Δροσος Γεωργιος

Ελληνικές επιχειρήσεις προμηθεύουν το CERN από στυλό μέχρι εξειδικευμένα υλικά. Ένα βήμα πιο κοντά στις προμήθειες του CERN βρίσκονται οι ελληνικές επιχειρήσεις, μετά και την πρόσφατη οργανωμένη αποστολή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Τεχνόπολης Θεσσαλονίκης στην έδρα του ευρωπαϊκού οργανισμού πυρηνικών ερευνών στη Γενεύη - ήδη περίπου 50 ελληνικές επιχειρήσεις, οι περισσότερες από την Κεντρική Μακεδονία, έχουν ενταχθεί στη λίστα των προμηθευτών του CERN. Πρόκειται για εταιρείες που είτε εκπροσωπήθηκαν στις δύο αποστολές που διοργάνωσε η Περιφέρεια είτε είχαν επιχειρήσει, μέσω πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, κάποια επικοινωνία με τον ερευνητικό οργανισμό. Τρία εκατομμύρια ευρώ το ύψος των προμηθειών του CERN σε ελληνικές εταιρείες το 2018 Σύμφωνα με τον σύνδεσμο επικοινωνίας των ελληνικών εταιρειών με το CERN, αναπληρωτή καθηγητή στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Νικόλαο Μάνθο, το ύψος των προμηθειών του CERN σε ελληνικές εταιρείες για το 2018 διαμορφώθηκε σε περίπου τρία εκατομμύρια ευρώ. «Στις διαδικασίες αυτές συμμετείχαν περίπου 20 εταιρείες, οι μεγαλύτερες εκ των οποίων υπέγραψαν συμβόλαια για ποσά της τάξης των 500.000 ή 700.000 ευρώ. Η 15η στη σειρά εταιρεία σύναψε, για παράδειγμα, συμβόλαιο ύψους 40.000 ευρώ, ενώ υπάρχουν και μικρότερου ύψους συμβόλαια» τονίζει ο κ. Μάνθος στο ΑΠΕ - ΜΠΕ. Τόσο ο ίδιος, όσο και οι υπηρεσίες της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, διαβεβαιώνουν για το ενδιαφέρον που υπάρχει από την πλευρά του ερευνητικού οργανισμού για την υποστήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων, δεδομένου ότι και η Ελλάδα ως χώρα χρηματοδοτεί τις ερευνητικές δραστηριότητες του CΕRN, ενώ στόχος του ερευνητικού προγράμματος είναι να επιστρέφει οφέλη στις χώρες - μέλη του. Από στυλό μέχρι μικροτσίπ Η διαδικασία των προμηθειών, ωστόσο, δεν αφορά μόνο εξειδικευμένα υλικά που χρησιμοποιούνται στα πειράματα του CERN. Όπως έχει δηλώσει ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας, οι ελληνικές επιχειρήσεις από την Περιφέρεια θα μπορούν να προμηθεύουν το CΕRN με διάφορα είδη, από στυλό και δομικά υλικά μέχρι γραφική ύλη και μικροτσίπ. Κάτι τέτοιο είναι εφικτό καθώς τα συστήματα και οι υποδομές του μεγαλύτερου επιστημονικού πειράματος του κόσμου στην Ελβετία, βρίσκονται σε φάση αναβάθμισης. Για παράδειγμα, προσκλήσεις υποβολής προσφορών που δημοσιεύτηκαν το 2018 και μέχρι στιγμής το 2019 αφορούσαν σκληρούς δίσκους, μονάδες ηλεκτρονικών υπολογιστών, βιβλιοθήκες μαγνητικών ταινιών, οπτικούς ανιχνευτές, αισθητήρες θερμοκρασίας, ενισχυτές, τροφοδοτικά ρεύματος, ηλεκτρικό εξοπλισμό, servers, μνήμες, αισθητήρες σιλικόνης, δοχεία, βιομηχανικές καλωδιώσεις, δομικά υλικά, βίδες, μετασχηματιστές, υγρό άζωτο, κρυσταλλικά από ανοξείδωτο χάλυβα, μονάδες αερισμού, θέρμανσης και κλιματισμού, συστήματα ψύξης κ.α. Πρόσκληση για προσφορές υπήρξε επίσης και για μια σειρά άλλων ειδών και υπηρεσιών όπως μηχανοκίνητες πόρτες, υπηρεσίες πολιτικού μηχανικού, έρευνες αγοράς ή υπηρεσίες κατεδάφισης. Οδηγίες βήμα - βήμα για την εγγραφή εταιρειών στη λίστα των προμηθευτών του Cern Τις οδηγίες που δίνει σε κάθε ενδιαφερόμενο ο σύνδεσμος επικοινωνίας των ελληνικών εταιρειών με το CERN, αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Νικόλαος Μάνθος, παρουσιάζει ο ίδιος στο ΑΠΕ - ΜΠΕ. Πιο συγκεκριμένα, στην ιστοσελίδα του οργανισμού https://procurement.cern μια εταιρεία μπορεί να εγγραφεί στη λίστα των προμηθευτών του CERN, αλλά και να εισάγει πληροφορίες για τη δραστηριότητά της καθώς και στοιχεία επικοινωνίας. «Στη συγκεκριμένη επιλογή ζητούνται οι κωδικοί των προϊόντων ή των υπηρεσιών που παράγει ή προσφέρει μια εταιρεία και είναι αρκετά εύκολο να τους γράψει κάποιος στη σχετική φόρμα. Με αυτό τον τρόπο, όταν γίνεται έρευνα αγοράς από το CERN, κατευθείαν, μέσω των κωδικών, επιλέγονται οι εταιρείες που τους έχουν καταχωρήσει και έτσι ενημερώνονται ότι υπάρχει κάτι που είναι προς προκήρυξη» αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Μάνθος. Το δεύτερο βήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να παρακολουθεί κάθε ενδιαφερόμενος τις μελλοντικές προκηρύξεις του CERN μέσω της ιστοσελίδας https://found.cern. Αυτό είναι χρήσιμο καθώς όταν έρθει το μήνυμα από την υπηρεσία αγορών του CERN για την κατάθεση μιας προσφοράς, το χρονικό περιθώριο για μια τέτοια ενέργεια μπορεί να είναι σύντομο, ενδεχομένως δέκα με δεκαπέντε μέρες. Συνεπώς, εφόσον κάποιος γνωρίζει από την αρχή ότι πρόκειται να δημοσιευτεί μια προκήρυξη που τον αφορά, θα έχει περισσότερο χρόνο να προετοιμάσει την προσφορά του και τα στοιχεία που θα στείλει στον ερευνητικό οργανισμό, όταν αυτά του ζητηθούν. Εκτός από τα δύο βήματα για την εγγραφή εταιρειών στη λίστα των προμηθευτών του CERN και τις μελλοντικές του προκηρύξεις, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν για όλες τις διαδικασίες που ακολουθούνται στις προμήθειες. Στον σύνδεσμο https://procurement.web.cern.ch/ περιγράφονται, μεταξύ άλλων, ο χρόνος που απαιτείται για κάθε διαδικασία, τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι ενδιαφερόμενοι, ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η έρευνα αγοράς, η πρόσκληση προς τους ενδιαφερόμενους, τα τεχνικά έγγραφα που καλούνται να καταθέσουν οι εταιρείες καθώς και τα ερωτηματολόγια που πρέπει να συμπληρώσουν, ο τρόπος επικοινωνίας με τους υποψήφιους προμηθευτές, συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις, τεχνικές και οικονομικές διευκρινίσεις και άλλες λεπτομέρειες. Υπάρχουν επίσης διαθέσιμα όλα τα στοιχεία επικοινωνίας με τους εκπροσώπους τους CERN στην έδρα του τη Γενεύη, τηλεφωνικά και ηλεκτρονικά καθώς και στοιχεία επικοινωνίας με τους συνδέσμους του σε κάθε χώρα. Σε κάθε περίπτωση, οι διαδικασίες που ακολουθεί το CERN προβλέπουν την απευθείας προμήθεια υλικών μέχρι το ποσό των 10.000 ευρώ. Για προμήθειες μέχρι 40.000 ευρώ ο οργανισμός έχει τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε προμηθευτές που γνωρίζει ή είχε συνεργασία μαζί τους στο παρελθόν ώστε να ζητήσει προσφορές. Για ποσά άνω των 40.000 ευρώ διενεργείται ανοιχτός διαγωνισμός στον οποίο μπορεί οποιοσδήποτε να προσέλθει και να καταθέσει προσφορές. Για προμήθειες άνω των 500.000 ευρώ οι διαδικασίες είναι αρκετά πιο πολύπλοκες. «Σε ορισμένες περιπτώσεις οι υπηρεσίες του CERN αναλαμβάνουν να ελέγξουν αν κάποιες εταιρείες είναι αξιόπιστες. Έτσι, υπάλληλοι του Τμήματος Προμηθειών του Οργανισμού επισκέπτονται την έδρα των εταιρειών που επιδιώκουν να αναλάβουν κάποια προμήθεια, προκειμένου να ενημερωθούν από κοντά για την ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων και των παρεχόμενων υπηρεσιών τους» υπογραμμίζει ο κ. Μάνθος. http://www.kathimerini.gr/1009151/article/oikonomia/epixeirhseis/ellhnikes-epixeirhseis-promh8eyoyn-to-cern-apo-stylo-mexri-e3eidikeymena-ylika

