέτοντας ότι η Γη είχε ψυχθεί σταδιακά ύστερα από μια αρχική κατάσταση τήξης, ήταν υπερβολικά σύντομη για να είναι δυνατή η βιολογική εξέλιξη. Βέβαια, εκείνη την εποχή οι επιστήμονες -και ο Κέλβιν- αγνοούσαν την ραδιενέργεια που αποτελεί μια συνεχή πηγή θερμότητας στο εσωτερικό της Γης). Η ηλικία της Γης και του ηλιακού συστήματος προσδιορίζεται πλέον με την ραδιοχρονολόγηση αρχέγονων πετρωμάτων και μετεωριτών. Υπολογίζεται περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Παρόλα αυτά, εξακολουθεί να υπάρχει αβεβαιότητα μεταξύ των γεωφυσικών σχετικά με το ποσοστό της γήινης θερμότητας που προέρχεται από την πυρηνική σχάση ραδιενεργών στοιχείων και εκείνο που είναι κατάλοιπο από την θυελλώδη γέννησή της. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι το μεγαλύτερο ποσοστό της ενεργειακής παραγωγής του πλανήτη μας οφείλεται στην διάσπαση των πυρήνων του ουρανίου και θορίου, αλλά δεν είναι βέβαιοι ούτε για το πόσο άφθονα είναι αυτά τα στοιχεία ούτε για την κατανομή τους στο εσωτερικό της Γης. Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά γνωρίζουμε την σύνθεση του Ήλιου πολύ καλύτερα απ’ ότι το εσωτερικό του πλανήτη μας. Σήμερα χάρη στους σύγχρονους ευαίσθητους ανιχνευτές, οι επιστήμονες μπορούν να «ακτινογραφήσουν» το εσωτερικό της Γης παρατηρώντας τα αντινετρίνα που παράγονται κατά τη διάσπαση ραδιενεργών στοιχείων στο εσωτερικό της. Το 1953 ο κορυφαίος φυσικός George Gamow είχε υποδείξει την δυνατότητα ανίχνευσης νετρίνων γήινης προέλευσης. Το 1983 οι Lawrence M. Krauss, Sheldon L. Glashow και David N. Schramm στην εργασία τους με τίτλο «Anti-neutrinos Astronomy and Geophysics» υπολόγισαν πόσα νετρίνα πρέπει να εκπέμπονται από την Γη ανά δευτερόλεπτο. Με έκπληξη διαπίστωσαν ότι ο αριθμός τους ήταν εξίσου μεγάλος με την ροή των νετρίνων που φτάνουν στην Γη και παράγονται στο εσωτερικό του Ήλιου. Απέδειξαν επίσης ότι τα αντινετρίνα θα μπορούσαν να μας επέτρεπαν να «δούμε» βαθιά στο εσωτερικό της Γης και να κατανοήσουμε την σύνθεσή της. Τα επονομαζόμενα γεω-νετρίνα θα μας αποκάλυπταν πόσο ουράνιο και θόριο υπάρχει στον φλοιό και τον μανδύα της Γης. Το υπόβαθρο ενός ανιχνευτή νετρίνων Από τότε πέρασαν αρκετά χρόνια μέχρι το 2005, όταν ο ανιχνευτής νετρίνων ΚamLand (Kamioka Liquid Scintillator Antineutrino Detector) κατέγραψε για πρώτη φορά 25 γεωνετρίνα. Η έρευνα σχετικά με την ανίχνευση γεωνετρίνων συνεχίστηκε και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Ένα μεγάλο πρόβλημα των ανιχνευτών νετρίνων σαν τον ΚamLand, είναι τα γεγονότα υποβάθρου. Οι ανιχνευτές αυτοί πρέπει να είναι πολύ μεγάλοι ώστε να ενισχύονται τα ασθενή σήματα. Ο ΚamLand είναι γεμάτος με 1000 τόνους σπινθηριστή από υδρογονάνθρακες που αλληλεπιδρά με τα νετρίνα εκπέμποντας φως, το οποίο συλλέγεται ως η απόδειξη της αλληλεπίδρασης νετρίνων. Το αντινετρίνο αλληλεπιδρά με πυρήνα υδρογόνου (πρωτόνιο), δίνοντας νετρόνιο και ποζιτρόνιο \bar{\nu} + p \rightarrow e^{+}+n, ενώ στη συνέχεια η εξαϋλωση του ποζιτρονίου παράγει φωτόνια. Όμως, οι υδρογονάνθρακες του ανιχνευτή περιέχουν και άνθρακα. Το 98,8% του άνθρακα είναι το ισότοπο 12C και το 1,1% το ισότοπο 13C. Στο ισότοπο 13C και τα προϊόντα διάσπασης του αερίου ραδονίου οφείλεται ένας μεγάλος αριθμός γεγονότων υποβάθρου που καταγράφει ο ανιχνευτής. Όταν διασπάται το ραδόνιο, που αναπόφευκτα περιέχεται στον ανιχνευτή, παράγονται σωματίδια άλφα (πυρήνες 4He) τα οποία αλληλεπιδρώντας με τον άνθρακα-13 παράγουν νετρόνια: 13C + 4He → n + 16O Στη συνέχεια η διάσπαση του νετρονίου n \rightarrow p + e^{-} + \bar{\nu} , προκαλεί τον σχηματισμό των αντινετρίνων που αποτελούν την βασική πηγή υποβάθρου. Για να απαλειφθούν αυτά τα γεγονότα υποβάθρου πρέπει να είναι γνωστός ο ρυθμός με τον οποίο πραγματοποιούνται στο εσωτερικό του ανιχνευτή οι πυρηνικές αντιδράσεις των σωματιδίων άλφα με τον άνθρακα-13. Κι αυτό απαιτεί την ακριβή γνώση της ενεργού διατομής της πυρηνικής αντίδρασης 13C(α,n)16O. Κι εδώ έρχονται οι ερευνητές M. Febbraro et al με την πρόσφατη δημοσίευσή τους με τίτλο «New 13C(α,n)16O Cross Section with Implications for Neutrino Mixing and Geoneutrino Measurements» , στην οποία επανεκτιμούν την ενεργό διατομή της κρίσιμης αυτής πυρηνικής αντίδρασης. Ο νέος ρυθμός παραγωγής νετρονίων διαμέσου της 13C(α,n)16O που υπολόγισαν οι Febbraro et al μπορεί τώρα να χρησιμοποιηθεί από τους φυσικούς του ανιχνευτή KamLAND (και άλλων σχετικών πειραμάτων), για να αφαιρεθεί το υπόβαθρο με καλύτερη ακρίβεια. Έτσι θα επανεκτιμηθεί η ροή των γεω-νετρίνων και οι ποσότητες ουρανίου και θορίου που περιέχονται στο εσωτερικό της Γης. Κι αυτό ενδιαφέρει άμεσα τους γεωφυσικούς. https://physicsgg.me/2020/12/14/%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%84%ce%af-%ce%bf%ce%b9-%ce%b3%ce%b5%cf%89%cf%86%cf%85%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%af-%ce%b5%ce%bd%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%81%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%b1%ce%b9-%ce%b3%ce%b9/

Ο 26χρονος Έλληνας που βραβεύει ο ΟΗΕ για το περιβάλλον. Στους επτά «Νέους Πρωταθλητές της Γης» (Young Champions of the Earth) που βραβεύει ετησίως ο ΟΗΕ για τις καινοτόμες περιβαλλοντικές δράσεις, συγκαταλέγεται ο 26χρονος Λευτέρης Αραπάκης. Το εν λόγω βραβείο δίδεται από τον ΟΗΕ στο πλαίσιο του προγράμματός του για το Περιβάλλον (UNEP). O 26χρονος Έλληνας, ο μοναδικός Ευρωπαίος που βραβεύεται, τιμήθηκε από τον ΟΗΕ για τη νεοφυή επαγγελματική σχολή αλιείας ΕΝΑΛΕΙΑ, η οποία εκπαιδεύει, ενισχύει και παρέχει κίνητρο στην τοπική αλιευτική κοινότητα να συλλέξει τα πλαστικά από τη θάλασσα, επιτρέποντας έτσι στα αποθέματα ψαριών και στο οικοσύστημα να ανακάμψουν. Σήμερα η ΕΝΑΛΕΙΑ δραστηριοποιείται πλέον σε 12 ελληνικά λιμάνια και στο Ρίμινι της Ιταλίας, σε συνεργασία με 700 ψαράδες σε 145 σκάφη στην Ελλάδα και την Ιταλία προσφέροντας χρηματική αποζημίωση για τα πλαστικά που επιστρέφουν στην ακτή. Η συλλογή των πλαστικών απορριμμάτων υπολογίζεται στους 12 τόνους μηνιαίως. Ο Λευτέρης Αραπάκης προέρχεται από οικογένεια ψαράδων. Για πέντε γενιές η οικογένεια του δραστηριοποιείται στα πλούσια νερά της Νοτίου Ελλάδος, αλιεύοντας βακαλάο και μπαρμπούνια. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η υπεραλίευση και η ρύπανση, ειδικότερα από τα πλαστικά, έχουν πλήξει την ελληνική αλιεία, με αποτέλεσμα τη μείωση των αλιευμάτων σε ποσοστό που ανέρχεται στο 34% τα τελευταία 50 έτη. Παράλληλα, όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Λευτέρης παρατήρησε ότι πολλά αλιευτικά σκάφη στην πόλη του, τον Πειραιά, επέστρεφαν με δίχτυα γεμάτα από πλαστικά αντί για ψάρια. Εν συνεχεία, τα πλαστικά αυτά πετάγονταν εκ νέου στη θάλασσα. «Γινόμουν όλο και πιο ανήσυχος για τη μείωση των ιχθυαποθεμάτων και την αύξηση των πλαστικών», σημειώνει ο Λευτέρης. Η κατάσταση αυτή, τον ώθησε να ιδρύσει την πρώτη επαγγελματική σχολή αλιείας ΕΝΑΛΕΙΑ το 2016 με διπλό στόχο. Πρώτον να διδάξει τους αλιείς πώς να εξασκήσουν το επάγγελμά τους με έναν πιο οικολογικό τρόπο και δεύτερον να τους συμπεριλάβει στην προσπάθεια να καθαριστεί η Μεσόγειος από τα πλαστικά μέσω της πρωτοβουλίας Mediterranean Cleanup. Από την αρχή της δράσης, η ΕΝΑΛΕΙΑ έχει απομακρύνει περισσότερους από 80 τόνους πλαστικών από τη θάλασσα. Τα πεταμένα πλαστικά μίας χρήσης έχουν μεγάλες περιβαλλοντικές και κοινωνικοικονομικές συνέπειες συμπεριλαμβανομένης της ανθρώπινης υγείας, ανέφερε ο Γκαϊτάνο Λεόνε, ειδικός στη μόλυνση των πλαστικών. Η εμπνευσμένη δουλειά του Λευτέρη Αραπάκη με την ΕΝΑΛΕΙΑ καταδεικνύει τη σπουδαιότητα των ατομικών και τοπικών πρωτοβουλιών που οδηγούνται από το πάθος και τις κοινές προτεραιότητες για τη συμπλήρωση των δράσεων που λαμβάνονται σε περιφερειακό επίπεδο, επισημαίνεται στη σχετική ανακοίνωση του ΟΗΕ. Επιπλέον, σημειώνεται: Σχεδόν 13 εκατ. τόνοι πλαστικών πετάγονται στους ωκεανούς κάθε μέρα, ισότιμο του να ξεφορτώνει ένα φορτηγό σκουπίδια κάθε λεπτό. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 2050 θα υπάρχουν περισσότερα πλαστικά στη θάλασσα απ’ ό,τι ψάρια. Αρχικά, ο Λευτέρης Αραπάκης και η ομάδα του αποθήκευαν το πλαστικό σε μονάδες ανακύκλωσης στο λιμάνι. Η αύξηση ωστόσο του όγκου τούς ενθάρρυνε να δημιουργήσουν μια πρωτοποριακή συνέργεια με την Healthy Seas, οργάνωση που εδρεύει στην Ολλανδία και ανακυκλώνει τα δίχτυα που βγαίνουν από τη θάλασσα, με χαλιά, κάλτσες, μάσκες και άλλα χρηστικά προϊόντα. Επιπρόσθετα, η ΕΝΑΛΕΙΑ μετατρέπει τα πλαστικά PET που συλλέγονται από τη θάλασσα (πλαστικά μπουκάλια κυρίως) σε προϊόντα ρουχισμού, μέσω εταιρείας μόδας στη Μαδρίτη. Ο Λευτέρης, κάτοχος πτυχίου Οικονομικών και Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστήμιου Αθήνας, λέει ότι η ρύπανση από τα πλαστικά στις αλιευτικές περιοχές του Αργοσαρωνικού Κόλπου έχει μειωθεί κατά πολύ. Οι ψαράδες σώζουν τις θάλασσες από τα πλαστικά, προσθέτει. Ωστόσο, η εξάπλωση της πανδημίας COVID-19 «χτύπησε» και την ΕΝΑΛΕΙΑ κατά τη διάρκεια του πρώτου lockdown στην Ελλάδα. Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο πολλά από τα συμβόλαια χορηγιών ακυρώθηκαν, ωστόσο η ΕΝΑΛΕΙΑ προσαρμόστηκε στην πανδημία και κατάφερε να αυξήσει το πλαστικό που συλλέγεται από τη θάλασσα, επισημαίνει. Μόλις η πανδημία περάσει, μάλιστα σχεδιάζει να διευρύνει το έργο της ΕΝΑΛΕΙΑ και σε άλλες αλιευτικές χώρες. Οι εφτά βραβευθέντες, όλοι κάτω των 30 ετών και από διαφορετικές περιοχές του κόσμου, επελέγησαν από διεθνή επιτροπή ειδικών ύστερα από ανταγωνιστική δημόσια διαδικασία, στην τελική φάση της οποίας ήταν 35 ανθυποψήφιοι, σημειώνει στην ανακοίνωσή του ο ΟΗΕ. Το βραβείο προσφέρει κεφάλαιο εκκίνησης και μέντορινγκ στους πρωταθλητές προκειμένου να υποστηρίξουν την πρωτοβουλία τους. Σε όλο τον κόσμο οι νέοι δείχνουν τον δρόμο ζητώντας ουσιαστικές και επείγουσες λύσεις στην τριπλή κρίση της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας της βιοποικιλότητας και της μόλυνσης, τονίζει η εκτελεστική διευθύντρια του UNEP Ίνγκερ Άντερσεν. Εκτός από τον Λευτέρη Αραπάκη βραβεύτηκαν επίσης οι: Niria Alicia Garcia από τις ΗΠΑ Xiaoyuan Ren από την Κίνα Vidyut Mohan από την Ινδία Nzambi Matee από την Κένυα Max Hidalgo Quinto από το Περού Fatemah Alzelzela από το Κουβέιτ Δημήτρης Μάνωλης https://www.tovima.gr/2020/12/15/science/o-26xronos-ellinas-pou-vraveyei-o-oie-gia-to-perivallon/

