Δροσος Γεωργιος

Το Swift της NASA βλέπει «περιπλανώμενη» μεγαμαύρη τρύπα να καταστρέφει ένα αστέρι. Το Αστεροσκοπείο Neil Gehrels Swift της NASA κατέγραψε μια «ορφανή» μαύρη τρύπα να φωτίζεται καθώς καταβρόχθιζε ένα αστέρι στις παρυφές ενός μακρινού γαλαξία. Αυτά τα φαινόμενα είναι σπάνια εξαρχής και κανένα δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ πριν τόσο μακριά έξω από τον πυρήνα ενός γαλαξία.«Αναζητούσαμε αυτά τα γεγονότα καταστροφής άστρων ως έναν τρόπο να βρούμε κατά τα άλλα αόρατες υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες που απομακρύνονται από τους γαλαξιακούς πυρήνες όπου συνήθως βρίσκονται», δήλωσε ο Robert Stein, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, στο College Park και στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Greenbelt του Μέριλαντ. «Με αυτήν την ανακάλυψη, η οποία είναι μία από τις λίγες που έχουν επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής, έχουμε επικυρώσει μια νέα τεχνική και μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε για να αναζητήσουμε περισσότερες».Μια εργασία που περιγράφει τα αποτελέσματα, με επικεφαλής τον Stein, δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στο The Astrophysical Journal Letters.Οι ερευνητές παρατήρησαν μια εξαιρετικά φωτεινή έκλαμψη που εξαπολύθηκε από ένα αστέρι που διαλύθηκε από ακραίες βαρυτικές δυνάμεις αφού παρασύρθηκε πολύ κοντά σε μια τεράστια μαύρη τρύπα — ένα φαινόμενο που ονομάζεται συμβάν παλιρροιακής διαταραχής. Η μαύρη τρύπα πίσω από την έκρηξη ζυγίζει περίπου ένα εκατομμύριο φορές τη μάζα του Ήλιου. Η ύπαρξή της επισημάνθηκε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2025 ως μια ασυνήθιστη λαμπρότητα σε έναν γαλαξία περίπου 750 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από το ZTF (Zwicky Transient Facility), μια έρευνα που διεξήχθη από το Αστεροσκοπείο Palomar στη Νότια Καλιφόρνια.«Από τις μισό εκατομμύριο λάμψεις που ανιχνεύει το ZTF κάθε βράδυ, ο νέος μας αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης αναγνώρισε αυτόματα μια έκλαμψη που έμοιαζε πολύ με ένα συμβάν παλιρροιακής διαταραχής, παρά την ασυνήθιστη τοποθεσία της στα περίχωρα ενός γαλαξία», είπε ο Stein. Για μερικούς μήνες, το συμβάν παλιρροιακής διαταραχής επισκίαζε ολόκληρο τον γαλαξία που το φιλοξενούσε σε υπεριώδη μήκη κύματος, ακτινοβολώντας προσωρινά με το φως περίπου 10 δισεκατομμυρίων ήλιωνΆλλα τηλεσκόπια, συμπεριλαμβανομένου του τηλεσκοπίου SOAR (Southern Astrophysical Research) στη Χιλή, παρακολούθησαν την πηγή ZTF για να εξετάσουν το φάσμα του συμβάντος, το οποίο αποκάλυψε χαρακτηριστικά που υποστηρίζουν ότι πιθανότατα επρόκειτο για ένα συμβάν παλιρροιακής διαταραχής. Οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν στη συνέχεια το Swift της NASA για να εξετάσουν μήκη κύματος που δεν μπορούν να ανιχνεύσουν με επίγεια τηλεσκόπια για να αποκαλύψουν νέες πληροφορίες. Για παράδειγμα, το Swift τουΤο UVOT (Υπεριώδες/Οπτικό Τηλεσκόπιο) μέτρησε τη θερμοκρασία του στιγμιαίου φλας και διαπίστωσε ότι είχε αρκετά υψηλό πυρετό, περίπου στους 54.000 βαθμούς Φαρενάιτ (30.000 βαθμούς Κελσίου).