Η γέννηση μιας μηχανής στο CERN Το CERN, το ευρωπαϊκό εργαστήριο φυσικής υψηλών ενεργειών στη Γενεύη, αυτή την εποχή διανύει μια ενδιαφέρουσα περίοδο. Ξεκίνησε η διαδικασία για την επικαιροποίηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής στον τομέα των υψηλών ενεργειών, μια διαδικασία που θα ολοκληρωθεί το 2020. (Ο τομέας υψηλών ενεργειών είναι τομέας της Φυσικής που ασχολείται με την κατανόηση του μικρόκοσμου και ως εκ τούτου της φύσης, με κύρια εργαλεία μεγάλους ερευνητικούς επιταχυντές. Επιταχυντές είναι επιστημονικές μηχανές που χρησιμοποιούν ένα τέχνασμα –τη μετατροπή ενέργειας σε μάζα– για να εξαναγκάσουν τη φύση να κάνει τη δουλειά της, ενώ είμαστε έτοιμοι να την παρατηρήσουμε.) Η διαδικασία της επικαιροποίησης γίνεται κάθε πέντε χρόνια και καθορίζει τη μεσοπρόθεσμη στρατηγική της Ευρώπης στον τομέα του big science (επιστήμη μεγάλων υποδομών) στη σωματιδιακή φυσική. Το μέλλον του CERN, που σήμερα είναι ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης στον τομέα, διακυβεύεται σε σημαντικό βαθμό από αυτή τη διαδικασία – αν θα παραμείνει δηλαδή στην κορυφή ή αν σιγά σιγά άλλα εργαστήρια, ίσως από την Ασία, θα πάρουν το στέμμα. Ενας από τους μελλοντικούς επιταχυντές για τους οποίους θα κληθεί η επιτροπή Ευρωπαϊκής Στρατηγικής να εκφέρει γνώμη είναι μια μηχανή με ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου, μια και ήμουν εκεί από τα πρώτα της βήματα. Οι ημέρες πριν από τη 13η Δεκεμβρίου του 2011 ήταν κάθε άλλο παρά βαρετές στην ιστορία του CERN: μόλις είχαμε μάθει πως στις 13 του μηνός θα γινόταν μια απρογραμμάτιστη ομιλία στο κύριο αμφιθέατρο όπου θα ανακοινωνόταν η πολύ ισχυρή ένδειξη ότι το σωματίδιο Higgs, που είχε ξεφύγει ανίχνευσης για 48 ολόκληρα χρόνια, είχε επιτέλους απομονωθεί. Η τελευταία φορά που κάτι παρόμοιο συνέβη, η ανακάλυψη ενός σωματιδίου που με αξιώσεις μπορούσε να διεκδικήσει το βραβείο Νομπέλ, ήταν το 1983. Το ενδιαφέρον όμως δεν ήταν σε αυτή την εξέλιξη, λίγο πολύ αναμενόμενη, αλλά στη μάζα αυτού του καινούργιου σωματιδίου: είχε την ιδιαίτερα χαμηλή τιμή των 125GeV (γίγα-ηλεκτρονιοβόλτ, μονάδα μέτρησης μάζας). Οι μονάδες δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία, σημασία έχει πως από όλο το εύρος των αναμενόμενων μαζών γι’ αυτό το σωματίδιο η φύση είχε διαλέξει μια ιδιαίτερα χαμηλή τιμή. Μία από εκείνες τις ημέρες ήπια καφέ στην καφετέρια του CERN με δύο ανθρώπους που θα άλλαζαν την καριέρα μου σε μεγάλο βαθμό, και ίσως την ιστορία της επιστήμης: με τον καθηγητή του πανεπιστημίου της Γενεύης Αλεν Μπλοντέλ, επιστήμονα που γνώριζα από προηγούμενα πειράματα που είχαμε συμμετάσχει μαζί τη δεκαετία του ’90, και τον Φρανκ Ζίμερμαν, έναν εξαίρετο επιστήμονα επιταχυντών με τον οποίο θα γνωριζόμασταν πολύ στενά τα επόμενα χρόνια. Συζητήσαμε, λοιπόν, με τους συναδέλφους πως η μάζα του σωματιδίου Higgs είναι τόσο χαμηλή, που η επικρατούσα άποψη της περιόδου εκείνης, ότι ένα μελλοντικό εργοστάσιο παραγωγής σωματιδίων Higgs θα έπρεπε αναγκαστικά να είναι ένας γραμμικός επιταχυντής ηλεκτρονίων, δεν ήταν σωστή. (Σε γενικές γραμμές, ένας γραμμικός επιταχυντής υπερτερεί ενός κυκλικού στις υψηλές ενέργειες, ενώ για χαμηλές ενέργειες –κοντά στη μάζα που μετρήθηκε για το σωματίδιο Higgs– ένας κυκλικός επιταχυντής είναι πιο αποτελεσματικός.) Τους προέτρεψα, λοιπόν, να δημοσιεύσουμε μια μελέτη με αυτή ακριβώς τη ρηξικέλευθη ιδέα όσο το δυνατόν πιο γρήγορα, και υποσχέθηκα να βοηθήσω στην ανάλυση και προώθηση της ιδέας. Η μελέτη αυτή κυκλοφόρησε άτυπα στις 12 Δεκεμβρίου, πάνω στην ώρα για τη μεγάλη ανακοίνωση στις 13 του μηνός, και για πρώτη φορά δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2012 σε ένα συνέδριο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Την υπογράφουμε τέσσερις συνάδελφοι. Το επόμενο βήμα ήταν η στρατολόγηση συνεργατών που θα πίστευαν και θα βοηθούσαν στο εγχείρημα. Πλησίασα τον Τζον Ελις, πεπειραμένο θεωρητικό φυσικό με εξαιρετικό κύρος στον τομέα μας (και παρεμπιπτόντως αυτόν που πρότεινε, μαζί με τον Ελληνα Δημήτρη Νανόπουλο, τον βέλτιστο τρόπο δημιουργίας και ως εκ τούτου ανίχνευσης του σωματιδίου). Ηταν ενθουσιώδης και εντάχθηκε στην ομάδα αμέσως. Οι επάνω όροφοι Η στρατολόγηση συνεχίστηκε και πολύ σύντομα μας κάλεσαν στον πέμπτο όροφο του κεντρικού κτιρίου του CERN, στο γραφείο του διευθυντού ερευνών. Η ιδέα μας είχε ήδη προκαλέσει πονοκεφάλους στους επάνω ορόφους: Εδινε μεν τη δυνατότητα ενός λαμπρού μέλλοντος για το CERN, αλλά οι λεπτές γεωπολιτικές ισορροπίες (ναι, ακόμα και στον τομέα της επιστήμης) δημιουργούσαν προβλήματα. Ο διευθυντής ερευνών, ο Ιταλός Σέρτζιο Μπερτολούτσι, ήταν πολύ ευγενικός, αλλά μας ανέφερε πέντε τεχνικούς λόγους γιατί η πρότασή μας δεν θα μπορούσε ποτέ να υλοποιηθεί. Η ομορφιά της επιστημονικής μεθόδου είναι πως μπορείς πολύ γρήγορα να αποδείξεις ποιος έχει δίκιο σε κάποιο τεχνικό ζήτημα, και το εγχείρημά μας βγήκε από τη διαδικασία πιο δυνατό από ποτέ, αφού αποδείξαμε πως, τουλάχιστον στο χαρτί, ένας τέτοιος επιταχυντής, αν και πολύ φιλόδοξος, όντως θα λειτουργούσε. Η πρώτη σοβαρή κρίση ήρθε λίγους μήνες μετά την πρώτη δημοσίευση της ιδέας. Ο Ρώσος επιστήμονας Βάλερι Τελνόφ δημοσίευσε τους υπολογισμούς του πως, σύμφωνα με τις παραμέτρους που είχαμε επιλέξει, η ζωή της δέσμης μας, του μέσου χρόνου δηλαδή που τα ηλεκτρόνια θα παρέμεναν στον επιταχυντή, θα ήταν μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου. Η ζωή της δέσμης, ακόμα και σε έναν μοντέρνο επιταχυντή σαν και αυτόν που σχεδιάζαμε, πρέπει να είναι εύλογη (αρκετά λεπτά της ώρας) για μια εύρυθμη λειτουργία. Ενα δίμηνο σκληρής δουλειάς τελικά ήταν αρκετό για να βρούμε μια νησίδα στον ωκεανό των παραμέτρων που θα απέφευγε το πρόβλημα. Η μηχανή που προτείναμε (προτιμήσαμε τα ηλεκτρόνια, λόγω χαμηλότερου κόστους και υψηλότερης απόδοσης σε σχέση με πρωτόνια για τη φυσική που μας ενδιέφερε, τη μελέτη των ιδιοτήτων του τελευταίως ανακαλυφθέντος σωματιδίου Higgs – εξάλλου, μηχανή ηλεκτρονίων μπορεί αργότερα να αναβαθμιστεί σε μηχανή πρωτονίων, όπως ήδη κάναμε στο CERN τη δεκαετία του 1990-2000) ερχόταν σε τρία μεγέθη: 27 χιλιόμετρα (όσο είναι το υπάρχον τούνελ του LHC στο CERN), 50 χιλιόμετρα και 80 χιλιόμετρα. Η ιδέα του μεγαλύτερου Στη Διεύθυνση άρεσε περισσότερο η ιδέα του μεγαλύτερου επιταχυντή (ο μικρός θα αντιμετώπιζε προβλήματα συμβίωσης για τον τωρινό επιταχυντή, μία και μόνο μηχανή μπορεί να εγκατασταθεί στο υπάρχον τούνελ ανά πάσα στιγμή). Η γεωλογική εξέταση έδειξε πως ένας επιταχυντής 80 χιλιομέτρων δεν χωράει στην περιοχή γύρω από τη Γενεύη (υπάρχουν περιορισμοί λόγω γειτονικών βουνών), ενώ ένας επιταχυντής 100 χιλιομέτρων δεν έχει πρόβλημα. Ετσι καταλήξαμε στον μαγικό αριθμό 100 για το μέγεθος του επιταχυντή. Οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Στα επόμενα πέντε χρόνια δούλεψα σχεδόν αποκλειστικά στο θέμα. Από τρεις γίναμε τόσοι που δεν μπορούσαμε πλέον να αγνοηθούμε. Εδωσα την πρώτη ομιλία παγκοσμίως, νομίζω, για το θέμα σε ένα συνέδριο Φυσικής στην Ελλάδα, στα Ιωάννινα, τον Απρίλιο του 2012. (Αν ρωτάτε για την απήχηση της ομιλίας: Οι συνάδελφοι ήταν πλήρως απασχολημένοι με τον υπάρχοντα επιταχυντή και δεν κατάφερα να εξασφαλίσω ελληνικές συμμετοχές στο εγχείρημα – ήταν εξάλλου πολύ νωρίς). Το εγχείρημά μας έγινε πλέον επίσημη μελέτη του Οργανισμού και ζητήθηκε από την ομάδα (που πλέον έχει μεγαλώσει στα 300 άτομα) να συντάξει μια εννοιολογική έκθεση σχεδιασμού (conceptual design report) μέσα στο 2019 για την επιτροπή Ευρωπαϊκής Στρατηγικής. Η έκθεση δημοσιεύθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2019, την εβδομάδα που μας πέρασε. H επόμενη ημέρα μετά την ανακάλυψη του σωματιδίου Higgs Λίγους μήνες μετά την άτυπη δημοσίευση της ιδέας, σε ένα συνέδριο στο Fermilab στην Αμερική το 2012, ανακαλύψαμε πως οι Κινέζοι συνάδελφοί μας άρχισαν επίσης να δουλεύουν στον σχεδιασμό μιας παρόμοιας μηχανής, 50-70 χιλιομέτρων. Τα ταξίδια στην Κίνα από τη μεριά μου αυξήθηκαν (ο τομέας μας στην Κίνα έχει πολλά νέα παιδιά έτοιμα να συνεισφέρουν, δεν έχει όμως τη γενιά των πενηντάρηδων για να τους κατευθύνουν). Μερικά χρόνια αργότερα μάθαμε πως τα 100 χιλιόμετρα ήταν επίσης το προτεινόμενο μέγεθος του κινεζικού εγχειρήματος: Πλέον, οι δύο κατασκευές από απόσταση μοιάζουν πανομοιότυπες. Το τοπίο στον κόσμο της φυσικής υψηλών ενεργειών σε σχέση με την επόμενη ημέρα είναι ομιχλώδες. Ναι, με την ανακάλυψη του σωματιδίου Higgs, του τελευταίου σωματιδίου που πρέσβευε η θεωρία αλλά δεν είχε ανιχνευθεί, κλείνει ένα κεφάλαιο στην κατανόηση της φύσης. Εχουμε πλέον μια θεωρία που δουλεύει εξαιρετικά καλά, είναι αυτοσυνεπής και ισχύει για όλες τις καταστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, είναι πιο πολύπλοκη από ό,τι θα θέλαμε και μας λείπει η εκ βαθέων κατανόηση. Επιγραμματικά θα μπορούσα να πω πως ξέρουμε πλέον με ποιο τρόπο δουλεύει η φύση, αλλά δεν ξέρουμε γιατί δουλεύει όπως δουλεύει. Και το γιατί είναι μια πολύ πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση από το πώς. Αρα, έχουμε ακόμα πολλή δουλειά μπροστά μας. Ποιο είναι λοιπόν το βέλτιστο επόμενο βήμα; Η θεωρία δεν μας δίνει μια ξεκάθαρη κατεύθυνση. Η γεωπολιτική της επόμενης μηχανής, επίσης, είναι φοβερά ενδιαφέρουσα. δεν είναι μόνο τεχνικά κριτήρια που παίζουν ρόλο. Αυτό είναι κάτι που μας βρίσκει απροετοίμαστους, αφού ως επιστήμονες έχουμε συνηθίσει τον πολύ απλό τρόπο της ανάδειξης του βέλτιστου μέσα από την επιστημονική μέθοδο. Πολλές οι παράμετροι Οι μηχανές που είχαν σχεδιαστεί με μεγάλη λεπτομέρεια τα τελευταία 20 χρόνια (οι γραμμικοί επιταχυντές ILC και CLIC) έχουν λόγο ύπαρξης μόνο σε περίπτωση που ένα βαρύ σωματίδιο θα είχε ανακαλυφθεί, κάτι που δεν συνέβη μέχρι σήμερα. Παρ’ όλα αυτά, οι συνάδελφοι που έχουν σχεδιάσει τους γραμμικούς επιταχυντές δεν θα ήθελαν να δουν της ιδέα τους να χάνεται στη λήθη της ιστορίας της επιστήμης. Επίσης, το κόστος και η δέσμευση σε χρόνο και ανθρώπινη προσπάθεια των υποδομών είναι υψηλό – οι καινούργιοι επιταχυντές που σχεδιάζονται έχουν κόστος όσο η γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου και χρονικό ορίζοντα μισό αιώνα. Στη Μόσχα το 2015, σε ένα συνέδριο Φυσικής στο πανεπιστήμιο Λομονόσοφ, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω έναν από τους αρχηγούς του ILC, τον Μπάρι Μπάρις. Η γνωριμία μας δεν ξεκίνησε με τον καλύτερο τρόπο: αυτός υπέρμαχος του γραμμικού επιταχυντή, εγώ να διαμαρτύρομαι για το ότι δεν παρουσίαζε το εγχείρημά μας σωστά. Η κρουαζιέρα το βράδυ στον ποταμό Μόσχοβα μας έδωσε την ευκαιρία να γνωριστούμε: έβλεπα πως έχω μπροστά μου έναν εξαίρετο επιστήμονα, παθιασμένο γι’ αυτό που κάνει. Κρατήσαμε επαφή και μόλις πήρε το Νομπέλ τo 2017 του έγραψα για να τον συγχαρώ θερμά. Μου απάντησε με εξαιρετική μετριοφροσύνη. Πού θα κατασκευαστεί η επόμενη μηχανή; Οι προβλέψεις είναι δύσκολες. Εμείς, όμως, προσπαθήσαμε, από εκείνη την ημέρα του 2011 στην καφετέρια του CERN, να δώσουμε στο CERN και στην Ευρώπη ακόμη μία δυνατότητα με εξαιρετική προοπτική. * Ο κ. Μιχάλης Κορατζίνος είναι ερευνητής στο CERN. https://physicsgg.me/2019/01/22/%ce%b7-%ce%b3%ce%ad%ce%bd%ce%bd%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%b9%ce%b1%cf%82-%ce%bc%ce%b7%cf%87%ce%b1%ce%bd%ce%ae%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%bf-cern/

FCC: O αντικαταστάτης του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC)στο CERN Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικών Ερευνών (CERN), έδωσε σήμερα, από τη Γενεύη, στη δημοσιότητα, το σχέδιο του για τη δημιουργία ενός μεγαλύτερου κυκλικού επιταχυντή, ο οποίος θα αποτελέσει το διάδοχο του τωρινού Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC). Ο προτεινόμενος επιταχυντής -με το προσωρινό όνομα Future Circular Collider (FCC)- θα έχει σχεδόν τετραπλάσιο μήκος (100 χιλιομέτρων) σε σχέση με τον LHC και θα είναι σχεδόν δέκα φορές πιο ισχυρός, φθάνοντας σε ενέργεια ως 100 TeV, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αναζητήσει νέα υποατομικά σωματίδια. Το κόστος του εκτιμάται σε περίπου 24 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό καθόλου ευκαταφρόνητο, αν και θεωρείται ότι θα καταβληθεί σιγά-σιγά από πολλές χώρες σε διάστημα αρκετών ετών (ίσως άνω των 20). Δεν λείπουν οι επικριτές που υποστηρίζουν ότι ίσως είναι σπατάλη η κατασκευή ενός νέου ισχυρότερου επιταχυντή, όταν τα χρήματα θα μπορούσαν να δαπανηθούν σε κάτι πιο άμεσα χρήσιμο, όπως η μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής ή για νέες βιοϊατρικές ανακαλύψεις. Όμως η διευθύντρια του CERN Ιταλίδα φυσικός Φαμπιόλα Τζιανότι επέμεινε ότι ο FCC «θα έχει ένα τρομακτικό δυναμικό να βελτιώσει τις γνώσεις μας για τη θεμελιώδη φυσική και να προωθήσει πολλές τεχνολογίες με ευρείες επιπτώσεις στην κοινωνία». Το σχέδιο του CERN -ένα ογκώδες κείμενο τεσσάρων τόμων που χρειάστηκε πέντε χρόνια για να ετοιμασθεί- θα εξετασθεί από μια διεθνή επιτροπή φυσικών, μαζί την εναλλακτική πρόταση για τη δημιουργία ενός γραμμικού επιταχυντή (CLIC), στο πλαίσιο της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τη Σωματιδιακή Φυσική, που θα παρουσιασθεί το 2020. Σύμφωνα με την πρόταση, αρχικά θα δημιουργηθεί ένας κυκλικό τούνελ με μήκος 100 χιλιομέτρων, στο εσωτερικό του οποίου θα γίνονται συγκρούσεις ηλεκτρονίων με ποζιτρόνια (θετικά φορτισμένα ηλεκτρόνια). Το κόστος για αυτή την πρώτη φάση αναμένεται να φθάσει τα 9 δισ. ευρώ, ενώ ο επιταχυντής θα αρχίσει να λειτουργεί γύρω στο 2040 και θα διαρκέσει 15 έως 20 χρόνια. Στη συνέχεια, στο ίδιο τούνελ θα κατασκευασθεί ένας ισχυρότερος επιταχυντής όπου θα γίνονται συγκρούσεις πρωτονίων και βαρέων ιόντων με ισχύ δεκαπλάσια της σημερινής. Το κόστος προϋπολογίζεται σε 15 δισ. ευρώ και η έναρξη λειτουργίας του προς το τέλος της δεκαετίας του 2050. Η ελπίδα των επιστημόνων είναι ότι χάρη στον FCC θα ανοίξει ο δρόμος για ανακαλύψεις μιας νέας φυσικής πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο (Standard Model). Το θεωρητικό αυτό πλαίσιο εξηγεί τη συμπεριφορά της ύλης και των δυνάμεων, αλλά στο σύμπαν υπάρχουν περισσότερα πράγματα να εξηγηθούν, όπως η σκοτεινή ύλη και η σκοτεινή ενέργεια. Πολλοί φυσικοί θεωρούν ότι μένουν και άλλα βασικά σωματίδια για να ανακαλυφθούν, ενώ μεγάλο ζητούμενο είναι επίσης το «πάντρεμα» της βαρύτητας (γενικής σχετικότητας) με την κβαντομηχανική. Μέχρι σήμερα ο επιταχυντής του CERN έχει αποτύχει να βρει σωματίδια πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο, αλλά ούτε κανείς μπορεί να εγγυηθεί ότι αυτό θα το πετύχει ο μελλοντικός FCC (αν όντως κατασκευασθεί). https://physicsgg.me/2019/01/15/fcc-o-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%ac%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%bf%cf%85-%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%84%ce%b1%cf%87%cf%85/

Εκτός λειτουργίας έως το 2021 ο επιταχυντής του CERN. Ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC) του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών (CERN) τέθηκε εκτός λειτουργίας έως την άνοιξη του 2021, προκειμένου να πραγματοποιηθούν εκτεταμένες εργασίες αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού. Κατά τη δεύτερη φάση λειτουργίας του (2015-2018), ο ισχυρότερος επιταχυντής του κόσμου λειτούργησε καλύτερα από κάθε προσδοκία, πετυχαίνοντας περίπου 16 εκατομμύρια δισεκατομμυρίων συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων, με ενέργεια 13 ηλεκτρονιοβόλτ (TeV), παράγοντας ένα τεράστιο όγκο δεδομένων άνω των 300 petabytes (300 εκατομμυρίων gigabytes), πενταπλάσιο περίπου σε σχέση με τον πρώτο «γύρο» λειτουργίας του. Μετά την αναβάθμισή του, ο επιταχυντής θα επανέλθει δριμύτερος, έχοντας ικανότητα για συγκρούσεις με ακόμη περισσότερη ενέργεια (14 TeV). Ενώ στη μεθεπόμενη φάση του (High-Luminosity LHC), που θα αρχίσει μετά το 2025, ο επιταχυντής θα είναι ακόμη πιο «φωτεινός». Όπως δήλωσε η γενική διευθύντρια του CERN, η Ιταλίδα φυσικός Φαμπιόλα Τζιανότι, «κατά τα τελευταία χρόνια τα πειράματα του LHC έχουν κάνει τρομερή πρόοδο για την κατανόηση των ιδιοτήτων του μποζονίου Χιγκς, ενός ειδικού σωματιδίου, πολύ διαφορετικού από τα άλλα στοιχειώδη σωματίδια που έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα. Οι ιδιότητές του μπορεί να μας δώσουν χρήσιμες ενδείξεις για μια φυσική πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο». Εκτός από τη μελέτη του σωματιδίου Χιγκς, τα πειράματα του LHC κατά την προηγούμενη τετραετία ανακάλυψαν νέα «εξωτικά» σωματίδια όπως το Ξcc++ και τα πεντακουάρκ. Μέχρι την επαναλειτουργία του μεγάλου επιταχυντή το 2021, οι φυσικοί θα έχουν αρκετό χρόνο για να αναλύσουν τα έως τώρα δεδομένα και να αναζητήσουν -σαν τους ψύλλους στα άχυρα- τις «υπογραφές» μιας νέας Φυσικής. Η αναβάθμιση αφορά όλο το συγκρότημα των επιταχυντών και των ανιχνευτών. Μεταξύ άλλων, ο πρώτος κρίκος στην επιταχυντική αλυσίδα, ο γραμμικός επιταχυντής Linac 2 θα παραχωρήσει τη θέση του στον Linac 4, ο οποίος θα επιταχύνει ιόντα υδρογόνου, τα οποία στη συνέχεια θα μετατρέπονται σε πρωτόνια. Ο δεύτερος κρίκος, ο επιταχυντής Proton Synchrotron Booster, θα εφοδιασθεί με τελείως νέα και καλύτερα συστήματα, ενώ ο επιταχυντής Super Proton Synchrotron, ο τρίτος και τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα πριν τον LHC, θα γίνει επίσης ικανότερος στην επιτάχυνση των δεσμών σωματιδίων. Κάποιες βελτιώσεις θα γίνουν και στον ίδιο τον LHC, μεταξύ άλλων για την καλύτερη προστασία των τεράστιων υπεραγώγιμων μαγνητών του, τουλάχιστον 20 από τους οποίους θα αντικατασταθούν. Θα συνεχισθούν τα κατασκευαστικά έργα για τον μελλοντικό «υψηλής φωτεινότητας μεγάλο επιταχυντή» (High-Luminosity LHC), νέες στοές θα συνδεθούν στο υπόγειο τούνελ του LHC, ενώ νέες τεχνολογίες υπεραγώγιμων μαγνητών θα δοκιμασθούν για πρώτη φορά. Ακόμη, όλα τα πειράματα του LHC (Atlas, CMS, Alice, LHcb) θα αναβαθμίσουν ζωτικά μέρη των ανιχνευτών τους μέσα στην επόμενη διετία. http://www.kathimerini.gr/998473/article/epikairothta/episthmh/ektos-leitoyrgias-ews-to-2021-o-epitaxynths-toy-cern