Νόμπελ Φυσικής 2020: Οι διαλέξεις των βραβευθέντων φυσικών. Yπενθυμίζεται ότι με τo βραβείο Νομπέλ 2020 στην Φυσική βραβεύθηκαν οι: Roger Penrose, (University of Oxford, UK) “για την ανακάλυψη ότι ο σχηματισμός των μαύρων τρυπών είναι μια ισχυρή πρόβλεψη της γενικής θεωρίας της σχετικότητας” ,Reinhard Genzel (Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics, Garching, Germany and University of California, Berkeley, USA) και Andrea Ghez (University of California, Los Angeles, USA), “για την ανακάλυψη ενός υπερμεγέθους συμπαγούς αντικειμένου στο κέντρο του γαλαξία μας». https://physicsgg.me/2020/12/14/%ce%bd%cf%8c%ce%bc%cf%80%ce%b5%ce%bb-%cf%86%cf%85%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-2020-%ce%bf%ce%b9-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%bb%ce%ad%ce%be%ce%b5%ce%b9%cf%82-%cf%84%cf%89%ce%bd-%ce%b2%cf%81%ce%b1%ce%b2/

Η τριπλή σύνοδος του Κέπλερ. Πολλοί ίσως να έχετε ακούσει για την πλησιέστερη (όπως φαίνεται από τη Γη) σύνοδο των πλανητών Δία και Κρόνου που πρόκειται να συμβεί στις 21 Δεκεμβρίου, ανήμερα δηλαδή στο χειμερινό ηλιοστάσιο. Η φετινή προσέγγιση θα φέρει τους δύο πλανήτες τόσο κοντά τον ένα στον άλλο (0,1 της μοίρας) ώστε να φαίνονται σαν ένα λαμπερό αστέρι. Τέτοια φαινόμενα είναι φυσικά αρκετά ενδιαφέροντα, αν μη τι άλλο γιατί μας δίνουν την ευκαιρία να σηκώσουμε (έστω και για λίγο) το κεφάλι μας προς τον ουρανό. Επειδή όμως η περιγραφή του φετινού φαινομένου είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στο Διαδίκτυο, δεν πρόκειται να ασχοληθούμε με μια ακόμη παρόμοια περιγραφή. Αντίθετα, εδώ θα αναφέρουμε ένα πολύ πιο ενδιαφέρον και σπανιότερο φαινόμενο, μια τριπλή σύνοδο των πλανητών Δία και Κρόνου, που οδήγησε τον περίφημο αστρονόμο του 17ου αιώνα Γιόχαν Κέπλερ στο συμπέρασμα ως προς το τι θα μπορούσε να ήταν το Αστρο της Βηθλεέμ. Σε μια ενδιαφέρουσα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of the Royal Astronomical Society of Canada τον Δεκέμβριο του 1937, ο κληρικός W. Burke Gaffney περιέγραψε εκτενέστατα τις παρατηρήσεις που έκανε ο Κέπλερ για το Αστρο της Βηθλεέμ σε μια πραγματεία που δημοσιεύθηκε το 1614 στη Φρανκφούρτη και στην οποία προσδιόριζε το έτος 7 π.Χ. ως τον χρόνο γέννησης του Χριστού με βάση μια τριπλή σύνοδο του Δία και του Κρόνου εκείνη τη χρονιά. Ας εξηγηθούμε, όμως, καλύτερα. Στο Πλανητάριο μπορούμε εύκολα να παρακολουθήσουμε τις τροχιές των πλανητών γύρω από τον Ηλιο που φαίνονται να κινούνται κανονικά από τη Δύση προς την Ανατολή. Οι πλανήτες που βρίσκονται πλησιέστερα στον Ηλιο φαίνονται να κινούνται ταχύτερα, ενώ οι πιο απομακρυσμένοι κινούνται πιο αργά. Ετσι, ο ένας από τους πλανήτες είναι δυνατόν να φθάσει και να προσπεράσει κάποιον άλλον. Το προσπέρασμα αυτό το λέμε σύνοδο των δύο πλανητών. Δεν είναι μάλιστα καθόλου παράξενο το να δει κανείς έναν πλανήτη να σταματά την κανονική του πορεία και να οπισθοδρομεί προς τη Δύση. Σήμερα, φυσικά, γνωρίζουμε ότι οι πλανήτες στην πραγματικότητα δεν αλλάζουν ποτέ κατεύθυνση. Το τι συμβαίνει είναι ότι καθώς η Γη περιφέρεται στην τροχιά της γύρω από τον Ηλιο, έρχεται πολλές φορές στη θέση να προσπεράσει έναν από τους εξωτερικούς πλανήτες και τότε ο πλανήτης αυτός φαίνεται να κινείται προς τα πίσω, όπως όταν ένα αυτοκίνητο προσπερνάει κάποιο άλλο. Την άνοιξη του 7 π.Χ. η κίνηση του Δία ήταν πιο γρήγορη από του Κρόνου, γιατί ο Δίας είναι πλησιέστερα στον Ηλιο από τον Κρόνο. Με αυτή την ταχύτητα ο Δίας και ο Κρόνος έρχονται σε σύνοδο (προσπερνάει, δηλαδή, ο ένας τον άλλο) μία φορά κάθε 19,6 χρόνια περίπου. Μια τέτοια σύνοδος έγινε στις 22 Μαΐου. Τον Ιούνιο οι δύο πλανήτες άρχισαν να ελαττώνουν την ταχύτητά τους και άρχισαν να κινούνται προς τα πίσω. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η Γη μας είχε αρχίσει να προσπερνάει τον Δία και τον Κρόνο, και γι’ αυτό οι δύο αυτοί πλανήτες φαίνονταν να κινούνται προς τα πίσω, αφού η Γη τούς προσπερνούσε. Επειδή ο Δίας είναι πλησιέστερα στη Γη, αυτός ήταν που φαινόταν να κινείται προς τα πίσω με μεγαλύτερη ταχύτητα απ’ ό,τι ο Κρόνος. Ετσι οι δύο πλανήτες ήλθαν και πάλι σε σύνοδο στις 8 Οκτωβρίου. Μετά η Γη συνέχισε τον δρόμο της και οι πλανήτες άρχισαν να ελαττώνουν και πάλι την ταχύτητά τους, ενώ αργότερα ξανάρχισαν και πάλι την κανονική τους κίνηση προς την Ανατολή. Ετσι ξαναπέρασαν ο ένας τον άλλον και πάλι στις 2 Δεκεμβρίου. Κάτι που κανονικά συμβαίνει μία φορά κάθε 20 χρόνια είχε συμβεί τρεις φορές σε λιγότερο από ένα χρόνο. Κι όμως, ο περισσότερος κόσμος ούτε καν το παρατήρησε. Σύμφωνα λοιπόν με τον Κέπλερ, το φαινόμενο αυτό ήταν που έκανε τους Μάγους να ξεκινήσουν το ταξίδι τους προς τη Βηθλεέμ. Θα μπορούσε, άραγε, ένα τέτοιο φαινόμενο να ήταν όντως το Αστρο των Χριστουγέννων, όπως υποστήριζε ο Κέπλερ; Κατά τη γνώμη μου μάλλον όχι, γιατί οι πλανήτες δεν σταματούν ποτέ την κίνησή τους. Και τέτοιου είδους συμπεριφορά συμβαίνει αρκετά συχνά, αφού, για παράδειγμα, τα τελευταία 200 χρόνια είχαμε τρεις παρόμοιες τριπλές συνόδους: το 1821, το 1940-1941 και το 1981 (ενώ η επόμενη τριπλή σύνοδος θα συμβεί σε 218 χρόνια, το 2238-2239). Αυτού του είδους οι τριπλές σύνοδοι, δηλαδή, δεν είναι ούτε σπάνιες ούτε μπορούν να επηρεάσουν οποιαδήποτε γεγονότα πάνω στη Γη ή οπουδήποτε αλλού. Είναι απλά, και σήμερα εύκολα επεξηγήσιμα φαινόμενα, που φαίνονται ότι συμβαίνουν απλώς γιατί εμείς τα παρατηρούμε από το κινούμενο διαστημόπλοιό μας που ονομάζουμε Γη, ταξιδιώτες κι εμείς στο αέναο ταξίδι της γύρω από τον Ηλιο. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/blog-post_14.html

Η Ευρώπη παρήγγειλε το πρώτο διαστημικό απορριμματοφόρο. Σε μια πρώτη προσπάθεια να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των χιλιάδων διαστημικών σκουπιδιών που γυροφέρνουν τη Γη, η ευρωπαϊκή διαστημική υπηρεσία ESA υπέγραψε συμβόλαιο για την ανάπτυξη σκάφους που θα συλλάβει με δαγκάνες ένα παλιό εξάρτημα πυραύλου. Η ESA χρηματοδοτεί με 88 εκατομμύρια ευρώ την νεοσύστατη ελβετική εταιρεία ClearSpace, η οποία θα αναλάβει την υλοποίηση της αποστολής ClearSpace-1 το 2025. Στόχος είναι ένα τμήμα του πυραύλου Vega με τον οποίο είχαν εκτοξευτεί δύο ευρωπαϊκοί δορυφόροι γεωσκόπησης το 2013. Το εξάρτημα, ένας προσαρμογέας που στερέωνε το φορτίο στο ανώτερο στάδιο του πυραύλου, έχει μέγεθος πλυντηρίου και βάρος 112 κιλά. Εδώ και επτά χρόνια παραμένει σε τροχιά σε ύψος 600-800 χιλιομέτρων και αποτελεί δυνητική απειλή για τις μελλοντικές διαστημικές αποστολές. Οι διαστάσεις του αντικειμένου το καθιστούν ιδανικό στόχο για μια πρόβα της τεχνολογίας που θα κληθεί στο μέλλον να αποσύρει πολύ μεγαλύτερα διαστημικά σκουπίδια, κυρίως ανενεργούς δορυφόρους που παραμένουν σε τροχιά. Η αποστολή ClearSpace-1 θα αξιοποιήσει νέες τεχνολογίες της NASA, όπως ένα οπτικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που θα αναγνωρίσει τον στόχο, καθώς και μια γιγάντια αρπάγη που θα συλλάβει το διαστημικό σκουπίδι. Στην τελική φάση της αποστολής, το σκάφος θα παρασύρει το παλιό εξάρτημα σε χαμηλότερη τροχιά, πριν καταστραφούν και τα δύο πέφτοντας φλεγόμενα στην ατμόσφαιρα. Η ESA προτίμησε να πληρώσει για την αποστολή αντί να την υλοποιήσει η ίδια προκειμένου να ενθαρρύνει τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στις διαστημικές επιχειρήσεις, εξηγεί η υπηρεσία σε ανακοίνωσή της. https://www.tanea.gr/2020/12/04/science-technology/i-eyropi-pariggeile-to-proto-diastimiko-aporrimmatoforo/

30 νέες εντυπωσιακές φωτογραφίες του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble. Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble φέτος έγινε 30 ετών και για την περίσταση η NASA δημοσίευσε 30 νέες επεξεργασμένες φωτογραφίες του με γαλαξίες, σμήνη άστρων και νεφελώματα. Και υπάρχει κάτι ιδιαίτερο σ’ αυτά τα 30 «ουράνια διαμάντια»: Αν διαθέτουμε τηλεσκόπιο μπορούμε να τα εντοπίσουμε από την αυλή του σπιτιού μας. Μάλιστα, κάποια από αυτά μπορούν να εντοπιστούν με κιάλια ή ακόμα και με γυμνό μάτι. 10 φωτογραφίες: Το σφαιρωτό σμήνος NGC 5286 Ο γαλαξίας NGC 5248 Σφαιρωτό σμήνος NGC 4372 Ο γαλαξίας NGC 3626 Το σκοτεινό νεφέλωμα Σάκος Ανθράκων Ανοικτό σμήνος NGC 6193 Ο γαλαξίας NGC 185 Ο γαλαξίας NGC 5005 Το ανοικτό σμήνος NGC 2477 Ο γαλαξίας NGC 3115 Δείτε τις υπόλοιπες ΕΔΩ: https://www.nasa.gov/content/goddard/hubble-s-caldwell-catalog Τα αστρικά αντικείμενα αυτών των φωτογραφιών συμπεριλαμβάνονται στον αστρονομικό κατάλογο Caldwell ο οποίος αποτελείται από 109 αστρικά σμήνη, νεφελώματα και γαλαξίες που προσφέρονται για παρατήρηση από ερασιτέχνες αστρονόμους. Τον συνέταξε ο Patrick Moore και ονομάστηκε έτσι από το δεύτερο επώνυμο του Moore που είναι «Caldwell». https://physicsgg.me/2020/12/12/30-%ce%bd%ce%ad%ce%b5%cf%82-%ce%b5%ce%bd%cf%84%cf%85%cf%80%cf%89%cf%83%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%ad%cf%82-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%af%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b4%ce%b9/

30 νέες εντυπωσιακές φωτογραφίες του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble. Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble φέτος έγινε 30 ετών και για την περίσταση η NASA δημοσίευσε 30 νέες επεξεργασμένες φωτογραφίες του με γαλαξίες, σμήνη άστρων και νεφελώματα. Και υπάρχει κάτι ιδιαίτερο σ’ αυτά τα 30 «ουράνια διαμάντια»: Αν διαθέτουμε τηλεσκόπιο μπορούμε να τα εντοπίσουμε από την αυλή του σπιτιού μας. Μάλιστα, κάποια από αυτά μπορούν να εντοπιστούν με κιάλια ή ακόμα και με γυμνό μάτι. φωτογραφίες: Το σφαιρωτό σμήνος NGC 5286 Ο γαλαξίας NGC 5248 Ο γαλαξίας NGC 5248 Σφαιρωτό σμήνος NGC 4372 Ο γαλαξίας NGC 3626 Το σκοτεινό νεφέλωμα Σάκος Ανθράκων Ανοικτό σμήνος NGC 6193 Ο γαλαξίας NGC 185 Ο γαλαξίας NGC 5005 Το ανοικτό σμήνος NGC 2477 Ο γαλαξίας NGC 3115 Δείτε τις υπόλοιπες ΕΔΩ: https://www.nasa.gov/content/goddard/hubble-s-caldwell-catalog Τα αστρικά αντικείμενα αυτών των φωτογραφιών συμπεριλαμβάνονται στον αστρονομικό κατάλογο Caldwell ο οποίος αποτελείται από 109 αστρικά σμήνη, νεφελώματα και γαλαξίες που προσφέρονται για παρατήρηση από ερασιτέχνες αστρονόμους. Τον συνέταξε ο Patrick Moore και ονομάστηκε έτσι από το δεύτερο επώνυμο του Moore που είναι «Caldwell». https://physicsgg.me/2020/12/12/30-%ce%bd%ce%ad%ce%b5%cf%82-%ce%b5%ce%bd%cf%84%cf%85%cf%80%cf%89%cf%83%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%ad%cf%82-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%af%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b4%ce%b9/

