Δροσος Γεωργιος

Χρηματοδότηση για την έρευνα εξωγήινης ζωής ζητούν οι αστρονόμοι. Μιλώντας στο BBC, o δρ Άντονι Μπίσλεϊ τόνισε πως θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη υποστήριξη από την κυβέρνηση σε ένα πεδίο που η κρατική χρηματοδότηση «σνομπάρει» εδώ και δεκαετίες. Τα σχόλια στήριξης στην έρευνα για Εξωγήινη Νοημοσύνη (Seti) – που έγιναν στο πλαίσιο του συνεδρίου της Αμερικανικής Ένωσης για την Εξέλιξη της Επιστήμης – σηματοδοτούν μια κομβική αλλαγή τακτικής σε ένα πεδίο που μέχρι πρότινος θεωρείτο «αφηρημένη» επιστήμη και βρισκόταν στο περιθώριο. Ο διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Ραδιο Αστρονομίας του Σάρλοτσβιλ στη Βιρτζίνια τόνισε πως «είναι πια καιρός η έρευνα για Εξωγήινη Νοημοσύνη να ‘ξεπαγώσει’ και να ενσωματωθεί κανονικά στα άλλα πεδία της αστρονομίας». Τα σχόλια του δρος Μπίσλεϊ έρχονται μετά την ανακοίνωση ιδιώτη χρηματοδότη της έρευνας Seti πως η Πολύ Μεγάλη Συστοιχία (VLA) ραδιοτηλεσκοπίων στο Νέο Μεξικό θα αρχίσει να συμμετέχει στην προσπάθεια ανίχνευσης ενδείξεων εξωγήινης ζωής σε άλλους κόσμους. Σύμφωνα με τον δρ Άντριου Σιμιόν, επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας Breakthrough Listen του Κέντρου Έρευνας Seti του Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, τα πανίσχυρα ραδιοτηλεσκόπια της VLA αυξάνουν κατακόρυφα, «δεκαπλασιάζουν, ακόμα και εκατονταπλασιάζουν», τις πιθανότητες εντοπισμού εξωγήινης ζωής: «Ετοιμαζόμαστε για την πιο ενδελεχή έρευνα για εξωγήινη νοημοσύνη που έχει πραγματοποιηθεί έως τώρα» σημείωσε στο BBC. Να σημειωθεί πως το Breakthrough Listen είναι ένα πρότζεκτ ιδιωτικής χρηματοδότησης για την έρευνα εξωγήινης ζωής, διάρκειας 10 χρόνων που ξεκίνησε το 2016 και υποστηρίζεται οικονομικά με κονδύλι 100 εκατομμυρίων δολαρίων από τον δισεκατομμυριούχο Γιούρι Μίλνερ. Εξίσου σημαντική, σύμφωνα με το δρα Σίμιον είναι η αξιοπιστία που φέρνει στην έρευνα η συνδρομή της Πολύ Μεγάλης Συστοιχίας: «Θέλουμε να δούμε την έρευνα για την Εξωγήινη Νοημοσύνη, από μία μικρή ομάδα επιστημόνων και μηχανικών στην Καλιφόρνια, απομονωμένη από την ακαδημαϊκή κοινότητα, να μετατρέπεται σε αναπόσπαστο κομμάτι της αστρονομίας και αστροφυσικής – όπως σε κάθε άλλο τομέα έρευνας». Η NASA είχε διαθέσει κάποια περίοδο το ποσό των 10 εκατομμυρίων ετησίως στην αναζήτηση εξωγήινης ζωής, χρηματοδότητη που έλαβε τέλος, ωστόσο, το 1993, μετά από εισήγηση του Γερουσιαστή Ρίτσαρντ Μπράιαντ που τη θεωρούσε «πέταμα χρημάτων». «Αυτό ευελπιστούμε πως θα είναι το τέλος της σεζόν κυνηγιού στον Άρη, με έξοδα των φορολογουμένων» είχε πει τότε χαρακτηριστικά. Έκτοτε, δεν έχει υπάρξει σημαντική χρηματοδότηση από πλευράς κυβέρνησης ούτε στις ΗΠΑ ούτε κάπου αλλού στον κόσμο – παρότι οι αστροβιολογικές έρευνες για ενδείξεις απλών οργανισμών από τις χημικές υπογραφές στην ατμόσφαιρα άλλων κόσμων, υποστηρίζονται ολοένα και περισσότερο. «Από τότε που ο άνθρωπος πρωτοκοίταξε το νυχτερινό ουρανό, αναρωτιέται αν υπάρχει κάποιος άλλος εκεί έξω. Τώρα έχουμε τις δυνατότητες να απαντήσουμε στο ερώτημα και ίσως να κάνουμε μία επαναστατική ανακάλυψη για την ιστορία της ανθρωπότητας» σημειώνει ο Σίμιον, ζητώντας από τους κυβερνώντες να πάρουν στα σοβαρά την έρευνά τους. https://physicsgg.me/2020/02/15/%cf%87%cf%81%ce%b7%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%bf%ce%b4%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ad%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bd%ce%b1-%ce%b5%ce%be%cf%89%ce%b3%ce%ae%ce%b9%ce%bd/

Μυστηριώδες αντικείμενο στέλνει σήμα στη Γη κάθε 16 ημέρες από απόσταση 500 εκατ. ετών φωτός. Υπάρχει περίπτωση να έχουμε έρθει σε επαφή με εξωγήινους; Ή, για να αποφύγουμε τα σενάρια συνωμοσίας, να έχουμε έρθει σε επαφή και να μην το γνωρίζουμε; Η απάντηση στο πρώτο ερώτημα δεν μπορεί να στηριχθεί σε οτιδήποτε άλλο, εκτός από εικασίες. Η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα, όμως, είναι δυνατόν να στηριχθεί σε στοιχεία και εκφράζεται με τη λέξη... «πιθανόν». Το τελευταίο διάστημα οι επιστήμονες μελετούν ένα συγκεκριμένο σήμα που εκπέμπεται από έναν μακρινό σύστημα. Συνήθως, τα σήματα που λαμβάνουν τα όργανα των επιστημόνων από το Διάστημα, αφορούν ενεργειακά κύματα από διάφορα φυσικά φαινόμενα, ή από Μαύρες Τρύπες, όπως αποδείχθηκε πρόσφατα. Το συγκεκριμένο σήμα, όμως, διαφέρει. Γιατί οι επιστήμονες το έχουν διαχωρίσει από τα υπόλοιπα; Για έναν λόγο. Μοιάζει να προέρχεται από τεχνητή πηγή. Δηλαδή, να μην παράγεται από κάποιο φυσικό φαινόμενο. Το συγκεκριμένο σήμα εκπέμπεται από απόσταση 500 εκατ. ετών φωτός και καταφτάνει στη Γη σε τακτική συχνότητα, κάθε 16 ημέρες. Κανείς επιστήμονας δεν είναι σε θέση να «υπογράψει» αν πρόκειται για τεχνητό ή φυσικό σήμα. Όμως είναι η πρώτη φορά που σήματα από το Διάστημα επαναλαμβάνονται με τόσο ακριβή συχνότητα. Και σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε, αυτό δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί από φυσικές πηγές. Το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα ραδιοκύματα «κτυπούν» τη Γη ακριβώς κάθε 16 ημέρες, οδηγούν τους επιστήμονες στην υπόθεση ότι «κάποιος τα ελέγχει». Οι επιστημονικές ομάδες έχουν ανακαλύψει έως σήμερα πάνω από 100 τύπους ραδιοκυμάτων που «πέφτουν» πάνω στη Γη από το Διάστημα. Μόνο 10 από αυτά επαναλήφθηκαν. Κανένα δεν επαναλήφθηκε με την ακριβή συχνότητα που εκπέμπεται το σήμα που ερευνάται, από απόσταση 500 εκατ. ετών φωτός. Το σήμα, που δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να πρόκειται για επικοινωνία με εξωγήινο πολιτισμό, εντόπισαν αστροφυσικοί από το Canadian Hydrogen Intensity Mapping Experiment, ή CHIME, χρησιμοποιώντας το ραδιοτηλεσκόπιο στη βρετανική Κολούμπια. Το σήμα που εντοπίστηκε από τους αστροφυσικούς «κτυπούσε» ανά μία ώρα για τέσσερις ημέρες συνέχεια, πριν σιγήσει για διάστημα 12 ημερών. Τότε, προς μεγάλη έκπληξη της επιστημονικής ομάδας, το σήμα επαναλήφθηκε ακριβώς με την ίδια συχνότητα, σε σημείο που να εξετάζεται ακόμα και το ενδεχόμενο να πρόκειται για ένα προχωρημένο επίπεδο επικοινωνίας, ένα «μήνυμα» σε κάποια μορφή κώδικα, που εστάλη. Οι επιστήμονες εξετάζουν όλες τις πιθανότητες και τα σενάρια, αποφεύγοντας να αποκλείσουν ακόμη και την πιο ακραία σκέψη. Το σίγουρο είναι ότι το συγκεκριμένο σήμα, διαφέρει από τα υπόλοιπα που έχουν ανακαλυφθεί. Αν πρόκειται όντως για επικοινωνία με εξωγήινο πολιτισμό, ή όχι, θα αποδειχθεί στο μέλλον. Οι πιθανότητες, πάντως, έχουν αυξηθεί... https://www.pronews.gr/epistimes/diastima/846596_mystiriodes-antikeimeno-stelnei-sima-sti-gi-kathe-16-imeres-apo-apostasi

Για να εντοπίσουμε εξωγήινη νοημοσύνη πρέπει να σκεφτόμαστε όπως οι εξωγήινοι. Στο ερώτημα «γιατί δεν έχουμε ανακαλύψει ακόμα εξωγήινη ζωή» οι απαντήσεις είναι πολλές, και οι περισσότερες εξ αυτών έχουν να κάνουν με τη φυσική, την τεχνολογία και το ίδιο το σύμπαν, με τις αχανείς του αποστάσεις και όσα αυτές συνεπάγονται. Ωστόσο, υπάρχει και ένα σοβαρό μειονέκτημα το οποίο δεν έχει να κάνει με αυτά, αλλά με αυτούς που την αναζητούν. Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα του Live Science, οι επιστήμονες που ασχολούνται με το αντικείμενο είναι μια «περίεργη» και πολύ εξειδικευμένη κατηγορία, και ως εκ τούτου κάποια πράγματα που εκλαμβάνονται ανθρώπινα, θα έλεγε κανείς, ως δεδομένα, ίσως να δυσκολεύουν τη δουλειά τους. Σε αυτό το πλαίσιο, το πρόγραμμα Breakthrough Listen- μια πρωτοβουλία 100 εκατ. δολαρίων με σκοπό την αναζήτηση ιχνών εξωγήινων πλασμάτων στο ευρύτερο πλαίσιο του SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence)– ζητά τη βοήθεια ανθρωπολόγων για τον εντοπισμό αυτών των προκαταλήψεων. «Είναι κατά κάποιον τρόπο αστείο στο Breakthrough Listen» είπε η Κλερ Γουέμπ, ανθρωπολόγος και φοιτήτρια της Ιστορίας Επιστημών στο MIT. «Μου λένε “μελετούμε εξωγήινους και εσύ μελετάς εμάς”». Από το 2017 η Γουέμπ συνεργάζεται με το Breakthrough Listen για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι ερευνητές του SETI σκέφτονται και φαντάζονται τους εξωγήινους, πραγματοποιούν έρευνες και ενδεχομένως εισάγουν ανθρωποκεντρικές υποθέσεις στη δουλειά τους. Κάποιες φορές περιγράφει τις προσπάθειές της ως «το να κάνεις το οικείο (να μοιάζει) περίεργο». Για παράδειγμα- όπως αναφέρεται στο σχετικό δημοσίευμα του Live Science- η ζωή κάποιου μπορεί να μοιάζει εξαιρετικά συνηθισμένη, πχ να κάθεται σε ένα γραφείο και να δουλεύει με υπολογιστές, μέχρι να εξεταστεί μέσα από μια ανθρωπολογική οπτική, η οποία θα υποδεικνύει πως τα πράγματα δεν είναι έτσι γενικότερα. Στο πλαίσιο του 235ου συνεδρίου της American Astronomical Society (AAS) στη Χονολουλού, στις αρχές του Ιανουαρίου, η Γουέμπ έκανε μια παρουσίαση σχετικά με τον τρόπο που οι επιστήμονες του Breakthrough Listen χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να εξετάζουν μεγάλους όγκους δεδομένων για τον εντοπισμό πιθανών ιχνών χρήσης τεχνολογίας από εξωγήινα όντα (τα αποκαλούμενα «technosignatures»). «Οι ερευνητές που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη τείνουν να αποκηρύττουν την ανθρώπινη συμβολή στις μηχανές που φτιάχνουν» είπε η Γουέμπ στο Live Science. «Αποδίδουν πολύ μεγάλο μέρος της δουλειάς σε αυτά τα μηχανήματα. Το βρίσκω αυτό κάπως προβληματικό και, στη χειρότερη, αναληθές». Οι τεχνητές νοημοσύνες εκπαιδεύονται από ανθρώπινα όντα, που τους παρουσιάζουν τα είδη σημάτων τα οποία πιστεύουν ότι θα παρήγαγαν νοήμονα εξωγήινα όντα. Λόγω αυτού, οι αλγόριθμοι αποκτούν κάποια προδιάθεση- κάποιες συγκεκριμένες προκαταλήψεις. Όπως είπε η Webb, μπορεί να είναι απίστευτα δύσκολο να εντοπιστεί αυτός ο τρόπος σκέψης και να αρθούν οι περιορισμοί που αυτός συνεπάγεται, σύμφωνα με τη Γουέμπ. Οι περισσότεροι ερευνητές του SETI θεωρούν ότι υπάρχει σε ένα βαθμό κάποιου είδους «ισομετρία»- το ότι πλάσματα σε άλλους κόσμους θα κατανοούν το σύμπαν με τον ίδιο τρόπο και να μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους για αυτό. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρείται πως υπάρχει κάποια τεχνολογική ισομετρία, με τους εξωγήινους να μεταδίδουν μηνύματα μέσω παρόμοιων ραδιοτηλεσκοπίων, οπότε θα είναι δυνατή η επικοινωνία μαζί τους μέσω επιστήμης και μαθηματικών. Ωστόσο τίθεται το ερώτημα: Πόσο «παγκόσμια» είναι η γλώσσα της επιστήμης, και πόσο «αναπόφευκτη» είναι η τεχνολογική εξέλιξη; Επίσης, λόγω των τεραστίων αποστάσεων που εμπλέκονται στην αποστολή ενός σήματος στο Διάστημα, πολλοί ερευνητές έχουν σκεφτεί πως αυτό που θα συμβεί θα είναι η λήψη ενός μηνύματος από κάποιον παλαιότερο τεχνολογικό πολιτισμό. Όπως το είχε θέσει ο διάσημος αστρονόμος Καρλ Σαγκάν, αυτό θα σήμαινε πως ο πολιτισμός αυτός θα είχε επιβιώσει από μια «τεχνολογική εφηβεία» και μια πιθανή εξάπλωση και χρήση πυρηνικών όπλων – ή κάποια περιβαλλοντική/ κλιματική καταστροφή. Ωστόσο, αυτό, όπως τονίζει η Γουέμπ, είναι κάτι που σκεφτόμαστε με βάση τα ζητήματα της εποχής μας- πχ τον πυρηνικό πόλεμο και την κλιματική αλλαγή, και δεν μπορούμε αυτόματα να θεωρούμε ότι και η ιστορία άλλων ειδών θα είχε αντίστοιχη πορεία και εξέλιξη. Η Τζιλ Τάρτερ, «βετεράνος» επιστήμονας του SETI, είχε πει στη Γουέμπ πως, κατά κάποιον τρόπο, αναζητούμε κάποια καλύτερη εκδοχή των εαυτών μας, εικάζοντας πως ένα μήνυμα από τον ουρανό θα έχει σχέδια για κάποια συσκευή που θα παρέχει φθηνή ενέργεια και θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της φτώχειας. Η ιδέα της προόδου είναι ενσωματωμένη σε τέτοιου είδους αφηγήματα, είπε η Γουέμπ- πρώτα επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου, αλλά επίσης και μιας συνοδευτικής υπόθεσης ηθικής προόδου. «Είναι η ιδέα πως, καθώς αναπτύσσεται η τεχνολογία σου, αναπτύσσεται και η αίσθηση ηθικής σου…και νομίζω πως αυτό μπορεί να αμφισβητηθεί» σημείωσε, προσθέτοντας πως ακόμα και η ίδια η έρευνα για άλλα όντα υποδεικνύει μια θέληση για διασύνδεση, «η οποία σε εμένα θυμίζει ένα είδος μεταμοντέρνας μοναξιάς και απομόνωσης στο σύμπαν». «Ένα πράγμα που η Τζιλ μου έχει πει πολλές φορές είναι πως «διατηρούμε το δικαίωμα να γίνουμε εξυπνότεροι…κάνουμε αυτό που νομίζουμε ότι έχει νόημα τώρα, αλλά ίσως κάποια μέρα να κάνουμε κάτι εντελώς διαφορετικό». Εν τέλει ο στόχος αυτής της δουλειάς είναι οι ερευνητές SETI να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται «ανθρωπογενείς»/ ανθρωποκεντρικές συμπεριφορές με τρόπου που θα μπορούσε να βοηθήσει το SETI να πραγματοποιήσει πρωτοποριακά είδη ερευνών: Αν μη τι άλλο, όντα σε άλλους πλανήτες ίσως να χρησιμοποιούν βαρυτικά κύματα, ή νετρίνα ή άλλες, άγνωστες πτυχές/ διαστάσεις της πραγματικότητας που δεν έχουμε συναντήσει ακόμα, για να στείλουν μηνύματα στο Διάστημα. https://physicsgg.me/2020/01/24/%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%ce%bd%ce%b1-%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%bf%cf%80%ce%af%cf%83%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5-%ce%b5%ce%be%cf%89%ce%b3%ce%ae%ce%b9%ce%bd%ce%b7-%ce%bd%ce%bf%ce%b7%ce%bc%ce%bf%cf%83%cf%8d%ce%bd/