Νέος επιταχυντής σωματιδίων προβλέπεται να ξεπεράσει το CERN Κινέζοι επιστήμονες παρουσίασαν στο Πεκίνο τα αναλυτικά σχέδιά τους και την πρόοδο που έχουν κάνει, έως σήμερα, για τη δημιουργία του μεγαλύτερου επιταχυντή σωματιδίων, ο οποίος θα έχει μέγεθος και δυνατότητες πέρα από αυτές του σημερινού επιταχυντή του CERN. Πρόκειται για τον Κυκλικό Επιταχυντή Ηλεκτρονίων Ποζιτρονίων (Circular Electron Positron Collider-CEPC), η κατασκευή του οποίου αναμένεται να αρχίσει το 2022 και να έχει ολοκληρωθεί έως το 2030. Ο επιταχυντής θα βρίσκεται σε ένα υπόγειο τούνελ μήκους 100 χιλιομέτρων (έναντι 27 χλμ. του CERN), όπου ακτίνες ηλεκτρονίων και ποζιτρονίων θα κυκλοφορούν από αντίθετες κατευθύνσεις. Στο μέλλον, αφού ο CEPC λειτουργήσει επί μια δεκαετία, θα υπάρχει η δυνατότητα να αναβαθμισθεί σε Υπερ-Επιταχυντή Πρωτονίων-Πρωτονίων (Super Proton Proton Collider-SppC), ο οποίος θα φθάνει ενέργειες έως 70 TeV έναντι 14 TeV του CERN. Στο μεταξύ, στη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας (2030-2040), αναμένεται ότι ο CEPC θα παράγει πάνω από ένα εκατομμύρια μποζόνια του Χιγκς, εκατό εκατομμύρια μποζόνια W και σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο μποζόνια Z (τα W και Ζ είναι φορείς της λεγόμενης ασθενούς δύναμης). Επίσης, από τη διάσπαση των μποζονίων Ζ θα παραχθούν δισεκατομμύρια κουάρκ διαφόρων ειδών. Η αρχική ιδέα είχε παρουσιασθεί στη διεθνή κοινότητα το 2012 και έκτοτε χιλιάδες Κινέζοι φυσικοί και μηχανικοί τη «δούλευαν», σε συνεργασία και με ξένους συναδέλφους τους, για να την παρουσιάσουν λεπτομερώς τώρα, σε εκδήλωση στο Ινστιτούτο Φυσικής Υψηλής Ενέργειας (IHEP) της κινεζικής πρωτεύουσας. «Φυσικοί από πολλές χώρες θα εργασθούν μαζί για να εξερευνήσουν τα σύνορα της επιστήμης και της τεχνολογίας, ανεβάζοντας έτσι σε ένα νέο επίπεδο την κατανόησή μας για τη θεμελιώδη φύση της ύλης, της ενέργειας και του σύμπαντος» δήλωσε ο καθηγητής Γουάνγκ Γιφάνγκ, διευθυντής του IHEP και επικεφαλής της συντονιστικής επιτροπής για την κατασκευή του νέου επιταχυντή. https://www.tanea.gr/2018/11/14/science-technology/neos-epitaxyntis-somatidion-provlepetai-na-kseperasei-to-cern/

«Διαλύοντας» το σωματίδιο Χιγκς. Αυτό που συμβαίνει μέσα στον επιταχυντή του CERN στη Γενεύη σε ώρα λειτουργίας είναι δύσκολο να το χωρέσει το ανθρώπινο μυαλό. Εννοείται το μυαλό κάποιου που δεν είναι εξοικειωμένος με τη Φυσική των Υψηλών Ενεργειών και με το κυνηγητό σωματιδίων με ζωή μόλις για δισεκατομμυριοστά του δισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου. Δύο δέσμες πρωτονίων, η μία δίπλα στην άλλη, σε εντελώς χωριστούς αγωγούς, με αντίθετης φοράς τροχιές, κατευθύνονται με ταχύτητα που υπολείπεται κατά ένα μόλις χιλιοστό της ταχύτητας του φωτός, μέσα σε σωλήνες όπου εκτός από το σκοτάδι βασιλεύει και το σχεδόν απόλυτο κενό. Μονταρισμένους 100 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης, απομονωμένους από την κοσμική ακτινοβολία, περιστοιχισμένους από τεράστιους ευθύγραμμους μαγνήτες, απαραίτητους για την εστίαση αλλά και το «στρίψιμο» της δέσμης. Ολα μαζί σε μια φωτισμένη στοά με μέγεθος λίγο μικρότερο αυτών του μετρό, μήκους 27 χιλιομέτρων. Η κάθε δέσμη δεν είναι συνεχής (όπως δηλαδή γίνεται με το νερό που τρέχει στον σωλήνα του ποτίσματος) αλλά χωρίζεται, σε πλήρη λειτουργία, σε 2.808 κινούμενα πακέτα που το καθένα περιέχει 115 δισεκατομμύρια πρωτόνια (πού να τα βρίσκουν άραγε αυτά τα πρωτόνια και τόσα πολλά κάθε φορά. Οι δύο αντίθετα κινούμενες δέσμες των πρωτονίων συναντιούνται και έρχονται σε τροχιά σύγκρουσης μόνον όταν φθάνουν στην καρδιά 4 παρεμβαλλόμενων ανιχνευτών που το ύψος και ο όγκος τους είναι κοντά σε αυτά του κτιρίου της Μητρόπολης και το βάρος του μεγαλύτερου είναι διπλάσιο από όσο βάρος έχουν τα σίδερα του πύργου του Αϊφελ. Το φευγαλέο σωματίδιο Πριν από έξι χρόνια μέσα από παγκόσμιες συνδέσεις, συνεντεύξεις Τύπου και πολύ θόρυβο οι ερευνητές και ο υπόλοιπος κόσμος του CERN, αρκετά ανακουφισμένοι είναι η αλήθεια, ανακοίνωσαν ότι διέθεταν επαρκείς ενδείξεις για την ύπαρξη του σωματιδίου Higgs. Πριν από λίγες ημέρες, στις 28 Αυγούστου, χωρίς κανείς σχεδόν να εντυπωσιαστεί, πέρα από τους ειδικούς, ανακοινώθηκε, πάλι από το CERN, ότι εντοπίστηκαν τα δυο χαμηλά κουάρκ (bottom quarks) που προκύπτουν από το επόμενο βήμα στην αφάνταστα σύντομη ζωή του σωματιδίου Χιγκς. Ενός σωματιδίου που ζει μόλις 10-22 του δευτερολέπτου στον κόσμο μας (πόσο μεγάλος είναι αυτός ο χρόνος; Είναι 1 δεκάκις χιλιοστό του δισεκατομμυριοστού του δισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου! Γι’ αυτό, όπως είπε κάποιος ερευνητής: «Δεν θα μπορέσει κανείς να κρατήσει στα χέρια του ποτέ ένα σωματίδιο Χιγκς»). Και μετά την εμφάνισή του, όπως προβλέπει η θεωρία, «αμέσως» διασπάται. Στο 60% του χρόνου παρακολούθησης της όλης διαδικασίας το περιβόητο αυτό σωματίδιο μπορεί να δώσει και τα δυο κουάρκ-πυθμένα, το ένα φτιαγμένο από ύλη και το άλλο από αντι-ύλη. Εντελώς αντίστροφα με τη συντομία και τη λιτότητα της ανακοίνωσης, πολύς κόπος και πολύς χρόνος απαιτήθηκαν για να επιβεβαιωθεί αυτή η σημαντική διαδικασία διάσπασης που είχε προβλεφθεί εδώ και καιρό από τη θεωρία. Είναι σημαντική διότι οι άνθρωποι της Φυσικής σήμερα δεν διστάζουν να θέτουν ερωτήματα εξαιρετικά θεμελιώδη. Από το πώς ήταν τα πράγματα, τότε στην όποια «αρχή» της αρχής, έως και το γιατί να έχουν μάζα και μάλιστα διαφορετική αυτά όλα τα σωματίδια που ανακαλύπτονται κάθε τόσο. Ετσι, μεταξύ άλλων, μετά το Χιγκς υπήρχε το ερώτημα αν με τη διάσπασή του θα εμφανίζονταν και εντελώς καινούργια σωματίδια ή θα επιβεβαιώνονταν τα από χρόνια δεδομένα του λεγόμενου Καθιερωμένου Προτύπου (Standard Model). Εξω από τον χορό Δύο ανιχνευτές, ATLAS και CMS, είχαν εμπλακεί στα πειράματα ανίχνευσης των γεγονότων που ενδιαφέρουν εδώ. Με τον κάθε ανιχνευτή να διαθέτει τη δική του ομάδα επιστημόνων και τεχνικών. Αρα όλα γίνονται διπλά. Οι δυο ομάδες, στη συγκεκριμένη περίπτωση, εργάζονται κατά κάποιον τρόπο ανεξάρτητα, με διαφορετικές τεχνικές, και συγκρίνουν τα αποτελέσματα των μετρήσεών τους την κατάλληλη στιγμή, για να διαπιστωθεί αν καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα. Λογικό και αναμενόμενο. Αυτό που είναι λίγο πιο δύσκολο να φανταστούν οι απ’ έξω είναι το ότι στην καρδιά του κάθε ανιχνευτή, εκεί όπου οι δύο αντίθετα κινούμενες δέσμες συναντιούνται, τα πράγματα κάθε άλλο παρά απλά είναι. Από τα δισεκατομμύρια δισεκατομμυρίων των αλληλοσυγκρουόμενων πρωτονίων προκύπτουν όχι μόνον κάποια λίγα σωματίδια με ενδιαφέρον για ένα συγκεκριμένο πείραμα αλλά και χείμαρροι ολόκληροι άλλων σωματιδίων (jets), που περισσότερο θολώνουν την αναζήτηση. Αλλωστε, μόνον το σωματίδιο Χιγκς μπορεί να διασπαστεί με πέντε διαφορετικούς τρόπους, δίνοντας: δύο φωτόνια – δύο μποζόνια Ζ – δύο μποζόνια W – ένα bottom quark και το αντίστοιχο αντι-bottom quark – ένα ζευγάρι τ-αυ σωματιδίων. Συν το ότι κάποια από τα προηγούμενα σωματίδια μπορούν να προκύψουν, και προκύπτουν, από άλλες διεργασίες και διασπάσεις που συμβαίνουν την ίδια στιγμή. Κάθε συγκεκριμένη αλληλουχία γεγονότων ονομάζεται από τους ειδικούς κανάλι διάσπασης. Αρα πρέπει να βρεθεί κάποιος τρόπος να ανιχνεύεται και να ακολουθείται το κάθε κανάλι διάσπασης, κυρίως τα πιο «καθαρά», μαζί με τα όποια σκόρπια σωματίδια. Αν θέλει κάποιος να κατανοήσει περισσότερο τη δυσκολία μπορεί να σκεφθεί την αντίστοιχη περίπτωση όπου ένα νόμισμα των δύο ευρώ έχει αντικατασταθεί από τα ισοδύναμα μικρότερης αξίας νομίσματα (π.χ. 2 των 50 σεντ, 3 των 20 και 4 των 10), αυτά να έχουν πεταχτεί σε ένα σωρό από άλλα παρόμοια και να του ζητούν, πηγαίνοντας αντίστροφα, να βρει ποια ήταν ακριβώς αυτά που αντικατέστησαν το εντελώς συγκεκριμένο νόμισμα των 2 ευρώ. Και δεν είναι μόνον ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι για την παραγωγή ζευγαριών κουάρκ και μάλιστα του τύπου b, δηλαδή bottom («χαμηλό» ή «κουάρκ-πυθμένα» στα ελληνικά) αλλά και τα ίδια τα κουάρκ είναι δύσκολα… στη συμπεριφορά τους. Εχουν την τάση να περιβάλλονται και από άλλα κουάρκ και τελικά να φτιάχνουν άλλα, αποπροσανατολιστικά για τους ερευνητές σωματίδια. Διότι παράγονται κατά ζεύγη και ενώνονται ανά δύο με τη βοήθεια των γκλουονίων, που μπορούμε να τα φανταστούμε σαν ισχυρότατους ελαστικούς συνδέσμους. Παρ’ όλα αυτά, κάποια κουάρκ καταφέρνουν να σπάσουν τους δεσμούς τους και στα γυμνά άκρα εμφανίζονται νέα αντι-κουάρκ, με τη διαδικασία αυτή να επαναλαμβάνεται. Από τη συσσώρευση αυτή των κουάρκ μπορεί να προκύψουν στη συνέχεια ελαφριά αδρόνια που μπορούν να μπερδέψουν ακόμη περισσότερο την εικόνα. Αυτή όλη η αστάθμητη συμπεριφορά των κουάρκ άλλωστε ήταν που απέτρεψε τους ερευνητές, όταν το 2012 έψαχναν ακόμη για τη χειροπιαστή πειραματική απόδειξη της ύπαρξης του σωματιδίου Χιγκς, να μην την ψάξουν προς την πλευρά αυτήν. Είναι αναμενόμενο λοιπόν, αν κάποιος δεν ζει από κοντά αυτές τις δυσκολίες και τις αγωνίες της κάθε ομάδας, να μην εντυπωσιαστεί από μια ανακοίνωση όπως αυτή της 28ης Αυγούστου. Και όμως, ήταν κάτι σημαντικό Αφού λοιπόν με επιδεξιότητα και διασταύρωση των αποτελεσμάτων από τις δύο ομάδες επιβεβαιώθηκε το ότι ανιχνεύθηκε η όλη διαδικασία μπορεί να λεχθεί ότι έγινε ένα ακόμη μεγάλο βήμα για την κατανόηση του κόσμου που μας περιβάλλει. Στην ουσία, μετά την επιβεβαίωση της ύπαρξης του σωματιδίου Χιγκς οι ερευνητές, μεταξύ άλλων, ασχολούνται και με το να μάθουν τα πάντα γύρω από αυτό. ‘Η, πιο σωστά, να διαπιστώσουν αν αυτά που έχουν προβλεφθεί θεωρητικά ισχύουν ή μήπως κρύβεται και κάτι εντελώς νέο και απρόβλεπτο έως τώρα. Ετσι η ανακοίνωση της 28ης Αυγούστου, με βάση τα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, βεβαιώνει έμμεσα μεταξύ άλλων πως αυτό το περιβόητο σωματίδιο δεν θεωρήθηκε άδικα ότι λειτουργώντας ως μεταφορέας, δηλαδή κάτι σαν delivery-man της επίδρασης του λεγόμενου πεδίου Χιγκς, εμπλέκεται στο να έχει μάζα κάποιο άλλο σωματίδιο. Στην περίπτωσή μας το bottom-quark, όπως προβλέπεται και από το Καθιερωμένο Πρότυπο, ελαττώνοντας αντίστοιχα τις πιθανότητες κάποιος άλλος μηχανισμός να εμπλέκεται με τη μάζα. Η βαθύτερη ανάγνωση Το Σωματίδιο ή Μποζόνιο του Χιγκς δεν πρέπει να είναι στο μυαλό του αναγνώστη σαν ένα ακόμη ανεξάρτητο μπαλάκι που μπήκε στην τελευταία κενή θέση στον πίνακα του Καθιερωμένου Προτύπου. Πολύ προτού διαπιστωθεί πειραματικά το 2012 η ύπαρξή του, είχε γίνει αισθητός ο σημαντικός ρόλος του. Τόσο ώστε να του αποδίδονται και ιδιότητες που δεν έχει. Το Μποζόνιο Χιγκς, για παράδειγμα, δεν είναι υπεύθυνο για το ότι εμείς έχουμε ο καθένας μας όλη αυτή τη μάζα. Και παραστατικά μπορεί να λεχθεί ότι αν μπορούσαμε για μια στιγμή να «σβήσουμε», δηλαδή να σταματήσουμε εντελώς την επίδρασή του, θα χάναμε το πολύ ένα κιλό! Ναι, δεν αλείφει αυτό τη «μαρμελάδα», όπως έχει γραφτεί, που κάνει όλα τα υλικά σώματα να αισθάνονται ότι κινούνται μέσα σε αυτήν και έτσι δυσκολεύονται από τη μάζα τους. Διότι απλούστατα η επίδρασή του δεν είναι σε όλη τη μάζα που υπάρχει στο Σύμπαν. Υπάρχουν κατ’ αρχάς τρία πράγματα Χιγκς. Το σωματίδιο, ένα πεδίο που ονομάζεται Χιγκς (για την ακρίβεια Brout-Englert-Higgs Field) και ένας μηχανισμός και αυτός με το όνομα Χιγκς. Πεδίο λέμε ότι υπάρχει σε έναν χώρο εάν σε αυτόν εξασκούνται με κάποιον τρόπο δυνάμεις. Στο ηλεκτρικό πεδίο έχουμε την περίπτωση ενός χώρου όπου υπάρχουν ηλεκτρικά φορτία και αυτά ασκούν ηλεκτρικής φύσης δυνάμεις. Στο βαρυτικό πεδίο έχουμε μάζες και αυτές μεταξύ τους έλκονται με δυνάμεις. Μια εικόνα για τα πεδία αυτά που ονομάζονται κβαντικά, και μας πηγαίνει ένα βήμα πιο πέρα είναι πως πρόκειται για μια θάλασσα απλωμένη παντού. Και μάλιστα μια θάλασσα κάθε άλλο παρά ήρεμη. Σε κάποια σημεία υπάρχουν εξάρσεις, κύματα που ξεφεύγουν από την επιφάνεια και αυτά είναι αντίστοιχα τα γνωστά στοιχειώδη σωματίδια, όπως το φωτόνιο ή και το σωματίδιο Χιγκς. Αρα μπορούμε να πούμε ότι εξαιτίας ενός συγκεκριμένου μηχανισμού (που έχει να κάνει με τις συμμετρίες των νόμων της Φυσικής) και ονομάζεται μηχανισμός Χιγκς, έχουμε την εμφάνιση ενός πεδίου στον χώρο, του πεδίου Χιγκς και το σωματίδιο Χιγκς είναι ο αγγελιαφόρος της επίδρασής του ως προς τη μάζα σε συγκεκριμένα μόνον σωματίδια. Προσοχή όμως και στις ιδιομορφίες του. Τα άλλα πεδία έχουν τις συγκεκριμένες και χειροπιαστές πηγές που τα δημιουργούν. Τα φορτία, τους μαγνήτες, τις μάζες. Οπου δεν υπάρχουν αυτά δεν θα υπάρχει και πεδίο. Το πεδίο Χιγκς όμως θεωρείται ότι δεν προέρχεται από κάποιες συγκεκριμένες πηγές, που μπορούν και να αφαιρεθούν, αλλά ότι έτσι ήταν από τις πρώτες απειροελάχιστες στιγμές της ύπαρξης του Σύμπαντος. Και υπάρχει από τότε, μαζί με τον χρόνο και τις τρεις διαστάσεις. Αν δεν υπήρχε αυτό, όλα τα σωματίδια θα κινούνταν με την ταχύτητα του φωτός, όπως τώρα το κάνουν π.χ. τα φωτόνια, που φαίνεται να το αψηφούν. Το πεδίο αυτό δεν αφαιρεί ενέργεια από τα σωματίδια. Αλλά ένα μέρος της είναι η ενέργειά τους καθώς κινούνται και ένα μέρος τους είναι η «μάζα» τους, σύμφωνα και με την εξίσωση του Αϊνστάιν. Ας ιδωθεί δηλαδή η μάζα κάτι σαν «στερεοποιημένη ενέργεια», που γι’ αυτήν ακριβώς είναι υπεύθυνο το πεδίο Χιγκς. Και κάτι τελευταίο, πολύ βασικό όμως, που εξηγεί το κάπως παράδοξο, ότι 1 κιλό μόλις από τη μάζα μας μπορεί να είναι η επίδραση του πεδίου Χιγκς σε αυτήν. Το πεδίο επιδρά στους δομικούς λίθους της ύλης αλλά σχεδόν μηδαμινά στα μεγάλα και σύνθετα σώματα ή και άτομα. Για παράδειγμα, η μάζα ενός πρωτονίου είναι 938 ΜeV. Στο εσωτερικό του υπάρχουν τρία κουάρκ και αυτά συνδέονται με γκλουόνια που είναι χωρίς μάζα. Συνολικά η μάζα των τριών κουάρκ είναι μόλις 11 ΜeV, περίπου το 10% της συνολικής μάζας. Αλλά όλα αυτά κινούνται δαιμονιωδώς μέσα στον χώρο του πρωτονίου, ώστε το υπόλοιπο 90% να οφείλεται στην κινητική τους ενέργεια. Το ίδιο συμβαίνει και με τα νετρόνια. Το πεδίο Χιγκς όμως επιδρά στη μάζα μόνον αυτού του μόλις 10%! Ο επιταχυντής ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2008. Δέκα χρόνια μετά έχει δώσει κάποιες απαντήσεις αλλά τώρα τον Δεκέμβριο σταματά για να αναβαθμιστεί. Ζητούνται και άλλες απαντήσεις. Κάποια βασικά που πρέπει να ξέρουμε -Το λεγόμενο Καθιερωμένο Πρότυπο (Standard Model) δίνει συνοπτικά τα συστατικά του υλικού κόσμου και αυτών που λειτουργούν ως αγγελιαφόροι των διαφόρων δυνάμεων από το μικρότερο σωματίδιο μέχρι τους γαλαξίες. -Η ύλη σύμφωνα με αυτό αποτελείται από τα φερμιόνια και αυτά με τη σειρά τους δρουν μεταξύ τους μέσω των αγγελιαφόρων των δυνάμεων που είναι τα μποζόνια. – Στα φερμιόνια περιλαμβάνονται 12 σωματίδια, 6 λεπτόνια και 6 κουάρκ, και όλα αυτά θεωρείται ότι δεν αναλύονται σε άλλα μικρότερα. -Τα λεπτόνια είναι: ηλεκτρόνιο, μιόνιο, ταυ και τα αντίστοιχα νετρίνα τους. Τα κουάρκ είναι σε τρεις «γεύσεις»: άνω-κάτω, γοητευτικό-παράξενο, υψηλό-χαμηλό. -Τα μποζόνια είναι 6: φωτόνιο, γκλουόνιο, βαρυτόνιο, μποζόνια W και Z, μποζόνιο Χιγκς. – Στη Φυσική των στοιχειωδών αυτών σωματιδίων λαμβάνεται πάντα υπόψη ο τύπος του Αϊνστάιν που συνδέει τη μάζα με την ενέργεια: Ε = mc2. Είναι κάτι τόσο απλό πια που μοιάζει με τον τύπο που δίνει, ας πούμε, την ισοτιμία του ευρώ (αν φανταστούμε προς στιγμήν ότι αντιστοιχεί στο Ε), με ένα άλλο νόμισμα (που αντιπροσωπεύεται από το m), με τη διαφορά ότι, αντίθετα με τα νομίσματα, ο συντελεστής ισοτιμίας είναι πάντα σταθερός και ίσος με c2. Δηλαδή όλες οι μάζες των σωματιδίων εκφράζονται με μονάδες ενέργειας που είναι συνήθως τα πολλαπλάσια του ηλεκτρονιοβόλτ (eV). Π.χ. η μάζα του μποζονίου Χιγκς δίδεται ως 125 GeV, δηλαδή 125 δισεκατομμύρια ηλεκτρονιοβόλτ. Και είναι περίπου όση η μάζα 125 πρωτονίων μαζί. -Τα πιο γνωστά μας σωματίδια συντίθενται από τα φερμιόνια. Π.χ. το πρωτόνιο από τρία άνω κουάρκ, το νετρόνιο από ένα άνω και δύο κάτω. -Τα κουάρκ και τα γκλουόνια δεν μπορούν να απομονωθούν. Είναι εγκλωβισμένα μέσα σε σωματίδια όπως το πρωτόνιο και το νετρόνιο. Παρουσιάζουν εκεί μέσα μια υπερκινητική συμπεριφορά και το παράδοξο είναι ότι η μεταξύ τους δύναμη, η ισχυρή αλληλεπίδραση όπως είναι γνωστή, αντίθετα με τις άλλες γνωστές δυνάμεις (όπως της βαρύτητας ή μεταξύ ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων), όταν αυξάνεται η απόσταση αυξάνεται και αυτή. – Πού βρίσκονται τόσα πρωτόνια για τον επιταχυντή του CERN; Από μια μικρή φιάλη με άτομα υδρογόνου, αποσπώντας τους πρώτα το ηλεκτρόνιο και κρατώντας τον πυρήνα που είναι ένα πρωτόνιο. Για έναν χρόνο λειτουργίας μπορεί να δαπανηθούν 3-4 γραμμάρια υδρογόνου. http://www.tovima.gr/printed_post/dialyontas-to-somatidio-xigks/