Chang'e 5: Επιστρέφει στη Γη με τα δείγματα από τη Σελήνη το κινεζικό σκάφος. Η κινεζική διαστημική κάψουλα που φέρνει πίσω στη Γη τα πρώτα δείγματα σεληνιακού εδάφους εδώ και πάνω από τέσσερις δεκαετίες άρχισε την Κυριακή το τριήμερο ταξίδι επιστροφής της στη Γη. Όπως αναφέρει το Phys.org, το σεληνιακό σκάφος της αποστολής Chang'e 5, που ήταν σε τροχιά γύρω από το φεγγάρι εδώ και περίπου μια εβδομάδα, πυροδότησε τους τέσσερις κινητήρες του για περίπου 22 λεπτά ώστε να βγει εκτός τροχιάς, σύμφωνα με ανάρτηση της κινεζικής διαστημικής υπηρεσίας στα social media. Η σεληνάκατος είχε προσεληνωθεί νωρίτερα μέσα στον μήνα κοντά σε έναν σχηματισμό που είναι γνωστός ως Mons Rumker. Εκεί συνέλεξε περίπου δύο κιλά δειγμάτων. Η κάψουλα επιστροφής αναμένεται να προσγειωθεί στη βόρεια Κίνα, στην περιοχή της Εσώτερης Μογγολίας, αφού αποχωριστεί από το υπόλοιπο σκάφος και πραγματοποιήσει κάθοδο με αλεξίπτωτα. Το υλικό που περιέχει θα είναι το πρώτο που φτάνει στη Γη από τη σοβιετική αποστολή Luna 24 το 1976. Τα δείγματα βράχων και άλλου υλικού συγκεντρώθηκαν μετά από τρυπανισμό στην επιφάνεια. Η Κίνα έχει έτοιμα εργαστήρια για την ανάλυσή τους προκειμένου να διαπιστωθεί η ηλικία και η σύνθεσή τους, και αναμένεται να μοιραστεί στοιχεία και με άλλες χώρες, όπως είχε γίνει και με τα δείγματα που είχαν φέρει οι αποστολές των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης. Το κινεζικό διαστημικό πρόγραμμα περιλαμβάνει μια σειρά φιλόδοξων αποστολών. Επίσης, η Λαϊκή Δημοκρατία σκοπεύει να έχει σε λειτουργία έναν διαστημικό σταθμό από το 2022. Σημειώνεται πως προ ολίγων ημερών έφτασε επιτυχώς στη Γη η κάψουλα του ιαπωνικού διαστημοπλοίου Hayabusa2 με τα δείγματα από τον αστεροειδή Ryugu, ενώ η NASA ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα τα πρώτα 18 μέλη του προγράμματος «Άρτεμις», για την επόμενη επανδρωμένη αποστολή των ΗΠΑ στη Σελήνη. https://www.naftemporiki.gr/story/1669565/change-5-epistrefei-sti-gi-me-ta-deigmata-apo-ti-selini-to-kineziko-skafos

Βράβευση για το Πολυτεχνείο Κρήτης στον Διεθνή Διαγωνισμό 2020 IEEE ComSoc Student Competition. Η Ομάδα του Πολυτεχνείου Κρήτης κέρδισε την δεύτερη θέση στον ετήσιο διεθνή διαγωνισμό της IEEE Communications Society (ComSoc) με τίτλο 2020 IEEE ComSoc “Communications Technology Changing the Word” Student Competition. Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός υψηλού κύρους διεξάγεται από το 2013, με συμμετοχή πανεπιστημιακών ομάδων απ’ όλο τον κόσμο, με ειδίκευση στις Τηλεπικοινωνίες. Η ομάδα του Πολυτεχνείου Κρήτης αποτελούταν από τον υποψήφιο διδάκτορα Γεώργιο Βουγιούκα (επικεφαλής), τον μεταπτυχιακό φοιτητή Εμμανουήλ Ανδριανάκη και τον προπτυχιακό φοιτητή Νικόλαο Νταντιδάκη της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ). Επιβλέπων της εργασίας ήταν ο Καθηγητής Σχολής ΗΜΜΥ Άγγελος Μπλέτσας. Η εργασία είχε τίτλο «Recycling Radio Waves for the Wide Adoption of Precision Agriculture». Η εργασία περιγράφει τρόπους ανακύκλωσης των τηλεπικοινωνιακών σημάτων που εκπέμπονται στο περιβάλλον, με στόχο την σχεδίαση και υλοποίηση έξυπνων, υπερ-χαμηλού κόστους, ασύρματων αισθητήρων ευρείας χρήσης στην γεωργική παραγωγή. Στον φετινό διαγωνισμό συμμετείχαν 54 ομάδες από Πανεπιστήμια όπως Shanghai Jiao Tong University (Κίνα), Drexel University (ΗΠΑ), Indian Institute of Technology Dehli (Ινδία), Indian Institute of Technology Kharagpur (Ινδία), Aalborg University (Δανία), National Cheng Kung University (Ταϊβάν), Johannes Kepler University (Αυστρία), Beihang University (Κίνα), Tampere University (Φινλανδία), University of Padova (Ιταλία), Universitat Politècnica de Catalunya (Ισπανία). Η διαδικασία κρίσης έγινε σε 2 γύρους από επιτροπή 55 ειδικών, οι οποίοι καλύπτουν όλες τις θεματικές περιοχές των Τηλεπικοινωνιών της IEEE Communications Society. Στον πρώτο γύρο οι εργασίες βαθμολογήθηκαν με βάση 5 κριτήρια: κοινωνική απήχηση/σημασία, τεχνικό περιεχόμενο, πρακτική εφαρμογή, πρωτοτυπία και ποιότητα παρουσίασης. Στον δεύτερο γύρο, τα μέλη της επιτροπής ψήφισαν 2 εκ των 14 καλύτερων που προέκυψαν από τον πρώτο γύρο. Η ομάδα του Πολυτεχνείου Κρήτης ισοψήφισε στην δεύτερη θέση με την ομάδα του Beihang University (Κίνα). Σημειώνεται επίσης ότι στο περυσινό διαγωνισμό νικητές ήταν ομάδες από το MIT (ΗΠΑ), το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου (Κίνα), το Πανεπιστήμιο Rutgers (ΗΠΑ) και το Technion (Ισραήλ). Στην φωτογραφία τα μέλη της ομάδας: Γεώργιος Βουγιούκας, Εμμ. Ανδριανάκης, Ν. Νταντιδάκης https://www.naftemporiki.gr/story/1668649/brabeusi-gia-to-polutexneio-kritis-ston-diethni-diagonismo-2020-ieee-comsoc-student-competition

Έβερεστ : Επιστήμονες εγκατέστησαν μετεωρολογικό σταθμό στο ψηλότερο σημείο του κόσμου. Το 2019, μια ομάδα από τολμηρούς επιστήμονες και Σέρπα (οδηγοί και αχθοφόροι του Νεπάλ), συνεργάστηκαν στην αποκαλούμενη «ζώνη του θανάτου» και εγκατέστησαν μετεωρολογικό σταθμό στο ψηλότερο σημείο στον κόσμο, σκαρφαλώνοντας στα 8.430 μέτρα στο Έβερεστ. Ωστόσο, παραλίγο να μην ολοκληρωθεί ποτέ το εγχείρημα. Σύμφωνα με τον Guardian, έχοντας κολλήσει πίσω από ένα γκρουπ ορειβατών που κατευθύνονταν στην κορυφή του Έβερεστ, η ομάδα εκστρατείας των National Geographic και Rolex κρύωναν υπερβολικά όταν έφτασαν στην τοποθεσία όπου έπρεπε να εγκατασταθεί ο σταθμός. Ανατροπή των δεδομένων «Περπατάγαμε μπρος-πίσω, προσπαθώντας να αποφύγουμε τα κρυοπαγήματα καθώς οι θερμοκρασίες των ανέμων κυμαίνονταν κοντά στους -30 βαθμούς με αποτέλεσμα οι μπαταρίες που λειτουργούσαν τα τρυπάνια να παγώσουν» δήλωσε ο Τομ Μάθιους από το Πανεπιστήμιο του Λόφμπορο. Ευτυχώς, το μέλος της ομάδας των Σέρπα, Φου Τάσι, είχε αρκετή θερμότητα στο σώμα του και μπόρεσε να ζεστάνει τις μπαταρίες, δίνοντας μας έτσι τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν το τρυπάνι και να εγκαταστήσουν τον μετεωρολογικό σταθμό. Εκτός από την ασφάλεια που παρέχει στους ορειβάτες, τα δεδομένα από τον μετεωρολογικό σταθμό επιτρέπουν στους επιστήμονες, όχι μόνο να παρακολουθούν απευθείας τη ροή των ανέμων, αλλά και το πώς αλλάζει το κλίμα των Ιμαλαΐων. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, οι προκαταρκτικές μετρήσεις που δημοσιεύθηκαν στο Δελτίο της Αμερικανικής Μετεωρολογικής Εταιρείας έχουν ήδη ανατρέψει τα δεδομένα, υποδεικνύοντας ότι παρά τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες που επικρατούν στην κορυφή του Έβερεστ, εντούτοις είναι δυνατό οι πάγοι να λιώσουν. https://www.tovima.gr/2020/12/13/science/everest-epistimones-egkatestisan-meteorologiko-stathmo-sto-psilotero-simeio-tou-kosmou/

Προσομοίωση σωματιδιακής φυσικής με κβαντικούς υπολογιστές. Όταν βαρέα ιόντα με ταχύτητες κοντά στην ταχύτητα του φωτός συγκρούονται σε έναν επιταχυντή σωματιδίων, παράγουν ένα σχεδόν τέλειο ρευστό μέσα στο οποίο κολυμπούν διάφορα στοιχειώδη σωματίδια. Για γίνει ακριβής προσομοίωση έστω και μιας ‘μικροσκοπικής σταγόνας’ αυτού του θερμού και πυκνού υποατομικού προϊόντος σε έναν κλασικό υπολογιστή, θα χρειαζόταν ένα χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από την ηλικία του σύμπαντος. Μια ομάδα θεωρητικών, πειραματικών φυσικών και επιστημόνων υπολογιστών διερεύνησε το πως θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ένα τέτοιο πρόβλημα με την βοήθεια ενός ισχυρού και αναδυόμενου εργαλείου: των κβαντικών υπολογιστών. Σήμερα, οι φυσικοί χρησιμοποιούν κλασικούς υπολογιστές υψηλής ισχύος, συνδεδεμένους μεταξύ τους, για να δημιουργήσουν προσομοιώσεις των υποατομικών αλληλεπιδράσεων. Όμως το πλεονέκτημα των κβαντικών υπολογιστών όσον αφορά ορισμένους τύπους πολύπλοκων υπολογισμών είναι ασυναγώνιστο. Και τέτοιοι υπολογισμοί χρειάζονται για να αναλυθούν τα αποτελέσματα πειραμάτων π.χ. συγκρούσεων βαρέων ιόντων με υψηλές ενέργειες. Χρησιμοποιώντας τις κβαντικές διαδικασίες που κάνουν τον κβαντικό υπολογιστή να λειτουργεί, προσομοιώνονται οι κβαντικές διαδικασίες που συμβαίνουν στις συγκρούσεις πυρήνων με σχετικιστικές ταχύτητες. Ελπίζουμε ότι θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τους κβαντικούς υπολογιστές για να λύσουμε δύσκολα εκκρεμή προβλήματα φυσικής. Οι σημερινοί κβαντικοί υπολογιστές διανύουν ακόμα την παιδική τους ηλικία και δεν διαθέτουν την περιπλοκότητα και αξιοπιστία των κλασικών υπολογιστών. Αλλά οι Mulligan, Yao και Ringer θέλουν να είναι έτοιμοι όταν ωριμάσει η τεχνολογία τους. Έτσι, πραγματοποίησαν πρόσφατα μια έρευνα με τίτλο «Quantum simulation of open quantum systems in heavy-ion collisions» στην οποία εξέτασαν το πως θα μπορούσαν να επηρεαστούν οι ιδιότητες ενός βαρέος σωματιδίου καθώς διασχίζει το πλάσμα κουάρκ-γλοιονίων . Το πλάσμα κουάρκ-γλοιονίων είναι η πιο θερμή και πυκνή κατάσταση της γνωστής ύλης και παράγεται κατά τη διάρκεια συγκρούσεων βαρέων ιόντων, σε επιταχυντές όπως ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων στο CERN ή ο επιταχυντής στο Brookhaven National Laboratory. Οι Mulligan et al πραγματοποίησαν την προσομοίωσή τους τόσο σε έναν πραγματικό κβαντικό υπολογιστή που κατασκευάστηκε από την IBM όσο και σε έναν κλασικό υπολογιστή που διαμορφώθηκε έτσι ώστε να μιμείται έναν κβαντικό υπολογιστή. Μετά από αρκετούς μήνες δοκιμών και βελτιώσεων του κώδικά τους, κατάφεραν να αποδείξουν ότι αυτά τα είδη υπολογισμών είναι πλέον εφικτά στους σημερινούς κβαντικούς υπολογιστές. Είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε από τώρα την εξερεύνηση αυτών των τεχνικών, δήλωσε ο Ringer. Ενδεχομένως, η κοινότητα της σωματιδιακής φυσικής θα μπορούσε επιδράσει στην διαμόρφωση της εξέλιξης των κβαντικών υπολογιστών, προτείνοντας ενδιαφέροντα προβλήματα τα οποία θα μπορούν να λυθούν από την επόμενη γενιά μηχανών. https://physicsgg.me/2020/12/11/%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83%ce%bf%ce%bc%ce%bf%ce%af%cf%89%cf%83%ce%b7-%cf%83%cf%89%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%ae%cf%82-%cf%86%cf%85%cf%83%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%bc%ce%b5/