Πρώτη βρετανίδα αστροναύτης : «Οι εξωγήινοι υπάρχουν και ζουν ανάμεσά μας» Η πρώτη βρετανίδα αστροναύτης που βρέθηκε στο διάστημα ισχυρίζεται πως οι εξωγήινοι υπάρχουν και είναι πιθανό να ζουν ανάμεσά μας στην γη. Μιλώντας στο περιοδικό Observer, η Έλεν Σάρμαν δήλωσε πως «υπάρχουν δισεκατομμύρια αστέρια στο διάστημα και σίγουρα υπάρχουν όλων των ειδών ζωής». Η Σάρμαν είπε, επίσης, πως «μπορεί οι εξωγήινοι να μην είναι φτιαγμένοι από άνθρακα και άζωτο όπως ο άνθρωπος και γι’ αυτό να μην τους βλέπουμε αλλά βρίσκονται ανάμεσά μας». Σύμφωνα με το SkyNews, η 56χρονη αστροναύτης εργαζόταν ως χημικός πριν μείνει στην ιστορία ως η πρώτη βρετανίδα αστροναύτης που συμμετείχε σε αποστολή στο διάστημα του Σοβιετικού διαστημικού σταθμού Mir τον Μάιο του 1991. Στη συνέντευξή της τόνισε ότι πολλές φορές την αναφέρουν ως την πρώτη βρετανίδα γυναίκα αστροναύτη στο διάστημα παρά ως την πρώτη βρετανίδα γενικώς. «Όταν ο Τιμ Πικ πήγε στο διάστημα, μερικοί άνθρωποι ξέχασαν τελείως για μένα. Το να πάει ένας άνδρας στο διάστημα θα ήταν το συνηθισμένο, οπότε χαίρομαι που διατάραξα την ισορροπία». https://www.in.gr/2020/01/06/tech/proti-vretanida-astronaytis-oi-eksogiinoi-yparxoun-kai-zoun-anamesa-mas/

Που βρίσκεται το διαστημικό σκάφος New Horizons; Το 2015 τo διαστημικό σκάφος της NASA New Horizons έκανε το κοντινότερο πέρασμά του από τον Πλούτωνα, σε απόσταση σχεδόν 12.000 χιλιομέτρων από την επιφάνειά του. (Το βίντεο που ακολουθεί βασίστηκε στις φωτογραφίες από την κάμερα του New Horizons που βρίσκονται ΕΔΩ) Το διαστημικό σκάφος New Horizons στη συνέχεια, την Πρωτοχρονιά του 2019, πέρασε κοντά από το Άροκοθ (πρώην Έσχατη Θούλη ή 2014 MU 69) και συνεχίζει το ταξίδι του στην ζώνη Kuiper. Τώρα απέχει από τη Γη 47,27 αστρονομικές μονάδες: https://physicsgg.me/2020/03/04/%cf%80%ce%bf%cf%85-%ce%b2%cf%81%ce%af%cf%83%ce%ba%ce%b5%cf%84%ce%b1%ce%b9-%cf%84%ce%bf-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%83%ce%ba%ce%ac%cf%86%ce%bf%cf%82-new-horizons/

Το διαστημόπλοιο New Horizons κλονίζει την επικρατούσα θεωρία για τον σχηματισμό των πλανητών. Δεδομένα από την αποστολή New Horizons της NASA παρέχουν νέα, πολύτιμα στοιχεία σχετικά με τον σχηματισμό πλανητών και πλανητοειδών (planetesimals- τα «δομικά στοιχεία» των πλανητών). Το διαστημόπλοιο πέρασε από τον Arrokoth (2014 MU69), αντικείμενο της Ζώνης του Κάιπερ την 1η Ιανουαρίου 2019, παρέχοντας στους επιστήμονες την πρώτη κοντινή «ματιά» σε ένα από τα παγωμένα απομεινάρια από τον σχηματισμό του ηλιακού συστήματος στην αχανή περιοχή πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα. Χρησιμοποιώντας δεδομένα σχετικά με το σχήμα, τη γεωλογία, το χρώμα και τη σύνθεση του Arrokoth (που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια ενός ιστορικού περάσματος, σε απόσταση δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη) ερευνητές ήταν σε θέση να δώσουν απαντήσεις σε πολύ παλιά ερωτήματα σχετικά με την προέλευση των πλανητοειδών- και ως εκ τούτου να σημειώσουν σημαντική πρόοδο ως προς τον σχηματισμών των πλανητών. Η επιστημονική ομάδα παρουσίασε τα ευρήματά της σε τρία επιστημονικά άρθρα στο Science και σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη στην ετήσια συνδιάσκεψη της American Association for the Advancement of Science στο Σιάτλ. «Ο Arrokoth είναι το πιο μακρινό, πιο πρωτόγονο και πιο ανέγγιχτο αντικείμενο που έχει εξερευνηθεί ποτέ από διαστημόπλοιο, οπότε ξέραμε ότι θα είχε να πει μια μοναδική ιστορία» είπε ο Άλαν Στερν του Southwest Research Institute, επικεφαλής ερευνητής του New Horizons. «Μας διδάσκει πώς σχηματίστηκαν οι πλανητοειδείς, και πιστεύουμε ότι το αποτέλεσμα αποτελεί σημαντική πρόοδο στη συνολική κατανόηση του σχηματισμού πλανητών και πλανητοειδών». Οι πρώτες εικόνες από το πέρασμα που είχαν μεταδοθεί από το New Horizons πέρυσι έδειχναν πως ο Arrokoth είχε δύο συνδεδεμένους «λοβούς», μια ομαλή επιφάνεια και ομοιογενή σύνθεση, υποδεικνύοντας πως ήταν κατά πάσα πιθανότητα ανέγγιχτος και θα παρείχε σημαντικότατες πληροφορίες για τον σχηματισμό αντικειμένων όπως αυτός. Τα πρώτα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο Science τον Μάιο. Τους επόμενους μήνες, δουλεύοντας με όλο και υψηλότερης ανάλυσης δεδομένα, καθώς και εξελιγμένες προσομοιώσεις υπολογιστών, η ομάδα δημιούργησε μια εικόνα για τον σχηματισμό του Arrokoth. Η ανάλυση έδειξε πως οι «λοβοί» του αντικειμένου αυτού ήταν κάποτε ξεχωριστά αντικείμενα που σχηματίστηκαν σε μικρή απόσταση και χαμηλή ταχύτητα, ήταν το ένα σε τροχιά γύρω από το άλλο και μετά συγχωνεύτηκαν σταδιακά και ομαλά, για να δημιουργήσουν το μήκους 35 χλμ που διερεύνησε το New Horizons. Αυτό υποδεικνύει πως ο Arrokoth σχηματίστηκε κατά τη κατάρρευση λόγω βαρύτητας ενός νέφους στερεών σωματιδίων στο αρχέγονο ηλιακό νεφέλωμα, αντί για την ανταγωνιστική θεωρία του σχηματισμού πλανητοειδών που αποκαλείται ιεραρχική επικάθηση (hierarchical accretion). Αντί για τις υψηλών ταχυτήτων συγκρούσεις μεταξύ πλανητοειδών στην ιεραρχική επικάθηση, στην κατάρρευση του νέφους τα σωματίδια συγχωνεύονται απαλά, αποκτώντας σταδιακά όλο και μεγαλύτερο μέγεθος. «Όπως τα απολιθώματα μας λένε πώς εξελίχθηκαν τα είδη στη Γη, οι πλανητοειδείς μας λένε πώς οι πλανήτες σχηματίστηκαν στο διάστημα» είπε ο Γουίλιαμ ΜακΚίνον, ερευνητής του New Horizons από το Washington University in St. Louis. «Ο Arrokoth μοιάζει όπως μοιάζει όχι επειδή σχηματίστηκε μέσω βίαιων συγκρούσεων, αλλά μέσω περισσότερο ενός πολύπλοκου χορού, στον οποίο τα αντικείμενά του περιστρέφονταν αργά το ένα γύρω από το άλλο πριν ενωθούν». Δύο άλλα στοιχεία υποστηρίζουν αυτό το συμπέρασμα: Το ομοιόμορφο χρώμα και η σύνθεση της επιφάνειάς του δείχνουν πως το συγκεκριμένο αντικείμενο της Ζώνης του Κάιπερ σχηματίστηκε από κοντινό υλικό, όπως προβλέπουν μοντέλα τοπικής κατάρρευσης νεφών, αντί για ένα συνονθύλευμα ύλης από χωριστά τμήμα του νεφελώματος, όπως προέβλεπαν τα ιεραρχικά μοντέλα. Επίσης, τα επίπεδα σχήματα των «λοβών» του Arrokoth, όπως και η αξιοσημείωτη ευθυγράμμιση των πόλων και των ισημερινών τους, υποδεικνύουν και αυτά μια πιο τακτική και ομαλή συγχώνευση. Επιπρόσθετα, η ομαλή, με λίγους κρατήρες επιφάνεια υποδεικνύει ότι το «πρόσωπο» του αντικειμένου έχει διατηρηθεί πολύ καλά από το τέλος της εποχής του σχηματισμού των πλανητών μέχρι σήμερα. «Ο Arrokoth έχει τα φυσικά χαρακτηριστικά ενός σώματος που δημιουργήθηκε αργά, με τοπικά υλικά στο ηλιακό νεφέλωμα» είπε ο Γουΐλ Γκράντι, άλλο ένα στέλεχος της επιστημονικής ομάδας του New Horizons, από το Lowell Observatory στο Φλάγκσταφ της Αριζόνα. «Ένα αντικείμενο σαν τον Arrokoth δεν θα είχε σχηματιστεί, ούτε θα έμοιαζε όπως μοιάζει, σε ένα πιο χαοτικό περιβάλλον επικάθησης». «Όλα τα στοιχεία που έχουμε βρει υποδεικνύουν μοντέλα κατάρρευσης νεφών σωματιδίων, και σχεδόν αποκλείουν την ιεραρχική επικάθηση για τον τρόπο σχηματισμού του Arrokoth, και, συμπερασματικά, άλλων πλανητοειδών» είπε ο Στερν. Το New Horizons συνεχίζει τις παρατηρήσεις αντικειμένων στη Ζώνη του Κάιπερ. Πλέον βρίσκεται σε απόσταση 7,1 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη, ταξιδεύοντας βαθύτερα στη Ζώνη με ταχύτητα περίπου 50.400 χλμ/ ώρα. https://www.naftemporiki.gr/story/1560848/to-diastimoploio-new-horizons-klonizei-tin-epikratousa-theoria-gia-ton-sximatismo-ton-planiton

Νέα τεχνολογία σύντηξης υπόσχεται απεριόριστη και καθαρή ενέργεια. Τεχνολογία που αναπτύχθηκε από τον Χάινριχ Χόρα, ομότιμο καθηγητή του UNSW Sydney, έλαβε ευρεσιτεχνίες για την τεχνική με λέιζερ που χρησιμοποιεί για τη δημιουργία ενέργειας από σύντηξη: Σύμφωνα με ανακοίνωση του πανεπιστημίου, αντίθετα με προηγούμενες μεθόδους, η τεχνική αυτή είναι εντελώς ασφαλής, καθώς δεν βασίζεται σε ραδιενεργό καύσιμο και δεν αφήνει πίσω της τοξικά ραδιενεργά απόβλητα. Η ΗΒ11 Energy κατοχύρωσε πνευματικά δικαιώματα στην Ιαπωνία την προηγούμενη εβδομάδα, μετά από αντίστοιχες ενέργειες σε Κίνα και ΗΠΑ. Ο καθηγητής Χόρα τόνισε πως η ιδέα της ΗΒ11 Energy διαφέρει σημαντικά από άλλα πειραματικά προγράμματα σύντηξης. «Μετά τις έρευνες πάνω σε μια προσέγγιση σύντηξης λέιζερ- βορίου για πάνω από τέσσερις δεκαετίες στο UNSW, χαίρομαι που αυτή η πρωτοποριακή προσέγγιση έχει λάβει ευρεσιτεχνίες σε τρεις χώρες» είπε ο καθηγητής Χόρα. «Αυτές οι ευρεσιτεχνίες αντιπροσωπεύουν την έναρξη της καμπάνιας συγκέντρωσης χρηματοδότησης που θα δημιουργήσει την πρώτη εμπορική εταιρεία σύντηξης της Αυστραλίας, και τη μόνη προσέγγιση στον κόσμο που επικεντρώνονται στην ασφαλή αντίδραση υδρογόνου- βορίου με χρήση λέιζερ». Η προσέγγιση που προτιμάται από τους περισσότερους ερευνητές στη σύντηξη είναι η θέρμανση καυσίμου δευτερίου-τριτίου σε θερμοκρασίες πάνω από αυτές που παρατηρούνται στον ήλιο (περίπου 15 εκατ. βαθμούς Κελσίου). Αντί να θερμαίνει το καύσιμο, η HB11, σύμφωνα με την ανακοίνωση, επιτυγχάνει σύντηξη υδρογόνου- βορίου μέσω δύο ισχυρών λέιζερ οι παλμοί των οποίων εφαρμόζουν ακριβείς μη γραμμικές δυνάμεις για τη συμπίεση και σύντηξη των δύο πυρήνων. «Το τρίτιο είναι πολύ σπάνιο, ακριβό, ραδιενεργό και δύσκολο στην αποθήκευση. Οι αντιδράσεις σύντηξης που χρησιμοποιούν δευτέριο-τρίτιο επίσης εκλύουν επιβλαβή νετρόνια και δημιουργούν ραδιενεργά απόβλητα από τα οποία πρέπει να απαλλασσόμαστε με ασφάλεια. Εδώ και καιρό υποστηρίζω τον συνδυασμό φθηνού και άφθονου υδρογόνου Η και βορείου Β-11. Η σύντηξη αυτών των στοιχείων δεν παράγει πρωτευόντως νετρόνια και είναι ο ιδανικός συνδυασμός καυσίμου» είπε ο καθηγητής Χόρα. Η προσέγγιση με δύο λέιζερ της ΗΒ11 κατέστη δυνατή μόλις πρόσφατα χάρη σε εξελίξεις στην τεχνολογία λέιζερ που κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Φυσικής του 2018. Το σχέδιο του αντιδραστήρα του Χόρα φαίνεται παραδόξως απλό: Μία μεγάλη άδεια μεταλλική σφαίρα, όπου ένα μετρίου μεγέθους pellet καυσίμου βρίσκεται στο κέντρο, με ανοίγματα σε διαφορετικές πλευρές για τα δύο λέιζερ. Το ένα χρησιμοποιείται για το μαγνητικό πεδίο που συγκρατεί το πλάσμα και το δεύτερο προκαλεί την αλυσιδωτή αντίδραση σύντηκης. Τα σωματίδια άλφα που παράγονται από την αντίδραση θα δημιουργούσαν μια ροή ηλεκτρισμού που μπορεί να διοχετευθεί απευθείας σε ένα υπάρχον δίκτυο ηλεκτροδότησης, χωρίς να απαιτούνται άλλα συστήματα. «Ο καθαρός και απόλυτα ασφαλής αντιδραστήρας μπορεί να εγκατασταθεί σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, χωρίς πιθανότητα καταστροφικού ατυχήματος, όπως αυτά που έχουν λάβει χώρα σε αντιδραστήρες πυρηνικής σχάσης» υποστήριξε ο καθηγητής Χόρα. https://www.naftemporiki.gr/story/1566086/nea-texnologia-suntiksis-uposxetai-aperioristi-kai-kathari-energeia