«Ο συνδυασμός όλων αυτών των δεδομένων μας βοήθησε να αποκλείσουμε άλλες εξηγήσεις και να πούμε με βεβαιότητα ότι πρόκειται για ένα συμβάν παλιρροιακής διαταραχής, παρά την παράξενη τοποθεσία του», δήλωσε ο Jonathan Carney, διδακτορικός φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Chapel Hill, ο οποίος έλαβε τα πρώτα φάσματα που υποστήριξαν την ερμηνεία της έκλαμψης ως συμβάν παλιρροιακής διαταραχής. Κρυμμένα βαρέων βαρών Σχεδόν κάθε γαλαξίας στο σύμπαν είναι αγκυροβολημένος από μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα που βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο. Περίπου μία φορά κάθε 100.000 χρόνια, ένα αστέρι θα παρασυρθεί πολύ κοντά σε αυτό το αόρατο βαρύ άστρο και θα προκαλέσει ένα συμβάν παλιρροιακής διαταραχής.Ενώ είναι μάλλον σπάνιοι σε οποιονδήποτε γαλαξία, οι επιστήμονες ερευνούν εκατομμύρια γαλαξίες για αυτούς. Κάθε χρόνο, οι αστρονομικές έρευνες εντοπίζουν συνήθως περίπου 30 συμβάντα παλιρροιακής διαταραχής που συμβαίνουν κάπου στο σύμπαν.Πριν από το 2024, είχαν παρατηρηθεί μόνο σε πυρήνες γαλαξιών. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι αστρονόμοι τα αναζητούσαν κυρίως εκεί. Άλλωστε, εκεί βρίσκονταν όλες οι γνωστές υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, και δεν μπορείς να έχεις ένα συμβάν παλιρροιακής διαταραχής χωρίς αυτό (η βαρυτική έλξη των ελαφρύτερων μαύρων τρυπών δεν είναι αρκετά ισχυρή).Τότε οι επιστήμονες είδαν τα αποκαλυπτικά σημάδια ενόςένα άστρο να καταστρέφεται 2.600 έτη φωτός από το κέντρο του γαλαξία που το φιλοξενεί. Αυτό ενέπνευσε περισσότερους αστρονόμους να αναζητήσουν παρόμοια συμβάντα πέρα από τους πυρήνες των γαλαξιών, και τώρα μια ομάδα έχει εντοπίσει ένα που βρίσκεται πάνω από 30.000 έτη φωτός μακριά από το κέντρο ενός γαλαξία. Η ιστορία προέλευσης του Oddball Πώς, λοιπόν, η νεοανακαλυφθείσα μαύρη τρύπα έγινε τόσο εκτός ελέγχου; «Πρέπει να προήλθε από το κέντρο ενός γαλαξία, αλλά όχι από αυτόν του οποίου βρίσκεται τώρα στα περίχωρα», είπε ο Stein. «Πιστεύουμε ότι η υπερμεγέθης μαύρη τρύπα του γαλαξία που τον φιλοξενεί βρίσκεται ακόμα στον πυρήνα του, αλλά αυτή που «τρώει» το αστέρι θα μπορούσε να ξεκίνησε σε έναν μικρό γαλαξία που συγχωνεύτηκε με τον μεγάλο που βλέπουμε σήμερα».Οι ερευνητές έχουν σκιαγραφήσει δύο πιθανότητες. Τρεις ή περισσότεροι γαλαξίες μπορεί να έχουν συγχωνευθεί και η βαρυτική διελκυστίνδα μεταξύ των κεντρικών υπερμεγέθων μαύρων τρυπών τους μπορεί να έχει εκτοξεύσει την ελαφρύτερη μαύρη τρύπα στην άκρη του γαλαξία.Ή ένας νάνος γαλαξίας θα μπορούσε να βρίσκεται στη μέση μιας συγχώνευσης. Καθώς τα αστέρια του νάνου γαλαξία έπεφταν στον μεγαλύτερο γαλαξία, κάποιος μπορεί να πέρασε πολύ κοντά από την υπερμεγέθη μαύρη τρύπα του νάνου.