Νέο chip από το CERN επιτρέπει τρισδιάστατες απεικονίσεις του ανθρώπινου σώματος. Τo ερευνητικό κέντρο CERN έχει αναπτύξει ένα νέο chip, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την έγχρωμη, τρισδιάστατη απεικόνιση του ανθρώπινου σώματος. Ουσιαστικά, το chip του CERN, το οποίο έχει δημιουργηθεί για χρήση στον μεγάλο επιταχυντή αδρονίων, ενσωματώθηκε σε ένα μηχάνημα λήψης ακτινογραφίας από μία εταιρεία από τη Νέα Ζηλανδία. Το μηχάνημα αυτό έχει ως στόχο του την παραγωγή τρισδιάστατων εικόνων ποικίλων μερών του ανθρώπινου σώματος, με πλήρες χρώμα και πολύ μεγάλη ακρίβεια. Η εταιρεία από τη Νέα Ζηλανδία ονομάζεται Mars Bioimaging και η τεχνολογία που χρησιμοποιείται φέρει το όνομα Spectral CT. To chip του CERN μετρά την απόσβεση από τα κύματα των ακτίνων X που παράγονται από το scanner. Το επόμενο βήμα είναι να περάσουν τα στερεοσκοπικά δεδομένα μέσα από ένα πακέτο πολύ συγκεκριμένων αλγορίθμων, έτσι ώστε να μπορέσει να γίνει η εξαγωγή των τρισδιάστατων εικόνων, με το κατάλληλο χρώμα από τα οστά, τα επιμέρους μέρη του εσωτερικού του σώματος. Το chip από το CERN είναι το Medipix3, το οποίο είχε ως στόχο του την αναλυτική καταγραφή των σωματιδίων που υπάρχουν στον επιταχυντή. Οι χρήσεις της τεχνολογίας αυτής είναι πολλές και μπορούν να βρουν εφαρμογή στην Ιατρική, μειώνοντας την ακτινοβολία και τις πιθανές βλαβερές συνέπειες από άλλες μορφές εξετάσεων. https://www.pestaola.gr/neo-chip-apo-to-cern-epitrepei-trisdiastates-apeikoniseis-tou-anthrwpinoy-swmatos/

Eργασίες αναβάθμισης του Mεγάλου Eπιταχυντή Aδρονίων στο CERN Τα έργα για την αναβάθμιση του μεγάλου επιταχυντή αδρονίων (LHC) άρχισαν την Παρασκευή στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Πυρηνικών Ερευνών (CERN). Στόχος είναι η κατασκευή του νέας γενιάς επιταχυντή υψηλής φωτεινότητας High-Luminosity LHC (HL-LHC), ο οποίος θα επιτρέψει στο CERN να περάσει σε μια νέα φάση της ιστορίας του, βελτιώνοντας από το 2026 την απόδοσή του σημαντικά, καθώς θα καταστεί εφικτή η μεγάλη αύξηση του αριθμού των συγκρούσεων μεταξύ των υποατομικών σωματιδίων. Η αναβάθμιση θα αυξήσει την πιθανότητα της ανακάλυψης νέων σωματιδίων και ίσως μιας νέας Φυσικής, η οποία θα αφορά π.χ. την υπερσυμμετρία που έως τώρα παραμένει μια ανεπιβεβαίωτη θεωρητική πρόταση ή τη σκοτεινή ύλη ή τις έξτρα διαστάσεις. Οι πρώτες συγκρούσεις σωματιδίων στον μεγάλο υπόγειο επιταχυντή μήκους 27 χιλιομέτρων, που βρίσκεται σε βάθος 100 μέτρων στα γαλλο-ελβετικά σύνορα, έγιναν το 2010. Δέσμες πρωτονίων ταξιδεύουν σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός από αντίθετες κατευθύνσεις και συγκρούονται μεταξύ τους σε τέσσερα σημεία του τούνελ, όπου υπάρχουν και οι αντίστοιχοι ανιχνευτές των πειραμάτων του CERN, που καταγράφουν τα παραγόμενα σωματίδια (κάπως έτσι βρέθηκε το μποζόνιο Χιγκς το 2012). Σήμερα ο LHC μπορεί να παράγει έως ένα δισεκατομμύριο συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων το δευτερόλεπτο. Ο μελλοντικός HL-LHC θα αυξήσει κατά πέντε έως επτά φορές αυτό τον αριθμό (γνωστό ως «φωτεινότητα» στους σωματιδιακούς φυσικούς) στη διάρκεια της δεκαετίας 2026-2036. Στο πλαίσιο της αναβάθμισης, που έχει αρχικό προϋπολογισμό 950 εκατ. ελβετικών φράγκων, πάνω από 1,2 χιλιόμετρα του σημερινού επιταχυντή θα αντικατασταθούν με νέο εξοπλισμό υψηλότερης τεχνολογίας. Μεταξύ άλλων, θα εγκατασταθούν περίπου 130 νέοι ισχυρότεροι μαγνήτες, που θα επιτρέψουν τη μεγαλύτερη συμπίεση της σωματιδιακής δέσμης, κάτι το οποίο θα αυξήσει τις συγκρούσεις μεταξύ των σωματιδίων. Ήδη άρχισαν οι τεχνικές εργασίες σε δύο σημεία στη Γαλλία και στην Ελβετία, όπου θα κατασκευασθούν νέα κτίρια, νέες υπόγειες αίθουσες και ένα ακόμη τούνελ 300 μέτρων για να τοποθετηθεί ο νέος εξοπλισμός. Στη διάρκεια των εργασιών έως το 2026, οπότε αναμένεται να ολοκληρωθούν, ο νυν μεγάλος επιταχυντής LHC θα συνεχίσει να λειτουργεί, με δύο μακριές ενδιάμεσες διακοπές για συντήρηση. https://physicsgg.me/2018/06/16/e%cf%81%ce%b3%ce%b1%cf%83%ce%af%ce%b5%cf%82-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%b2%ce%ac%ce%b8%ce%bc%ce%b9%cf%83%ce%b7%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-m%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%bf%cf%85-e%cf%80%ce%b9%cf%84%ce%b1%cf%87/