«Όλα καλά» από το Voyager 2: Αποκαταστάθηκε η λειτουργία του. Το Voyager 2 «συνεχίζει να είναι σε σταθερή κατάσταση και οι επικοινωνίες μεταξύ Γης και του διαστημοπλοίου είναι καλές» ανακοίνωσε η NASA, προσθέτοντας πως το σκάφος άρχισε ξανά τη λήψη επιστημονικών δεδομένων και οι επιστημονικές ομάδες πλέον αξιολογούν την «υγεία» των οργάνων του μετά από την προσωρινή παύση λειτουργίας τους. Μία από τις αυτόνομες λειτουργίες προστασίας από βλάβες του σκάφους είχε ενεργοποιηθεί πρόσφατα, προκαλώντας ανησυχία σχετικά με την κατάσταση του εμβληματικού διαστημοπλοίου. Τόσο στο Voyager 1 όσο και στο Voyager 2 είχαν προγραμματιστεί πολλαπλές ρουτίνες προστασίας από βλάβες, προκειμένου τα διαστημόπλοια να μπορούν να αναλαμβάνουν μόνα τους δράση εάν αντιμετωπίζουν κίνδυνο. Το Voyager 1 και το Voyager 2, που εκτοξεύτηκαν το 1977, βρίσκονται πλέον στο διαστρικό διάστημα. Στις 25 Ιανουαρίου το Voyager 2 δεν πραγματοποίησε έναν προγραμματισμένο ελιγμό, όπου το σκάφος θα πραγματοποιούσε περιστροφή 360 μοιρών για να ρυθμίσει ένα όργανό του. Η ανάλυση της τηλεμετρίας από το σκάφος υπέδειξε πως μια ανεξήγητη καθυστέρηση στην εκτέλεση των εντολών για τον ελιγμό άφησε δύο συστήματα που απαιτούν σχετικά υψηλές ποσότητες ενέργειας να λειτουργούν ταυτόχρονα. Αυτό επιβάρυνε την πηγή ενέργειας του σκάφους. Το λογισμικό που διαθέτει το διαστημόπλοιο είναι σχεδιασμένο για να διαχειρίζεται αυτόματα τέτοια περιστατικά, και επί της προκειμένης φαίνεται πως απενεργοποίησε τα επιστημονικά όργανα του Voyager 2 για να αντισταθμίσει την έλλειψη ενέργειας. Το σκάφος αντλεί ενέργεια από μια θερμοηλεκτρική γεννήτρια ραδιοϊσοτόπων (RTG), που μετατρέπει τη θερμότητα από την αποσύνθεση ραδιενεργού υλικού σε ηλεκτρισμό για να τροφοδοτεί με ενέργεια το διαστημόπλοιο. Λόγω της φυσικής αποσύνθεσης του υλικού, η διαθέσιμη ενέργεια του Voyager 2 μειώνεται κατά 4 watts ετησίως. Αυτή τη στιγμή το σκάφος βρίσκεται σε απόσταση 18,5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Οι τηλεπικοινωνίες, που γίνονται με την ταχύτητα του φωτός, γίνονται με καθυστέρηση 17 ωρών για την αποστολή ενός μηνύματος στο σκάφος και άλλων 17 για τη λήψη της απάντησης από αυτό. https://www.naftemporiki.gr/story/1559211/ola-kala-apo-to-voyager-2-apokatastathike-i-leitourgia-tou

Το Voyager 2 αντιμετωπίζει τεχνικά προβλήματα. Μηχανικοί της NASA αρμόδιοι για το εμβληματικό διαστημόπλοιο Voyager 2 καταβάλλουν προσπάθειες για να επιστρέψει το σκάφος σε κανονικές συνθήκες λειτουργίας, μετά την ενεργοποίηση μιας εκ των αυτόνομων λειτουργιών προστασίας από βλάβες. Τόσο στο Voyager 1 όσο και στο Voyager 2 είχαν προγραμματιστεί πολλαπλές ρουτίνες προστασίας από βλάβες, προκειμένου τα διαστημόπλοια να μπορούν να αναλαμβάνουν μόνα τους δράση εάν αντιμετωπίζουν κίνδυνο. Στο Jet Propulsion Laboratory της NASA στην Καλιφόρνια μηχανικοί βρίσκονται σε επικοινωνία με το σκάφος και λαμβάνουν τηλεμετρία. Το Voyager 1 και το Voyager 2, που εκτοξεύτηκαν το 1977, βρίσκονται πλέον στο διαστρικό διάστημα. Στις 25 Ιανουαρίου το Voyager 2 δεν πραγματοποίησε έναν προγραμματισμένο ελιγμό, όπου το σκάφος θα πραγματοποιούσε περιστροφή 360 μοιρών για να ρυθμίσει ένα όργανό του. Η ανάλυση της τηλεμετρίας από το σκάφος υπέδειξε πως μια ανεξήγητη καθυστέρηση στην εκτέλεση των εντολών για τον ελιγμό άφησε δύο συστήματα που απαιτούν σχετικά υψηλές ποσότητες ενέργειας να λειτουργούν ταυτόχρονα. Αυτό επιβάρυνε την πηγή ενέργειας του σκάφους. Το λογισμικό που διαθέτει το διαστημόπλοιο είναι σχεδιασμένο για να διαχειρίζεται αυτόματα τέτοια περιστατικά, και επί της προκειμένης φαίνεται πως απενεργοποίησε τα επιστημονικά όργανα του Voyager 2 για να αντισταθμίσει την έλλειψη ενέργειας. Ως τις 28 Ιανουαρίου οι μηχανικοί της αποστολής είχαν καταφέρει να απενεργοποιήσουν το ένα από τα δύο συστήματα και να επανεκκινήσουν τα επιστημονικά όργανα, αλλά χωρίς να αρχίσει ξανά η λήψη δεδομένων. Σε διαδικασία είναι η εξέταση του υπόλοιπου διαστημοπλοίου, προκειμένου να επιστρέψει σε κατάσταση κανονικής λειτουργίας. Το σκάφος αντλεί ενέργεια από μια θερμοηλεκτρική γεννήτρια ραδιοϊσοτόπων (RTG), που μετατρέπει τη θερμότητα από την αποσύνθεση ραδιενεργού υλικού σε ηλεκτρισμό για να τροφοδοτεί με ενέργεια το διαστημόπλοιο. Λόγω της φυσικής αποσύνθεσης του υλικού, η διαθέσιμη ενέργεια του Voyager 2 μειώνεται κατά 4 watts ετησίως. Αυτή τη στιγμή το σκάφος βρίσκεται σε απόσταση 18,5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Οι τηλεπικοινωνίες, που γίνονται με την ταχύτητα του φωτός, γίνονται με καθυστέρηση 17 ωρών για την αποστολή ενός μηνύματος στο σκάφος και άλλων 17 για τη λήψη της απάντησης από αυτό. Ως αποτέλεσμα, οι μηχανικοί της αποστολής χρειάζονται 34 ώρες για να διαπιστώσουν εάν οι εντολές που στέλνουν στο σκάφος έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. https://physicsgg.me/2020/01/29/%cf%84%ce%bf-voyager-2-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bc%ce%b5%cf%84%cf%89%cf%80%ce%af%ce%b6%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%b5%cf%87%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%b2%ce%bb%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84/

Ποια αστρικά συστήματα θα προσεγγίσουν τα διαστημικά σκάφη Pioneer και Voyager; Τέσσερα διαστημικά σκάφη εκτόξευσε στην δεκαετία του 1970 η NASA με σκοπό την εξερεύνηση του ηλιακού μας συστήματος. Τα Pioneer 10 και 11 και τα Voyager 1 και 2. Τα διαστημικά σκάφη μετά την ολοκλήρωση των αποστολών τους συνέχισαν την κίνησή τους προς τον διαστρικό χώρο. Τα Voyager είναι οι δυο πρώτες ανθρώπινες κατασκευές που κινούνται πλέον στο μεσοαστρικό διάστημα. Οι Coryn Bailer-Jones και Davide Farnocchia αναρωτήθηκαν για το αν αυτά τα διαστημικά σκάφη θα συναντήσουν άλλα αστρικά συστήματα, και αν ναι μετά από πόσο χρόνο. Για να βρουν τις πιθανές απαντήσεις χρησιμοποίησαν τα δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Gaia που συλλέγει πληροφορίες για δισεκατομμύρια άστρα, συμπεριλαμβανομένων και των τροχιών τους στο Γαλαξία μας. Το τελευταίο σύνολο δεδομένων του Gaia δημοσιεύθηκε πέρυσι και περιλάμβανε 7,2 εκατομμύρια άστρα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα τέσσερα διαστημικά σκάφη θα περάσουν κοντά από περίπου 60 άστρα (σε απόσταση 2 parsecs), κατά την διάρκεια του επόμενου ενός εκατομμυρίου ετών και θα πλησιάσουν σε απόσταση περίπου 1 parsec σε 10 από αυτά. Βρήκαν πως το Pioneer 10 θα είναι πιθανότατα το πρώτο που θα περάσει κοντά από κάποιο αστρικό σύστημα. Συγκεκριμένα, θα προσεγγίσει το αστρικό σύστημα που ονομάζεται HIP 117795, στον αστερισμό της Κασσιόπης. Οι υπολογισμοί τους δείχνουν πως μετά από περίπου 90.000 χρόνια, θα πλησιάσει περνώντας σε απόσταση 0,23 parsec από το άστρο, με σχετική ταχύτητα 291 km/sec. Διαπίστωσαν επίσης πως τα τέσσερα διαστημικά σκάφη θα μπορούσαν να ταξιδεύουν για χρονικό διάστημα της τάξης των 1020 ετών (!) μέχρι να συγκρουστούν ή να συλληφθούν από την βαρύτητα κάποιου αστρικού συστήματος O πίνακας δείχνει τα αστρικά συστήματα που θα προσεγγίσουν τα διαστημικά σκάφη Pioneer και Voyager, την πλησιέστερη απόσταση σε parsecs, το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την προσέγγιση (σε χιλιάδες χρόνια), την σχετική ταχύτητα διέλευσης κ.λπ. https://physicsgg.me/2019/12/28/%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%83%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%cf%83%cf%85%cf%83%cf%84%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%ce%b8%ce%b1-%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%83%ce%b5%ce%b3%ce%b3%ce%af%cf%83%ce%bf/

Αϊνστάιν - Χόκινγκ: Ομοιότητες και διαφορές των δύο επιστημόνων. Στις 14 Μαρτίου η αφορμή ήταν διπλή. Αφενός, η συμπλήρωση δύο χρόνων από τον θάνατο του Στίβεν Χόκινγκ κι αφετέρου η συμπλήρωση 140 χρόνων από τη γέννηση του Αλμπερτ Αϊνστάιν. Ωστόσο, αυτή η απλή σύμπτωση μεταξύ των δύο μεγάλων ανδρών της φυσικής επιστήμης, στην ουσία τούς φέρνει ακόμα πιο κοντά. Αυτό αποκαλύπτεται μέσα από το ντοκιμαντέρ «Einstein and Hawking: unlocking the Universe», που έκανε πρεμιέρα το περασμένο Σάββατο στο Science Channel σε παραγωγή BBC. Η ταινία, που χωρίζεται σε δύο μέρη, μιλάει για την κληρονομιά που άφησαν αυτά τα δύο φωτισμένα μυαλά στη σύγχρονη επιστήμη ενώ παράλληλα εξερευνά και τις μεγάλες θεωρίες τους με τρόπο εκλαϊκευμένο ώστε να γίνουν ευρύτερα κατανοητές. Διάσημοι σύγχρονοι επιστήμονες αναλύουν στην κάμερα την ιδέα που έχουμε σήμερα για το Σύμπαν και φυσικά τη σχέση μας με την τυχαιότητα. Αν και στην πραγματικότητα οι δυο τους δεν γνωρίστηκαν ποτέ, υπάρχει μια «εκλεκτική συγγένεια» ανάμεσα στον βρετανό αστροφυσικό και στον γερμανό θεωρητικό φυσικό. Γι' αυτό και η αφήγηση του ντοκιμαντέρ δένει τους δύο άνδρες, ωστόσο τονίζει και τις μεταξύ τους αντιθέσεις, παραθέτοντας αρκετές λεπτομέρειες της ζωής τους. Για παράδειγμα, ο Αϊνστάιν ήταν κακός φοιτητής, είχε μια μέτρια δουλειά κι ανησυχούσε για το πώς η επιστήμη του μπορεί να καταστρέψει τη ζωή του, τη στιγμή μάλιστα που ως εβραίος επέζησε των δύο Παγκοσμίων Πολέμων. Από την άλλη, ο Χόκινγκ ήταν από την αρχή ταγμένος στη φυσική ανεξαρτήτως κόστους, ακόμα κι όταν έπασχε από αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση. Οι εικόνες πηγαίνουν μπροστά και πίσω διαρκώς ανάμεσα στις ιστορίες τους, που διαχωρίζονται σαφώς λόγω του χρόνου που έζησαν, αλλά ενώνονται χάρη στο ατέρμονο Σύμπαν αλλά και τη δουλειά τους. Θεωρίες Στο πρώτο επεισόδιο, παρουσιάζεται κυρίως η σχέση μεταξύ της θεωρίας της γενικής σχετικότητας, των βαρυτικών κυμάτων και της καμπυλότητας του χωροχρόνου. Ο Χόκινγκ μελέτησε τους νόμους που κυριαρχούν στο Σύμπαν, φτάνοντας από το μικρό στο μεγάλο. Ασχολήθηκε με την κβαντική μηχανική, ένα παρακλάδι της φυσικής που περιγράφει τι συμβαίνει με τα υποατομικά σωματίδια, αλλά και τη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν. Στο ντοκιμαντέρ, ο Κιπ Θορν, βραβευμένος με Νομπέλ Φυσικής το 2017 και ο συνεργάτης του Ράινερ Βάις, αναλύουν με απλό τρόπο τη συμβολή του Χόκινγκ στην εξήγηση των μαύρων τρυπών και την επέκταση του Σύμπαντος μετά το Big Bang. Στο δεύτερο επεισόδιο, όμως, πρωταγωνιστεί η 50χρονη αναζήτηση αποδείξεων για τα κύματα βαρύτητας. Eνώ ο Αϊνστάιν εξέφρασε τη Θεωρία της Σχετικότητας, το ντοκιμαντέρ επίσης αναδεικνύει τους υπόλοιπους επιστήμονες που ερεύνησαν τη θεωρία του με μεγαλύτερη σχολαστικότητα απ' ό,τι εκείνος. Αλλά και το πώς ο Χόκινγκ έχτισε πάνω σ' αυτήν δικές του αναλύσεις. Ταξιδεύοντας έναν αιώνα από τη δουλειά του ενός στου άλλου, η αφήγηση στην πορεία κάνει στάσεις σε αξιοσημείωτα πρόσωπα που έκαναν σπουδαίες επιστημονικές ανακαλύψεις. Προκειμένου να ενημερώσει το κοινό για τις τελευταίες εξελίξεις στη φυσική, η κάμερα καταγράφει επίσης τα μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν για να οδηγηθούν στα σπουδαία αποτελέσματα. Το ντοκιμαντέρ κλείνει με πολλές φράσεις-κλειδιά των δύο επιστημόνων, η καλύτερη όμως είναι η συμβουλή που έδωσε ο Αϊνστάιν: «Μην ακούτε το άτομο που έχει τις απαντήσεις, ακούστε εκείνο που έχει τις ερωτήσεις». https://www.tanea.gr/2020/03/18/science-technology/ainstain-xokingk-omoiotites-kai-diafores-ton-dyo-epistimonon/