Ο «Αστέρας των Χριστουγέννων» και η Σύνοδος Δία-Κρόνου. Στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε με την αστρονομική ερμηνεία – επιστημονική προσέγγιση του «αστέρα των Χριστουγέννων». Λέγοντας στο εξής «αστέρας των Χριστουγέννων» θα εννοούμε όποιο αστρονομικό φαινόμενο ή ουράνιο σώμα, θα μπορούσε να είχε παρατηρηθεί κατά την εποχή της γέννησης του Ιησού. Η όλη αναζήτηση αποτελεί στην ουσία μια εξαιρετική αφορμή για να συζητήσουμε ορισμένα ενδιαφέροντα θέματα παρατηρησιακής Αστρονομίας. Θα αναφερθούμε επίσης σε ένα επίκαιρο αστρονομικό φαινόμενο το οποίο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη: στην εντυπωσιακή σύνοδο των πλανητών Δία και Κρόνου που θα κορυφωθεί στον χειμερινό ουρανό, στις 21 Δεκεμβρίου 2020, κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο. Ένα ουράνιο φαινόμενο, το οποίο μπορεί πολύ εύκολα να παρατηρηθεί και δια γυμνού οφθαλμού, ακόμα και από έναν αρχάριο παρατηρητή. «Ο Aστέρας των Χριστουγέννων» Για να εξετάσουμε τις πιθανές αστρονομικές ερμηνείες του ουράνιου αντικειμένου που ονομάζουμε «αστέρα της Βηθλεέμ» ή «άστρο των Χριστουγέννων», πρέπει αρχικά να προσδιορίσουμε το χρόνο παρατήρησής του και στην συνέχεια να μελετήσουμε τις υπάρχουσες πηγές που αφορούν την περιγραφή του. Το πρώτο ερώτημα που χρειάζεται να απαντηθεί αφορά την χρονολογία γέννησης του Ιησού. Η δημιουργία ημερολογίου με αφετηρία τη γέννηση του Ιησού προτάθηκε για πρώτη φορά το 532 μ.Χ, όταν ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός ανέθεσε στον εκκλησιαστικό συγγραφέα Διονύσιο τον μικρό αυτό το έργο. Η έως τότε χρονολόγηση ξεκινούσε από την κτίση της Ρώμης. Ο Διονύσιος ο μικρός όρισε ως έτος Γέννησης το 1μ.Χ, το οποίο αντιστοίχισε στο έτος 754 από κτίσεως Ρώμης. Υπήρξαν όμως και ιστορικά και μαθηματικά λάθη στους υπολογισμούς του. Αξίζει να αναφέρουμε την παράληψη του έτους μηδέν στο νέο ημερολόγιο, αφού σε εκείνη την εποχή ήταν άγνωστη η χρήση των αλγεβρικών αριθμών. Σήμερα, ιστορικοί και θεολόγοι ερευνητές τοποθετούν τη Γέννηση του Ιησού στο εύρος χρονολογιών μεταξύ του 7 π.Χ. και του 3 π.Χ. Όσον αφορά η ημερομηνία εορτασμού των Χριστουγέννων, της 25ης Δεκεμβρίου, δεν προέκυψε από μαθηματικούς υπολογισμούς. Αποτέλεσε αρχικά απόφαση του πάπα Ιουλίου ο οποίος θέλησε να αντικαταστήσει, με τα Χριστούγεννα, την σημαντικότερη ειδωλολατρική γιορτή του Μίθρα, κατά την οποία γιορτάζονταν η «γέννηση του αήττητου ήλιου» και η διάβασή του Ηλίου από το χειμερινό ηλιοστάσιο. Γραπτές αναφορές για τον «αστέρα» της Βηθλεέμ συναντάμε στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και σε κάποια από τα λεγόμενα «απόκρυφα» ευαγγέλια, τα οποία η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν αποδέχεται ως αξιόπιστα. Θεωρούμε επομένως ως τις πλέον αξιόπιστες πηγές, τις αναφορές του ευαγγελιστή Ματθαίου (κεφ. Β εδαφ. 1-12). Οι μάγοι που παρατήρησαν τον «αστέρα» ήταν αστρονόμοι της εποχής, επομένως πολύ κάλοι γνώστες των ουράνιων φαινομένων, γι’ αυτό και τους συμβουλεύθηκε ο βασιλιάς Ηρώδης, όταν έφτασαν στα Ιεροσόλυμα. Παράλληλα, φαίνεται να υπήρξαν αποκρυφολόγοι, αστρολόγοι, ιερείς της Ζωροαστρικής θρησκείας και το πιθανότερο Πέρσες στην καταγωγή. Καθώς οι γραφές περιγράφουν τον «αστέρα», του προσδίδουν δύο βασικά χαρακτηριστικά: τη «κίνηση» (ὁ ἀστὴρ ὃν εἶδον ἐν τῇ ἀνατολῇ προῆγεν αὐτοὺς) και τη «στάση» πάνω στην ουράνια σφαίρα (ἕως ἐλθὼν ἐστάθη ἐπάνω οὗ ἦν τὸ παιδίον). Οπότε το αστρονομικό αντικείμενο που αναζητούμε θα πρέπει να ικανοποιεί τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Ας αναζητήσουμε λοιπόν όλες τις πιθανές ερμηνείες του ξεκινώντας από τις λιγότερο πιθανές και καταλήγοντας σε αυτές με τις ισχυρότερες πιθανότητες. Οι διάττοντες αστέρες (ή πεφταστέρια) αποτελούν συνήθη αστρονομικά φαινόμενα. Ο χρόνος ζωής τους δεν υπερβαίνει τα μερικά δευτερόλεπτα, γεγονός το οποίο δεν έρχεται σε συμφωνία με την αναφορά των γραφών ότι το φαινόμενο ήταν ορατό από τους μάγους στη διάρκεια του ταξιδιού τους προς την Ιουδαία. Επιπλέον, η πτώση ενός διάττοντα δεν πληροί τα παρατηρησιακά δεδομένα της «κίνησης» και της «στάσης», που αναφέραμε νωρίτερα. Η εκδοχή της βολίδας επίσης εμφανίζεται ανίσχυρη διότι, παρότι μπορεί να αποτελεί φαινόμενο εξαιρετικής λαμπρότητας, καθώς θρυμματίζεται κατά την είσοδό της στην ατμόσφαιρα, ο χρόνος ζωής της δεν υπερβαίνει τις μερικές δεκάδες δευτερολέπτων. Ο κομήτης έχει αποτελέσει πολύ ισχυρό υποψήφιο για τον «αστέρα των Χριστουγέννων», διότι μπορεί να παρατηρηθεί για αρκετούς μήνες στον ουρανό, κινείται σχετικά με τους απλανείς αστέρες, αλλάζει θέση ως προς τον ήλιο, παρουσιάζει στάσεις όπως οι πλανήτες και η λαμπρότητά του μπορεί να τον κάνει ορατό ακόμα και την ημέρα. Γνωρίζουμε για παρατήρηση κομήτη στις χώρες της Μεσοποταμίας το 17 π.Χ και για τον κομήτη του Halley το 12 π.Χ. Οι συγκεκριμένες χρονολογίες απέχουν αρκετά από την ημερομηνία γέννησης του Ιησού. Υπάρχει και καταγραφή σε κινεζικό κείμενο για την διέλευση κομήτη το 5 π.Χ. Ισχυρό αντεπιχείρημα στην υπόθεση του κομήτη, αποτελεί το γεγονός ότι οι κομήτες ανέκαθεν θεωρούνταν προάγγελοι πολέμων, λοιμών και φυσικών καταστροφών, επομένως δύσκολα θα συνδυάζονταν με την γέννηση ενός βασιλιά. Οι αστρονόμοι στην αρχαιότητα είχαν παρατηρήσει αστέρες οι οποίοι εμφανίζονταν ξαφνικά στον ουρανό με μεγάλη λαμπρότητα, η οποία στην συνέχεια μειώνονταν, ώσπου μετά κάποιο χρονικό διάστημα οι αστέρες αυτοί να μην είναι πια ορατοί. Τους ονόμαζαν «νέους» αστέρες. Ο Ίππαρχος είχε παρατηρήσει «νέο» αστέρα στον αστερισμό του Σκορπιού το 134 π.Χ., παρατήρηση η οποία στάθηκε αφορμή να συντάξει τον πρώτο κατάλογο αστέρων. Σήμερα γνωρίζουμε ότι οι λεγόμενοι «νέοι» αστέρες είναι καινοφανείς (nova) ή υπερκαινοφανείς (supernova). Πρόκειται για αστέρες μεγάλης μάζας στα τελευταία στάδια εξέλιξής τους, όπου οι θερμοπυρηνικές εκρήξεις που συντελούνται στο εσωτερικό τους καταλήγουν να εκτινάσσουν μεγάλο μέρος του υλικού τους στο διάστημα. Παρατήρηση nova ή supernova αστέρα κοντά στο έτος μηδέν δεν υπήρξε, χωρίς βεβαίως να αποκλείεται μια τέτοια παρατήρηση από τους μάγους. Μια τέτοια παρατήρηση όμως δεν έρχεται σε συμφωνία με τις μαρτυρίες των γραφών, αφού πρόκειται για απλανείς αστέρες και δεν παρουσιάζουν στάσεις στον ουρανό. Ας ερευνήσουμε και την εκδοχή των πλανητών: Από την αρχαιότητα οι αστρονόμοι γνώριζαν με ακρίβεια τις κινήσεις των γνωστών με γυμνό μάτι πλανητών: Ερμή, Αφροδίτης, Άρη, Δία και Κρόνου. Είχαν παρατηρήσει πως οι πλανήτες κινούνται σε τόξα πάνω στην ουράνια σφαίρα, άλλοτε από την δύση προς την ανατολή και άλλοτε από την ανατολή προς τη δύση (ορθή και ανάδρομη κίνηση). Τα σημεία που άλλαζε η κίνησή τους από ορθή σε ανάδρομη τα ονόμαζαν στηριγμούς ή στάσεις (σήμερα), διότι για κάποιο διάστημα φαίνεται να σταματά η φαινόμενη κίνησή τους στον ουρανό. Να αναφέρουμε ότι ο όρος στηριγμός απαντάται πολύ συχνά και στον περίφημο Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Οι πλανήτες βρίσκονται επίσης σε σύνοδο σχετικά συχνά. Δηλαδή παρατηρούνται σε κοντινές θέσεις σε μια περιορισμένη περιοχή της ουράνιας σφαίρας. Με βάση λοιπόν τις φαινόμενες κινήσεις των πλανητών στον ουρανό, διαπιστώνουμε ότι ικανοποιούν τα κριτήρια της «κίνησης» και της «στάσης». Ο Johannes Kepler, αστρονόμος του 17ουαι. μ.Χ, ασχολήθηκε με την ερμηνεία του «αστέρα» των Χριστουγέννων, υπολογίζοντας ότι πραγματοποιήθηκε τριπλή σύνοδος των πλανητών Δία και Κρόνου το 7 – 6 π.Χ στον αστερισμό των Ιχθύων. Ο έλληνας αστρονόμος Κωνσταντίνος Χασάπης υπολογίζει την θέση των πλανητών στον ουρανό της Βηθλεέμ την εποχή της γέννησης του Ιησού και διαπιστώνει ότι το 7 π.Χ οι Δίας και Κρόνος βρέθηκαν σε σύνοδο τρεις φορές, στον αστερισμό των Ιχθύων. Το επόμενο έτος, το 6 π.Χ τους πλησίασε και ο Άρης, σχηματίζοντας οι τρεις τους ένα ισοσκελές τρίγωνο. Ο δε Κρόνος βρίσκεται σε στάση το 5 π.Χ. Αναφορά της τριπλής συνόδου Δία – Κρόνου έχει βρεθεί σε βαβυλωνιακό κείμενο και προέρχεται από την αστρολογική σχολή της Σιππάρ. Το φαινόμενο της τριπλής συνόδου θα γοήτευσε σίγουρα κάθε αστρονόμο και έμπειρο παρατηρητή της εποχής. Βέβαια, οι σύνοδοι πλανητών δεν αποτελούν πολύ σπάνια φαινόμενα στον ουρανό. Στην εποχή που αναφερόμαστε και λίγα χρόνια αργότερα από την παραπάνω εντυπωσιακή σύνοδο, στα έτη 3 π.Χ. και 2 π.Χ ακολουθούν σύνοδοι στις οποίες συμμετέχουν οι πλανήτες Ερμής, Κρόνος, Αφροδίτη και ο Δίας στον αστερισμό του Λέοντα. Αν κοιτάξετε απόψε κιόλας προς το νοτιοδυτικό ορίζοντα, μετά την δύση του Ηλίου, θα παρατηρήσετε τους πλανήτες Δία και Κρόνο να βρίσκονται σε σχετικά κοντινή απόσταση μεταξύ τους, καθώς προβάλλονται στην ουράνια σφαίρα. Ο λαμπερότερος είναι ο Δίας και ο λιγότερο λαμπερός ο Κρόνος. Από τον Σεπτέμβρη τους παρατηρούμε να πλησιάζουν μεταξύ του και ήδη φαίνονται σε απόσταση μικρότερη των 2 μοιρών. Κάθε βραδιά θα τους παρατηρούμε να πλησιάζουν όλο και περισσότερο, μέχρι τις 21 Δεκεμβρίου όπου θα έχουν επιτύχει την μέγιστη προσέγγιση τους, στις 0,1 μοίρες. Στις εικόνες (4) και (5) μπορείτε να συγκρίνετε τις θέσεις των πλανητών στον ουρανό στις 13/12 καθώς θα πλησιάζουν και στις 21/12 που θα έχουν πλησιάσει στο μέγιστο.(Φωτ.) Πρόκειται για μια πολύ εντυπωσιακή και σχετικά σπάνια, σύνοδο Δία και Κρόνου, καθώς τέτοιας σπανιότητας φαινόμενο έχει να συμβεί τα τελευταία 397 χρόνια. Γιατί όμως συμβαίνουν οι σύνοδοι πλανητών και Σελήνης στον ουρανό; Η Γη, η Σελήνη και οι υπόλοιποι πλανήτες κινούνται γύρω από τον Ήλιο σχεδόν στο ίδιο επίπεδο, το οποίο ονομάζουμε εκλειπτική. Για το λόγο αυτό φαίνονται κάποιες φορές να «συναντιούνται» στον ουρανό. Η Γη μας, ολοκληρώνει μια περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε ένα έτος. Οι πιο απομακρυσμένοι πλανήτες χρειάζονται αρκετά μεγαλύτερο χρόνο, με τον Δία να ολοκληρώνει σε περίπου 12 έτη μια περιφορά και τον Κρόνο σχεδόν 30 έτη. Γίνεται επομένως περισσότερο σπάνιες οι μεταξύ τους «συναντήσεις». Οι δύο γίγαντες πλανήτες ευθυγραμμίζονται κατά την περιφορά τους γύρω από τον ήλιο και έρχονται σε σύνοδο κάθε 20 χρόνια. Οι επόμενες λοιπόν σύνοδοι Δία- Κρόνου θα πραγματοποιηθούν το 2040 και 2060. Ιδιαιτερότητα της συνόδου που θα συμβεί στις 21 Δεκέμβρη αποτελεί η μέγιστη προσέγγιση των δύο πλανητών, καθώς θα παρατηρούνται σε απόσταση σχεδόν 0,1ο στον ουρανο. Τόσο εντυπωσιακή σύνοδος Δία – Κρόνου έχει να συμβεί από το 1623. Να αναφέρουμε επίσης την σύνοδο Δία- Κρόνου που είχε παρατηρήσει ο Γιοχάνες Κέπλερ το 1604 μ.Χ. στην οποία συμμετείχε και ο πλανήτης Άρης. Το ίδιο έτος ο μεγάλος αστρονόμος παρατήρησε και μελέτησε έναν «νέο αστέρα», δηλαδή έναν supernova, στον αστερισμό του Οφιούχου: τον supernova του Κέπλερ, όπως τον ονομάζουμε σήμερα. Ο παραπάνω συνδυασμός παρατηρήσεων τον ενίσχυσε στην δική του έρευνα για την ερμηνεία του «αστέρα των Χριστουγέννων». Χειμερινό Ηλιοστάσιο Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι στις 21 Δεκεμβρίου θα βιώσουμε την μεγαλύτερη νύχτα του έτους – το χειμερινό ηλιοστάσιο – οπότε και την μικρότερη ημέρα. Στην συνέχεια η ημέρα θα αρχίσει να μεγαλώνει έναντι της νύχτας, μέχρι να φτάσουμε στην εαρινή ισημερία (στις 20 Μαρτίου) όπου η διάρκεια της ημέρας θα έχει εξισωθεί με την διάρκεια της νύχτας. Την βραδιά του χειμερινού ηλιοστασίου και της συνόδου Δία – Κρόνου, οι αστρονόμοι του Κέντρου Επισκεπτών Θησείου θα πραγματοποιήσουμε διαδικτυακή παρατήρηση του ουρανού από το ιστορικό τηλεσκόπιο Δωρίδη στον λόφο της Πνύκας. Θα μιλήσουμε εκτενέστερα για την αστρονομική ερμηνεία του «αστέρα των Χριστουγέννων», τις συνόδους πλανητών, αλλά και τον εντυπωσιακό χειμερινό ουρανό. Οι λεπτομέρειες, για όποιον επιθυμεί να παρακολουθήσει τη βραδιά, θα ανα­κοι­νω­θούν στην σελίδα των Κέντρων Επισκεπτών του ΕΑΑ: https://www.facebook.com/visitorcenters https://physicsgg.me/2020/12/12/%ce%bf-%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%ad%cf%81%ce%b1%cf%82-%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%87%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%85%ce%b3%ce%ad%ce%bd%ce%bd%cf%89%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%cf%83%cf%8d/