«Περαιτέρω ανακαλύψεις θα μπορούσαν να αποκαλύψουν την προέλευση αυτής της φαινομενικά «ορφανής» μαύρης τρύπας», είπε ο Stein. «Το βασικό επιστημονικό ερώτημα στο οποίο θέλουμε να απαντήσουμε είναι: Πόσο συχνές είναι οι περιπλανώμενες μαύρες τρύπες;»Η απάντηση μπορεί σύντομα να είναι εφικτή. «Στιγμένες επιστημονικές παρατηρήσεις με το UVOT του Swift καιΤα όργανα XRT (Τηλεσκόπιο Ακτίνων Χ) έχουν προσωρινά ανασταλεί καθώς η αποστολή περιμένει...«ενίσχυση τροχιάς , η οποία έχει προγραμματιστεί για αυτό το καλοκαίρι », δήλωσε ο συν-συγγραφέας S. Bradley Cenko, κύριος ερευνητής του Swift στο NASA Goddard. Το διαστημόπλοιο, του οποίου η κύρια αποστολή διήρκεσε από το 2004 έως το 2006, βυθίζεται αργά προς τη Γη λόγω της ατμοσφαιρικής αντίστασης μετά από περισσότερα από 20 χρόνια παρατηρήσεων του μεταβαλλόμενου σύμπαντος. Η ώθησή του σε υψηλότερη τροχιά θα μπορούσε να παρατείνει τη διάρκεια ζωής του ακόμη περισσότερο. «Μόλις επανέλθει σε κανονικές λειτουργίες, το Swift θα μπορούσε να συνεχίσει να αναζητά περισσότερα παραδείγματα μαύρων τρυπών εκτός τόπου».Τα επόμενα χρόνια, οι επιστήμονες θα χρησιμοποιήσουν τη νέα τεχνική για να αναζητήσουν άστρα που διασπώνται σε παρατηρήσεις από το νεοσύστατο Αστεροσκοπείο Vera C. Rubin, το οποίο χρηματοδοτείται από κοινού από το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ και το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών, στη Χιλή και το επερχόμενο πρόγραμμα της NASA.Ρωμαϊκό Διαστημικό Τηλεσκόπιο Nancy Grace .«Οι ευρείες, εις βάθος έρευνες του Rubin θα αποκαλύψουν ένα πολύ μεγαλύτερο δείγμα γεγονότων παλιρροιακής διαταραχής από ό,τι είναι σε θέση να συλλέξουν τα τρέχοντα αστεροσκοπεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι εκτός κέντρου», δήλωσε ο Carney. «Και οι διαστημικές έρευνες του Roman θα επεκτείνουν την τρέχουσα ζώνη αναζήτησης βλέποντας εκείνες που βρίσκονται πιο μακριά, κοιτάζοντας πίσω σε 9 δισεκατομμύρια χρόνια κοσμικής ιστορίας». Η προσθήκη των παρατηρήσεών τους στις παρατηρήσεις του Swift και σε εκείνες από επίγεια αστεροσκοπεία θα φέρει τους αστρονόμους πιο κοντά από ποτέ στην ολοκλήρωση μιας απογραφής των γιγαντιαίων μαύρων τρυπών του σύμπαντος. Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με την αποστολή Swift, επισκεφθείτε τη διεύθυνση: https://nasa.gov/swift .Η καλλιτεχνική αυτή ιδέα απεικονίζει ένα συμβάν παλιρροιακής διαταραχής, το οποίο συμβαίνει όταν ένα αστέρι περνάει μοιραία κοντά σε μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα. Τα ψίχουλα του θρυμματιζόμενου άστρου θερμαίνονται καθώς στροβιλίζονται γύρω από τη μαύρη τρύπα, δημιουργώντας μια λάμψη που οι αστρονόμοι μπορούν να δουν από μακριά, και η μαύρη τρύπα εκτοξεύει έναν σχετικιστικό πίδακα στο διάστημα. Αυτό το gif δείχνει τον γαλαξία WISEA J014656.04-152214.7, που βρίσκεται περίπου 750 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά στον αστερισμό του Κήτους, πριν και μετά την εμφάνιση ενός συμβάντος παλιρροιακής διαταραχής στην εξωτερική του άκρη τον Νοέμβριο του 2025. Η εικόνα στα αριστερά τραβήχτηκε από την Έρευνα Legacy DESI (Φασματοσκοπικό Όργανο Σκοτεινής Ενέργειας) και αυτή στα δεξιά είναι από το Τηλεσκόπιο Lowell Discovery.