Το διαχρονικό όνειρο της εξάλειψης του χρόνου. Ο χρόνος όχι μόνο δεν περιορίζεται σε ό,τι μετράνε τα ρολόγια μας, ούτε και αποτελεί μόνο μια ανθρώπινη ψευδαίσθηση, όπως πίστευε ακράδαντα ο Αϊνστάιν, αλλά ενυπάρχει και εξηγεί την ανάδυση όλων των πολύπλοκων φυσικών συστημάτων: από την οργάνωση και τη λειτουργία των ζωντανών οργανισμών μέχρι τη διαμόρφωση και την εξέλιξη των ουράνιων σωμάτων, όπως υποστήριζε ο Μπερξόν πριν από περίπου έναν αιώνα. Η ανάγκη για μια ακριβέστερη καταμέτρηση του χρόνου οδήγησε τους ανθρώπους στην επινόηση και στην τελειοποίηση ολοένα και πιο σύνθετων ωρολογιακών μηχανών και πιο πρόσφατα στη δημιουργία ατομικών ρολογιών. Δεν πρόκειται για τα συνήθη ρολόγια που κοιτάμε καθημερινά, αλλά για χρονομετρικά συστήματα που καταγράφουν -με τις παλινδρομήσεις σε ατομικό επίπεδο- το πέρασμα του χρόνου. Το πρόβλημα ωστόσο με τα ατομικά ρολόγια δεν είναι η αξιοπιστία τους, αλλά αυτό που μετράνε με εντυπωσιακή ακρίβεια, δηλαδή ο χρόνος. Δεδομένου ότι, για πολλούς φυσικούς, ο χρόνος δεν υπάρχει. Αν όμως ο χρόνος δεν υπάρχει πραγματικά στη φύση, τότε γιατί η βιολογική μας εξέλιξη δημιούργησε τους εγκεφαλικούς χρονομέτρες που περιγράψαμε στα δύο προηγούμενα άρθρά μας; Και ποια σχέση μπορεί υπάρχει μεταξύ του βιολογικά και ιστορικά καταγεγραμμένου χρόνου των ανθρώπων με τον μαθηματικοποιημένο αλλά άχρονο χρόνο της κλασικής Φυσικής και την αιωνιότητα των φυσικών νόμων, τη μεταφυσική-θεολογική εκδοχή του άχρονου χρόνου; Φυσικές και μεταφυσικές παρανοήσεις περί αχρονικότητας Στις 6 Απριλίου του 1922, στην περίφημη Φιλοσοφική Εταιρεία στο Παρίσι, συναντήθηκαν δύο μεγάλοι στοχαστές, ο φυσικός Αλμπερτ Αϊνστάιν με τον φιλόσοφο Ανρί Μπερξόν, για να ανταλλάξουν απόψεις γύρω από το αίνιγμα του χρόνου. Στο επίμονο ερώτημα του Μπερξόν αν ο χρόνος που περιγράφει η Θεωρία της Σχετικότητας, και συνεπώς η σύγχρονη Φυσική, σχετίζεται με τον χρόνο όπως τον βιώνουν καθημερινά οι άνθρωποι, έλαβε από τον Αϊνστάιν την ακόλουθη απάντηση: «Το ερώτημα τίθεται ως εξής: ο χρόνος του φιλόσοφου είναι ο ίδιος με τον χρόνο του φυσικού;» Και, προς μεγάλη απογοήτευση του Μπερξόν, ο δημιουργός της Θεωρίας της Σχετικότητας θα υποστηρίξει απερίφραστα: «Μόνο η επιστήμη λέει την αλήθεια και κανένα υποκειμενικό βίωμα δεν μπορεί να διασώσει ό,τι αρνείται η επιστήμη». Σε αυτήν την ατελέσφορη προσπάθεια διαλόγου του μεγαλύτερου φυσικού επιστήμονα με τον κορυφαίο φιλόσοφο, κατά το πρώτο ήμισυ του εικοστού αιώνα, αποτυπώνεται όχι τόσο η αδυναμία διαλόγου μεταξύ Επιστήμης και Φιλοσοφίας, αλλά η βαθύτερη (ιστορικά) και θεμελιώδης (γνωσιολογικά) διαφωνία τους σχετικά με τη φύση του χρόνου και τον δημιουργικό ρόλο του στην εξέλιξη του Σύμπαντος και ειδικότερα για την επίδρασή του στη ζωή και τη σκέψη των ανθρώπων Εξαλείφοντας τον χρόνο για χάρη της αιωνιότητας Αν έχει δίκιο ο Αϊνστάιν, τότε ο χρόνος που περιγράφεται από τους βασικούς νόμους της Μηχανικής του Νεύτωνα, αλλά και από τη δική του Θεωρία της Σχετικότητας, είναι γραμμικός, συμμετρικός και ομοιότροπος ως προς το παρελθόν και το μέλλον. Επομένως ο χρόνος μέσα στον οποίο ζουν οι άνθρωποι καθημερινά δεν έχει κανένα απολύτως νόημα για τη Φυσική και «υπάρχει» μόνο ως… ανθρώπινη ψευδαίσθηση. Πράγματι, από την εμφάνιση της νεότερης Φυσικής κατά τον 17ο αιώνα μέχρι σήμερα, οι περισσότερες επιστημονικές θεωρίες, μολονότι προσέβλεπαν στην αντικειμενική περιγραφή της παρουσίας του χρόνου στον φυσικό κόσμο, οδηγήθηκαν τελικά στη σχεδόν πλήρη εξάλειψή του! Πώς εξηγείται αυτό το παράδοξο; Και γιατί τόσο για τη νευτώνεια δυναμική όσο και για τη σχετικιστική φυσική ο χρόνος δεν αποτελεί ενεργό και δημιουργική δύναμη, αλλά μόνο μία επιπλέον διάσταση στη μαθηματική περιγραφή της κίνησης των υλικών σωμάτων στον χώρο; Μια τέταρτη διάσταση η οποία μπορεί κάλλιστα να παίρνει είτε θετικές είτε αρνητικές τιμές. Η χρονική αντιστροφή από το t στο –t θεωρείται όχι μόνο εφικτή αλλά και επιβεβλημένη! Ως μια καθαρά μαθηματική παράμετρος ο χρόνος μπορεί να ρέει ελεύθερα από το παρελθόν προς το μέλλον (ή και αντίστροφα), χωρίς αυτό να επηρεάζει ουσιαστικά τις βασικές εξισώσεις που περιγράφουν τη συνολική συμπεριφορά ή τις επιμέρους μεταβολές στην κίνηση των υλικών αντικειμένων. Με άλλα λόγια, η αντιδιαισθητική και φαινομενικά παράδοξη εξάλειψη του χρόνου από τη δυναμική φυσική οφείλεται τελικά στη μετα-φυσική παραδοχή της συμμετρίας του παρελθόντος και του μέλλοντος, δηλαδή της αντιστρεπτότητας του χρόνου. Ο αντικειμενικός φυσικός χρόνος, σε αντίθεση με τον υποκειμενικό ανθρώπινο χρόνο, δεν κυλάει προς κάποια κατεύθυνση και δεν παράγει ποτέ τίποτα νέο. Οπως το έθεσε ο Νεύτων στην εισαγωγή του περίφημου βιβλίου του «Philosophiae Naturalis Principia Mathematica» (Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας): «Ο απόλυτος, αληθινός και μαθηματικός χρόνος, αφ’ εαυτού και από την ίδια του τη φύση, ρέει ομοιόμορφα χωρίς να εξαρτάται από τίποτα το εξωτερικό…». Με άλλα λόγια, η υποκειμενική εμπειρία του χρόνου που βιώνουν οι άνθρωποι είναι απλώς μια ψευδαίσθηση που καμία σχέση δεν μπορεί να έχει με τον απόλυτο «χώρο» και «χρόνο» του Νεύτωνα, ούτε όμως και με τον ενοποιημένο «χωροχρόνο» που πρότεινε η πολύ μεταγενέστερη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν. Το μεταφυσικό όνειρο μιας αντικειμενικής, υπεριστορικής, διαχρονικά αληθούς -και άρα αχρονικής- περιγραφής της φύσης αποδείχτηκε αναμφίβολα ιδιαίτερα γόνιμο και συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάπτυξη της λεγόμενης «κλασικής Φυσικής». Σήμερα οι περισσότεροι άνθρωποι παραδέχονται πρόθυμα ότι η μέτρηση του χρόνου των παρατηρούμενων φαινομένων είναι «σχετική» και εξαρτάται από το σύστημα αναφοράς και την ταχύτητα με την οποία κινείται ο χρονομέτρης. Αυτό βέβαια, όπως θα δούμε, δεν ισοδυναμεί με την κοινότοπη διαπίστωση ότι ο ίδιος ο χρόνος είναι σχετικός. Η επιστημονική ανάκτηση του «χαμένου» χρόνου Πράγματι, ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα, διατυπώθηκαν επιστημονικά τεκμηριωμένες θεωρίες που αμφισβήτησαν τη γνωσιολογική νομιμότητα της εξάλειψης του χρόνου ως δημιουργικού παράγοντα: οι θερμοδυναμικές θεωρίες στη Φυσική, οι εξελικτικές θεωρίες στη Βιολογία και πιο πρόσφατα η ανακάλυψη της εγγενούς χρονικότητας όλων των βασικών κοσμολογικών και των αστροφυσικών φαινομένων, για να μη μιλήσουμε για τα ανθρωπολογικά και κοινωνικά φαινόμενα. Για παράδειγμα, από τα δύο βασικά αξιώματα της θερμοδυναμικής προκύπτει ότι αν η συνολική ενέργεια ενός κλειστού συστήματος είναι σταθερή (πρώτο αξίωμα), τότε αυτό το σύστημα τείνει να περνά από τις λιγότερο πιθανές καταστάσεις τάξης και οργάνωσης σε ολοένα πιο πιθανές καταστάσεις αποδιοργάνωσης και αταξίας, δηλαδή στη μεγιστοποίηση της εντροπίας (το δεύτερο αξίωμα ). Σύμφωνα λοιπόν με το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα, η συνολική εντροπία του συστήματος, με το πέρασμα του χρόνου, μπορεί μόνο να αυξάνεται. Αν μάλιστα θεωρηθεί ότι ολόκληρο το Σύμπαν είναι ένα κλειστό σύστημα, τότε η σταδιακή ενεργειακή υποβάθμισή του θα οδηγήσει αναπόφευκτα στη μεγιστοποίηση της εντροπίας του, δηλαδή στον θερμικό θάνατό του! Η αχίλλειος πτέρνα αυτής της πεσιμιστικής εκδοχής του «βέλους του χρόνου» ήταν ότι αρχικά μελετούσε μόνο κλειστά και αδρανή συστήματα. Ομως τέτοια ιδανικά συστήματα που δεν ανταλλάσσουν ύλη και ενέργεια με το περιβάλλον τους δεν υπάρχουν βέβαια στη φύση. Και το γεγονός αυτό αποδείχτηκε περίτρανα με την ανάπτυξη της θερμοδυναμικής των ανοιχτών συστημάτων. Μακριά από τη θερμοδυναμική ισορροπία τα πολύπλοκα ανοιχτά συστήματα τείνουν, αντίθετα, να αυτοοργανώνονται και να δημιουργούν τοπικά ολοένα και πιο πολύπλοκες δομές. Δικαίως λοιπόν θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για «εισβολή του χρόνου» σε όλους κυριολεκτικά τους τομείς της επιστημονικής γνώσης. Ετσι η μέχρι τότε «αχρονική» Επιστήμη θα συνειδητοποιήσει σταδιακά και προς μεγάλη της έκπληξη θα επιβεβαιώσει καθολικά ότι οι περισσότερες φυσικοχημικές διεργασίες καθώς και όλα ανεξαιρέτως τα βιολογικά, τα κοσμολογικά και τα ανθρωπολογικά φαινόμενα είναι χρονικά «μη αναστρέψιμα». Σήμερα θεωρείται επαρκώς επιβεβαιωμένο ότι ο χρόνος δεν είναι μόνο μια επιπλέον γεωμετρική μεταβλητή, η τέταρτη διάσταση του ενοποιημένου χωροχρόνου, αλλά ο αποφασιστικός και δυσεξάλειπτος παράγοντας που διαμορφώνει την πολύπλοκη οργάνωση και την εξέλιξη όλων των «ανοιχτών συστημάτων»: των συστημάτων δηλαδή που υπάρχουν και εξελίσσονται επειδή μπορούν να ανταλλάσσουν ύλη, ενέργεια και πληροφορίες με το περιβάλλον τους. Τα σμήνη γαλαξιών, οι έμβιοι οργανισμοί, τα οικοσυστήματα, αλλά και οι ανθρώπινες κοινωνίες αποτελούν τυπικά παραδείγματα τέτοιων ανοιχτών συστημάτων. Πάντως η σχεδόν καθολική αναγνώριση της εγγενούς «χρονικότητας» έχει πολύ ανατρεπτικές και ιδιαίτερα επώδυνες επιπτώσεις για την παραπλανητικά καθησυχαστική «αχρονική» κοσμοαντίληψη. Καταρχάς μας επιβάλλει όχι μόνο να αναγνωρίσουμε αλλά και να εξηγήσουμε -σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση εξέλιξης- σε τι συνίσταται η ουσιαστική ασυμμετρία ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον Επιπλέον, αν ο χρονικός προσανατολισμός αυτών των φαινομένων και η πανταχού παρούσα «μη αναστρεψιμότητα» (irreversibility) των περισσότερων φυσικών διαδικασιών αποτελεί τον κανόνα, τότε η χρονική «αναστρεψιμότητα» και άρα η προβλεψιμότητα αποτελούν την εξαίρεση. Σε συνθήκες μακριά από τη θερμοδυναμική ισορροπία η οργάνωση και η εξέλιξη ενός πολύπλοκου συστήματος δεν είναι προβλέψιμες, ούτε και μπορούν να θεωρούνται ποτέ προδιαγεγραμμένες! Συνεπώς το μέλλον των πολύπλοκων συστημάτων δεν είναι ποτέ προκαθορισμένο, ούτε βέβαια και προβλέψιμο. Ή τουλάχιστον δεν είναι περισσότερο προβλέψιμο απ’ ό,τι η ζωή των ανθρώπων που τα παρατηρούν ή μιας κοινωνίας που τα εκμεταλλεύεται. Και σε αυτή ακριβώς τη χρονική μη προβλεψιμότητα συνίσταται η… πολυπλοκότητά τους. Η ατελέσφορη διένεξη του Αϊνστάιν με τον Μπερξόν για το χρόνο Στις 6 Απριλίου του 1922 στο Παρίσι ο Αλμπερτ Αϊνστάιν, ο κορυφαίος θεωρητικός φυσικός του εικοστού αιώνα, και ο Ανρί Μπερξόν, ο ισχυρότερος φιλόσοφος στις αρχές του ίδιου αιώνα, έκαναν δημόσια έναν διάλογο για τη φύση του χρόνου. Ο Αϊνστάιν έκρινε ότι η θεωρία του Μπερξόν για τον χρόνο ήταν υπερβολικά απλουστευτική και ίσως μόνο ψυχολογικά κατανοητή, αφού ήταν ασυμβίβαστη με τα ακριβή ποσοτικά δεδομένα της Φυσικής. Ο Μπερξόν από τη μεριά του, ως φιλόσοφος που ήταν διάσημος για τα επιχειρήματά του σχετικά με τη δημιουργική δράση του χρόνου ως «διάρκειας» και όχι ως αποκλειστικά ποσοτικής και επιστημονικά μετρήσιμης οντότητας, υποστήριξε ότι η μετρήσιμη και αμιγώς ποσοτική επιστημονική προσέγγιση του χρόνου είναι αναπόφευκτα ατελής και μοιραία παραπλανητική. Συνεπώς, χωρίς να αρνείται το δικαίωμα ύπαρξης σε καθαρά μαθηματικές και ποσοτικές προσεγγίσεις του χρόνου, αμφισβήτησε τη σχετικιστική ερμηνεία του Αϊνστάιν, όχι ως νόμιμη και θεμιτή επιστημονική θεωρία αλλά ως μια υπόρρητη επιστροφή της μεταφυσικής αχρονικότητας και ως προσπάθεια απαξίωσης της δημιουργικής δράσης του χρόνου όταν αυτή δεν εκδηλώνεται ποσοτικά. Το βιβλίο «Ο φυσικός και ο φιλόσοφος», που υπογράφει η σπουδαία ιστορικός της Επιστήμης και πολύ προικισμένη συγγραφέας Jimena Canales, μας αφηγείται τη συναρπαστική ιστορία για το πώς μέσα σε αυτόν τον εκρηκτικό διάλογο αποτυπώνεται δραματικά η ελλιπής κατανόησή μας για τον χρόνο και το πώς αυτή η άγνοια δημιουργεί ένα βαθύτατο πολιτισμικό-διανοητικό χάσμα ανάμεσα στις θετικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες, χάσμα που εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι και σήμερα. Ομως η συγγραφέας κατάφερε σε αυτό το σπουδαίο βιβλίο να ανασυγκροτήσει τα γνωστικά, τα πολιτισμικά, αλλά και τα εθνικά-κοινωνικά αίτια που εμπόδισαν τον διάλογο ανάμεσα στους δύο κορυφαίους στοχαστές. Με τρόπο ισορροπημένο και απροκατάληπτο, η Canales παρουσιάζει τις επαναστατικές ιδέες του Αϊνστάιν όσο και του Μπερξόν, περιγράφει λεπτομερώς όλες τις πτυχές της σφοδρότατης σύγκρουσής τους στο Παρίσι και παρουσιάζει αναλυτικά το πώς αυτή η φαινομενικά «θεωρητική» σύγκρουση εξακολουθεί να αναπαράγεται σε όλη τη διάρκεια του εικοστού αιώνα από κορυφαίους στοχαστές όπως ο Μπέρτραντ Ράσελ, ο Μάρτιν Χάιντεγκερ κ.ά. Επιπλέον η Canales αναδεικνύει το πώς οι τεχνολογίες της εποχής, όπως τα ρολόγια χειρός, το ραδιόφωνο και ο κινηματογράφος, επηρέασαν αποφασιστικά όχι μόνο τον τρόπο που το ευρύ κοινό αντιλαμβάνεται τον χρόνο, αλλά και τους υπεράνω υποψίας πρωταγωνιστές αυτού του ιστορικού διαλόγου. Αφηγείται επίσης πώς προς το τέλος της ζωής τους τόσο ο Μπερξόν όσο και ο Αϊνστάιν αναφέρθηκαν στον αντίπαλό τους για μία τελευταία φορά – ο Μπερξόν κατά τη ναζιστική κατοχή του Παρισιού και ο Αϊνστάιν με την έκρηξη της πρώτης βόμβας υδρογόνου. Πολύ καλά μεταφρασμένο στα ελληνικά, το βιβλίο «Ο φυσικός και ο φιλόσοφος» αποτελεί μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική ανασυγκρότηση της βαθύτερης γνωσιολογικής και ηθικοπολιτικής διαφωνίας του Γαλλο-εβραίου Μπερξόν με τον Γερμανο-εβραίο Αϊνστάιν, αλλά και μια άψογη ιστορική περιγραφή του πώς, σε έναν βαθύτατα διχασμένο αιώνα, μια θεωρητική διαφωνία μπορούσε να μετουσιωθεί σε προσωπική, πολιτισμική και πολιτική διένεξη ανάμεσα σε δύο κορυφαίους στοχαστές. https://physicsgg.me/2020/01/25/%cf%84%ce%bf-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%87%cf%81%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%8c%ce%bd%ce%b5%ce%b9%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b5%ce%be%ce%ac%ce%bb%ce%b5%ce%b9%cf%88%ce%b7%cf%82-%cf%84%ce%bf/