Ο επιταχυντής του SLAC αποκαλύπτει αρχαίο κείμενο ιατρικής. Ένα ιατροφαρμακευτικό κείμενο του διάσημου Έλληνα γιατρού της αρχαιότητας Γαληνού αποκάλυψαν ερευνητές στις ΗΠΑ σε ένα παλίμψηστο χειρόγραφο, κρυμμένο κάτω από ένα επιφανειακό κείμενο με ψαλμούς και άρχισαν να το διαβάζουν. Είναι η πρώτη φορά μετά από 1.000 περίπου χρόνια, αφότου σκεπάστηκε το αρχαίο χειρόγραφο, που διαβάζεται και πάλι. Πρόκειται για το έργο του Γαληνού «Για τα μείγματα και τις δυνάμεις των απλών φαρμάκων», το οποίο μεταφράσθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ. στα συριακά, μια γλώσσα που αποτέλεσε τη γέφυρα ανάμεσα στα ελληνικά και στα αραβικά, βοηθώντας σημαντικά στη διάδοση των γνώσεων του Γαληνού στον ισλαμικό κόσμο. Η συριακή αυτή μετάφραση είναι η πιο πλήρης εκδοχή του έργου που έχει φθάσει ως τις μέρες μας, αλλά είχε καλυφθεί τον 11ο αιώνα από χριστιανικούς ψαλμούς, μια συνήθης πρακτική κατά τον Μεσαίωνα. Αυτά τα κείμενα σε παπύρους ή περγαμηνές που έχουν επικαλυφθεί από άλλα κείμενα, λέγονται παλίμψηστα. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Στάνφορντ της Καλιφόρνια, με επικεφαλής τον Ούβε Μπέργκμαν, χρησιμοποίησαν την ακτινοβολία του συγχρότρου SSRL (Stanford Synchrotron Radiation Lightsource) του Εθνικού Επταχυντή SLAC του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ για να μελετήσουν το παλίμψηστο. Όπως ανακοίνωσαν, έχουν ήδη καταφέρει να αποκαλύψουν το μεγαλύτερο μέρος του κρυμμένου ιατρικού κειμένου. Για «τρομακτική επιτυχία» έκανε λόγο ο Μπέργκμαν, ο οποίος είπε ότι αρχικά οι ερευνητές έλπιζαν ότι θα είχαν απομείνει ελάχιστα ίχνη του κρυμμένου μελανιού για να διαβάσουν μία – δύο λέξεις, αλλά τελικά έφεραν στο φως σχεδόν όλο το κείμενο. Ο πιο διάσημος γιατρός της ελληνο-ρωμαϊκής αρχαιότητας μετά τον Ιπποκράτη, ο Γαληνός από την Πέργαμο, γιατρός μεταξύ άλλων του ρωμαίου αυτοκράτορα Μάρκου Αυρήλιου, υπήρξε πολυγραφότατος και άσκησε τρομερή επίδραση για πολλούς αιώνες μετά το θάνατό του στη δυτική -και όχι μόνο- ιατρική. Εδώ και σχεδόν μια δεκαετία, μια διεπιστημονική επιστημονική ομάδα προσπαθεί να ξεκλειδώσει τα μυστικά του «Συριακού Παλίμψηστου του Γαληνού» με προχωρημένες τεχνικές απεικόνισης και ψηφιοποίησης. Όλες οι σελίδες του κειμένου θα μετατραπούν σε ψηφιακές εικόνες υψηλής ανάλυσης και θα γίνουν ελεύθερα διαθέσιμες online. «Αν θέλει κανείς να κατανοήσει την ιατρική στη Μέση Ανατολή, πρέπει να μελετήσει την μετάφραση. Ελπίζουμε ότι το κείμενο αυτό θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε πώς αντιμετώπιζαν και θεράπευαν τις αρρώστιες ιστορικά σε εκείνη την περιοχή του κόσμου», δήλωσε ο καθηγητής κλασσικών και ελληνο-αραβικών σπουδών Πίτερ Πόρμαν του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ. Η δερματόδετη περγαμηνή είχε αρχικά εμφανισθεί στη Γερμανία στις αρχές του 20ού αώνα και, μετά από μελέτη, οι ειδικοί κατέληξαν ότι προερχόταν από τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά. Στην πορεία διάφορα φύλλα του συριακού χειρογράφου διαχωρίσθηκαν και κατέληξαν σε βιβλιοθήκες στην Ευρώπη, στην Αφρική και στις ΗΠΑ (πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Παρισιού, Βατικανού, Μονής Σινά κ.α.). Στόχος των ερευνητών είναι να επανενώσουν ψηφιακά όλο το χειρόγραφο και γι’ αυτό ήδη με ειδικές κάμερες έχουν φωτογραφήσει όλα τα διασκορπισμένα ανά τον κόσμο μέρη του. Οι προσπάθειες ξεκίνησαν το 2009, αλλά αποδείχθηκε δύσκολο να διαβάσουν τη συριακή μετάφραση του έργου του Γαληνού κάτω από το βιβλίο των Ψαλμών, επειδή και τα δύο κείμενα ήσαν γραμμένα με παρόμοιο μελάνι, ενώ το υποκείμενο ιατρικό κείμενο είχε σβηστεί καλά από τους μεσαιωνικούς γραφείς με τη χρήση διαδοχικών στρώσεων ασβεστίου. Όμως, χάρη στον ισχυρό επιταχυντή του συγχρότρου SLAC, κατέστη δυνατό το κρυφό κείμενο να διαβαστεί σελίδα-σελίδα. Χρησιμοποιήθηκε η τεχνική της φασματοσκοπίας φθορισμού ακτίνων Χ, που είχε αξιοποιηθεί και σε ένα άλλο παλίμψηστο, το οποίο έκρυβε ένα μαθηματικό έργο του Αρχιμήδη. Για το «σκανάρισμα» κάθε μιας από τις 26 σελίδες χρειάσθηκαν περίπου δέκα ώρες. Τώρα, οι ερευνητές χρησιμοποιούν υπολογιστικά συστήματα με τεχνητή νοημοσύνη για να διαβάσουν το κείμενο. Ειδικοί αλγόριθμοι αναγνωρίζουν διαφορετικά μέρη του κρυμμένου χειρογράφου και ανακατασκευάζουν έγχρωμες ψηφιακές εικόνες του κειμένου. Όταν το έργο ολοκληρωθεί, θα είναι δυνατό πλέον να μελετηθεί το περιεχόμενο του έργου του Γαληνού. http://physicsgg.me/2018/03/24/%ce%bf-%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%84%ce%b1%cf%87%cf%85%ce%bd%cf%84%ce%ae%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-slac-%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%cf%8d%cf%80%cf%84%ce%b5%ce%b9-%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b1%ce%af/

CERN: Διαγωνισμός κάνει μαθητές Λυκείου ερευνητές. Ο νέος διαγωνισμός του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πυρηνικών Ερευνών (CERN) «Μια δέσμη για τα σχολεία 2018» προσφέρει σε μαθητές Λυκείου από όλο τον κόσμο -και από την Ελλάδα- την ευκαιρία να σχεδιάσουν και να πραγματοποιήσουν ένα επιστημονικό πείραμα σε μια δέσμη σωματιδίων του CERN. http://beamline-for-schools.web.cern.ch/ Ο διαγωνισμός, που διοργανώνεται για πέμπτη χρονιά, απευθύνεται σε ομάδες με τουλάχιστον πέντε μαθητές ηλικίας 16 ετών και άνω, με ένα τουλάχιστον ενήλικο υπεύθυνο ως «προπονητή» Οι ομάδες θα προτείνουν ένα επιστημονικό πείραμα που θέλουν να παρουσιάσουν στο CERN. Οι δύο πρώτες θα κερδίσουν ένα ταξίδι στο CERN για την πραγματοποίηση των προτεινόμενων πειραμάτων τους σε μια πλήρως εξοπλισμένη γραμμή δέσμης επιταχυντών. Θα δοθούν επιπλέον βραβεία σε άλλες ομάδες και πιστοποιητικά σε όλους τους συμμετέχοντες. Η υποβολή των προτάσεων έγγραφα στα αγγλικά, μαζί με ένα μικρό αγγλόφωνο βίντεο ενός λεπτού, μπορεί να γίνει έως τις 31 Μαρτίου 2018. Τον Ιούνιο 2018 θα ανακοινωθούν οι νικητές και το Σεπτέμβριο θα γίνουν τα πειράματα στο CERN. Οι προηγούμενοι νικητές είχαν κάνει με τη σωματιδιακή δέσμη ελέγχους σε διαδικτυακές κάμερες και σε κρυστάλλους που αναπτύχθηκαν στην τάξη, ενώ άλλοι μελέτησαν τις διασπάσεις των σωματιδίων και ερεύνησαν τις ακτίνες γάμα υψηλής ενέργειας. Διευκρινίσεις για τους ενδιαφερόμενους στην Ελλάδα παρέχει ο καθηγητής φυσικής Νίκος Τράκας της ΣΕΜΦΕ του ΕΜΠ (ntrac@central.ntua.gr). http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1500182526

Ομιλία για το μποζόνιο Χιγκς στο Ίδρυμα Ευγενίδου. Ο καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Columbia Michael Tuts συνομιλεί με το κοινό την Πέμπτη στις 19:30 στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ευγενίδου. Μετά από πρόσκληση του Συλλόγου Αποφοίτων του Πανεπιστημίου Columbia ο καθηγητής θα δώσεις μία και μόνο ομιλία με κεντρικό άξονα τρία ενδιαφέροντα ερωτήματα: Γιατί μας ενδιαφέρει το Μποζόνιο Χιγκς; Πώς το ανακάλυψαν 6.000 επιστήμονες στο CERN; Ποιο είναι το επόμενο βήμα; Η έρευνα του καθηγητή Michael Tuts επικεντρώνεται στην Πειραματική Φυσική Υψηλών Ενεργειών. Ο Michael Tuts διετέλεσε επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας των ΗΠΑ που συμμετέχει στο πείραμα ATLAS, ενός από τα τέσσερα κύρια πειράματα που υλοποιούνται στον Μεγάλο Αδρονικό Επιταχυντή (LHC) στο CERN. Εκτός από την θεωρητική έρευνα, ο Μichael Tuts έχει την εξαιρετική ικανότητα να προσεγγίζει το ευρύ κοινό και να εξηγεί με τρόπο ελκυστικό και κατανοητό αφηρημένες και δυσνόητες επιστημονικές έννοιες. Θα ακολουθήσει η προβολή της ψηφιακής παράστασης: «Phantom of the Universe» στο Νέο Ψηφιακό Πλανητάριο. Θα πραγματοποιηθούν δύο παραστάσεις (ώρες 20:45 και 21:30). Από τον «αγώνα ταχύτητας» των πρωτονίων στον μεγαλύτερο επιταχυντή σωματιδίων του κόσμου στο Cern μέχρι την Μεγάλη Έκρηξη και το «αναδυόμενο» Σύμπαν, αλλά και την κατάβαση σε ένα υπόγειο στην Νότια Ντακότα, σχεδόν 1.500 m κάτω από την επιφάνεια της Γης, η παράσταση αυτή εισάγει τους θεατές στην πολυσχιδή έρευνα για την σκοτεινή ύλη. Τις σκηνές αυτής της παράστασης, που «ζωντανεύουν» στον θόλο του Πλανηταρίου, φαντάστηκε o Michael Barnet, φυσικός στο Berkeley Lab, κατά την διάρκεια της θητείας του στο CERN, ως συντονιστής της διάχυσης των επιστημών. Η είσοδος στην εκδήλωση είναι ελεύθερη. Απαραίτητα είναι τα δελτία εισόδου, η διανομή των οποίων θα πραγματοποιείται από τις 18:30 της ίδιας ημέρας από την Γραμματεία εισόδου του Ιδρύματος Ευγενίδου (Λεωφ. Συγγρού 387, 175 64 Π. Φάληρο) και έως εξαντλήσεως των διαθεσίμων θέσεων. Θα διατεθούν 180 δελτία εισόδου. Κάθε ενδιαφερόμενος/η θα μπορεί να προμηθευτεί ένα δελτίο εισόδου. http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1500140913

Κουνάβι που ψήθηκε στο CERN βρίσκει θέση σε παράξενο μουσείο. Το άτυχο ζωάκι έγινε είδηση όταν προκάλεσε βραχυκύκλωμα στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων και σκοτώθηκε από ηλεκτροπληξία. Το κουνάβι εκτίθεται πλέον ταριχευμένο σε μουσείο της Ολλανδίας, στο πλαίσιο της ελαφρώς μακάβριας έκθεσης «Ιστορίες Νεκρών Ζώων». Τον Απρίλιο του 2016, ένα ανυποψίαστο πετροκούναβο (Martes foina) πήδηξε έναν φράχτη του CERN και ψήθηκε ακαριαία όταν δάγκωσε μετασχηματιστή των 66 kilovolt. Χρειάστηκαν μάλιστα μέρες μέχρι να επισκευαστεί η βλάβη και να επαναλειτουργήσει το γιγάντιο μηχάνημα. Το «Κουνάβι του CERN», όπως πέρασε στην Ιστορία, είναι πλέον μόνιμο έκθεμα στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Ρότερνταμ. Οι Ιστορίες Νεκρών Ζώων είναι αφιερωμένες στα θύματα των πιο ατυχών αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στον άνθρωπο και την άγρια ζωή. Η συλλογή ξεκίνησε το 2005 με μια ασυνήθιστη ιστορία «ομοφυλοφιλικής νεκροφιλίας». Το έκθεμα ήταν μια αρσενική πάπια που σκοτώθηκε πέφτοντας σε παράθυρο του μουσείου. Σχεδόν αμέσως, μια άλλη πάπια προσγειώθηκε στο σημείο και προσπάθησε να κάνει σεξ με το νεκρό πουλί. Η υπόθεση έγινε μάλιστα αντικείμενο μελέτης. Ο διευθυντής του μουσείου Κες Μόλικερ δημοσίευσε μελέτη για το φαινόμενο της ομοφυλοφιλικής νεκροφιλίας, η οποία βραβεύτηκε αργότερα με το βραβείο-παρωδία Ig Nobel. Σήμερα, η νεκρή πάπια έχει μεγάλη παρέα στην έκθεση: μεταξύ άλλων, έναν σπουργίτι που πυροβολήθηκε το 2005 στη διάρκεια διαγωνισμού όταν χάλασε ένα ντόμινο με 23.000 κομμάτια. Επίσης στο μουσείο: σκαντζόχοιρος που σφηνώθηκε σε συσκευασία παγωτού των McDonald's. http://news.in.gr/perierga/article/?aid=1500131921

Σπουδαία διάκριση: Πέντε μετάλλια για το ΑΠΘ σε διεθνή διαγωνισμό Μαθηματικών. Με τα περισσότερα μετάλλια από κάθε άλλη χρονιά, αλλά και με εύφημες μνείες επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη από τον 26ο Διεθνή Διαγωνισμό «International Mathematics Competition-IMC, στο Blagoevgrad της Βουλγαρίας (28.7-3.8.2019), ομάδα φοιτητών του ΑΠΘ. Συγκεκριμένα, η ομάδα του Αριστοτελείου, αποτελούμενη από εφτά φοιτητές, διαγωνίστηκε σε προβλήματα (αφηρημένης) Άλγεβρας, Μαθηματικής Ανάλυσης, Γεωμετρίας και Συνδυαστικής και απέσπασε συνολικά ένα αργυρό. μετάλλιο, τέσσερα χάλκινα μετάλλια και δύο εύφημες μνείες μεταξύ 360 φοιτητών από 64 χώρες Αναλυτικά, η απονομή των μεταλλίων στους φοιτητές του ΑΠΘ έχει ως εξής: • Ιακωβίδης Ιωάννης, 4ο έτος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, αργυρό μετάλλιο • Χαρισιάδης Ιωάννης, 3ο έτος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, χάλκινο μετάλλιο • Τσιντσιλίδας Δημήτριος, 2ο έτος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, χάλκινο μετάλλιο • Μακρίδης Βασίλειος, 3ο έτος, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, χάλκινο μετάλλιο • Κωνσταντινίδης Δημήτριος, 2ο έτος, Τμήμα Μαθηματικών, χάλκινο μετάλλιο • Daniel-Βασίλης Τσεπέλε, 1ο έτος, Τμήμα Μαθηματικών, εύφημη μνεία • Λιόδης Ιωάννης, Τμήμα Φυσικής, 1ο έτος, εύφημη μνεία Η επταμελής ομάδα συστήθηκε έπειτα από διαγωνισμό επιλογής που διοργανώθηκε τον Μάιο του 2019 από το Τμήμα Μαθηματικών του ΑΠΘ. Η αποστολή του ΑΠΘ χρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή Ερευνών του Ιδρύματος, ενώ αρχηγός της ήταν ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Μαθηματικών, Ρωμανός-Διογένης Μαλικιώσης. Αξίζει να αναφερθεί ότι το Τμήμα Μαθηματικών του ΑΠΘ προσφέρει καίρια υποστήριξη και προετοιμασία στους φοιτητές που συμμετέχουν στον διαγωνισμό. Στον διαγωνισμό, που διοργανώθηκε από το University College London και έλαβε χώρα στο American University της Βουλγαρίας, το ΑΠΘ συμμετέχει τα τελευταία 6 χρόνια. Η φετινή συγκομιδή μεταλλίων καταδεικνύει μία σαφή ανοδική πορεία στις επιδόσεις των φοιτητών του Ιδρύματος. https://www.iefimerida.gr/ellada/pente-metallia-gia-apth-diagonismo-mathimatikon