Η Κοσμική Βροχή των Διδυμίδων. Καιρού επιτρέποντος αύριο βράδυ (τις πρώτες ώρες της 13-14 Δεκεμβρίου) θα έχουμε την έξαρση της καλύτερης βροχής διαττόντων του έτους. Γνωστή με την ονομασία «Διδυμίδες» (Geminids) η κοσμική αυτή βροχή παρατηρείται το πρώτο 15νθήμερο του Δεκεμβρίου και εμφανίζει 120 περίπου διάττοντες κάθε ώρα, ενώ είναι επίσης και πλούσια στην εμφάνιση ιδιαίτερα θεαματικών «βολίδων». Η «βροχή» αυτή ονομάζεται έτσι επειδή τα μετέωρα αυτά φαίνονται ότι προέρχονται από την κατεύθυνση του αστερισμού των Διδύμων. Αν και συνήθως οι βροχές διαττόντων οφείλονται στα σωματίδια που αφήνουν πίσω τους διάφοροι κομήτες στην περίπτωση των Διδυμίδων οφείλονται στον αστεροειδή «3200 Φαέθων». Η ανακάλυψή του αστεροειδή αυτού, που έχει μέγεθος 5 περίπου χιλιομέτρων, έγινε από τον δορυφόρο IRAS της ΝASA to 1983 και θεωρείται σήμερα ότι αποκόπηκε από τον μεγάλο αστεροειδή Παλλάς (με διάμετρο πάνω από 500 χιλιόμετρα) ο οποίος ήταν ο δεύτερος αστεροειδής που ανακαλύφθηκε στις 28 Μαρτίου 1802. Ο Φαέθων, όπως και ορισμένα άλλα αντικείμενα, εμφανίζει μικτά χαρακτηριστικά αστεροειδή και κομήτη, αλλά φαίνεται ότι δεν αφήνει πίσω του αρκετά "διαστημικά σκουπίδια" για να δικαιολογήσουν την πλούσια εμφάνιση των Διδυμίδων. Στην περίπτωση παρόμοιων βροχών διαττόντων αυτό που συμβαίνει είναι ότι η Γη μας καθώς περιφέρεται στην τροχιά της γύρω από τον Ήλιο με μια ταχύτητα 110.000 χιλιομέτρων την ώρα, πέφτει ακάθεκτη πάνω στα σύννεφα των διαστημικών σκουπιδιών τα οποία χτυπάνε τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιράς μας σε ύψος 100 περίπου χιλιομέτρων και αναφλέγονται. Η ανάφλεξη αυτή ιονίζει τα γύρω στρώματα της ατμόσφαιρας σχηματίζοντας έτσι μια φωτεινή σφαίρα 2 έως 3 μέτρων που κινείται με ταχύτητα 30 έως 60 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Αυτή τη φωτεινή σφαίρα βλέπουμε από τη Γη και την ονομάζουμε διάττοντα, μετέωρο ή «πεφταστέρι». Κάθε ημέρα που περνάει πάνω από 100 τόνοι λεπτής διαστημικής σκόνης πέφτει πάνω στην επιφάνεια της Γης χωρίς καν να το καταλάβουμε. Η ονοματολογία πάντως που χρησιμοποιούμε για τα μικρά αυτά αντικείμενα εξαρτάται από την ακριβή θέση τους στο διάστημα. Τα διάφορα μικρά τεμάχια, με διάμετρο σωματιδίου σκόνης και μέχρι μερικά μέτρα, που περιφέρονται στο διαπλανητικό διάστημα, ονομάζονται μετεωροειδή. 'Όταν αυτά τα αντικείμενα εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης, σχηματίζουν, λόγω της τριβής τους, μια λαμπερή ουρά. 'Όσα από αυτά εξαερώνονται, ονομάζονται μετέωρα, ενώ τα μεγαλύτερα απ' αυτά, που καταφέρνουν να φτάσουν μέχρι την επιφάνεια της Γης, σχηματίζοντας μικρούς ή μεγάλους κρατήρες, ονομάζονται μετεωρίτες. Όταν οι μετεωρίτες εισέρχονται στη γήινη ατμόσφαιρα οι ταχύτητές τους κυμαίνονται από 36.000 έως και 250.000 χιλιόμετρα την ώρα. Στη συνέχεια επιβραδύνονται και η ταχύτητά τους μειώνεται σε μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα την ώρα, για να καταλήξουν στην επιφάνεια της Γης με ένα χαρακτηριστικό σάλπισμα. Εντούτοις, τα πολύ μεγάλα κομμάτια επιβραδύνονται ελάχιστα και γι' αυτό δημιουργούν κρατήρες. Τα πετρώδη μετεωροειδή, με διάμετρο μερικών δεκάδων μέτρων, εκρήγνηνται στη διάρκεια της πτώσης τους μέσα στη γήινη ατμόσφαιρα πριν φτάσουν στην επιφάνεια της Γης, αν και η ενέργεια που εκλύεται είναι ίση με την έκρηξη πέντε ατομικών βομβών τύπου Χιροσίμα. Μία παρόμοια έκρηξη παρατηρήθηκε πάνω από τον Καναδά στις αρχές του 2000 όπου ένας μετεωρίτης διαλύθηκε αφήνοντας πίσω του ένα σύννεφο σκόνης το οποίο ήταν ορατό επί αρκετές ώρες. Τα κομμάτια, όμως, των σιδηρούχων μετεωριτών, πολλές φορές φτάνουν μέχρι τη Γη. Η πρώτη καταγραμμένη πτώση μετεωρίτη στην Ευρώπη περιλαμβάνεται σ’ ένα μεσαιωνικό χειρόγραφο το οποίο αναφέρεται στην «Πέτρα των Κεραυνών» που έπεσε στην πόλη Εναισχάϊμ της Αλσατίας στις 7 Νοεμβρίου 1492. Ο Λιθομετεωρίτης που διεσώθη από την πτώση είχε βάρος 140 κιλών από τα οποία σήμερα σώζονται μόνο 55. Στις 12 Φεβρουαρίου 1947 μία πτώση ενός σιδηρού μετεωρίτη, με διάμετρο δέκα μέτρων, στην ανατολική Σιβηρία, έσπειρε μια περιοχή δύο περίπου τετραγωνικών χιλιομέτρων με κομμάτια, που συνολικά ζύγιζαν 150 περίπου τόνους, ενώ το μεγαλύτερο που βρέθηκε είχε βάρος 1,741 κιλών. Και μόλις πριν από 7 χρόνια, τον Φεβρουάριο του 2013, ένας αστεροειδής βαρύτερος κι απ’ τον πύργο του Άιφελ, εισήλθε στην γήινη ατμόσφαιρα. Πιο φωτεινή κι απ’ τον Ήλιο, η πύρινη αυτή βολίδα διέσχισε τον ουρανό πάνω από την ρωσική πόλη Τσελιαμπίνσκ στη Σιβηρία. Σχεδόν αμέσως μετά, εξερράγη στην ατμόσφαιρα, απελευθερώνοντας την ενέργεια μιας ατομικής βόμβας. Ευτυχώς, όμως, η γήινη ατμόσφαιρα μάς προστατεύει από τα περισσότερα διαστημικά συντρίμμια που μας βομβαρδίζουν. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/blog-post_48.html

Συνεργασία μεταξύ IBMP και δύο διαστημικών επιστημονικών περιοδικών. Ο Δρ Igor Ashurbeyli, Επικεφαλής του Έθνους, συναντήθηκε με τον Oleg Orlov, Διευθυντή του Ινστιτούτου Βιοϊατρικών Προβλημάτων της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών (IBMP). Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, συζήτησαν τη συνεργασία μεταξύ της IBMP και δύο διαστημικών επιστημονικών περιοδικών: το διεθνές διαστημικό περιοδικό του Asgardia ROOM και τη ρωσική περιοδική αεροδιαστημική σφαίρα («VKS»). Φέτος, ο Oleg Orlov, μέλος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, Doctor of Medical Science, ο οποίος είναι επικεφαλής του κορυφαίου ινστιτούτου στον κόσμο που ερευνά τον αντίκτυπο του διαστήματος στην ανθρώπινη φυσιολογία, έγινε συγγραφέας και μέλος του συντακτικού συμβουλίου του ρωσικού περιοδικού Aerospace Sphere. Εκτός από τη λίστα HAC, το περιοδικό είναι αναγνωρισμένο από τη ρωσική επιστημονική κοινότητα και συνιστάται για υποψήφιες εκδόσεις PhD. Περιλαμβάνει άρθρα σχετικά με επιστημονικές ανακαλύψεις και υποθέσεις που σχετίζονται με την εξερεύνηση του διαστήματος. Στην πρόσφατη συνέντευξή του στο περιοδικό Oleg Orlov μίλησε για τα βασικά έργα της IBMP και τα σχέδια για τη δημιουργία τεχνητής βαρύτητας και θωράκισης της διαστημικής ακτινοβολίας, καθώς και τη λήψη άλλων προληπτικών μέτρων για την προστασία της ανθρώπινης υγείας κατά τη διάρκεια παρατεταμένων διαμονών στο διάστημα, συμπεριλαμβανομένων των πτήσεων μεγάλων αποστάσεων. Ειδικότερα, μια φυγόκεντρος βραχίονα που μπορεί να μειώσει σημαντικά κάθε αρνητική επίδραση μηδενικής βαρύτητας στο σώμα σχεδιάστηκε από το ινστιτούτο τη δεκαετία του 1980, ακόμη και πριν ο διαστημικός σταθμός MIR τεθεί σε τροχιά. Η επιτυχία της επιστημονικής έρευνας σε αυτούς τους τομείς είναι ζωτικής σημασίας για το Space Nation. Τα μικροπροστατευτικά και διαστημικά συστήματα προστασίας από την ακτινοβολία είναι οι βασικές προϋποθέσεις για τη γέννηση στο διάστημα, η οποία είναι η κύρια επιστημονική και ιδεολογική αποστολή της Asgardia για το επόμενο τέταρτο ενός αιώνα. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα της Ρωσίας, ο Igor Ashurbeyli κάλεσε τον Oleg Orlov να συμμετάσχει στο συντακτικό συμβούλιο του διεθνούς περιοδικού ROOM, The Space Journal of Asgardia. Ο επικεφαλής της IBMP έγινε ο πρώτος εκπρόσωπος της ρωσικής επιστημονικής κοινότητας που εντάχθηκε στο συντακτικό συμβούλιο περιοδικών Asgardian, το οποίο περιλαμβάνει κορυφαίους εμπειρογνώμονες στον χώρο του διαστήματος επιστήμης και τεχνολογίας. Το ROOM είναι ένα πλήρως ανεξάρτητο διεπιστημονικό περιοδικό που καλύπτει όλες τις πτυχές της εξερεύνησης του διαστήματος. Αυτό το υψηλό προφίλ περιοδικό προσφέρει στους αναγνώστες του μια ποικιλία από ιστορίες που γράφτηκαν από συνεισφέροντες που σχετίζονται άμεσα με την επιστήμη, την αιχμή της έρευνας, τη διαστημική νομοθεσία και τις επιχειρήσεις. Τώρα, όλοι οι κάτοικοι της Asgardian λαμβάνουν δωρεάν ηλεκτρονική συνδρομή στο ROOM, The Space Journal of Asgardia. Ο επικεφαλής του έθνους και ο διευθυντής του Ινστιτούτου Βιοϊατρικών Προβλημάτων συμφώνησαν να προωθήσουν το έργο των επιστημόνων της IBMP τόσο στο ρωσικό περιοδικό όσο και στο διεθνές. Η συνάντηση σηματοδότησε την αρχή μιας στενής συνεργασίας. Οι Asgardians και οι άνθρωποι που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη διαστημική βιολογία και την ιατρική μοιράζονται ένα κοινό όραμα: το μέλλον της ανθρωπότητας είναι στο διάστημα! Η Asgardia εκτιμά πολύ τις προσπάθειες που καταβάλλει το ινστιτούτο για να πραγματοποιήσει αυτό το μέλλον και προσβλέπει στην υποστήριξη αυτών. Δεν είναι τυχαίο ότι ένας κορυφαίος επιστήμονας της IBMP και ο Ρώσος γιατρός του διαστήματος, ο Ιατρός της Ιατρικής Επιστήμης Mark Belakovsky, ο οποίος εργάζεται για 40 χρόνια για να βοηθήσει την ανθρωπότητα να εξερευνήσει ακραία περιβάλλοντα εντός και εκτός του πλανήτη μας, ήταν μεταξύ των τριών πρώτων νικητών του Διαστήματος Nation Award «Για επιτεύγματα στην εξερεύνηση του διαστήματος». https://asgardia.space/news/Head-of-the-Space-Nation-and-Director-of-the-Institute-of-Biomedical-Problems-Make-Arrangements-for-Collaboration

Το Starship της SpaceX πετυχαίνει ρεκόρ ύψους πτήσης – Αποτυγχάνει ωστόσο στην προσεδάφιση. Η SpaceX κατάφερε να επιτύχει το υψηλότερο μέχρι τώρα ύψος πτήσης του σκάφους Starship, το οποίο φιλοδοξεί μελλοντικά να αποτελέσει το κύριο μέσο μεταφοράς ανθρώπων στον πλανήτη Άρη. Αν και το σκάφος απέτυχε στην φάση της ασφαλούς προσεδάφισης, κατόρθωσε να επιτύχει το μεγαλύτερο έως σήμερα ύψος πτήσης. Πιο αναλυτικά, στις 16:40 (Κεντρική Ώρα Ηνωμένων Πολιτειών), το Starship απογειώθηκε από τις εγκαταστάσεις της εταιρείας στην Μπόκα Τσίκα του Τέξας. Έφτασε σε ύψος 12.5 χιλιομέτρων και στην συνέχεια ξεκίνησε την διαδικασία επιστροφής και προσεδάφισης. Ωστόσο, η επιστροφή έγινε με μεγαλύτερη ταχύτητα από την απαιτούμενη και τελικά το σκάφος προσέκρουσε στο έδαφος και καταστράφηκε. Ο συνολικός χρόνος του Starship στον αέρα ήταν 6 λεπτά και 42 δευτερόλεπτα. Επρόκειτο για το όγδοο πρωτότυπο Starship με τον κωδικό κλήσης SN8, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι είχε προηγηθεί ένα ελαφρύ άλμα 150 μέτρων στην πέμπτη δοκιμή σκάφους τον περασμένο Αύγουστο και μία έκτη δοκιμή τον Σεπτέμβριο μόνο με μία μηχανή ενεργή. Είχε προηγηθεί το SN7 το οποίο δεν πέταξε, αντίθετα ανατινάχθηκε εσκεμμένα σαν μέρος των δοκιμών πίεσης του σκάφους. Ο ίδιος ο Elon Musk, ιδρυτής της SpaceX, εκτιμούσε ότι το SN8 είχε μόλις 30% πιθανότητες να επιτύχει στην συγκεκριμένη δοκιμή, δηλαδή εξοπλισμένο με τρεις μηχανές να επιστρέψει με ασφάλεια στο έδαφος. Το Starship παρυσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό τον Σεπτέμβριο του 2019, στην ενδέκατη επέτειο την πρώτης εκτόξευσης πυραύλου της SpaceX. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό κατασκεύασμα ήψους 50 μέτρων και βάρους 1400 τόνων, με πλήρες φορτίο καυσίμου. Στην τελική του έκδοση το Starship θα διαθέτει έξι κινητήρες και επιταχυντή δευτέρου σταδίου (τον Super Heavy, που ακόμη βρίσκεται υπό ανάπτυξη) που θα βρίσκεται ακριβώς επάνω από τον μεγαλύτερο επιταχυντή πρώτου σταδίου. Θα μπορεί στην τελική του μορφή να μεταφέρει 100 τόνους φορτίου και επιβάτες με προορισμό το Διάστημα. Όπως και όλα τα σκάφη της SpaceX έτσι και το Starship έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί, χαμηλώνοντας έτσι το συνολικό κόστος των μελλοντικών διαστημικών αποστολών. https://www.naftemporiki.gr/story/1668049/to-starship-tis-spacex-petuxainei-rekor-upsous-ptisis--apotugxanei-ostoso-stin-prosedafisi