«Το χρονικό του χρόνου»: Στο θέατρο Τέχνης αναβιώνει το βιβλίο του Στίβεν Χόκινγκ. Οι απαντήσεις του Στίβεν Χόκινγκ σε ερωτήματα όπως «από πού ερχόμαστε», «ποια είναι η θέση μας μέσα στο σύμπαν;», «επηρεάζει η ύπαρξή μας την ισορροπία του σύμπαντος;» σε μια παράσταση στο θέατρο Τέχνης. «Το χρονικό του Χρόνου», το εκδοτικό φαινόμενο του Στίβεν Χόκινγκ αποτελείται από δώδεκα κεφάλαια. Ο συγγραφέας, με επιστημονική διαύγεια αλλά και απαράμιλλο χιούμορ, παραθέτει τις βασικές επιστημονικές ανακαλύψεις του ίδιου και των προκατόχων του πάνω στο χωρόχρονο, τη διαστολή του Σύμπαντος, την αρχή της απροσδιοριστίας, τις αγαπημένες του Μαύρες Τρύπες και το επονομαζόμενο Βέλος του Χρόνου, αναζητώντας μια ενοποιημένη θεωρία των πάντων, που θα οδηγήσει σε μια νέα κοσμογονική ερμηνεία. Όσα βασάνιζαν τον Στίβεν Χόκινγκ στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης Η απόδειξη, μόλις στον 20ο αιώνα, ότι το Σύμπαν δεν είναι στατικό και αμετάβλητο αλλά δυναμικό και διαστελλόμενο, δημιουργεί έναν νέο τόπο σκέψης και φιλοσοφικής θεώρησης σχετικά με την ανθρώπινη κατάσταση και τη θέση της μέσα στο σύμπαν. «Το χρονικό του Χρόνου» μεταφέρεται για πρώτη φορά στο θέατρο σε μια παράσταση που επιχειρεί να φέρει την επιστημονική σκέψη σε διάλογο με την καλλιτεχνική δημιουργία με πρωταγωνιστή τον Μελέτη Ηλία Πρόκειται για έναν νέου τύπου «κοσμογονικό Διαφωτισμό», κατά τον οποίον ο άνθρωπος μπορεί, αποδεδειγμένα πια, να νιώθει μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου χώρου και να κατανοήσει πως ο χρόνος, η ενέργεια και η ύλη του σύμπαντος στο οποίο ανήκει εξηγούν πολλές από τις λειτουργίες του, πέρα από τις μέχρι τώρα φιλοσοφικές, θρησκευτικές και ψυχολογικές ερμηνείες. «Το χρονικό του Χρόνου» μεταφέρεται για πρώτη φορά στο θέατρο σε μια παράσταση που επιχειρεί να φέρει την επιστημονική σκέψη σε διάλογο με την καλλιτεχνική δημιουργία. Η αποκαλυπτική ευφυΐα του Στίβεν Χόκινγκ θα συναντηθεί επί σκηνής με την έμπνευση και το πάθος λογοτεχνικών και θεατρικών ηρώων οι οποίοι, ίσως και εν αγνοία τους, πλησίασαν τις ίδιες θεματικές που συνοψίζονται στην αμετάβλητη αγωνία για τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης. Ηδη κυκλοφόρησε το teaser της παράστασης στο θέατρο Τέχνης στο παρακάτω βίντεο Σύλληψη-Σκηνοθεσία-Σκηνικός Χώρος: Νατάσα Τριανταφύλλη Κείμενο Παράστασης: Έλενα Τριανταφυλλοπούλου, Λευτέρης Σαράφης, Δημήτρης Πασσάς, Δήμητρα Μητροπούλου, Μελέτης Ηλίας, Νατάσα Τριανταφύλλη / Μουσική: Μonika / Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη / Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης / Επιστημονικός Συνεργάτης: Λευτέρης Σαράφης / Βοηθός Σκηνοθέτη: Δήμητρα Μητροπούλου / Videos- teasers: Κωνσταντίνος Χαϊδαλής / Φωτογραφίες: Λάμπρος Ρουμελιωτάκης Πρωταγωνιστούν: Μελέτης Ηλίας, Δημήτρης Πασσάς, +Guests (Αλλά ονόματα θα ανακοινωθούν προσεχώς) Το κείμενο της παράστασης είναι βασισμένο στο βιβλίο του Στίβεν Χόκινγκ «Το χρονικό του Χρόνου», σε μετάφραση Κωνσταντίνου Χάρακα, εκδόσεις Κάτοπτρο 1998. Ημέρες παραστάσεων: Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00 / Πρεμιέρα: 24 Φεβρουαρίου 2020 Στο θέατρο Τέχνης «Το χρονικό του Χρόνου» του Χόκινγκ Είναι το πρώτο εκλαϊκευτικό βιβλίο του μεγαλύτερου θεωρητικού φυσικού από την εποχή του Αϊνστάιν, του Στιβεν Χογκινγκ που έφυγε από τη ζωή τον Μάρτιο του 2018. Μέχρι σήμερα έχει μεταφραστεί σε σαράντα γλώσσες, έχει πουλήσει παγκοσμίως περισσότερα από 20 εκατομμύρια αντίτυπα, έχει χαρακτηριστεί ως το βιβλίο της δεκαετίας του 1980 και έχει μπει στο βιβλίο Guinness επειδή παρέμεινε για το μεγαλύτερο διάστημα μέχρι σήμερα στους καταλόγους μπεστ σέλερ. «Το χρονικό του χρόνου» του Στίβεν Χόκινγκ αποτελεί διεθνές εκδοτικό φαινόμενο. Θεωρείται πλέον ένα κλασικό έργο. Όταν πρωτοεκδόθηκε, το 1988, οι ιδέες που αναλύονταν στις σελίδες του προέρχονταν από τη πρώτη γραμμή της έρευνας του Σύμπαντος. Κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές πρόοδοι στην τεχνολογία της παρατήρησης τόσο του μικρόκοσμου όσο και του μακρόκοσμου. Αυτή την περίοδο, πράγματι, η κοσμολογία και η θεωρητική φυσική εισήλθαν σε μια χρυσή εποχή. Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν /Το χρονικό του Χρόνου Stephen Hawking Φρυνίχου 14, Πλάκα/ Πρεμιέρα: 24 Φεβρουαρίου https://www.youtube.com/watch?v=5uu4zoLk9Yk&feature=emb_logo https://physicsgg.me/2020/01/25/%cf%84%ce%bf-%cf%87%cf%81%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%ce%bf%cf%85-%cf%87%cf%81%cf%8c%ce%bd%ce%bf%cf%85-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%b8%ce%ad%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%ad%cf%87/

Η πρόβλεψη του Στίβεν Χόκινγκ για την καταστροφή της Γης. Έναν χρόνο πριν πεθάνει, είχε κάνει δυσοίωνες προβλέψεις για το τι θα συμβεί στην ανθρωπότητα τον επόμενο αιώνα. Η απόδειξη, μόλις στον 20ο αιώνα, ότι το Σύμπαν δεν είναι στατικό και αμετάβλητο αλλά δυναμικό και διαστελλόμενο, δημιουργεί έναν νέο τόπο σκέψης και φιλοσοφικής θεώρησης σχετικά με την ανθρώπινη κατάσταση και τη θέση της μέσα στο σύμπαν. Ανήκει στον Στίβεν Χόκινγκ, τον διάσημο Βρετανό αστροφυσικό, που πέθανε στις 14 Μαρτίου του 2018. Στο ντοκιμαντέρ με τίτλο «Στίβεν Χόκινγκ: Αποστολή Νέα Γη» ο φυσικός, είχε υπολογίσει πότε η Γη θα εκραγεί και τι θα σήμαινε αυτό για τους ανθρώπους. «Με την κλιματική αλλαγή, τις προσκρούσεις των αστεροειδών, τις επιδημίες και την αύξηση του πληθυσμού, το μέλλον του πλανήτη μας κρίνεται αρκετά αβέβαιο» λέει στο ντοκιμαντέρ, σύμφωνα με τη βρετανική «Express», ο Χόκινγκ. «Η απειλή των αστεροειδών είναι πραγματική, δεν υπάρχει μόνο στις ταινίες του Χόλιγουντ», έλεγε. «Αν και η πιθανότητα μιας καταστροφής στη Γη σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή είναι αρκετά μικρή, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα συμβεί τα επόμενα 1.000 ή 10.000 χρόνια. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουμε ταξιδέψει στο διάστημα και σε άλλα αστέρια και έτσι μια καταστροφή στη Γη δεν θα σήμαινε το τέλος της ανθρώπινης φυλής» τονίζει ο Στίβεν Χόκινγκ. «Ωστόσο, δεν θα δημιουργήσουμε αυτοσυντηρούμενες αποικίες στο διάστημα για τα επόμενα εκατό χρόνια τουλάχιστον, οπότε πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί» συμπλήρωνε. «Ελπίζω πως η επιστήμη και η τεχνολογία θα παρέχουν τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, όμως τις όποιες λύσεις θα πρέπει να εφαρμόσουν ανθρώπινα όντα με γνώση και κατανόηση», είχε πει κάποτε. https://www.scoop.it/topic/physicists-and-physics/p/4114564942/2020/01/24/-