Τα ανεπιθύμητα χειρόγραφα του Grothendieck Περισσότερες από 70.000 χειρόγραφες σελίδες, κυρίως με μαθηματικό περιεχόμενο, που ανήκουν στον κορυφαίο μαθηματικό του εικοστού αιώνα Alexandre Grothendieck (1928 -2014) βρίσκονται στοιβαγμένες και ανεκμετάλλευτες σε χάρτινες κούτες σε μία αποθήκη στο Παρίσι. Τα χειρόγραφα, τα οποία ο ερημίτης μαθηματικός έγραφε όσο ζούσε απομονωμένος στη νοτιοδυτική Γαλλία, δεν έχουν ακόμη αποκρυπτογραφηθεί. Το ενδιαφέρον για τη διάσωση και την αποκρυπτογράφησή τους από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα και τις βιβλιοθήκες της Γαλλίας είναι, μέχρι στιγμής, ανύπαρκτο. «Πρόκειται για επιστημονικό θησαυρό ή απλώς για παλιά χαρτιά, άχρηστα ακόμη και για ανακύκλωση;» αναρωτιέται, σε πρόσφατο άρθρο του στην εφημερίδα «Le Monde», ο δημοσιογράφος Philippe Douroux. Ο ίδιος επισημαίνει ότι τα χειρόγραφα είναι γραμμένα με μία αρκετά λεπτή και επίπεδη γραφή, δεν είναι πάντοτε ευανάγνωστα, ενώ είναι εμφανές ότι ο μαθηματικός τα έχει ταξινομήσει με ιδιαίτερη φροντίδα. Εκτός από την αρίθμηση και την ημερομηνία σε κάθε σελίδα, ο Grothendieck σημειώνει, κάποιες φορές, και τις ώρες εργασίας που αφιέρωσε για να την ολοκληρώσει. Ο σπουδαίος επιστήμονας επηρέασε όσο λίγοι τη μαθηματική σκέψη με τις ρηξικέλευθες έρευνές του στην αλγεβρική γεωμετρία. Το 1966 τιμήθηκε με την ύψιστη μαθηματική διάκριση, το βραβείο Fields, το οποίο δεν παρέλαβε ποτέ, αρνούμενος να ταξιδέψει στη Μόσχα για πολιτικούς λόγους. Από εκείνα τα χρόνια, άρχισε να απομακρύνεται από τους κύκλους της επιστημονικής κοινότητας και από τους θεσμούς της, μέχρι που αποσύρθηκε σταδιακά στο καταφύγιό του κοντά στο χωριό Lassere στην περιοχή Ariège της νοτιοδυτικής Γαλλίας. Αδιάκοπα εργαζόμενος, κυρίως τις νυχτερινές ώρες από τις 10 το βράδυ έως τα ξημερώματα, έχει αφήσει ήδη 28000 χειρόγραφα στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ, από το οποίο είχε αποφοιτήσει το 1948. Εκεί επέστρεψε ως καθηγητής, στις αρχές της δεκαετίας του ’70, όταν απομακρύνθηκε από την επιστημονική κοινότητα αμφισβητώντας τη θέση της επιστήμης στον σύγχρονο κόσμο. Τα χειρόγραφα του Μονπελιέ αποτελούνται από μαθηματικά κείμενα, επιστολές, λογοτεχνικά και φιλοσοφικά δοκίμια, ορισμένα από αυτά με μυστικιστικές αποχρώσεις. Στην αποθήκη του Saint-Germain-des-Prés και στην κατοχή του βιβλιοπώλη και ειδικού στα χειρόγραφα Jean–Bernard Gillot βρίσκονται εκείνα που εντόπισαν τα παιδιά του μαθηματικού στο ερημητήριό του στην Ariège. Τα έδωσαν στον βιβλιοπώλη για να τα εκτιμήσει και να βρει τρόπους αξιοποίησής τους. Η εικόνα που μεταφέρει ο δημοσιογράφος της εφημερίδας «Le Monde» δεν είναι, πάντως, η καλύτερη. Τα χειρόγραφα φυλάσσονται σε περίπου 40 χάρτινες κούτες, ανάμεσα σε δεκάδες άλλα αντικείμενα. Σε ορισμένα από αυτά διακρίνονται μαθηματικά σχέδια ενώ άλλα είναι τοποθετημένα σκόρπια, όπως τα μάζεψαν από το καταφύγιό του, σε κούτες κακής κατάστασης. Η αξιοποίησή τους απαιτεί πρώτα απ’ όλα αποκρυπτογράφηση, ώστε να διαπιστωθεί η αξία τους, και φυσικά συντήρηση. Η επιχείρηση θεωρείται πολυδάπανη και ενδιαφέρον για τη σωτηρία τους από επίσημους φορείς, προς το παρόν, δεν υπάρχει. Γεγονός που ωθεί τον δημοσιογράφο να τα χαρακτηρίσει ανεπιθύμητα. Ας ελπίσουμε ότι, στο τέλος, θα βρεθεί λύση στο πρόβλημα, αφού πρόκειται για τα χειρόγραφα ενός από τους σπουδαιότερους μαθηματικούς του εικοστού αιώνα. https://physicsgg.me/2019/05/13/%cf%84%ce%b1-%ce%b1%ce%bd%ce%b5%cf%80%ce%b9%ce%b8%cf%8d%ce%bc%ce%b7%cf%84%ce%b1-%cf%87%ce%b5%ce%b9%cf%81%cf%8c%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-grothendieck/

Karen Uhlenbeck: η πρώτη γυναίκα που κερδίζει το βραβείο Abel Η Αμερικανίδα μαθηματικός Karen Keskulla Uhlenbeck είναι η φετινή νικήτρια του κορυφαίου μαθηματικού Βραβείου Αμπελ, η πρώτη γυναίκα που λαμβάνει αυτή τη διάκριση στην ιστορία του θεσμού. Η 76χρονη μαθηματικός (Πανεπιστήμιο του Τέξας, Ινστιτούτο Προχωρημένων Μελετών, ΗΠΑ) τιμάται για την εργασία της στις Μερικές διαφορικές εξισώσεις, και γενικότερα για το θεμελιώδες έργο της στα πεδία της γεωμετρικής ανάλυσης και της θεωρίας βαθμίδας. «Το έργο της άλλαξε ολοκληρωτικά το μαθηματικό τοπίο», τονίζει στην ανακοίνωσή του ο πρόεδρος της επιτροπής του βραβείου Hans Munthe-Kaas. Να υπενθυμίσουμε ότι πρόκειται για το διεθνές βραβείο που απονέμεται κάθε χρόνο από τον βασιλιά της Νορβηγίας σε έναν ή περισσότερους μαθηματικούς με σπουδαία συνεισφορά στην επιστήμη. Η διάκριση φέρει το όνομα του Νορβηγού μαθηματικού Νιλς Χένρικ Άμπελ (1802 – 1829) και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο ύψους 620.000 ευρώ. «Οι θεωρίες της εμπλουτίζουν με επαναστατικό τρόπο την κατανόηση που έχουμε για τις ελάχιστες επιφάνειες, όπως εκείνες που σχηματίζονται από τις φυσαλίδες σαπουνιών, και γενικότερα τα προβλήματα ελαχιστοποίησης σε υψηλότερες διαστάσεις», τονίζουν για τη συνεισφορά της Uhlenbeck εκπρόσωποι της επιτροπής του βραβείου. Και προσθέτουν: « Τα εργαλεία και οι δρόμοι που άνοιξε στην Καθολική Ανάλυση είναι διαθέσιμα σήμερα στα χέρια κάθε γεωμέτρη και αναλυτή». Η Karen Uhlenbeck χαρακτηρίζεται, τέλος, επιστήμονας πρότυπο, που υποστηρίζει την ισότητα των φύλων στην επιστήμη και τα Μαθηματικά. Μαζί με την κορυφαία διάκριση Fields Medal, που απονέμεται κάθε τέσσερα χρόνια στο συνέδριο της Διεθνούς Μαθηματικής Ένωσης (IMU), το Βραβείο Αμπελ είναι μία από τις σπουδαιότερες διακρίσεις στα Μαθηματικά παγκοσμίως. https://physicsgg.me/2019/03/19/karen-uhlenbeck-%ce%b7-%cf%80%cf%81%cf%8e%cf%84%ce%b7-%ce%b3%cf%85%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%ba%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b5%cf%81%ce%b4%ce%af%ce%b6%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%bf-%ce%b2%cf%81%ce%b1/

Να σταματήσει επιτέλους η υποβάθμιση της Μαθηματικής Παιδείας. Aνακοίνωση της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Ο επιφανειακός τρόπος προσέγγισης της ύλης των Μαθηματικών ακυρώνει την πολυπλοκότητα του προβαλλόμενου εγχειρήματος εκπαιδευτικής διάκρισης και παιδαγωγικής αναβάθμισης της Γ’ Λυκείου. Το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα αποκαλύπτει την αυτοπαγίδευση του Υπουργείου Παιδείας σε αυτάρεσκα σχήματα και σε συντεχνιακές πρακτικές. Αφενός αγνοεί επιδεικτικά τη σημασία και βαρύτητα των Μαθηματικών για την κατανόηση του διεπιστημονικού και ψηφιακού πλαισίου της σύγχρονης εποχής, εξορίζοντας από τις ιατρικές, οικονομικές και παιδαγωγικές κατευθύνσεις τη σύγχρονη μαθηματική σκέψη και τις προσεγγίσεις για την εξόρυξη, επεξεργασία και απεικόνιση δεδομένων, για την μοντελοποίηση των βιολογικών, οικονομικών και κοινωνικών φαινομένων και καταστάσεων. Αφετέρου επιμένει να αγνοεί τον κεντρικό ρόλο της απόδειξης και της επίλυσης προβλημάτων, της ρεαλιστικής πλαισίωσης και της θεωρητικής εμβάθυνσης των Μαθηματικών με την καλλιέργεια της αξίας και των ικανοτήτων μαθηματικής επιχειρηματολογίας στις σχολικές τάξεις, σύμφωνα με τα πορίσματα των διεθνών και ελληνικών μελετών για την Μαθηματική Εκπαίδευση και τη Διδακτική των Μαθηματικών. Το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα για τη διδακτέα ύλη της κατεύθυνσης αναπαράγει με κοινοτυπίες μια λογική εσωτερικών κλάδων, ακολουθεί ένα εξεταστικοκεντρικό μοτίβο, χωρίς κανέναν αναστοχασμό για τις καταγεγραμμένες δυσκολίες μάθησης και διδασκαλίας των Μαθηματικών και για τις σύγχρονες κατευθύνσεις της Μαθηματικής Εκπαίδευσης. Σαν να έχει ήδη αποφασιστεί, μέσα σε ένα μείγμα άγνοιας και αυταρέσκειας, μακράν της ελληνικής πραγματικότητας και της ευρωπαϊκής δυναμικής, μία ακόμα παιδαγωγικά ασύμβατη και διδακτικά αποτυχημένη, χρηματοδοτούμενη ανάθεση για αναλυτικά προγράμματα και συγγραφή βιβλίων. Ο Πλάτων υπογράμμιζε τη θεμελιακή θέση της Γεωμετρίας για την είσοδο στην Ακαδημία, ο Γαλιλαίος διαπίστωνε πως το «βιβλίο της φύσης είναι γραμμένο με τη γλώσσα των μαθηματικών και χωρίς αυτήν μοιάζει με λαβύρινθο», και ο Πιαζέ τεκμηρίωσε την λογικο-μαθηματική βάση της κατασκευής των επιστημονικών γνώσεων. Όμως το ΙΕΠ και οι σύμβουλοι του Υπουργείου Παιδείας αμέριμνοι, αντιλαμβάνονται την μαθηματική παιδεία αποκλειστικά ως ένα μάθημα ειδίκευσης που χρειάζεται νέα βιβλία. Ακυρώνουν με τα ίδια τους τα χέρια τη δύσκολη προσπάθεια που επαγγέλλονται, για έναν εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό μετασχηματισμό της Γ’ Λυκείου, που θα μπορούσε να αναμορφώσει συνολικά το σχολείο και να αποδραματοποιήσει τη σύνδεση με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Δυστυχώς υιοθετούν απερίσκεπτα διοικητικές ρυθμίσεις στα εκπαιδευτικά ζητήματα, αποφεύγοντας την βάσανο της επιστημονικής συνεργασίας. Αυξομειώνουν αυθαίρετα τις ώρες διδασκαλίας και καλύπτουν τα κενά με δεύτερες και τρίτες αναθέσεις, σπρώχνοντας τα Μαθηματικά στην ασκησιολογία, τους μαθητές και τις μαθήτριες στην αδιαφορία. Με τον τρόπο αυτό δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο, αντί να διευκολύνουν την αναβάθμιση της εκπαίδευσης στις επιστήμες, την κουλτούρα της παιδαγωγικής συνεργασίας και την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας στον εκπαιδευτικού σχεδιασμό. Η ΕΜΕ συνεχίζει να επιμένει στην ανάγκη επιστημονικού διαλόγου και συνεργασίας για την μαθηματική εκπαίδευση. Η συστηματική άρνηση του ΙΕΠ να υλοποιήσει τις συνεργασίες που ανήγγειλε, φαίνεται να οδηγεί σε ερμηνείες που δεν συνάδουν με την ωριμότητα της ελληνικής κοινωνίας και των εκπαιδευτικών κοινοτήτων. Για το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας Ο Πρόεδρος Ανάργυρος Φελλούρης Καθηγητής Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου Ο Γενικός Γραμματέας Ιωάννης Τυρλής Καθηγητής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης https://physicsgg.me/2019/03/03/%ce%bd%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%ae%cf%83%ce%b5%ce%b9-%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%84%ce%ad%ce%bb%ce%bf%cf%85%cf%82-%ce%b7-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b2%ce%ac%ce%b8%ce%bc%ce%b9%cf%83%ce%b7/