Αστρικά ρεκόρ. Ποια είναι τα άστρα με την μικρότερη και την μεγαλύτερη μάζα που γνωρίζουμε; Τα πιο μικροσκοπικά, τα πιο ψυχρά, αλλά και τα πιο πολυάριθμα άστρα του Σύμπαντος είναι οι κόκκινοι νάνοι. Τα άστρα αυτά καταναλώνουν τόσο αργά τα πυρηνικά τους καύσιμα, ώστε μπορεί να «ζουν» ακόμη και για εκατοντάδες δισ. χρόνια. Μέχρι στιγμής, πάντως, το άστρο με την μικρότερη μάζα που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα βρίσκεται μόλις 40 έτη φωτός μακριά, στον αστερισμό του Λαγωού. Με επιφανειακή θερμοκρασία μόλις 2.000 °C, με φωτεινότητα 8.000 φορές μικρότερη από αυτήν του Ήλιου και με ακτίνα 11 φορές μικρότερη, ο μικροσκοπικός αυτός κόκκινος νάνος είναι το μικρότερο άστρο της Κύριας Ακολουθίας που έχουμε ανακαλύψει, δηλαδή το μικρότερο άστρο που μπορεί να παράγει ενέργεια, συντήκοντας το υδρογόνο του πυρήνα του σε ήλιο. Υπάρχουν, όμως, και κάποια άστρα που έχουν μάζα δεκάδες φορές μεγαλύτερη. Τα άστρα αυτά «καταβροχθίζουν» με αστραπιαία ταχύτητα τα πυρηνικά τους καύσιμα, γι’ αυτό άλλωστε και η ζωή τους δεν διαρκεί περισσότερο από λίγα εκατ. χρόνια. Αυτό συμβαίνει διότι, όσο μεγαλύτερη είναι η μάζα ενός άστρου, όταν αυτό γεννιέται, τόσο μεγαλύτερη είναι η βαρυτική δύναμη που ασκείται προς τον πυρήνα του, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία του να είναι πολύ υψηλότερη και κατά συνέπεια ο ρυθμός με τον οποίο εκτελούνται οι πυρηνικές αντιδράσεις σύντηξης στο εσωτερικό του να είναι ραγδαίος. Επομένως, τα άστρα με την μεγαλύτερη μάζα καταναλώνουν ταχύτατα τα πυρηνικά τους «καύσιμα» και «πεθαίνουν» νέα, ολοκληρώνοντας την ζωή τους σε βίαιες εκρήξεις σουπερνόβα. Τα άστρα, όμως, με την μεγαλύτερη διάμετρο δεν έχουν πάντα και την μεγαλύτερη μάζα. Για παράδειγμα, το άστρο VY Μεγάλου Κυνός, σχεδόν 4.000 έτη φωτός μακριά, είναι ένας κόκκινος υπεργίγαντας με ακτίνα 1.420 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ήλιου, έχει δηλαδή τόσο μεγάλες διαστάσεις, που στο εσωτερικό του θα χωρούσαν σχεδόν 3 δισ. άστρα σαν τον Ήλιο! Την ίδια στιγμή, όμως, η μάζα του δεν υπερβαίνει τις 9-25 ηλιακές μάζες. Από την άλλη, το άστρο του Γαλαξία μας με την μεγαλύτερη μάζα που έχουμε εντοπίσει μέχρι σήμερα, βρίσκεται περίπου 8.000 έτη φωτός μακριά, στον αστερισμό της Κασσιόπης. Με μάζα 152 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ήλιου, με επιφανειακή θερμοκρασία που υπερβαίνει τους 45.000 °C, και λάμποντας με την φωτεινότητα 660.000 άστρων σαν τον Ήλιο, το άστρο αυτό έχει ακτίνα «μόλις» 16 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ήλιου. Μέχρι στιγμής, πάντως, ένα από τα άστρα μεγαλύτερης μάζας που έχουμε ανακαλύψει στο Σύμπαν βρίσκεται στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου (ΜΝΜ), έναν γειτονικό μας μικρό και ακανόνιστο γαλαξία, και συγκεκριμένα στο αστρικό σμήνος R136, που ανήκει στο Νεφέλωμα Ταραντούλα. Με διάμετρο 900 έτη φωτός, το νεφέλωμα αυτό είναι η μεγαλύτερη και πιο ενεργή περιοχή αστρογένεσης που έχει εντοπιστεί στο ΜΝΜ, αλλά και από τις πιο ενεργές που έχουμε ανακαλύψει στην Τοπική Ομάδα των γαλαξιών. Το νεαρό αυτό σμήνος υπολογίζεται ότι έχει ηλικία μικρότερη των 2 εκατ. ετών, ενώ περιλαμβάνει και πολλά άστρα, αρκετά από τα οποία συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα και θερμότερα που είναι δυνατό να υπάρξουν στο Σύμπαν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το άστρο με την κωδική ονομασία R136a1, που είναι ίσως το άστρο με τη μεγαλύτερη μάζα και φωτεινότητα που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα. Πραγματικά, με μάζα 215 φορές μεγαλύτερη απ’ αυτήν του Ήλιου και λάμποντας με την φωτεινότητα σχεδόν 6 εκατ. άστρων σαν τον Ήλιο, το άστρο αυτό έχει τόσο μεγάλη μάζα, που η ίδια του η ύπαρξη αποτελεί πρόκληση για τις γνώσεις μας που αφορούν στην γένεση και την εξέλιξη των άστρων. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/blog-post_10.html

Η NASA αποκάλυψε τους αστροναύτες της «Artemis Team» για την επιστροφή στη Σελήνη. Τους 18 αστροναύτες από τους οποίους θα προέλθουν η «πρώτη γυναίκα και ο επόμενος άνδρας» που θα πάνε στη Σελήνη παρουσίασε η NASA. «Επιστρέφουμε στη Σελήνη στο πλαίσιο του προγράμματος “Άρτεμις” για να μάθουμε να ζούμε και να εργαζόμαστε σε έναν άλλο κόσμο προς όφελος της ανθρωπότητας. Επιλέξαμε μια αρχική ομάδα αστροναυτών της NASA- την Artemis Team- για να βοηθήσουμε να ανοίξει ο δρόμος για τις επόμενες σεληνιακές αποστολές, μεταξύ των οποίων η αποστολή της πρώτης γυναίκας και του επόμενου άνδρα που θα βαδίσουν στην επιφάνεια της Σελήνης το 2024» γράφει στην ιστοσελίδα της η αμερικανική διαστημική υπηρεσία. Από τα 18 μέλη της ομάδας, τα μισά είναι γυναίκες. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Μάικ Πενς, προέβη σε σχετική παρουσίαση την Τετάρτη, στο τέλος της τελικής του συνάντησης ως προέδρου του National Space Council. Η ανακοίνωση έγινε στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, κάτω από έναν από τους τρεις πυραύλους Saturn V που έχουν απομείνει από το πρόγραμμα «Απόλλων» των δεκαετιών του 1960 και του 1970. Όπως αναφέρει το Phys.org, ο Πενς τόνισε πως ο τελευταίος από τους 12 άνδρες που περπάτησαν στη Σελήνη, ο Τζιν Σέρναν του «Απόλλων 17», δεν ήθελε τίποτα παραπάνω από το να διαγραφεί το «τελευταίος» από τον τίτλο του. Τα τελευταία βήματα στη Σελήνη έγιναν από τον Σέρναν στις 14 Δεκεμβρίου του 1972. «Πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του υποστηρίζοντας πως η Αμερική πρέπει να επιστρέψει στη Σελήνη, και θα τιμήσουμε τη μνήμη του Τζιν Σέρναν» είπε ο Πενς, ενώπιον ενός μικρού πλήθους, που τηρούσε αποστάσεις λόγω κορωνοϊού. Πέντε αστροναύτες -Άκαμπα, Ντόμινικ, Μακλέιν, Μέιρ, Γουότκινς, οι μόνοι που ήταν στην τελετή- εμφανίστηκαν επί σκηνής, φορώντας μάσκες και χαιρετώντας το κοινό. Ο επικεφαλής της NASA, Τζιμ Μπράιντενσταϊν, τόνισε πως στην ομάδα θα εισέλθουν και άλλοι. Συνολικά η NASA έχει 47 ενεργούς αστροναύτες. «Είναι πραγματικά εκπληκτικό να σκέφτεσαι πως ο επόμενος άνδρας και η πρώτη γυναίκα στη Σελήνη είναι ανάμεσα στα ονόματα που μόλις διαβάσαμε, και μπορεί να βρίσκονται στην αίθουσα αυτή τη στιγμή» είπε ο Πενς, σύμφωνα με το Space.com, προσθέτοντας πως «σας δίνω τους ήρωες του μέλλοντος που θα μας πάνε πίσω στη Σελήνη και παραπέρα». Το πρόγραμμα σχεδιάζει να αρχίσει τις ρομποτικές αποστολές το 2021, ακολουθώντας με την εκτόξευση του πληρώματος του Artemis II σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη το 2023. Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία αναμένει να επιλέξει τα μέλη του πληρώματος αυτού από το 2021, και το πλήρωμα του Artemis III, που προορίζεται να προσεληνωθεί, αργότερα. Και οι δύο αποστολές θα εκτοξευτούν με τέσσερα άτομα, και δύο θα γίνουν οι επόμενοι που θα βαδίσουν στη Σελήνη, με το Artemis III. Τα μισά από τα μέλη της Artemis Team έχουν ήδη πετάξει στο διάστημα. Η ομάδα περιλαμβάνει άτομα από πέντε τάξεις αστροναυτών, μεταξύ του 1996 και του 2017. Τα μέλη είναι τα εξής: -Τζο Άκαμπα, 53 ετών (βετεράνος της NASA, με 306 ημέρες στο διάστημα) -Κέιλα Μπάρον, 33 ετών (αξιωματικός στα υποβρύχια του αμερικανικού ναυτικού, δεν έχει πετάξει ακόμα στο διάστημα). -Ράτζα Χαρί, 43 ετών (πιλότος δοκιμών στην αμερικανική πολεμική αεροπορία, δεν έχει πετάξει ακόμα στο διάστημα) -Μάθιου Ντόμινικ, 39 ετών (πιλότος δοκιμών, δεν έχει πετάξει ακόμα στο διάστημα) -Βίκτορ Γκλόβερ, 44 ετών (αξιωματικός του αμερικανικού ναυτικού, είναι ήδη στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) -Γούντι Χόμπεργκ, 35 ετών (μηχανικός, δεν έχει πετάξει ακόμα στο διάστημα) -Τζόνι Κιμ, 36 ετών (αξιωματικός του αμερικανικού ναυτικού, πρώην SEAL και γιατρός, δεν έχει πετάξει ακόμα στο διάστημα) -Κριστίνα Κοχ, 41 ετών (μηχανικός, με 328 ημέρες στο διάστημα κατά την πρώτη αποστολή της στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, όπου συμμετείχε στον πρώτο διαστημικό περίπατο που έγινε μόνο από γυναίκες) -Κιελ Λίντγκρεν, 47 ετών (χειρουργός πτήσης, με 142 ημέρες στην πρώτη του αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) -Νικόλ Μαν, 43 ετών (πιλότος δοκιμών στο Σώμα Πεζοναυτών των ΗΠΑ και μηχανολόγος μηχανικός, είναι στην ομάδα δοκιμών επανδρωμένων πτήσεων για το διαστημόπλοιο CST-100 Starliner της Boeing, που θα εκτοξευτεί το 2021) -Αν Μακλέιν, 41 ετών (αντισυνταγματάρχης στον στρατό των ΗΠΑ και μηχανικός, με 204 ημέρες στην πρώτη της αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) -Τζέσικα Μέιρ, 43 ετών (διδακτορικό στη θαλάσσια βιολογία, με 205 ημέρες στην πρώτη της αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, όπου συμμετείχε στον πρώτο διαστημικό περίπατο μόνο από γυναίκες) -Τζάσμιν Μογκμπέλι, 37 ετών (πιλότος δοκιμών ελικοπτέρων στο Σώμα Πεζοναυτών και αεροναυπηγός, δεν έχει πετάξει στο διάστημα) -Κέιτ Ρούμπινς, 42 ετών (μικροβιολόγος με 115 ημέρες στην πρώτη της αποστολή και 57 ημέρες στη δεύτερη αποστολή της στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Ήταν η 60ή γυναίκα στην ιστορία που πέταξε στο διάστημα) -Φρανκ Ρούμπιο, 44 ετών (πιλότος ελικοπτέρων στον αμερικανικό στρατό και χειρουργός πτήσης, δεν έχει πετάξει στο διάστημα) -Σκοτ Τινγκλ, 55 ετών (αξιωματικός του αμερικανικού ναυτικού και μηχανολόγος μηχανικός, με 168 ημέρες στην πρώτη του αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) -Τζέσικα Γουότκινς, 32 ετών (διδακτορικό γεωλογίας, έχει εργαστεί σε αποστολές οχημάτων της NASA στον Άρη, δεν έχει πετάξει ακόμα στο διάστημα) -Στέφανι Γουΐλσον, 54 ετών (μηχανικός, με 43 ημέρες σε τρεις αποστολές του διαστημικού λεωφορείου στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) Τα μέλη της ομάδας αρχικά θα δουλέψουν με τους συνεργάτες της NASA από τον ιδιωτικό τομέα, μα το ότι είναι στην ομάδα δεν σημαίνει απαραίτητα πως θα πετάξουν στη Σελήνη. Κάποια από τα μέλη θα είναι σε κύρια ή εφεδρικά πληρώματα και μπορέι να βαδίσουν στο Φεγγάρι, ενώ άλλα ίσως εργαστούν στον διαστημικό σταθμό Gateway. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/nasa-artemis-team.html