55η επέτειος από την εκτόξευση του δορυφόρου Molniya-1 Στις 23 Απριλίου 1965, η πρώτη συσκευή διαστημικών επικοινωνιών, η Molniya-1, τέθηκε σε τροχιά χαμηλής Γης. Ο πειραματικός δορυφορικός επαναλήπτης που αναπτύχθηκε από την OKB-1 (τώρα RSC Energia) παρείχε τηλεοπτικές και ραδιοεπικοινωνίες στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της ΕΣΣΔ, ανοίγοντας μια νέα κατεύθυνση στην εθνική διαστημική βιομηχανία στον τομέα της δημιουργίας και λειτουργίας αυτόματων διαστημικών επικοινωνιών και τηλεπικοινωνιακών συστημάτων. Η ανάπτυξη του συστήματος δορυφορικών επικοινωνιών της ΕΣΣΔ ξεκίνησε το 1961 με πρωτοβουλία και υπό την ηγεσία του Επικεφαλής Σχεδιαστή του ΟΚΒ-1 Σεργκέι Παβλόβιτς Κορόλεφ. Ως αποτέλεσμα, την επόμενη μέρα μετά την επιτυχή εκτόξευση της συσκευής Molniya-1, ολοκληρώθηκε η πρώτη συνεδρία δορυφορικής επικοινωνίας μεταξύ Μόσχας και Βλαδιβοστόκ στη χώρα μας. Και την 1η Μαΐου 1965, οι κάτοικοι της Άπω Ανατολής είδαν για πρώτη φορά μια εορταστική επίδειξη εργαζομένων στην Κόκκινη Πλατεία στη Μόσχα σε τηλεοπτικές οθόνες. Με την έναρξη των επόμενων τεσσάρων δορυφόρων, οι πολυκάναλες διαστημικές ραδιοεπικοινωνίες κάλυψαν τις κύριες περιοχές του Άπω Βορρά, της Άπω Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας και η ζωντανή μετάδοση των προγραμμάτων της Κεντρικής Τηλεόρασης έγινε κανονική και γενικά διαθέσιμη σε αυτούς. Από το 1967, το δίκτυο επίγειων σταθμών Orbita έχει αναπτυχθεί για το σύστημα Molniya-1, το οποίο κατέστησε δυνατή την επέκταση της ζώνης εκπομπής σε όλες τις ζώνες ώρας. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η κατασκευή και η εκτόξευση δορυφόρων επικοινωνίας είχαν ήδη πραγματοποιηθεί από το υποκατάστημα Krasnoyarsk του OKB-1 OKB-10 (τώρα JSC "ISS"), με επικεφαλής τον Αναπληρωτή S.P. Ο επικεφαλής σχεδιαστής της Κορολέβα M.F. Ρεσετίνοφ. Στη συνέχεια, αναπτύχθηκε μια σειρά από σοβιετικούς και στη συνέχεια ρωσικούς δορυφόρους επικοινωνίας με βάση το διαστημικό σκάφος Lightning-1: Lightning-1 + (1967), Lightning-2 (1971), Lightning-3 (1974), Lightning-1T (1983) και Lightning-3K (2001). Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, η RSC Energia, μαζί με την OAO Gascom, επέστρεψαν στη δημιουργία δορυφόρων διαστημικών επικοινωνιών. Το κύριο επίτευγμα σε αυτόν τον τομέα ήταν η νέα γενιά γεωστατικών δορυφόρων τηλεπικοινωνιών Yamal-100 (1999) και Yamal-200 (2003), που δημιουργήθηκαν για πρώτη φορά στη Ρωσία βάσει μιας μη συμπιεσμένης διαστημικής πλατφόρμας με μεγάλη διάρκεια ζωής. Οι δορυφόροι Yamal σηματοδότησαν την αρχή της εμπορευματοποίησης διαστημικών δραστηριοτήτων στη Ρωσία. https://www.energia.ru/ru/news/news-2020/news_04-23.html

Πότε άρχισαν να κινούνται οι τεκτονικές πλάκες της γης – Νέα δεδομένα. Νέα στοιχεία από αρχαία πετρώματα στη δυτική Αυστραλία και στη Νότια Αφρική οδηγούν στην εκτίμηση ότι η κίνηση των τεκτονικών πλακών του πλανήτη μας ξεκίνησε πολύ νωρίτερα από ό,τι θεωρούσαν οι επιστήμονες έως τώρα. Μέχρι σήμερα έχει αποδειχθεί δύσκολο για τους γεωεπιστήμονες να προσδιορίσουν πότε άρχισαν να δημιουργούνται συνθήκες ευνοϊκές για την κίνηση των πλακών, καθώς αρχαία δείγματα από το εσωτερικό της Γης είναι ουσιαστικά ανύπαρκτα. Οι παλαιότερες έως τώρα ενδείξεις κίνησης των τεκτονικών πλακών χρονολογούνταν προ περίπου 2,8 δισεκατομμυρίων ετών. Όμως πολλοί άλλοι επιστήμονες πίστευαν ότι οι τεκτονικές πλάκες τέθηκαν σε κίνηση πολύ πιο πρόσφατα, πριν περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια. Η νέα μελέτη, με επικεφαλής τον Άλεκ Μπρένερ του Εργαστηρίου Παλαιομαγνητισμού του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ των ΗΠΑ, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science Advances», συμπεραίνει ότι ο «χορός» των πλακών άρχισε πριν τουλάχιστον 3,2 δισεκατομμύρια χρόνια. Όπως είπε ο Μπρένερ, «πετρώματα οποιουδήποτε είδους που σχηματίστηκαν κατά το πρώτο ήμισυ της ιστορίας της Γης, καλύπτουν λιγότερο από το 5% της επιφάνειάς της σήμερα. Και όσα παραμένουν, έχουν «γρονθοκοπηθεί»από τρία δισεκατομμύρια χρόνια γεωλογικής ιστορίας, συνεπώς η μελέτη τους εγείρει ερωτήματα κατά πόσο οι πληροφορίες που περιέχουν, είναι πραγματικά αρχαίες ή σχετίζονται με πιο πρόσφατες διαδικασίες». Όμως ένα νέας τεχνολογίας μικροσκόπιο (Quantum Diamond Microscope) που εφηύραν οι φυσικοί των πανεπιστημίων Χάρβαρντ και ΜΙΤ και το οποίο μπορεί να τραβήξει υψηλής ανάλυσης μαγνητικές εικόνες των αρχαίων πετρωμάτων, επέτρεψε στους γεωεπιστήμονες να συμπεράνουν ότι πριν 3,2 δισεκατομμύρια χρόνια ο φλοιός της Γης μετακινιόταν ήδη με ταχύτητα δυόμισι εκατοστών ετησίως, περίπου όση και οι ήπειροι σήμερα. Στην εποχή μας ο φλοιός της Γης αποτελείται από περίπου 15 πλάκες πάνω στις οποίες «κάθονται» οι ήπειροι και οι ωκεανοί. Η κίνηση των πλακών έχει καθορίσει το σημερινό σχήμα των ηπείρων, το οποίο μεταβάλλεται διαχρονικά. Μέχρι σήμερα η Γη είναι ο μόνος γνωστός πλανήτης με κίνηση τεκτονικών πλακών. Η κίνηση των τεκτονικών πλακών «ζωντάνεψε» τον πλανήτη μας, δημιουργώντας τα βουνά, σταθεροποιώντας το κλίμα και τελικά στρώνοντας το δρόμο για την ανάπτυξη ζωής. Η κατανόηση αυτής της εξέλιξης θα βοηθήσει τους πλανητικούς επιστήμονες να μελετήσουν καλύτερα άλλους κόσμους και την πιθανότητα ανεύρεσης εξωγήινης ζωής. https://www.in.gr/2020/04/23/tech/pote-arxisan-na-kinountai-oi-tektonikes-plakes-tis-gis-nea-dedomena/

Φοιτητές ελληνικών πανεπιστημίων κατασκευάζουν αυτοκίνητα φιλικά προς το περιβάλλον. Όλο και πιο δυναμικά φαίνεται πως μπαίνει στις ζωές μας αλλά και στις αυτοκινητοβιομηχανίες η ηλεκτροκίνηση. Τα αυτοκίνητα του μέλλοντος θα λειτουργούν είτε με ρεύμα- κάποια ήδη λειτουργούν- είτε με μπαταρίες είτε με υδρογόνο για καύσιμα, γεγονός που θα συμβάλει στην εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και στην προστασία του περιβάλλοντος, καθώς με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ραγδαία η εκπομπή των ρύπων. Στις εξελίξεις αυτές οι φοιτητές και οι φοιτήτριες των ελληνικών πανεπιστημίων δε μένουν αμέτοχοι, καθώς εδώ και χρόνια έχουν δημιουργήσει ομάδες που κατασκευάζουν ηλεκτροκίνητα οχήματα καταθέτοντας τις δικές τους προτάσεις για το μέλλον. Η ομάδα «Προμηθέας» του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου αποτελεί μία τέτοια περίπτωση (Prometheus Eco Racing NTUA Team). Ξεκίνησε τη λειτουργία της το 2009 και απαρτίζεται από εθελοντές προπτυχιακούς φοιτητές και μέλη ΔΕΠ του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. «Η ηλεκτροκίνηση είναι το μέλλον και είναι εδώ, μας ενθουσιάζει πάρα πολύ αυτό το κομμάτι και μας προκαλεί τη διάθεση να το εξερευνήσουμε και να το εξελίξουμε παραπάνω» λέει στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Μαργαρίτα Οικονομάκου, μέλος της ομάδας και τριτοετής φοιτήτρια του τμήματος ΗΜΜΥ του ΕΜΠ. Τελευταία δημιουργία τους είναι το όχημα «Πυρφόρος ΙΙ», με σασί από αλουμίνιο ειδικού χαμηλού βάρους, κέλυφος από υαλονήματα και σύστημα κίνησης ειδικά σχεδιασμένο από εκείνους για μέγιστη απόδοση. Πρόκειται λοιπόν για ένα μονοθέσιο όχημα τροφοδοτούμενο από φωτοβολταϊκό πλαίσιο και μπαταρίες υψηλής απόδοσης. Το αυτοκίνητο αυτό, όπως αναφέρουν, έχει τη δυνατότητα να καλύψει την απόσταση Αθήνα-Θεσσαλονίκη με κόστος μικρότερο των 0.2 ευρώ. «Με ένα τέτοιο αυτοκίνητο γλιτώνουμε την εκπομπή καυσίμων, οπότε καταφέρνουμε να παρέχουμε ένα όχημα απολύτως eco friendly από άποψη εκπομπής καυσαερίων και επιβάρυνσης του περιβάλλοντος» εξηγεί η Μαργαρίτα Οικονομάκου. Όσον αφορά το ηλεκτρικό κινητήριο σύστημα του οχήματος, αυτό δεν περιλαμβάνει εμπορικά μέρη, αλλά έχει κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου από μέλη της ομάδας τους, αξιοποιώντας τεχνογνωσία και τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί στο εργαστήριο Ηλεκτρικών Μηχανών και Ηλεκτρονικών Ισχύος της σχολής. Κατέχοντας ήδη πολλές διακρίσεις στο ενεργητικό τους σε όσους διεθνείς διαγωνισμούς έχουν συμμετάσχει, προγραμματίζουν το επόμενο διάστημα να κατασκευάσουν ένα ηλεκτροκίνητο όχημα πόλης που «θα είναι πολύ πιο οικονομικό, αποδοτικό στη χρήση και φιλικό για το χρήστη». Το δικό τους λιθαράκι σε αυτές τις προσπάθειες βάζουν και οι φοιτητές του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής με την ομάδα «Ποσειδών», που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές των τμημάτων Μηχανολόγων Μηχανικών, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Μηχανικών Αυτοματισμού και άλλων ειδικοτήτων του ιδρύματος. Μετρώντας ήδη 9 χρόνια από την ίδρυσή της, η ομάδα «Ποσειδών» αποφάσισε το 2016 να κατασκευάσει ένα νέο όχημα, με αυτοφερόμενο ανθρακονημάτινο πλαίσιο και βελτιστοποιημένη αεροδυναμική. «Το όχημά μας ονομάζεται Όρκα και είμαι η οδηγός του τα τελευταία τέσσερα χρόνια» λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η φοιτήτρια Νικολέτα Χύσκα, συμπληρώνοντας ότι κάθε χρόνο προσπαθούν να εξελίσσουν το αυτοκίνητο, ώστε να γίνεται πιο ελαφρύ και πιο γρήγορο. «Σε λίγο καιρό δε θα έχουμε καύσιμα και όλα θα λειτουργούν με μπαταρία. Η τεχνογνωσία που έχει αυτό το όχημα πάνω είναι κάτι που θα εξελιχθεί. Υπάρχει πριν από τα ηλεκτρικά πατίνια και τα ποδήλατα» εξηγεί, ενώ προσθέτει ότι οι φοιτητές συμμετέχουν εθελοντικά σε αυτήν τη δράση. Ο Λουκάς Κουτσούμπας είναι φοιτητής του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών στο Πολυτεχνείο Κρήτης και μαζί με τους συμφοιτητές του αποφάσισαν να φτιάξουν ένα διαφορετικό ηλεκτροκίνητο αυτοκίνητο, που έχει ως μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας την κυψέλη υδρογόνου και το αέριο υδρογόνου και όχι μπαταρίες. «Ο λόγος που έχει συμβεί αυτό είναι διότι οι μπαταρίες χρησιμοποιούν βαρέα μέταλλα και θέλουμε το αυτοκίνητό μας να χρησιμοποιεί φιλική προς το περιβάλλον ενέργεια, κάτι που το πετυχαίνει με την κυψέλη υδρογόνου και το αέριο υδρογόνου» αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ. H ομάδα τους ονομάζεται TUCer και η συμμετοχή σε αυτήν είναι αποκλειστικά εθελοντική. Σχεδιάζει και κατασκευάζει ηλεκτρικά οχήματα χαμηλής κατανάλωσης και μηδενικών ρύπων, που χρησιμοποιούν ως καύσιμο το υδρογόνο. Σύμφωνα με τον Λουκά Κουτσούμπα, τα αυτοκίνητα εσωτερικής καύσης (βενζίνη – πετρέλαιο) επηρεάζουν αρκετά το περιβάλλον στο οποίο ζούμε και είναι αρκετά επιβλαβή για την υγεία των ανθρώπων. «Γίνεται προσπάθεια και από τις ομάδες που δημιουργούν τα ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα αλλά και από εμάς, ώστε να υπάρχει μια φιλική μεταχείριση των αυτοκινήτων και να επιτευχθεί ένας καλύτερος τρόπος ζωής εντός και εκτός της πόλης, αλλά και ο σεβασμός προς το περιβάλλον» προσθέτει. Η Aristotle University Racing Team Electric, γνωστή και ως Aristurtle, είναι μια φοιτητική ερευνητική ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που σχεδιάζει, αναπτύσσει και κατασκευάζει ηλεκτροκίνητα αγωνιστικά μονοθέσια. Ο Παύλος Βασιλείου είναι αρχηγός της ομάδας αυτής και φοιτητής στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του ΑΠΘ. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, η ομάδα τους δημιουργήθηκε το 2013 και «η Θέτιδα», το ηλεκτρικό αγωνιστικό μονοθέσιο που έχουν κατασκευάσει, είναι το τέταρτο δημιούργημά τους. «Το 2015 η ομάδα έφτιαξε το πρώτο αυτοκίνητο και έκτοτε έχει την τάση να κατασκευάζει καινούρια μονοθέσια, με αποτέλεσμα το όραμά μας να γίνεται μεγαλύτερο και να μεταδίδεται από γενιά σε γενιά. Η ομάδα θέλει να πάει στα μονοπάτια της αυτόνομης οδήγησης» αναφέρει χαρακτηριστικά. https://www.in.gr/2020/01/25/tech/foitites-ellinikon-panepistimion-kataskeyazoun-aytokinita-filika-pros-perivallon/