Τα Μαθηματικά υδρεύουν τη Σάμο. Ο Ευπαλίνος (6ος αιώνας π.Χ.) ήταν Μεγαρίτης αρχιτέκτονας. Το σπουδαιότερο έργο του ήταν το Ευπαλίνειον όρυγμα στη Σάμο, μια σήραγγα μήκους περίπου 1 χλμ. και διατομής περίπου 1,75 x 1,75 μ. Κατά μήκος της σήραγγας ο Ευπαλίνος κατασκεύασε έναν αγωγό, ο οποίος μετέφερε το νερό στην πόλη. Το έργο αυτό ένα από τα σπουδαιότερα τεχνικά έργα της αρχαιότητας, αν αναλογιστεί κανείς πως η κατασκευή του άρχισε συγχρόνως και από τα δύο άκρα του και οι σήραγγες που διανοίγονταν με αυτόν τον τρόπο, συναντήθηκαν στη μέση και αποτέλεσαν ενιαίο όρυγμα. Ο Ηρόδοτος το χαρακτήρισε ως αμφίστομον. Η πραγματοποίηση του έργου προϋπέθετε την ορθή επίλυση του σχετικού γεωμετρικού προβλήματος και την ακριβέστατη χάραξη πάνω στο έδαφος, με την επιπλέον χρήση των γνώσεων της Τοπογραφίας, της Γεωδαισίας και της Οπτικής που κατείχαν οι αρχαίοι Έλληνες από τον 6ο αιώνα π.Χ. Το έργο αυτό το ανέθεσε στον Ευπαλίνο ο τύραννος Πολυκράτης γιατί τον θεωρούσε έναν από τους σπουδαιότερους αρχιτέκτονες της εποχής του. Αυτό που το κάνει να ξεχωρίζει αιώνες μετά την κατασκευή του είναι το γεγονός ότι η σήραγγα ανοίχθηκε ταυτόχρονα και από τα 2 άκρα της. Η συνάντηση των σηράγγων έγινε κάτω από την κορυφή του βουνού με τεράστια μαθηματική ακρίβεια, παρότι οι γεωλογικές συνθήκες ανάγκασαν τον Ευπαλίνο να εκτραπεί πολλές φορές από την προσχεδιασμένη ευθυγράμμιση. Ενώ θα μπορούσαν να αποφύγουν την κατασκευή σήραγγας, και απλά να παρακάμψουν το βουνό και να υδροδοτήσουν την πόλη, σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό Θεοδόση Τάσιο, ίσως ο μόνος πιθανός λόγος κατασκευής του Ευπαλίνειου ορύγματος, ήταν η επίδειξη της τεχνολογικής ικανότητας των κατοίκων της Σάμου. Άλλοι θεωρούν πως ο σκοπός του ορύγματος ήταν όχι μόνο να μεταφερθεί νερό από την πηγή πίσω από το βουνό προς στην πρωτεύουσα της Σάμου (το σημερινό Πυθαγόρειο), αλλά αυτό να γίνει με τρόπο που δεν ήταν ανιχνεύσιμος από επιδρομείς, οι οποίοι θα μπορούσαν εύκολα, αν έβλεπαν τον επιφανειακό αγωγό, να τον καταστρέψουν και να στερήσουν την πόλη από τον βασικότερο πόρο της. Από το όρυγμα, λοιπόν, το νερό οδηγούνταν μέσα από το τείχος της πόλης. Το άνοιγμα της σήραγγας είναι περίπου 1.80×1.80 μ. και το μήκος της 1036 μέτρα. Μερικά μέτρα κάτω από την κύρια σήραγγα έχει σκαφτεί μια μικρότερη, από την οποία περνούσε το νερό. Ο λόγος για τον οποίο υπάρχουν δυο παράλληλες σήραγγες, είναι ότι κατά τον χρόνο σχεδιασμού και υλοποίησης του έργου, η πηγή βρισκόταν σε ορισμένο ύψος -υψηλότερο από το επίπεδο της στοάς, αλλά μετά την κατασκευή της κύριας στοάς, η πηγή άρχισε να αναβλύζει χαμηλότερα, συνεπώς δε μπορούσε πλέον με φυσική ροή να οδηγηθεί στη στοά αυτή. Για τον λόγο αυτό, έγινε αναγκαία η διάνοιξη μιας βοηθητικής, μικρότερης σήραγγας, σε χαμηλότερο επίπεδο. Η μικρότερη σήραγγα διανοίχτηκε μέσα από την κύρια στοά, με τη βοήθεια κάθετων ορυγμάτων. Ο Ηρόδοτος, η μοναδική πηγή που έχουμε για το Ευπαλίνειο όρυγμα, περιγράφει και την κύρια αλλά και τη βοηθητική σήραγγα. Το κείμενο του Ηροδότου Η μοναδική αναφορά στο Ευπαλίνειο όρυγμα είναι αυτή του Ηροδότου (Γ,60): «[1] Ἐμήκυνα δὲ περὶ Σαμίων μᾶλλον, ὅτι σφι τρία ἐστὶ μέγιστα ἁπάντων Ἑλλήνων ἐξεργασμένα, ὄρεός τε ὑψηλοῦ ἐς πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ὀργυιάς, τούτου ὄρυγμα κάτωθεν ἀρξάμενον, ἀμφίστομον. [2] τὸ μὲν μῆκος τοῦ ὀρύγματος ἑπτὰ στάδιοι εἰσί, τὸ δὲ ὕψος καὶ εὖρος ὀκτὼ ἑκάτερον πόδες. διὰ παντὸς δὲ αὐτοῦ ἄλλο ὄρυγμα εἰκοσίπηχυ βάθος ὀρώρυκται, τρίπουν δὲ τὸ εὖρος, δι᾽ οὗ τὸ ὕδωρ ὀχετευόμενον διὰ τῶν σωλήνων παραγίνεται ἐς τὴν πόλιν ἀγόμενον ἀπὸ μεγάλης πηγῆς. [3] ἀρχιτέκτων δὲ τοῦ ὀρύγματος τούτου ἐγένετο Μεγαρεὺς Εὐπαλῖνος Ναυστρόφου». Ελεύθερη μετάφραση: Ανέφερα πολλά δε για τους Σαμίους, γιατί έχουν κάνει τρία από τα μεγαλύτερα έργα από όλους τους Έλληνες. Σε όρος με ύψος εκατόν πενήντα οργιές, έφτιαξαν υπόγειο όρυγμα που το είχαν αρχίσει ταυτόχρονα από δυο πλευρές. Το μεν μήκος του ορύγματος είναι επτά στάδια, το δε ύψος και πλάτος είναι οκτώ πόδια το καθένα. Καθ’ όλο το μήκος του δε, έχει ανοιχτεί ένα άλλο όρυγμα, σε βάθος είκοσι πήχεων, με πλάτος τριών ποδιών, μέσα από το οποίο το νερό διοχετεύεται μέσα από σωλήνες από μεγάλη πηγή μέχρι την πόλη. Ο αρχιτέκτονας δε του ορύγματος αυτού ήταν ο Ευπαλίνος, γιος του Ναυστρόφου από τα Μέγαρα. Σύγκριση μεγεθών που αναφέρει ο Ηρόδοτος: Όρος με ύψος 150 οργιές. Το όρος αυτό έχει ύψος περίπου 225 μέτρα. Υπολογιζόμενο μήκος της οργιάς σε μέτρα 1,50 μέτρα. Μήκος του ορύγματος: 7 στάδια. Το μήκος του είναι 1036 μέτρα. Το κάθε στάδιο είχε 100 οργιές. Το μέγεθος που αναφέρεται από τον Ηρόδοτο, 7 στάδια, αντιστοιχεί σε 700 οργιές, δηλαδή με βάση το υπολογιζόμενο μήκος οργιάς (1,5 μέτρο), το μήκος του ορύγματος υπολογίζεται σε 1050 μέτρα. Ύψος και πλάτος 8 πόδια: Το ύψος και πλάτος του είναι περίπου 1,8 μέτρα κατά μέσο όρο. Η κάθε οργιά είχε 6 πόδια: Με βάση το υπολογιζόμενο μήκος οργιάς (1,5 μέτρο) το κάθε πόδι ήταν 0,25 μέτρα, και το ύψος και πλάτος του ορύγματος υπολογίζεται σε 2 μέτρα. Το animation που ακολουθεί δημιούργησαν οι Θεοδόσης Τάσιος, ο Ν. Μήκας και ο Γ. Πολύζος της Εταιρείας Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας (ΕΜΑΕΤ). https://physicsgg.me/2013/06/15/%cf%84%ce%b1-%ce%bc%ce%b1%ce%b8%ce%b7%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%cf%85%ce%b4%cf%81%ce%b5%cf%8d%ce%bf%cf%85%ce%bd-%cf%84%ce%b7-%cf%83%ce%ac%ce%bc%ce%bf/

Μάικλ Ατίγια (1929-2019) Απεβίωσε σε ηλικία 89 ετών ο μαθηματικός Michael Atiyah. Εθεωρείτο ως ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους μαθηματικούς της Βρετανίας. Βραβεύθηκε και με τα δύο σημαντικότερα μαθηματικά βραβεία – βραβείο Fields το 1966 και βραβείο Abel το 2004. Συνεργάστηκε με πολλούς μεγάλους φυσικούς (Witten, Maldacena, Vafa) και συνέδεσε τα μαθηματικά με τη φυσική με έναν τρόπο που είχε να παρατηρηθεί από την εποχή του Newton. Η συνεργασία του με τον Isadore Singer, έναν από τους σημαντικότερους μαθηματικούς του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, οδήγησε στην εξέλιξη της θεωρίας των χορδών και των θεωριών βαθμίδας. Ο Atiyah, γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1929 από πατέρα Λιβανέζο και μητέρα Σκωτσέζα. Αφού ολοκλήρωσε το διδακτορικό του το 1955 στο Cambridge, συνέχισε την έρευνά του στην τοπολογία. Σε συνεργασία με τον γερμανό μαθηματικό Friedrich Hirzebruch, ανέπτυξε ένα τοπολογικό εργαλείο που ονομάζεται θεωρία Κ. Ο Atiyah στις αρχές της δεκαετίας του 1960 συνεργάστηκε με τον Singer, έναν μαθηματικό που ήταν ειδικός στη μαθηματική ανάλυση και την μελέτη των διαφορικών εξισώσεων, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την περιγραφή φυσικών φαινομένων. Οι εξισώσεις είναι εξαιρετικά χρήσιμες για την περιγραφή των καταστάσεων του πραγματικού κόσμου, αλλά έχουν ένα πρόβλημα. Κανείς δεν ξέρει πώς να τις λύσει με ακρίβεια. Οι Atiyah και Singer προσπάθησαν να διερευνήσουν αν τα τοπολογικά εργαλεία του Atiyah θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εξεύρεση λύσεων. Παρότι δεν μπόρεσαν προφανώς να βρουν τις ακριβείς λύσεις σε οποιαδήποτε διαφορική εξίσωση, κατάφεραν να χρησιμοποιήσουν την τοπολογία ώστε να αποκαλυφθεί ο αριθμός των λύσεων που διαθέτει μια τέτοια εξίσωση (Atiyah–Singer index theorem). Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 και ενώ η εργασία του θεωρήματος Atiyah–Singer δεν είχε ολοκληρωθεί, ο Atiyah συνειδητοποίησε πως οι φυσικοί είχαν δημιουργήσει το δικό τους – λιγότερο φορμαλιστικό – αντίστοιχο θεώρημα, για να κατανοήσουν την κβαντική θεωρία πεδίου. Οι Αtiyah και Singer συνεργάστηκαν με τους Raoul Bott και Witten και η ομάδα τους (και στη συνέχεια πολλοί άλλοι) συνέδεσαν μαθηματικά με φυσική, διαμορφώνοντας ολόκληρο το τοπίο πάνω στο οποίο θεμελιώνεται σήμερα η θεωρία των χορδών. Ο Atiyah μεταξύ άλλων υποστήριζε το κίνημα ειρήνης και την μείωση των πυρηνικών εξοπλισμών, και είχε δηλώσει άθεος. Δυστυχώς, μάλλον δεν απέδειξε την υπόθεση Riemann, όπως ισχυρίστηκε πριν από μερικούς μήνες στην Χαϊδελβέργη. Όμως και μόνο το γεγονός ότι επιχείρησε να λύσει ένα από τα δυσκολότερα μαθηματικά προβλήματα όλων των εποχών σε τόσο μεγάλη ηλικία, λίγο πριν έρθει το τέλος του, είναι μεγαλείο. Αποτελεί μια κορυφαία στάση ζωής, που προκαλεί θαυμασμό και αισιοδοξία. https://physicsgg.me/2019/01/12/%ce%bc%ce%ac%ce%b9%ce%ba%ce%bb-%ce%b1%cf%84%ce%af%ce%b3%ce%b9%ce%b1-1929-2019/

Στην Αθήνα το μαθηματικό συνέδριο για τα 100 χρόνια της ΕΜΕ Τις εργασίες του ανοίγει σήμερα Παρασκευή 7 Δεκεμβρίου το μαθηματικό συνέδριο, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο των 100 χρόνων δράσης της ΕΜΕ. Το 35ο μαθηματικό συνέδριο διοργανώνει η μαθηματική εταιρία - ΕΜΕ, στο αμφιθέατρο της ΑΣΠΑΙΤΕ, στο Ηράκλειο Αττικής, έως τις 9 Δεκέμβρη. Τις κεντρικές ομιλίες θα εκφωνήσουν ο Stephane Jaffard, πρ. πρόεδρος της γαλλικής μαθηματικής εταιρείας, καθηγητής στο université Paris Est Créteil, με τίτλο «Η σημασία των ιδεών του Fourier για τα μαθηματικά του 21ου αιώνα», και η Christine Knipping, καθηγήτρια στο university of Bremen, Germany, με τίτλο «Απόδειξη και επιχειρηματολογία στην μαθηματική εκπαίδευση: Επιστημολογικές και αντιληπτικές προκλήσεις». Στο συνέδριο, θα πάρουν μέρος εκατοντάδες σύνεδροι, σημαντικοί πανεπιστημιακοί που έχουν διακριθεί με το έργο τους σε πανεπιστήμια της χώρας και του εξωτερικού, μαθηματικοί, φοιτητές και εκπαιδευτικοί από τη δευτεροβάθμια και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση όλης της χώρας, και της Κύπρου. Το συνέδριο θα κλείσει συμβολικά το πρόγραμμα των εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια από την ίδρυση της ΕΜΕ, και του έτους μαθηματικών, όπως έχει ανακηρυχθεί το 2018 από το υπουργείο παιδείας. Στόχος του συνεδρίου, είναι η ανάδειξη της σημασίας, του ρόλου, της έκτασης, της παρουσίας και της αυξημένης ευθύνης των μαθηματικών, στην οργάνωση και κατανόηση του σύγχρονου και έντονα μαθηματικοποιημένου κόσμου. • «Μαθηματικά: έρευνα και εκπαίδευση τον 21ο αιώνα», είναι ο τίτλος του επιστημονικού συνεδρίου. • Οι επί μέρους θεματικές ενότητες του, είναι: Μαθηματική έρευνα και μαθηματική εκπαίδευση στην εποχή της διεπιστημονικότητας, της ψηφιακότητας και του διαδικτύου. Μαθηματικά επιτεύγματα και εκπαιδευτικές προκλήσεις στην ιστορική και εξελικτική τους προοπτική. Στο πλαίσιο του συνεδρίου, στις 7 Δεκέμβρη, στις 8μμ, η ΕΜΕ θα πραγματοποιήσει τιμητική εκδήλωση για το συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο, για το έργο του και την προσφορά του στον πολιτισμό. Θα μιλήσουν οι, Γιάννης Μηλιός, καθηγητής του ΕΜΠ, «Σαν φακός να μεγεθύνει!», σκέψεις για την τέχνη του Θάνου Μικρούτσικου, Αναστασία Γεωργάκη, αν. καθηγήτρια του τμήματος μουσικών σπουδών του πανεπιστημίου Αθήνας, «Αναφορές στην μαθηματική δόμηση της μουσικής του Θάνου Μικρούτσικου», Μίλτος Πασχαλίδης, τραγουδοποιός, μαθηματικός, «Ο μαθηματικός Θάνος Μικρούτσικος». • Σημειώνεται ότι η μαθηματική εταιρία, ιδρύθηκε στις 8 Απρίλη 1918, με πρώτο πρόεδρό της από το 1918 έως το 1926, τον Νίκο I. Χατζιδάκη, καθηγητή διαφορικής γεωμετρίας στο πανεπιστήμιο της Αθήνας, αντιπρόεδρο τον Γιώργο Ρεμούνδο, και γενικό γραμματέα τον Νείλο Σακελαρίου, στο πρώτο 11μελές διοικητικό της συμβούλιο. Το συνέδριο θα είναι ανοικτό στο κοινό, με ελεύθερη είσοδο. Περισσότερες πληροφορίες στο τηλ. 210 3617784 και στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις • Το πρόγραμμα • www.sensepublishers.com/media/807-proof-in-mathematics-education.pdf https://www.naftemporiki.gr/story/1421964/stin-athina-to-mathimatiko-sunedrio-gia-ta-100-xronia-tis-eme-