Chang’e 5: Επόμενος προορισμός, η Γη. Μετά την ύψωση της κινεζικής σημαίας στην επιφάνεια της Σελήνης, χάρη στο εξερευνητικό όχημα συλλογής δειγμάτων εδάφους «Τσανγκέ-5», η κινεζική αποστολή συνεχίζεται με επιτυχία, καθώς φορτωμένο με δείγματα πετρωμάτων και σκόνης, αναμένεται να αρχίσει αύριο το ταξίδι της επιστροφής με προορισμό τη Γη. Η κινεζική κρατική τηλεόραση ανέφερε την περασμένη εβδομάδα με υπερηφάνεια ότι η Κίνα πραγματοποίησε «αυτόνομη επίδειξη» της σημαίας της πάνω στην επιφάνεια της Σελήνης. Την προσσελήνωση του «Τσανγκέ-5» είχε καταγράψει η αμερικανική NASA χάρη στο όχημα τροχιάς γύρω από τη Σελήνη LROC. Η αμερικανική υπηρεσία ανέφερε ότι το κινεζικό διαστημόπλοιο βάρους 4 τόνων προσσεληνώθηκε στην περιοχή του «Ωκεανού των Καταιγίδων» (Oceanus Procellarum) του δορυφόρου της Γης. Τα δείγματα που αναμένεται να φέρει πίσω στη Γη το κινεζικό διαστημόπλοιο προκαλούν το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, καθώς προέρχονται από γεωλογικά «νεότερη» περίοδο της Σελήνης. Ο «Ωκεανός των Καταιγίδων» εικάζεται ότι παρέμεινε ηφαιστειακά ενεργός πολύ αργότερα από ό,τι άλλες περιοχές του δορυφόρου μας. Η προσγείωση του «Τσανγκέ-5» στην έρημο της εσωτερικής Μογγολίας αναμένεται να πραγματοποιηθεί γύρω στις 17 Δεκεμβρίου.Με την τρίτη αποστολή της στη Σελήνη, η Κίνα αποδεικνύει ότι οι διαστημικές της φιλοδοξίες παραμένουν στην πρώτη γραμμή των κρατικών επιδιώξεων, με το ρομποτικό διαστημόπλοιο που κατευθύνεται προς τον Αρη, την κατασκευή επαναχρησιμοποιούμενου διαστημικού αεροσκάφους και τον σχεδιασμό επανδρωμένης αποστολής στη Σελήνη.Παρότι το κινεζικό διαστημικό πρόγραμμα χαρακτηρίζεται από ειδικούς «μία γενιά πίσω» από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας, το άκρως απόρρητο και ελεγχόμενο από τις ένοπλες δυνάμεις σχέδιο αναπτύσσεται με ταχύτατο ρυθμό. «Η επόμενη δεκαετία θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τη διαστημική εξερεύνηση, καθώς οι αποστολές θα ξεπεράσουν το στάδιο της τροχιάς γύρω από τη Γη για να επεκταθούν σε αυτό που ονομάζουμε μακρινό Διάστημα», λέει η αστροβιολόγος του Πανεπιστημίου του Οκλαντ, Καθλίν Κάμπελ. Το 2003, η Κίνα έγινε η τρίτη χώρα στην Ιστορία, η οποία πραγματοποίησε επανδρωμένη αποστολή. Το πρώτο προσωρινό κινεζικό διαστημικό εργαστήριο τέθηκε σε τροχιά το 2011 και το δεύτερο το 2016, με το Πεκίνο να έχει ανακοινώσει σχέδια για δημιουργία μόνιμου κινεζικού διαστημικού σταθμού το 2022. https://physicsgg.me/2020/12/10/change-5-%ce%b5%cf%80%cf%8c%ce%bc%ce%b5%ce%bd%ce%bf%cf%82-%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%bf%cf%81%ce%b9%cf%83%ce%bc%cf%8c%cf%82-%ce%b7-%ce%b3%ce%b7/

Η NASA, οι ΗΠΑ, ο ευρωπαϊκός δορυφόρος συνεργατών επιστρέφει τις μετρήσεις της πρώτης στάθμης της θάλασσας. Το Sentinel-6 Michael Freilich, ένας κοινός δορυφόρος ΗΠΑ-Ευρώπης που κατασκευάστηκε για τη μέτρηση του παγκόσμιου ύψους της θάλασσας, έστειλε τις πρώτες μετρήσεις της στάθμης της θάλασσας. Τα δεδομένα παρέχουν πληροφορίες σχετικά με το ύψος της θάλασσας, το ύψος των κυμάτων και την ταχύτητα του ανέμου από το νότιο άκρο της Αφρικής. "Είμαστε ενθουσιασμένοι που ο Sentinel-6 Michael Freilich ξεκίνησε το κρίσιμο έργο του μελετώντας τη στάθμη της θάλασσας και μας βοηθά να κατανοήσουμε τις πολλές πτυχές του παγκόσμιου ωκεανού του πλανήτη μας", δήλωσε ο Thomas Zurbuchen, αναπληρωτής διαχειριστής της NASA για την επιστήμη στα κεντρικά γραφεία του πρακτορείου στην Ουάσινγκτον. "Ξέρω ότι ο Μάικ θα ήταν ενθουσιασμένος που ο δορυφόρος με το όνομά του έχει αρχίσει να λειτουργεί, αλλά επίσης ανυπομονούσε να μελετήσει τα δεδομένα από αυτήν τη σημαντική αποστολή, όπως όλοι είμαστε." Από την επιτυχή εκτόξευση της 21ης ​​Νοεμβρίου από τη Βάση Πολεμικής Αεροπορίας Vandenberg στην Καλιφόρνια, με έναν πύραυλο Space-X Falcon 9, μηχανικοί και επιστήμονες έχουν περάσει αρκετές εβδομάδες ενεργοποιώντας και ελέγχοντας τον δορυφόρο και τα όργανα του, διασφαλίζοντας ότι όλα λειτουργούν όπως πρέπει. "Τα Χριστούγεννα ήρθαν στις αρχές του τρέχοντος έτους", δήλωσε ο Josh Willis, επιστήμονας έργου στο εργαστήριο Jet Propulsion της NASA στη Νότια Καλιφόρνια. "Και έξω από το κουτί, τα δεδομένα φαίνονται φανταστικά." Το Sentinel-6 Michael Freilich θα συνεχίσει μια προσπάθεια δεκαετιών για τη μέτρηση του παγκόσμιου ύψους των ωκεανών από το διάστημα, το οποίο ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Από τότε, ο ρυθμός αύξησης της στάθμης της θάλασσας διπλασιάστηκε με τρέχοντα ρυθμό 0,16 ίντσες (4 χιλιοστά) ετησίως. Η άνοδος προκαλείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ένα συνδυασμό λειωμένων υδάτων από χερσαίους παγετώνες και παγοκύστες και από το γεγονός ότι το θαλασσινό νερό επεκτείνεται καθώς θερμαίνεται. "Τα δεδομένα από το Sentinel-6 Michael Freilich θα μας βοηθήσουν να αξιολογήσουμε πώς αλλάζει η Γη", δήλωσε η Karen St. Germain, διευθυντής του τμήματος Επιστήμης της Γης της NASA. "Όταν συνδυάζουμε τα δεδομένα από όργανα όπως το υψόμετρο στο Sentinel-6 Michael Freilich με δεδομένα από άλλους δορυφόρους όπως το GRACE-FO και το IceSat-2, μπορούμε να πούμε πόση αύξηση της στάθμης της θάλασσας οφείλεται στο λιώσιμο του πάγου και πόσο είναι λόγω της επέκτασης καθώς οι ωκεανοί ζεσταίνουν. Η κατανόηση αυτών των υποκείμενων φυσικών μηχανισμών είναι αυτό που επιτρέπει στη NASA να βελτιώσει τις προβλέψεις της μελλοντικής αύξησης της στάθμης της θάλασσας. " Η αρχική τροχιά του Sentinel-6 Michael Freilich ήταν 11,4 μίλια (18,4 χιλιόμετρα) χαμηλότερα από την τελική επιχειρησιακή τροχιά του 830 μιλίων (1.336 χιλιόμετρα) πάνω από τη Γη. Οι μηχανικοί σχεδιάζουν να μετακινήσουν τον δορυφόρο στην επιχειρησιακή του τροχιά μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου, όπου θα ακολουθήσει τον δορυφόρο Jason-3 για 30 δευτερόλεπτα. Κατά τη διάρκεια αυτής της παράλληλης πτήσης, οι επιστήμονες και οι μηχανικοί θα περάσουν τους επόμενους έξι έως 12 μήνες διαβαθμίζοντας τα δεδομένα που συλλέγουν και οι δύο δορυφόροι για να διασφαλιστεί η συνέχεια των μετρήσεων μεταξύ των δύο. Μόλις εξασφαλιστεί η ποιότητα των δεδομένων, το Sentinel-6 Michael Freilich θα γίνει ο κύριος δορυφόρος της στάθμης της θάλασσας. Τα πρώτα διαθέσιμα στο κοινό δεδομένα για τη στάθμη της θάλασσας θα είναι διαθέσιμα σε περίπου έξι μήνες, ενώ τα υπόλοιπα θα είναι διαθέσιμα εντός ενός έτους. "Τώρα προετοιμάζουμε τα λειτουργικά συστήματα που υποστηρίζουν την επεξεργασία των δεδομένων των οργάνων από την EUMETSAT και τους συνεργαζόμενους οργανισμούς, καθώς συμβάλλουν όλοι σε αυτήν την περίπλοκη διαδικασία", δήλωσε ο Manfred Lugert, διευθυντής προγράμματος για το Sentinel-6 / Jason-CS ( Αποστολή συνέχειας υπηρεσίας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Εκμετάλλευση Μετεωρολογικών Δορυφόρων (EUMETSAT). «Αυτό θα μας κρατήσει απασχολημένους για τους επόμενους μήνες, καθώς η ανεξάρτητη επιστημονική επικύρωση και ο συντονισμός πρέπει να αναληφθούν πολύ προσεκτικά.» Ο Lugert αναμένει ότι τα πρώτα επιχειρησιακά προϊόντα από την αποστολή θα είναι διαθέσιμα σε όσους τα χρειάζονται έως τα μέσα του 2021. Εκτός από τη μέτρηση της στάθμης της θάλασσας, το Sentinel-6 Michael Freilich παρακολουθεί την ατμοσφαιρική θερμοκρασία και υγρασία, τα οποία θα βοηθήσουν στη βελτίωση των προβλέψεων καιρού και τυφώνα. Μηχανικοί και επιστήμονες ενεργοποίησαν αυτό το όργανο στις 27 Νοεμβρίου και τα αρχικά δεδομένα. Περισσότερα για την αποστολή Το Sentinel-6 Michael Freilich πήρε το όνομά του προς τιμήν του πρώην διευθυντή του τμήματος Επιστήμης της Γης της NASA, ο οποίος ήταν ηγέτης στην προώθηση των παρατηρήσεων των ωκεανών από το διάστημα. Ο Φρίλιχ πέθανε στις 5 Αυγούστου 2020. «Νομίζω ότι θα ήταν περήφανος», είπε ο Γουίλις. "Όπως ο ίδιος ο Mike, περιμένουμε υπέροχα πράγματα από τον δορυφόρο που φέρει το όνομά του και μέχρι στιγμής φαίνεται καλό." Το διαστημικό σκάφος είναι ένας από τους δύο πανομοιότυπους δορυφόρους που θα επεκτείνουν ένα ρεκόρ σχεδόν 30 ετών στη στάθμη της θάλασσας που συλλέγεται από μια συνεχιζόμενη συνεργασία αμερικανικών και ευρωπαϊκών δορυφόρων για μια ακόμη δεκαετία. Αυτό το ρεκόρ ξεκίνησε το 1992 με το δορυφόρο TOPEX / Poseidon και συνεχίστηκε με τον Jason-1 (2001), το OSTM / Jason-2 (2008) και τον Jason-3, ο οποίος παρακολουθεί τους ωκεανούς της Γης από το 2016. Sentinel-6 Michael Freilich θα δώσει το μπαστούνι στο δίδυμο του, Sentinel-6B, το 2025. Και τα δύο διαστημικά σκάφη αποτελούν μέρος της αποστολής Sentinel-6 / Jason-CS, η οποία θα συλλέγει ακριβείς μετρήσεις του ύψους της επιφάνειας της θάλασσας για περισσότερο από το 90% των ωκεανών του κόσμου. Οι δορυφόροι θα παρακολουθούν επίσης την ατμοσφαιρική θερμοκρασία και υγρασία, καθώς και το ύψος κύματος και την ταχύτητα του ανέμου, τα οποία θα παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες για την επιχειρησιακή ωκεανογραφία, τη θαλάσσια μετεωρολογία και τις κλιματικές μελέτες. Η ESA (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος), η EUMETSAT, η NASA και η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανού και Ατμόσφαιρας (NOAA) αναπτύσσουν από κοινού την αποστολή Sentinel-6 / Jason-CS, με χρηματοδοτική υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και υποστήριξη από το Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Μελετών της Γαλλίας (CNES). Η αποστολή είναι μέρος του Copernicus, του προγράμματος παρακολούθησης της Γης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι συνεισφορές της NASA στην αποστολή Sentinel-6 / Jason-CS είναι τρία επιστημονικά όργανα για καθέναν από τους δύο δορυφόρους: το Advanced Microwave Radiometer για το Κλίμα, το Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Πλοήγησης - Radio Occultation και το Laser Retroreflector Array. Η NASA συνέβαλε επίσης σε υπηρεσίες εκτόξευσης, επίγεια συστήματα που υποστηρίζουν τη λειτουργία των επιστημονικών οργάνων της NASA, τους επεξεργαστές επιστημονικών δεδομένων για δύο από αυτά τα όργανα και την υποστήριξη για τα μέλη της διεθνούς επιστημονικής ομάδας τοπογραφίας Ocean Surface. Το εργαστήριο Jet Propulsion της NASA στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνια στο Pasadena διαχειρίζεται τη συμβολή του οργανισμού στην αποστολή. Στην φωτογραφία τα δεδομένα σε αυτό το γραφικό είναι οι πρώτες μετρήσεις ύψους της επιφάνειας της θάλασσας από τον δορυφόρο Sentinel-6 Michael Freilich (S6MF), ο οποίος ξεκίνησε στις 21 Νοεμβρίου 2020. Δείχνουν τον ωκεανό από το νότιο άκρο της Αφρικής, με κόκκινα χρώματα που δείχνουν υψηλότερο επίπεδο θάλασσας σε σχέση με τις μπλε περιοχές, οι οποίες είναι χαμηλότερες. https://www.nasa.gov/press-release/nasa-us-european-partner-satellite-returns-first-sea-level-measurements

Το «Αστρόπλοιο» του Έλον Μασκ εκτοξεύεται και εκρήγνυται κατά την προσγείωση. Το SpaceX Starship SN8 εξερράγη ενώ προσπαθούσε να προσγειωθεί μετά την δοκιμαστική εκτόξευσή του. Παρά το καταστροφικό τέλος της δοκιμής των 7περίπου λεπτών ο επιχειρηματίας της SpaceX Elon Musk ήταν ενθουσιασμένος, γράφοντας στο Twitter: «Άρη, ερχόμαστε!!» Μελλοντικά, το Starship θα εκτοξεύεται τοποθετημένο στην κορυφή ενός μεγάλου πυραύλου ύψους 70 μέτρων. Σε πρώτη φάση, το σύστημα προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για την εκτόξευση φορτίων της τάξης των 100 τόνων. https://physicsgg.me/2020/12/10/%ce%b2%ce%af%ce%bd%cf%84%ce%b5%ce%bf-%cf%84%ce%bf-%ce%b1%cf%83%cf%84%cf%81%cf%8c%cf%80%ce%bb%ce%bf%ce%b9%ce%bf-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%ad%ce%bb%ce%bf%ce%bd-%ce%bc%ce%b1%cf%83%ce%ba-%ce%b5/