Λόγω κορωνοϊού, η NASA «οδηγεί» ένα ρόβερ στον Άρη από το σπίτι. Οι περισσότεροι άνθρωποι κάνουν τηλεργασία και βιντεοδιασκέψεις από το σπίτι στην εποχή του κορονοϊού. Όμως η Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA) πέρασε σε άλλο επίπεδο, καθώς -για πρώτη φορά στη διαστημική ιστορία- η ομάδα των στελεχών της που είναι υπεύθυνοι για το ρομποτικό ρόβερ Curiosity στον 'Αρη, του δίνουν πλέον εντολές και το καθοδηγούν από την...κρεβατοκάμαρα τους, την κουζίνα τους ή από όπου αλλού στο σπίτι τους βρίσκεται ο υπολογιστής τους. Η αρχή έγινε στις 20 Μαρτίου και οι «σπιτικές» εντολές των επιστημόνων του Εργαστηρίου Αεριώθησης (JPL), το οποίο είναι υπεύθυνο για το Curiosity, εκτελούνται ήδη μια χαρά από το ρόβερ, το οποίο, μεταξύ άλλων, πήρε την εντολή να πάρει δείγματα πετρωμάτων από μια αρειανή τοποθεσία με την ονομασία «Εδιμβούργο». Στο σχεδιασμό και προγραμματισμό των επόμενων κινήσεων του ρόβερ συμμετέχουν εκατοντάδες επιστήμονες από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα ανά τον κόσμο, οι οποίοι συνεργάζονται με τα στελέχη του JPL. Κάθε επόμενο βήμα του Curiosity εμπλέκει τουλάχιστον 20 εργαζόμενους της NASA που δουλεύουν από το σπίτι τους και συνομιλούν παράλληλα μέσω διαδικτύου με πολλούς άλλους επιστήμονες, οι οποίοι συνήθως δουλεύουν επίσης κατ' οίκον. Όπως δήλωσαν τα στελέχη της NASA, αργούν λίγο περισσότερο να κάνουν τη δουλειά από το σπίτι και μπορούν να στείλουν λιγότερες εντολές στο Curiosity κάθε μέρα, πάντως το ρόβερ συνεχίζει να είναι παραγωγικό στον 'Αρη όσο και πριν ξεσπάσει η πανδημία. https://www.scoop.it/topic/physicists-and-physics/p/4117701409/2020/04/15/nasa

Η Γη είχε 372 μέρες το χρόνο πριν 70 εκατομμύρια χρόνια. Η Γη περιστρεφόταν πιο γρήγορα στο τέλος της εποχής των δεινοσαύρων πριν περίπου 70 εκατομμύρια χρόνια, από ό,τι σήμερα, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα το 24ωρο της μέρας να είναι κατά μισή περίπου ώρα μικρότερο (23,5 ώρες) και το έτος να έχει 372 αντί για 365 μέρες, καθώς ο πλανήτης πραγματοποιούσε περισσότερες περιστροφές στη διάρκεια ενός χρόνου. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας ευρωπαϊκής επιστημονικής έρευνας που βασίστηκε στη μελέτη των απολιθωμάτων ενός αρχαίου μαλάκιου της Ύστερης Κρητιδικής Περιόδου. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον γεωχημικό Νιλς ντε Βίντερ του Ελευθέρου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό παλαιοωκεανογραφίας και παλαιοκλιματολογίας «Paleoceanography & Paleoclimatology». Το αρχαίο μαλάκιο σαν αχιβάδα, που βρέθηκε στα σημερινά βουνά του Ομάν (μια περιοχή που τότε ήταν τροπικά ρηχά νερά) αναπτυσσόταν γρήγορα και κάθε μέρα πρόσθετε στο σώμα του δακτυλίους ανάπτυξης, όπως συμβαίνει με τους κορμούς των δέντρων, κάτι που επιτρέπει τη δενδροχρονολόγηση. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν λέιζερ για να μετρήσουν με ακρίβεια τους δακτυλίους αυτούς και να κάνουν νέες εκτιμήσεις για τη διάρκεια της μέρας πριν 70 εκατ. χρόνια. Επιπλέον, η ανάλυση δείχνει ότι οι θερμοκρασίες των ωκεανών εκείνης της εποχής ήσαν πολύ υψηλότερες από τις σημερινές, φθάνοντας ακόμη και τους 40 βαθμούς Κελσίου τα καλοκαίρια και ξεπερνώντας τους 30 βαθμούς το χειμώνα. Τα εν λόγω μαλάκια εξαφανίστηκαν μαζί με τους δεινόσαυρους της ξηράς μετά την πτώση μεγάλου αστεροειδούς στην περιοχή του Μεξικού πριν 66 εκατομμύρια χρόνια. Η διάρκεια του έτους δεν έχει αλλάξει στην εξέλιξη της Γης, όμως ο αριθμός των ημερών του έτους συνεχώς μικραίνει, καθώς οι μέρες μεγαλώνουν, κάτι που οφείλεται στην επιβράδυνση της περιστροφής του πλανήτη μας, καθώς η Σελήνη απομακρύνεται με ρυθμό 3,82 εκατοστών ετησίως. Όσο πιο μακριά βρίσκεται το φεγγάρι, τόσο πιο αργά κινείται η Γη γύρω από τον εαυτό της και άρα τόσο μεγαλώνει η διάρκεια μιας πλήρους περιστροφής, δηλαδή μιας μέρας. https://www.in.gr/2020/03/12/tech/gi-eixe-372-meres-xrono-prin-70-ekatommyria-xronia/

Έναν νέο μικροσκοπικό συνοδό σε τροχιά γύρω της απέκτησε η Γη. Έναν νέο μικροσκοπικό συνοδό σε τροχιά γύρω της απέκτησε η Γη. Πρόκειται για ένα προσωρινό φυσικό δορυφόρο σε μέγεθος αυτοκινήτου, ο οποίος ονομάστηκε «2020 CD3» από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση. Ο νέος μίνι-δορυφόρος διαμέτρου δύο έως 3,5 μέτρων, ο οποίος εκτιμάται ότι γυρνάει γύρω από τη Γη εδώ και περίπου τρία χρόνια, έγινε αντιληπτός αρχικά από αστρονόμους του παρατηρητηρίου Catalina Sky Survey του Πανεπιστημίου της Αριζόνα των ΗΠΑ στις 15 Φεβρουαρίου. Έκτοτε οι επιστήμονες από έξι άλλα αστεροσκοπεία σε όλο τον κόσμο τον παρακολούθησαν και επιβεβαίωσαν επίσημα ότι έχει τεθεί σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη μας, κάτι που αναμένεται να είναι προσωρινό. Η Γη κατά καιρούς έλκει με τη βαρύτητα της μικροσκοπικούς αστεροειδείς, τους οποίους μετατρέπει σε δορυφόρους της, ώσπου αυτοί κάποια στιγμή απελευθερώνονται από τα «δεσμά» τους και συνεχίζουν το ταξίδι τους. Σύμφωνα με την Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA), οποιαδήποτε στιγμή γύρω από τη Γη υπάρχει τουλάχιστον άλλος ένας φυσικός δορυφόρος πέρα από τη Σελήνη, με διάμετρο άνω του ενός μέτρου, ενώ πολλά μικρότερα σώματα επίσης γυρνούν γύρω της. Ο «2020 CD3», ο οποίος χρειάζεται περίπου 47 μέρες για μια πλήρη περιφορά γύρω από τη Γη, είναι ο δεύτερος μικρός φυσικός δορυφόρος που γίνεται αντιληπτός, μετά τον «2006 RH120″ που είχε ανακαλυφθεί το 2006 επίσης από το τηλεσκόπιο Catalina Sky και είχε «απελευθερωθεί» από τη Γη το 2007. Οι πρώτες εκτιμήσεις είναι ότι ο «2020 CD3» θα κάνει κάτι ανάλογο φέτος την άνοιξη, μάλλον τον Απρίλιο. Πρόκειται για ένα προσωρινό φυσικό δορυφόρο σε μέγεθος αυτοκινήτου, ο οποίος ονομάστηκε «2020 CD3» από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση. https://www.pronews.gr/epistimes/diastima/852007_dyo-astronomoi-apo-tis-ipa-anakalypsan-mini-feggari-poy-peristrefetai-gyro

Φύκι ηλικίας ενός δισ. ετών είναι το αρχαιότερο απολιθώματα πράσινου φυτού. Μικροσκοπικά απολιθώματα φυκιών ηλικίας περίπου ενός δισεκατομμυρίου ετών, που βρέθηκαν στην Κίνα, είναι οι αρχαιότερες στον κόσμο ενδείξεις πράσινων φυτών. Φαίνεται πως τα πράσινα φύκια υπήρχαν σε μεγάλους αριθμούς στις θάλασσες του πλανήτη πολύ προτού εμφανιστούν τα πρώτα σύγχρονα φυτά στην ξηρά πριν περίπου 450 εκατομμύρια χρόνια. Τα αποτυπώματα των φυκιών του είδους Proterocladus antiquus, που έχουν μέγεθος μόνο ενός κόκκου ρυζιού, αλλά τότε ήταν από τους μεγαλύτερους οργανισμούς στη Γη, ανακαλύφθηκαν πάνω σε βράχους κοντά στην πόλη Νταλιάν της βόρειας Κίνας. Τα πρώτα φυτά στη Γη ήταν απλοί μονοκύτταροι οργανισμοί, αλλά σταδιακά αναπτύχθηκαν πολυκύτταρα φυτά όπως το Proterocladus, το οποίο ανήκει στα λεγόμενα χλωρόφυτα μακροφύκη και είναι 200 εκατομμύρια χρόνια παλαιότερο από τα αρχαιότερα έως τώρα γνωστά πράσινα φυτά. Οι οργανισμοί αυτοί ζούσαν σε ρηχά νερά μαζί με άλλους φωτοσυνθετικούς μικροοργανισμούς (μετατρέποντας το φως του ήλιου σε οξυγόνο) και τα σχήματα τους διατηρήθηκαν στα πετρώματα μέχρι σήμερα. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον κινεζικής καταγωγής γεωεπιστήμονα και παλαιοβιολόγο Σουχάι Σιάο του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Βιρτζίνια των ΗΠΑ (Virginia Tech), έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό για θέματα οικολογίας και εξέλιξης «Nature Ecology & Evolution». «Τα νέα αυτά απολιθώματα δείχνουν ότι τα πράσινα φύκια ήταν σημαντικοί παίκτες στον ωκεανό πολύ πριν οι απόγονοί τους μετακινηθούν στην ξηρά και πάρουν τον έλεγχό της. Η μελέτη μας δείχνει ότι τα πράσινα φύκια είχαν εξελιχτεί πριν ένα δισεκατομμύριο χρόνια, κάτι που μεταθέτει κατά περίπου 200 εκατομμύρια χρόνια στο παρελθόν την πρώτη εμφάνισή τους. Αυτά τα απολιθώματα συνδέονται με τους προγόνους όλων των σύγχρονων φυτών της ξηράς που βλέπουμε σήμερα», δήλωσε ο Σιάο. Η ζωή στη Γη εξαρτάται από τα φυτά και τα φύκη για τροφή και οξυγόνο. Τα δέντρα και τα φυτά κάθε είδους στην ξηρά, όλα εξελίχθηκαν από τα πρώιμα είδη θαλάσσιων μικροσκοπικών φυκιών, που προηγήθηκαν κατά περίπου 450 εκατομμύρια χρόνια. Δεν συμφωνούν όλοι πάντως οι επιστήμονες με τη θαλάσσια προέλευση των φυτών. Ορισμένοι πιστεύουν ότι τα πρώτα πράσινα φυτά εμφανίστηκαν σε ποτάμια και λίμνες και αργότερα εισέδυσαν στις θάλασσες. Σήμερα υπάρχουν χιλιάδες είδη φυκιών, καφέ, κόκκινων και πράσινων. Το αρχαιότερο είδος φυκιού που έχει βρεθεί, είναι τα κόκκινα Rhodophyta ηλικίας 1,047 δισεκατομμυρίου ετών, ενώ το ελαφρώς νεότερο Proterocladus antiquus είναι το αρχαιότερο πράσινο φύκι. Όπως είπε ο Σιάο, μερικά σύγχρονα πράσινα φύκια (siphoncladaleans) μοιάζουν πολύ με εκείνους τους πανάρχαιους πράσινους προγόνους τους. https://www.in.gr/2020/02/25/tech/fyki-ilikias-enos-dis-eton-einai-arxaiotera-apolithomata-prasinou-fytou/

Η πρώτη βιονική μέδουσα με τις «υπερφυσικές» δυνάμεις. Eρευνητές στις ΗΠΑ δημιούργησαν την πρώτη βιονική μέδουσα, η οποία -χάρη στην προσθήκη μιας μικρής ηλεκτρονικής συσκευής- μπορεί να κολυμπήσει τρεις φορές πιο γρήγορα από ό,τι η κανονική μέδουσα. Απώτερος στόχος είναι ο μελλοντικός εφοδιασμός τέτοιων βιονικών μεδουσών με ηλεκτρονικούς αισθητήρες και μικροκάμερες, προκειμένου να λαμβάνονται πληροφορίες για την κατάσταση των ωκεανών (θερμότητα, αλατότητα, επίπεδα οξυγόνου, παρουσία μικροοργανισμών κ.α.) - αν και για όσους ταλαιπωρούνται από τις μέδουσες κοντά στις ακτές, η ιδέα ότι κάποτε θα είναι ακόμη πιο ικανές, μάλλον δεν θα τους ενθουσιάσει… Οι ερευνητές των πανεπιστημίων Caltech και Στάνφορντ της Καλιφόρνιας, με επικεφαλής τον καθηγητή του Τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών Τζον Νταμπίρι, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Science Advances», ανέπτυξαν ένα προσθετικό βοήθημα (controller) διαμέτρου δύο εκατοστών, που αποτελείται βασικά από ένα μικροεπεξεργαστή και μια μπαταρία και το οποίο προσαρτάται στη μέδουσα, επιτρέποντάς της να κολυμπά πιο αποτελεσματικά και χωρίς να κουράζεται. Οι μέδουσες χρησιμοποιούν μια παλμική κίνηση για να κινούνται στο νερό και η νέα προσθετική συσκευή χρησιμοποιεί ηλεκτρικούς παλμούς για να επιταχύνει αυτή την προώθηση, με ένα τρόπο παρόμοιο με αυτόν που ο βηματοδότης ενεργοποιεί ηλεκτρικά την δυσλειτουργική καρδιά. Οι μέδουσες συνήθως κινούνται με ταχύτητα περίπου δύο εκατοστών το δευτερόλεπτο και, με το βιονικό βοήθημα, φθάνουν έως τα έξι εκατοστά ανά δευτερόλεπτο. Το επόμενο βήμα για τους ερευνητές είναι να αναπτύξουν ένα σύστημα που όχι μόνο θα επιταχύνει τη μέδουσα, αλλά και θα την καθοδηγεί σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις (θυμίζει λίγο…ζόμπι). Σημειωτέον πάντως ότι οι μέδουσες, που υπάρχουν στη Γη για περισσότερα από 500 εκατομμύρια χρόνια, δεν διαθέτουν εγκέφαλο, κεντρικό σύστημα ή υποδοχείς πόνου. https://www.scoop.it/topic/physicists-and-physics/p/4114813199/2020/02/02/-