Ο μαθηματικός Μάικλ Ατίγια ισχυρίζεται ότι έλυσε την Υπόθεση Ρίμαν. Ένας διάσημος και υπερήλικας πλέον Βρετανός μαθηματικός, ο 89χρονος Μάικλ Ατίγια, ανακοίνωσε ότι έλυσε τη λεγόμενη «Υπόθεση Ρίμαν», η οποία παραμένει άλυτη από το 1859 που την παρουσίασε ο γερμανός μαθηματικός Γκέοργκ Μπέρνχαρντ Ρίμαν. Η Υπόθεση Ρίμαν, που σχετίζεται με την κατανομή των πρώτων αριθμών (δηλαδή αυτών που διαιρούνται μόνο με τον αριθμό ένα και με τον εαυτό τους), θεωρείται από μερικούς μαθηματικούς το σημαντικότερο άλυτο πρόβλημα των θεωρητικών μαθηματικών, γι’ αυτό οποιαδήποτε προτεινόμενη λύση της προκαλεί διεθνές ενδιαφέρον. Με μια 45λεπτη ομιλία τη Δευτέρα στο Φόρουμ της Χαϊδελβέργης στη Γερμανία, όπου συμμετέχουν οι κάτοχοι των σημαντικότερων μαθηματικών βραβείων από όλο τον κόσμο, ο Ατίγια, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, παρουσίασε αυτό που περιέγραψε ως «απλή απόδειξη», βασιζόμενη σε ένα «εργαλείο» από το πεδίο της φυσικής. Όμως πολλοί άλλοι επιστήμονες, σύμφωνα με το Science και το New Scientist, εξέφρασαν έντονο σκεπτικισμό και αμφιβολία, λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι ο Ατίγια, παρά τη φήμη του, έχει κάνει διάφορα λάθη τα τελευταία χρόνια. «Αυτό που έδειξε στην παρουσίασή του είναι πολύ απίθανο να αποτελεί οποιαδήποτε απόδειξη της Υπόθεσης Ρίμαν όπως την ξέρουμε. Ήταν απλούστατα πολύ ασαφής και μη ειδική», ανέφερε ο μαθηματικός οικονομολόγος Γιόργκεν Βάισνταλ του Νορβηγικού Πανεπιστημίου Επιστήμης και Τεχνολογίας. Το Ινστιτούτο Μαθηματικών Clay έχει από το 2000 ορίσει βραβείο ενός εκατομμυρίου δολαρίων για όποιον λύσει οποιοδήποτε από τα έξι ακόμη άλυτα «Προβλήματα της Χιλιετίας», ένα εκ των οποίων είναι η Υπόθεση Ρίμαν. Επίσης, μια απόδειξη της εν λόγω Υπόθεσης θα βοηθήσει στην πρόβλεψη των μεγάλων πρώτων αριθμών, πράγμα με διάφορες πρακτικές εφαρμογές, όπως στην κρυπτογραφία. Ο Ατίγια, ένας από τους κορυφαίους Βρετανούς μαθηματικούς, έχει κάνει σημαντικές συνεισφορές στη γεωμετρία, στην τοπολογία και στη θεωρητική φυσική και γι’ αυτές έχει τιμηθεί με τα δύο κυριότερα βραβεία μαθηματικών, το Fields (1966) και το Abel (2004). Έχει διατελέσει πρόεδρος της Μαθηματικής Εταιρείας του Λονδίνου, της Βασιλικής Εταιρείας επιστημών της Βρετανίας και της Βασιλικής Εταιρείας του Εδιμβούργου. Όμως, παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει κάνει και γκάφες ή, τέλος πάντων, οι ισχυρισμοί του δεν έχουν πείσει τους άλλους μαθηματικούς. Αρκετοί συνάδελφοί του έχουν -ανώνυμα- εκφράσει ανησυχία για την επίμονη επιθυμία του, αν και συνταξιούχος και σε τόσο προχωρημένη ηλικία, να παρουσιάζει αποδείξεις βασισμένες σε σαθρά θεμέλια. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρούν απίθανο ότι είναι σωστή η απόδειξή του για την Υπόθεση Ρίμαν. Ο ίδιος ο Ατίγια πάντως δεν δείχνει να πτοείται. «Ρίχνω τον εαυτό μου στα λιοντάρια και ελπίζω να βγω άθικτος», έγραψε χαρακτηριστικά σε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου λίγο πριν την παρουσίασή του στη Χαϊδελβέργη ενώπιον των κορυφαίων συναδέλφων του. Παρά την κριτική που δέχεται, επιμένει ότι το έργο του στηρίζεται σε στερεά βάση και είναι ικανό να αποδείξει όχι μόνο την Υπόθεση Ρίμαν, αλλά και άλλα άλυτα προβλήματα των μαθηματικών. «Οι άνθρωποι θα παραπονεθούν και θα γκρινιάξουν, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή αντιστέκονται στην ιδέα ότι ένας γέρος μπορεί να βρει μια εντελώς νέα μέθοδο», όπως είπε. Ο Ατίγια έχει υποβάλει την προτεινόμενη από τον ίδιο λύση της Υπόθεσης Ρίμαν για δημοσίευση στο επιστημονικό έντυπο Proceedings of the Royal Society A της Βασιλικής Εταιρείας της Βρετανίας, αλλά προς το παρόν δεν έχει δημοσιευθεί. http://www.in.gr/2018/09/25/tech/o-mathimatikos-maikl-atigia-isxyrizetai-oti-elyse-tin-ypothesi-riman/

Ελληνικό εργαστήριο εταίρος των «Σοφών της Χαϊδελβέργης» Το Εργαστήριο Βιοπληροφορικής και Ανθρώπινης Ηλεκτροφυσιολογίας (BiHELab) του Ιονίου Πανεπιστημίου αποτελεί από φέτος τον φορέα εκπροσώπησης της Ελλάδας ως ακαδημαϊκού συνεργάτη στον θεσμό των ετήσιων επιστημονικών συναντήσεων για την Πληροφορική και τα Μαθηματικά που πραγματοποιούνται στη Χαϊδελβέργη, χρηματοδοτώντας τη συμμετοχή περιορισμένου αριθμού Ελλήνων ερευνητών. http://bihelab.di.ionio.gr/ Το BiHELab είναι το πρώτο ελληνικό ερευνητικό εργαστήριο που γίνεται εταίρος του Heidelberg Laureate Forum (HLF) του παγκοσμίως αναγνωρισμένου φόρουμ όπου η ελίτ των Μαθηματικών και της Επιστήμης των Υπολογιστών, δηλαδή αποδέκτες των διεθνών βραβείων Abel Prize, Fields Medal, Nevanlinna Prize και ACM A.M. Turing Award, επιδίδονται σε μια 5θήμερη «πνευματική ανταλλαγή» με νέους ερευνητές από όλο τον κόσμο. https://www.heidelberg-laureate-forum.org/ Στο φετινό 6ο φόρουμ, που ξεκινά την Κυριακή 23 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 28, το Εργαστήριο χρηματοδοτεί τη συμμετοχή ενός Έλληνα μεταπτυχιακού ερευνητή από το Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου της Κρήτης. Η επιλογή του ερευνητή πραγματοποιήθηκε βάσει της καθορισμένης διαδικασίας, από ειδική επιτροπή του γερμανικού ιδρύματος HLF και κατόπιν σχετικής προκήρυξης και εκδήλωσης ενδιαφέροντος Ελλήνων νέων ερευνητών από όλα τα ερευνητικά ιδρύματα της χώρας. Τριάντα τρεις βραβευμένοι επιστήμονες των Μαθηματικών και της Επιστήμης των Υπολογιστών θα συμμετάσχουν φέτος ενεργά στον επιστημονικό διάλογο με 200 νέους ερευνητές από 66 κράτη. Στο επίκεντρο των συζητήσεων του φόρουμ που πραγματοποιείται στο Νέο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης θα είναι η Blockchain τεχνολογία, οι εφαρμογές και οι νομικές πτυχές της. Η διοργάνωση του φόρουμ αποτελεί κοινή πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Θεωρητικών Σπουδών της Χαϊδελβέργης (Heidelberg Institute for Theoretical Studies, HITS), του Klaus Tschira Stiftung (KTS) και του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης. Υποστηρίζεται δε, από το Σύλλογο Μηχανημάτων Υπολογισμού (Association of Computing Machinery, ACM), τη Διεθνή Μαθηματική Εταιρεία (International Mathematical Union) και τη Νορβηγική Ακαδημία των Επιστημών και των Γραμμάτων. Αξίζει να σημειωθεί πως στη λίστα των επίσημων προσκεκλημένων του φόρουμ συμπεριλαμβάνεται για δεύτερη συνεχή χρονιά, ως ο μοναδικός πανεπιστημιακός από την Ελλάδα, ο καθηγητής Παναγιώτης Βλάμος, επικεφαλής του BiHELab του Ιονίου Πανεπιστημίου. http://www.in.gr/2018/09/21/tech/elliniko-ergastirio-etairos-ton-sofon-tis-xaidelvergis/

«Έτος Μαθηματικών» ανακηρύχθηκε το 2018 «Έτος Μαθηματικών» ανακηρύχθηκε το 2018 με απόφαση του υπουργείου Παιδείας ενώ όπως έγινε γνωστό, κάθε έτος θα αφιερώνεται σε μια τέχνη, μια επιστήμη ή γενικότερα σε ένα γνωστικό αντικείμενο από αυτά που διδάσκονται στην πρωτοβάθμια ή τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η επιστήμη των μαθηματικών επιλέχθηκε για το 2018 καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από την ίδρυση της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, του αρχαιότερου επιστημονικού σωματείου της χώρας. Στόχοι της ανακήρυξης του 2018 ως «Έτους Μαθηματικών» είναι: Να προβληθεί και να αναδειχθεί η σημασία των μαθηματικών και ο ρόλος τους στη δημιουργία και την ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Να ενισχυθεί το ενδιαφέρον για τα μαθηματικά, την ιστορία και τη διδασκαλία τους. Προγραμματισμός εκδηλώσεων – δραστηριοτήτων Στο πλαίσιο του «Έτους Μαθηματικών» θα πραγματοποιηθούν εκπαιδευτικές δραστηριότητες και εκδηλώσεις σε όλες τις σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, οι οποίες θα απευθύνονται κυρίως σε μαθητές/τριες, εκπαιδευτικούς και γονείς, αλλά και σε όποιον/α ενδιαφέρεται για τα μαθηματικά, και θα προβάλλονται από το ΥΠΠΕΘ. http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1500185323

Αυτή η φωτογραφία της NASA από τον Άρη πυροδότησε σενάρια για εξωγήινους. Το ρόβερ Curiosity της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) τράβηξε μια φωτογραφία στον ‘Αρη, όπου φαίνεται μια μυστηριώδης λάμψη σε ένα μακρινό λόφο. Στην ασπρόμαυρη φωτογραφία, μπροστά από ένα βραχώδες τοπίο, μια μακριά και ακανόνιστη λευκή λάμψη φαίνεται να περνάει από πάνω. Δεν είναι η πρώτη φορά που οι κάμερες του ρόβερ έχουν τραβήξει φωτογραφίες με ανωμαλίες, οι οποίες δεν είναι εύκολο να εξηγηθούν, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση μια φωτογραφία του 2014. Η ανωμαλία αυτή τη φορά ήταν μάλλον αστραπιαία, καθώς οι φωτογραφίες που τραβήχτηκαν ένα λεπτό πριν και ένα λεπτό μετά την επίμαχη φωτογραφία, δεν δείχνουν καμία λάμψη. Οι συνωμοσιολόγοι και οι μονίμως καχύποπτοι για μια ακόμη φορά πιστεύουν ότι πρόκειται για εξωγήινους, αλλά η NASA θεωρεί σαφώς πιθανότερο ότι η λάμψη προέρχεται από κάποια ηλιακή αντανάκλαση στους βράχους ή από την κοσμική ακτινοβολία ή από μια αναλαμπή στον ίδιο το φακό της κάμερας. Το Curiosity έφθασε στον γειτονικό πλανήτη το 2012 και διαθέτει 17 κάμερες. Όλα αυτά τα χρόνια περιδιαβαίνει αργά τον Άρη και έχει στείλει στη Γη ένα μεγάλο όγκο δεδομένων και φωτογραφιών. «Σε χιλιάδες εικόνες που έχουμε πάρει από το Curiosity, βλέπουμε σχεδόν κάθε εβδομάδα μερικές με φωτεινά σημεία. Οι πιο πιθανές εξηγήσεις είναι ότι προκαλούνται από κοσμικές ακτίνες ή από το φως του Ήλιου που αντανακλάται από τις επιφάνειες των βράχων», δήλωσε ο Τζάστιν Μάκι, μέλος της επιστημονικής ομάδας του ρόβερ, σύμφωνα με τις βρετανικές «Ιντιπέντεντ» και «Ντέιλι Μέιλ». https://www.in.gr/2019/06/22/tech/ayti-fotografia-tis-nasa-apo-ton-ari-pyrodotise-senaria-gia-eksogiinous/

Η «Περιέργεια» αυτοφωτογραφίζεται H selfie του διαστημικού οχήματος Curiosity της NASA στον Άρη, λήφθηκε στις 12/5/2019. Στο αριστερό κάτω μέρος του οχήματος φαίνονται οι δύο τρύπες (εγώ βλέπω μόνο μια) που άνοιξε το τρυπάνι του για να πάρει δείγματα εδάφους. Πρόκειται για την 20η και 21η διάτρηση του αρειανού εδάφους από το τρυπάνι του Curiosity στους στόχους που ονομάστηκαν «Aberlady» και «Kilmarie». Τα δείγματα αυτά αναλύθηκαν από την συσκευή CheMin που διαθέτει το Curiosity, δείχνοντας τις υψηλότερες ποσότητες αργιλικών ορυκτών που βρέθηκαν κατά την διάρκεια της αποστολής. Ο πηλός αυτός συνήθως σχηματίζεται παρουσία νερού, το οποίο νερό με τη σειρά του είναι απαραίτητο για την ζωή ….Το ζητούμενο είναι αν υπήρχαν οι συνθήκες για να υποστηριχθεί κάποια μορφή ζωής στον πλανήτη Άρη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια. Κατά την διάρκεια της νέας γεώτρησης και ανάλυσης, το Curiosity έκανε ένα διάλειμμα για να φωτογραφίσει κάποια σύννεφα – πάντα για επιστημονικούς λόγους. Πρόκειται για σύννεφα νερού-πάγου περίπου 31 χιλιόμετρα πάνω από το έδαφος του Άρη. https://physicsgg.me/2019/05/30/%ce%b7-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%ce%ad%cf%81%ce%b3%ce%b5%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%85%cf%84%ce%bf%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%af%ce%b6%ce%b5%cf%84%ce%b1%ce%b9/

Τι απέγινε το διαστημικό όχημα Curiosity; Το Curiosity προσεδαφίστηκε στον πλανήτη Άρη τον Αύγουστο του 2012 και από τότε έχει διανύσει σχεδόν 20 χιλιόμετρα. Το 2013, η αποστολή εντόπισε στοιχεία που αποδεικνύουν την ύπαρξη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια μιας λίμνης με γλυκό νερό, που παρείχε όλα τα βασικά χημικά συστατικά για μικροβιακή ζωή. Το 2014 αναρριχήθηκε στο Όρος Sharp, και το όχημα έχει μελετά την περιοχή όπου τόσο το νερό όσο και οι άνεμοι έχουν αφήσει τα ίχνη τους. Έχοντας μελετήσει αυτά τα στοιχεία, οι επιστήμονες της ομάδας του Curiosity έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα πως η περίοδος κατά την οποία ο πλανήτης είχε «κατοικήσιμες» συνθήκες διήρκεσε εκατομμύρια χρόνια. Στο βίντεο που ακολουθεί βλέπουμε τις περιοχές στο Όρος Sharp που θα εξερευνήσει το Curiosity. Ένας σημαντικός στόχος είναι η μελέτη των θειικών αλάτων, τα ίχνη των οποίων υποδηλώνουν την διαδρομή αρχαίου ποταμού. Οι επιστήμονες της NASA που καθοδηγούν το Curiosity θέλουν να κατανοήσουν την ιστορία του νερού της περιοχής, το οποίο εξαφανίστηκε όταν άλλαξε το κλίμα στον πλανήτη πριν δισεκατομμύρια χρόνια. Η NASA σχεδιάζει την αποστολή αστροναυτών στην Σελήνη μέχρι το 2024, ως ένα ενδιάμεσο βήμα στην ανθρώπινη εξερεύνηση του Άρη. https://physicsgg.me/2019/05/16/%cf%84%ce%b9-%ce%b1%cf%80%ce%ad%ce%b3%ce%b9%ce%bd%ce%b5-%cf%84%ce%bf-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%8c%cf%87%ce%b7%ce%bc%ce%b1-curiosity/