Τζεφ Μπέζος: Η Blue Origin θα πάει την πρώτη γυναίκα στη Σελήνη. Η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος θα πάει την πρώτη γυναίκα στην επιφάνεια της Σελήνης, δήλωσε την Παρασκευή ο δισεκατομμυριούχος, επικεφαλής της Amazon, καθώς η NASA σύντομα αναμένεται να αποφασίσει ποιες θα είναι οι, κατασκευασμένες από ιδιωτικές εταιρείες, σεληνάκατοι που θα επιλεγούν για να στείλουν αστροναύτες στη Σελήνη ως το 2024. «Αυτή (ΒΕ-7 είναι η μηχανή που θα πάει την πρώτη γυναίκα στην επιφάνεια της Σελήνης» είπε ο Μπέζος σε ανάρτησή του στο Instagram με βίντεο δοκιμής του κινητήρα αυτή την εβδομάδα στο NASA Marshall Space Flight Center στο Χάντσβιλ της Αλαμπάμα. Όπως αναφέρει το Reuters, ο κινητήρας ΒΕ-7, τον οποίο η Blue Origin αναπτύσσει εδώ και χρόνια, έχει συσσωρεύσει 1.245 δευτερόλεπτα δοκιμαστικής λειτουργίας και θα είναι στην «καρδιά» του National Team Human Landing System της εταιρείας. Η Blue Origin ηγείται μιας «εθνικής ομάδας» ως ο prime contractor για την κατασκευή της σεληνακάτου Blue Moon. Στην ομάδα αυτή συμμετέχουν επίσης οι Lockheed Martin, Northrop Grumman και Draper. H εταιρεία του Τζεφ Μπέζος «κυνηγάει» επικερδή συμβόλαια με την κυβέρνηση των ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, ανταγωνιζόμενη εταιρείες όπως η SpaceX του επίσης δισεκατομμυριούχου Έλον Μασκ και η Dynetics της Leidos Holdings Inc για να κερδίσει συμβόλαιο για το επόμενο όχημα/ σεληνάκατο επανδρωμένων αποστολών στη Σελήνη, που θα χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά αστροναυτών στο φεγγάρι την επόμενη δεκαετία. Τον Απρίλιο η NASA έδωσε συμβόλαιο ανάπτυξης σεληνακάτου στην ομάδα της Blue Origin, αξίας 579 εκατ. δολαρίων, καθώς και σε άλλες δύο εταιρείες: Τη SpaceΧ, που έλαβε 135 εκατ. δολάρια για την ανάπτυξη του Starship, και στη Dynetics, που έλαβε 253 εκατ. δολάρια. Η NASA προορίζεται να επιλέξει δύο από τις τρεις εταιρείες στις αρχές του Μαρτίου του 2021 για τη συνέχιση της κατασκευής των πρωτοτύπων για επανδρωμένες αποστολές στη Σελήνη, αρχίζοντας από το 2024, δήλωσε εκπρόσωπος της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/blue-origin.html

Επιστρέφει από την Σελήνη το κινεζικό διαστημικό σκάφος Chang’e 5 Είναι η πρώτη απόπειρα της Κίνας να μεταφέρει στη Γη δείγματα από την επιφάνεια της Σελήνης. Το ρομποτικό σκάφος, που προσσεληνώθηκε την Τρίτη, απογειώθηκε ξανά σήμερα στις 23.10 (ώρα Πεκίνου, 17.10 ώρα Ελλάδας). Το κινεζικό διαστημικό σκάφος Chang’e 5 απογειώθηκε σήμερα από την επιφάνεια της Σελήνης για να επιστρέψει στη Γη, όπως δείχνουν οι εικόνες που μεταδόθηκαν από τη δημόσια κινεζική τηλεόραση CCTV. Η άκατος που μεταφέρει τα δείγματα ενεργοποίησε έναν κινητήρα ισχύος 3.000 τόνων για να τεθεί σε τροχιά, μετά από πτήση έξι λεπτών. Εάν δεν υπάρξει κάποιο πρόβλημα κατά την επιστροφή στη Γη, η Κίνα θα γίνει η τρίτη χώρα, μετά τις ΗΠΑ και την πρώην ΕΣΣΔ, που αποκτά σεληνιακό υλικό. Η τελευταία τέτοια επιτυχημένη αποστολή έγινε στο 1976 από την ΕΣΣΔ, με το μη επανδρωμένο διαστημικό σκάφος Luna 24. Η αποστολή του Chang’e 5 σηματοδοτεί ένα νέο στάδιο στο κινεζικό διαστημικό πρόγραμμα, το οποίο κατέγραψε μια μεγάλη επιτυχία το 2019, όταν για πρώτη φορά στα χρονικά διαστημικό σκάφος προσσεληνώθηκε στη «σκοτεινή» πλευρά της Σελήνης. https://physicsgg.me/2020/12/03/%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%81%ce%ad%cf%86%ce%b5%ce%b9-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7-%cf%83%ce%b5%ce%bb%ce%ae%ce%bd%ce%b7-%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%b9%ce%bd%ce%b5%ce%b6%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%ce%b4/

Για πρώτη φορά η NASA ανέθεσε σε ιδιωτικές εταιρείες να φέρουν χώμα από τη Σελήνη. Τέσσερις εταιρείες -δύο αμερικανικές, μία ευρωπαϊκή και μία ιαπωνική- επιλέχθηκαν από την Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA) για να συλλέξουν δείγματα σεληνιακών πετρωμάτων και σκόνης από την επιφάνεια του φεγγαριού το αργότερο έως το 2023, δηλαδή έναν χρόνο πριν την προγραμματισμένη επιστροφή των Αμερικανών αστροναυτών στη Σελήνη με το νέο πρόγραμμα «Άρτεμις». Είναι η πρώτη φορά που μία ιδιωτική εταιρεία θα συλλέξει δείγματα από άλλο ουράνιο σώμα πέραν της Γης και επίσης η πρώτη φορά στην ιστορία που θα γίνει μεταβίβαση ιδιοκτησίας ενός εξωγήινου αντικειμένου από τον ιδιωτικό στον δημόσιο τομέα. Οι τέσσερις εταιρείες είναι οι αμερικανικές Lunar Outpost και Masten Space Systems, η iSpace Europe (με έδρα το Λουξεμβούργο) και η iSpace Japan (με έδρα το Τόκιο). Όλες σχεδιάζουν να στείλουν στο φεγγάρι τον δικό τους εξοπλισμό για τη συλλογή των δειγμάτων. Η αεροδιαστημική Lunar Outpost, με έδρα το Ντένβερ, η οποία ιδρύθηκε το 2017, σκοπεύει να πάει το 2023 στο φεγγάρι με το σκάφος Blue Moon της εταιρείας Blue Origin του Τζεφ Μπέζος της Amazon. Η συμφωνία που η εταιρεία έκλεισε με τη NASA για τη συλλογή του σεληνιακού δείγματος προβλέπει ότι θα εισπράξει μόνο ένα δολάριο. Η Masten προγραμματίζει να πάει στη Σελήνη το 2022 με το δικό της σκάφος Masten XL-1 και συμφώνησε να εισπράξει 15.000 δολάρια, ενώ οι iSpace Europe και iSpace Japan θα ταξιδέψουν το 2023 με το ιαπωνικό σκάφος Hakuto-R και το συμβόλαιό τους με τη NASA προβλέπει αμοιβή 5.000 δολαρίων για την κάθε μία. Συνεπώς, η NASA θα πληρώσει συνολικά 25.001 δολάρια και μάλιστα σε τρεις δόσεις (η Lunar Post θα εισπράξει διαδοχικά τρεις επιταγές των 0,1 σεντς, 0,1 σεντς και 0,80 σεντς!). Είναι προφανές ότι οι εταιρείες δεν ενδιαφέρονται τόσο για το ύψος του συμβολαίου όσο να αποκτήσουν την τεχνογνωσία, να ανοίξουν μελλοντικές «δουλειές» με τη NASA και να κερδίσουν το prestige της πρωτιάς, όσον αφορά τη συλλογή δειγμάτων από ιδιώτες στο φεγγάρι. Κάθε εταιρεία υποχρεούται να συλλέξει μόνο ένα μικρό δείγμα ρηγόλιθου (σκόνης, χώματος και επιφανειακών πετρωμάτων) βάρους 50 έως 500 γραμμαρίων και στη συνέχεια θα παραχωρήσουν άμεσα -όσο ακόμη τα δείγματα βρίσκονται στη Σελήνη- την ιδιοκτησία των δειγμάτων στη NASA. Η τελευταία είχε πάρει στα χέρια της σεληνιακά δείγματα συνολικού βάρους 342 κιλών μέσω των ιστορικών αποστολών «Απόλλων» από το 1969 έως το 1972. Σύμφωνα με τις διεθνείς συνθήκες για το διάστημα από το 1967, τα κράτη μπορούν να συλλέξουν σεληνιακά δείγματα αλλά όχι να διεκδικήσουν την ιδιοκτησία κάποιας περιοχής στη Σελήνη. Η απόκτηση δειγμάτων του εδάφους από ιδιωτικές εταιρείες αναμένεται να αναδείξει νομικά ζητήματα ιδιοκτησίας, που θα πρέπει να επιλυθούν. Την ίδια στιγμή, το ρομποτικό κινεζικό σκάφος Chang'e 5 ολοκλήρωσε τη συλλογή δειγμάτων από τη Σελήνη και βρίσκεται στον δρόμο της επιστροφής του στη Γη. Επίσης, μετά από έξι χρόνια αποστολής, το ιαπωνικό σκάφος Hayabusa2, που συνέλλεξε δείγματα από τον αστεροειδή Ριούγκου και τα μεταφέρει στη Γη, ετοιμάζεται να ρίξει την Κυριακή, 6 Νοεμβρίου, την κάψουλα με το πολύτιμο φορτίο του σε μία έρημη περιοχή της Αυστραλίας, από ύψος περίπου 220.000 χιλιομέτρων, σύμφωνα με την Ιαπωνική Διαστημική Υπηρεσία (JAXA). Ένα αλεξίπτωτο θα ανοίξει σε ύψος δέκα χιλιομέτρων από τη Γη και ελπίζεται ότι το δείγμα θα φθάσει σώο και ασφαλές. Το Hayabusa2, αφού ρίξει την κάψουλα, θα συνεχίσει το ταξίδι του, κατευθυνόμενο σε έναν άλλο μακρινό αστεροειδή, τον 1998ΚΥ26, μία αποστολή που θα διαρκέσει τουλάχιστον μία δεκαετία. https://physicsgg.blogspot.com/2020/12/nasa_4.html

Προσσεληνώθηκε το κινεζικό σκάφος Chang’e-5 που θα φέρει δείγματα στη Γη. Ακριβώς μία εβδομάδα μετά την εκτόξευσή της από την Κίνα, η ρομποτική σεληνάκατος της αποστολής Chang’e-5 προσεδαφίστηκε στο φεγγάρι με στόχο να φέρει δείγματα σκόνης και πετρωμάτων πίσω στη Γη.Όπως μεταδίδουν κρατικά κινεζικά μέσα, η σεληνάκατος αποσπάστηκε από το μητρικό σκάφος που περιμένει σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη και χρειάστηκε 15 λεπτά για να κατέβει στην επιφάνεια και να προσσεληνωθεί στις 17.15 ώρα Ελλάδας την Τρίτη. Η αποστολή θα εξερευνήσει την περιοχή του Mons Rümker, ενός ανενεργού ηφαιστείου που βρίσκεται στο ανεξερεύνητο βόρειο τμήμα του Oceanus Procellarum («Ωκεανός των Καταιγίδων») -μια αχανή πεδιάδα στερεοποιημένης λάβας που διακρίνεται από τη Γη ως μεγάλη σκούρα κηλίδα. Η σεληνάκατος θα χρησιμοποιήσει τρυπάνι για να φτάσει σε βάθος δύο μέτρων κάτω από την ερημική επιφάνεια και να συλλέξει περίπου 2 κιλά υλικού. Τμήμα της σεληνακάτου όπου θα έχουν αποθηκευτεί τα πολύτιμα δείγματα θα επιστρέψει σε σεληνιακή τροχιά και θα επανασυνδεθεί με το κύριο σκάφος. Το Chang’e-5 θα πάρει τότε το δρόμο της επιστροφής και θα απελευθερώσει το κάνιστρο με τα δείγματα, το οποίο θα πέσει με αλεξίπτωτο στην έρημη της Εσωτερικής Μογγολίας κάποια στιγμή τον Δεκέμβριο. Η επιχείρηση συλλογής δειγμάτων θα πρέπει να ολοκληρωθεί στη διάρκεια της ίδιας σεληνιακής ημέρας, η οποία διαρκεί περίπου 14 γήινα 24ωρα, πριν τα ηλεκτρονικά κυκλώματα της σεληνακάτου επηρεαστούν από την παγωνιά της σεληνιακής νύχτας. Μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις της αποστολής θα είναι η επανασύνδεση της σεληνακάτου με το μητρικό σκάφος που θα περιμένει σε σεληνιακή τροχιά –ουσιαστικά θα είναι μια πρόβα για την επιστροφή της επανδρωμένης αποστολής στη Σελήνη που σχεδιάζει να εκτοξεύσει η Κίνα την επόμενη δεκαετία. Μέτρο χρονολόγησης Εφόσον αποδειχθεί επιτυχής, η Chang’e-5 θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμα νέα στοιχεία για το πότε η Σελήνη έπαψε να είναι γεωλογικά ενεργή. Τα δείγματα που συνέλεξαν τις δεκαετίες του 1960 και 1970 οι ΗΠΑ και η ΕΣΣΔ, συνολικής μάζας περίπου 400 κιλών, δείχνουν ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα κόπασε στο φεγγάρι πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Τα πετρώματα της περιοχής του Mons Rümker εκτιμάται ότι είναι σχετικά νέα, περίπου 1,2 δισεκατομμυρίων ετών, και θα μπορούσαν να προσφέρουν στοιχεία για τυχόν νεότερη γεωλογική δραστηριότητα. Ο Ωκεανός των Καταιγίδων έχει δεχθεί επισκέψεις και από τις αμερικανικές αποστολές Apollo Επιπλέον, τα ευρήματα του Chang’e-5 θα μπορούσαν να αποδειχθούν πολύτιμα για τη χρονολόγηση άλλων σωμάτων του Ηλιακού Συστήματος. Η χρονολόγηση βασίζεται σήμερα στην καταμέτρηση των κρατήρων:΅όσο παλαιότερος είναι ένας γεωλογικός σχηματισμός, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η πυκνότητα των κρατήρων. Για να προσδιοριστεί η απόλυτη ηλικία ενός σχηματισμού, η πυκνότητα των κρατήρων συνδυάζεται με την απόλυτη χρονολόγηση δειγμάτων από τη Σελήνη, τα οποία όμως δεν καλύπτουν ένα μεγάλο διάστημα, από τα 850 έως τα 3,2 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Το Chang’e-5 θα μπορούσε να κλείσει αυτό το κενό και να επιτρέψει τη χρονολόγηση δεκάδων άλλων γεωλογικών σχηματισμών στο Ηλιακό Σύστημα. Η προσσελήνωση της Τρίτης έρχεται ένα χρόνο μετά την προηγούμενη κινεζική αποστολή, Chang’e-4, η οποία ήταν η πρώτη που προσεδαφίστηκε στην αθέατη πλευρά του φεγγαριού. https://www.in.gr/2020/12/01/b-science/episthmes/prosselinothike-kineziki-apostoli-change-5-pou-tha-ferei-deigmata-sti-gi/