Πως τα σκουπίδια μπορούν να γίνουν γραφένιο. Τα χαλασμένα φαγητά, οι πλαστικές συσκευασίες, τα παλιά λάστιχα αυτοκινήτου και πολλά άλλα υλικά που πετιούνται στα σκουπίδια, μπορούν πλέον να μετατραπούν στο «θαυματουργό» υλικό γραφένιο, χάρη σε μια καινοτόμα τεχνολογία που ανέπτυξαν ερευνητές στις ΗΠΑ. Οι χημικοί μηχανικοί του Πανεπιστημίου Ράις του Τέξας, με επικεφαλής τον Τζέιμς Τουρ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», βρήκαν ένα τρόπο να μετατρέπουν σε γραφένιο όλα τα άχρηστα υλικά που περιέχουν άνθρακα, ουσιαστικά επιταχύνοντας την αντίστοιχη αργή φυσική διαδικασία μέσω της οποίας σχηματίζεται άνθρακας (γραφίτης) στα βάθη της Γης. Η τεχνική είναι σχετικά απλή και φθηνή, ενώ θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για να μειωθεί το «αποτύπωμα» του άνθρακα στο περιβάλλον. H μετατροπή απαιτεί τα σκουπίδια να υφίστανται επεξεργασία με παλμούς λέιζερ υψηλής ενέργειας, σε υψηλές θερμοκρασίες περίπου 2.600 βαθμών Κελσίου. «Ο κόσμος πετάει το 30% έως 40% των τροφίμων επειδή χαλάνε, ενώ και τα πλαστικά αποτελούν αιτία παγκόσμιας ανησυχίας. Δείξαμε ότι οποιοδήποτε στερεό υλικό με βάση τον άνθρακα μπορεί να μετατραπεί σε γραφένιο», δήλωσε ο Τουρ. «Ουσιαστικά παγιδεύουμε αέρια του θερμοκηπίου, όπως το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο, που τα σκουπίδια θα είχαν αποβάλει στις χωματερές, και τα μετατρέπουμε σε γραφένιο. Μπορούμε μετά π.χ. να προσθέσουμε αυτό το γραφένιο σε μπετόν, μειώνοντας έτσι την ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που εκπέμπεται κατά την παραγωγή του μπετόν», πρόσθεσε. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αρκεί μια προσθήκη μόνο κατά 0,1% του γραφένιου στο τσιμέντο που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία μπετόν, προκειμένου να μειωθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τελευταίου κατά το ένα τρίτο. Η παραγωγή τσιμέντου εκτιμάται ότι ευθύνεται για περίπου το 8% των ανθρωπογενών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κάθε χρόνο. Πρόσφατα Ιταλοί ερευνητές, σύμφωνα με το «Science», ανακάλυψαν ότι η προσθήκη γραφένιου στην άσφαλτο αυξάνει δραστικά την ανθεκτικότητα της και υπερδιπλασιάζει τη διάρκεια ζωής της. Το 2019 η ιταλική εταιρεία Iterchimica ασφαλτόστρωσε δοκιμαστικά ένα δρόμο 250 μέτρων στο Μιλάνο με άσφαλτο αναμιγμένο με γραφένιο. Το γραφένιο, που ανακαλύφθηκε το 2004 και χάρισε το Νόμπελ στους δημιουργούς του, είναι ένα ανθεκτικό και άκρως αγώγιμο υλικό που αποτελείται από δισδιάστατα φύλλα ατόμων άνθρακα, τα οποία σχηματίζουν ένα εξαγωνικό πλέγμα. Το υψηλό κόστος παραγωγής του (67.000 έως 200.000 δολάρια ο τόνος) έχει όμως εμποδίσει έως τώρα την ευρεία χρήση για βιομηχανικές εφαρμογές του, όπως η ανάμιξη του στα οικοδομικά υλικά, στα πλαστικά, στα μέταλλα κ.α. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι θα κάνουν στο μέλλον την τεχνική τους ακόμη πιο οικονομική και φιλική στο περιβάλλον. Ήδη δημιούργησαν την εταιρεία Universal Matter για να αξιοποιήσουν εμπορικά την τεχνολογία τους. https://physicsgg.me/2020/01/29/%cf%80%cf%89%cf%82-%cf%84%ce%b1-%cf%83%ce%ba%ce%bf%cf%85%cf%80%ce%af%ce%b4%ce%b9%ce%b1-%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%81%ce%bf%cf%8d%ce%bd-%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%af%ce%bd%ce%bf%cf%85%ce%bd-%ce%b3%cf%81%ce%b1/

Στην Αυστραλία ο αρχαιότερος κρατήρας αστεροειδούς στη Γη - χρονολογείται προ 2,23 δισ. ετών. Ένας κρατήρας διαμέτρου 70 χιλιομέτρων που βρίσκεται στη δυτική Αυστραλία, είναι πιθανότατα ο αρχαιότερος που έχει διατηρηθεί στη Γη μετά την πτώση μεγάλου αστεροειδούς. Οι επιστήμονες από τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και τη Βρετανία, με επικεφαλής τον δρα Τίμονς Έρικσον του Διαστημικού Κέντρου Τζόνσον της NASA στο Τέξας, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Nature Communications", ανέλυσαν ισότοπα από πετρώματα από το εσωτερικό του κρατήρα Γιαραμπούμπα και εκτίμησαν ότι αυτός δημιουργήθηκε πριν από 2,229 δισεκατομμύρια χρόνια (με περιθώριο σφάλματος συν/πλην πέντε εκατομμύρια χρόνια). Η επιφάνεια της Γης συνεχώς μεταβάλλεται λόγω της τεκτονικής δραστηριότητας του υπεδάφους της και της διάβρωσης από τις δυνάμεις της φύσης, με συνέπεια να είναι δύσκολο να εντοπισθούν αρχαίοι κρατήρες πρόσκρουσης στον πλανήτη μας. Στο παρελθόν έχουν βρεθεί σε Αυστραλία και Αφρική υλικά εκτίναξης μετά από πρόσκρουση αρχαιότερη των δύο δισεκατομμυρίων ετών, όμως δεν έχουν βρεθεί οι αντίστοιχοι κρατήρες. Ο κρατήρας Γιαραμπούμπα ήταν γνωστός, αλλά έως τώρα δεν είχε γίνει ακριβής χρονολόγηση του. Η ηλικία του, που προκύπτει από τη νέα έρευνα, τον καθιστά τον αρχαιότερο γνωστό κρατήρα στη Γη, κατά περίπου 200 εκατομμύρια χρόνια παλαιότερο από τον επόμενο αρχαίο κρατήρα. Επειδή εκείνη την εποχή εκτιμάται ότι ο πλανήτης μας ήταν καλυμμένος από πάγους (ήταν η περίοδος της λεγόμενης «Γης-Χιονόμπαλας»), οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η πρόσκρουση θα απελευθέρωσε στην ατμόσφαιρα 87 έως 5.000 τρισεκατομμύρια κιλά υδρατμών, κάτι που πιθανότατα θα άλλαξε το κλίμα της Γης. Παραμένει το ερώτημα κατά πόσο άλλοι τόσο παλαιοί κρατήρες είναι ακόμη δυνατό να βρεθούν πάνω στη Γη ή έχουν πια ανεπιστρεπτί θαφτεί ή καταστραφεί. https://www.kathimerini.gr/1061230/gallery/epikairothta/episthmh/sthn-aystralia-o-arxaioteros-krathras-asteroeidoys-sth-gh---xronologeitai-pro-223-dis-etwn

H προέλευση πολύπλοκων μορφών ζωής στη Γη μέσα από ένα παράξενο μικρόβιο. Ένα περίεργο μικρόβιο που ανακαλύφθηκε στον πυθμένα του Ειρηνικού Ωκεανού ίσως βοηθήσει να δοθεί εξήγηση όσον αφορά στην προέλευση της πολύπλοκης ζωής στον πλανήτη και να λύσει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της βιολογίας, ανέφεραν επιστήμονες την Τετάρτη, όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα των New York Times. Δύο δισεκατομμύρια χρόνια πριν, απλά κύτταρα έφεραν εμφάνιση πολύ πιο πολύπλοκων κυττάρων- και βιολόγοι καταβάλλουν εδώ και δεκαετίες προσπάθειες να διαπιστώσουν πώς συνέβη αυτό. Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και πολύ καιρό ότι στον δρόμο της εξέλιξης πρέπει να υπήρξαν προκάτοχοι, αλλά, φαίνεται από απολιθώματα, πολύπλοκα κύτταρα εμφανίστηκαν από το πουθενά. Το νέο αυτό είδος, ονόματι Prometheoarchaeum, φαίνεται να αποτελεί μια μεταβατική μορφή, βοηθώντας να εξηγηθεί η προέλευση όλων των ζώων, φυτών, μυκήτων και – φυσικά- ανθρώπων. Η σχετική έρευνα παρουσιάστηκε στο Nature. Τα κύτταρά μας είναι γεμάτα με «δοχεία»: Αποθηκεύουν DNA στον πυρήνα, για παράδειγμα, και παράγουν καύσιμο στα μιτοχόνδρια. Επίσης, καταστρέφουν παλιές πρωτεΐνες μέσα σε μικροσκοπικές «μηχανές», τα λυσοσώματα. Τα κύτταρά μας επίσης φτιάχνουν έναν «σκελετό» τον οποίο μπορούν να τροποποιούν, κάτι που τους επιτρέπει να αλλάζουν το σχήμα τους και να μετακινούνται πάνω σε επιφάνειες. Τα είδη που μοιράζονται αυτά τα πολύπλοκα κύτταρα είναι γνωστά ως ευκαρυώτες, και κατάγονται όλα από έναν κοινό πρόγονο, που έζησε περίπου δύο δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Πριν, στον κόσμο υπήρχαν μόνο βακτήρια και μικροί, απλοί οργανισμοί γνωστοί ως αρχαία. Τα βακτήρια και τα αρχαία δεν έχουν πυρήνες, λυσοσώματα, μιτοχόνδρια ή σκελετούς. Οι εξελιτικοί βιολόγοι αναρωτιούνταν για πολύ καιρό σχετικά με το πώς μπορεί να προέκυψαν ευκαρυώτες από τόσο απλούς προκατόχους. Κάποια στιγμή διαπιστώθηκε πως τα μιτοχόνδρια στο μακρινό παρελθόν ήταν βακτήρια που ζούσαν ελεύθερα, και με κάποιον τρόπο τραβήχτηκαν μέσα σε άλλα κύτταρα. Το 2015 ο Θιτς Ετέμα του Πανεπιστημίου της Ουψάλα στη Σουηδία και συνάδελφοί του ανακάλυψαν τμήματα DNA σε ιζήματα από τον Αρκτικό Ωκεανό. Τα τμήματα αυτά περιείχαν γονίδια από ένα είδος αρχαίων που φαινόταν να συνδέεται με τους ευκαρυώτες. Ο Ετέμα και οι συνάδελφοί του τα ονόμασαν αρχαία Ασγκάρντ (από την Ασγκάρντ, κατοικία των θεών της σκανδιναβικής μυθολογίας). DNA από αυτά τα μικρόβια βρέθηκε σε έναν ποταμό στη Βόρεια Καρολίνα, σε θερμές πηγές στη Νέα Ζηλανδία και σε άλλα σημεία του κόσμου. Τα αρχαία Ασγκάρντ βασίζονται σε έναν αριθμό γονιδίων που προηγουμένως είχαν βρεθεί μόνο σε ευκαρυώτες- και φάνταζε δυνατόν αυτά τα μικρόβια να χρησιμοποιούσαν αυτά τα γονίδια για τους ίδιους σκοπούς, ή για κάτι άλλο. Ο Μασάρου Νόμπου, μικροβιολόγος στο Εθνικό Ινστιτούτο Προηγμένων Βιομηχανικών Επιστημών και Τεχνολογίας στην Τσουκούμπα της Ισπανίας και συνάδελφοί του καλλιέργησαν αυτούς τους οργανισμούς σε ένα εργαστήριο, σε μια προσπάθεια που κράτησε πάνω από μια δεκαετία. Τα μικρόβια, που έχουν προσαρμοστεί στη ζωή στον κρύο πυθμένα του ωκεανού, βιώνουν τη ζωή σε «slow motion»: Το Prometheoarchaeum μπορεί να χρειαστεί μέχρι και 25 ημέρες για να χωριστεί στα δύο. Το εγχείρημα άρχισε το 2006, όταν επιστήμονες έβγαλαν ιζήματα από τον πυθμένα του Ειρηνικού Ωκεανού. Αρχικά ήλπιζαν να απομονώσουν μικρόβια που τρέφονται με μεθάνιο. Στο εργαστήριο προσομοίωσαν τις συνθήκες του πυμένα, βάζοντας ίζημα σε θάλαμο χωρίς οξυγόνο. Στη συνέχεια έβαλαν μέσα μεθάνιο και αφαίρεσαν αέρια που θα μπορούσαν να σκοτώσουν τα μικρόβια. Η λάσπη περιείχε πολλά είδη μικροβίων, ωστόσο μέχρι το 2015 οι επιστήμονες είχαν απομονώσει ένα ενδιαφέρον νέο είδος αρχαίων. Η ανακοίνωση του Ετέμα και των συναδέλφων του περί ανακάλυψης DNA αρχαίων Ασγκάρντ προκάλεσε έκπληξη στους Ιάπωνες: Το νέο τους, ζωντανό μικρόβιο ανήκε σε αυτή την ομάδα. Ακολούθησαν έρευνες για την καλύτερη κατανόηση του νέου είδους και τη σύνδεσή του με την εξέλιξη των ευκαρυωτών. Το μικρόβιο ονομάστηκε Prometheoarchaeum syntrophicum προς τιμήν του Προμηθέα- του τιτάνα της ελληνικής μυθολογίας που έδωσε στους ανθρώπους τη φωτιά, αφού πρώτα τους έπλασε από πηλό. Το Prometheoarchaeum αποδείχτηκε πως είχε περίεργα χαρακτηριστικά: Αρχίζει ως μικροσκοπική σφαίρα, αλλά με το πέρασμα των μηνών απλώνει πλοκάμια και απελευθερώνει έναν «στολίσκο» καλυμμένων με μεμβράνη φυσαλίδων. Επίσης, στο εσωτερικό δεν υπήρχε δομή- μόνο DNA και πρωτεΐνες. Η ανακάλυψη αυτή υποδεικνύει πως οι πρωτεΐνες τις οποίες οι ευκαρυώτες χρησιμοποίησαν για τη δημιουργία πολύπλοκων κυττάρων άρχισαν κάνοντας άλλα πράγματα, και ανέλαβαν αργότερα άλλες δουλειές. Πλέον ο Νόμπου και οι συνάδελφοί του ψάχνουν να βρουν ποιες ήταν αυτές. Πριν την ανακάλυψη του Prometheoarchaeum, κάποιοι ερευνητές είχαν τη θεωρία πως οι πρόγονοι των ευκαρυωτών ζούσαν ως θηρευτές, καταβροχθίζοντας μικρότερα μικρόβια. Ωστόσο το Prometheoarchaeum δεν μοιάζει με κάτι τέτοιο: Το μικρόβιο έχει βρεθεί προσκολλημένο στις πλευρές βακτηρίων ή άλλων αρχαίων, και, αντί να κυνηγά θηράματα, φαίνεται να ζει καταναλώνοντας τμήματα πρωτεϊνών στο περιβάλλον του. Οι «σύντροφοί» του ζουν από τα απόβλητά του, και με τη σειρά τους του παρέχουν βιταμίνες και άλλες απαραίτητες ουσίες. Καθώς ο Νόμπου και η ομάδα του συνεχίζουν τη μελέτη του, αναζητούν και «συγγενείς» του στον πυθμένα του ωκεανού. «Ελπίζουμε πως αυτό θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τους εαυτούς μας καλύτερα» είπε ο Νόμπου. https://physicsgg.me/2020/01/20/h-%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%ad%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%83%ce%b7-%cf%80%ce%bf%ce%bb%cf%8d%cf%80%ce%bb%ce%bf%ce%ba%cf%89%ce%bd-%ce%bc%ce%bf%cf%81%cf%86%cf%8e%ce%bd-%ce%b6%cf%89%ce%ae%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7/