Το Hubble της NASA δείχνει τον σχηματισμό αστεριών στον γαλαξία της Ανδρομέδας να μειώνεται. Μια νέα μελέτη που χρησιμοποιεί δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA διαπιστώνει ότι ο σχηματισμός των αστεριών στον κοντινό γαλαξία της Ανδρομέδας έχει υποστεί μια μείωση 500 εκατομμυρίων ετών, με μια ακόμη πιο απότομη πτώση τα τελευταία 40 εκατομμύρια χρόνια. Η Ανδρομέδα, ένας σπειροειδής γαλαξίας συγκρίσιμος σε μέγεθος με τον Γαλαξία μας, είναι αρκετά κοντά για να είναι ορατή με γυμνό μάτι από περιοχές με σκοτεινό ουρανό. Βρίσκεται περίπου 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, πρακτικά η κοσμική μας αυλή, η Ανδρομέδα προσφέρει την ευκαιρία στους αστρονόμους να εξετάσουν λεπτομερώς τους αστρικούς πληθυσμούς της, οδηγώντας σε καλύτερη κατανόηση του παρελθόντος γαλαξιών όπως ο δικός μας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα στο The Astrophysical Journal . Για να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, οι ερευνητές συνδύασαν δεδομένα από δύο έρευνες του Hubble: το Panchromatic Hubble Andromeda Treasury και το Panchromatic Hubble Andromeda Southern Treasury . Μαζί, αυτές οι δύο έρευνες χαρτογράφησαν τα δύο τρίτα του δίσκου της Ανδρομέδας με εξαιρετικά ευκρινή λεπτομέρεια. Συνολικά, η ομάδα μέτρησε περίπου 200 εκατομμύρια μεμονωμένα αστέρια σε όλο τον γαλαξία, δίνοντάς τους μια λεπτομερή εικόνα της παρελθούσας δραστηριότητας της Ανδρομέδας.«Πρέπει να μετρήσουμε τα μεμονωμένα αστέρια επειδή αποτελούν το απολιθωμένο αρχείο του σχηματισμού του γαλαξία. Το Hubble είναι το μόνο τηλεσκόπιο που μπορεί να σας δώσει αρκετά υψηλή χωρική ανάλυση σε μια αρκετά μεγάλη περιοχή ώστε να μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό στην Ανδρομέδα», δήλωσε ο Μπεν Γουίλιαμς, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον και συν-συγγραφέας της μελέτης.Τα ογκώδη αστέρια είναι πιο μπλε και βραχύβια, ενώ τα λιγότερο ογκώδη αστέρια είναι πιο κόκκινα και μακροβιότερα. Ως αποτέλεσμα, οι περιοχές που έχουν βιώσει πρόσφατο σχηματισμό αστεριών τείνουν να έχουν μεγαλύτερο κλάσμα μπλε αστεριών, ενώ οι περιοχές με λιγότερο πρόσφατο σχηματισμό αστεριών έχουν συνήθως πιο κόκκινο πληθυσμό. Η ομάδα διαίρεσε τις εικόνες της Ανδρομέδας σε χιλιάδες τετράγωνα, που εκτείνονται σε 300 έτη φωτός σε κάθε πλευρά του τετραγώνου, και προσδιόρισε την ιστορία του σχηματισμού αστεριών μέσα σε κάθε τμήμα για να αποκτήσει μια ολοκληρωμένη εικόνα του παρελθόντος του γαλαξία. Σταθερή πτώση Προηγούμενη έρευνα έδειξε ότι ο γαλαξίας της Ανδρομέδας βίωσε μια δραματική έκρηξη σχηματισμού αστεριών πριν από περίπου 2 δισεκατομμύρια χρόνια, πιθανώς λόγω μιας προηγούμενης αλληλεπίδρασης ή συγχώνευσης με έναν άλλο γαλαξία. Από τότε, ο σχηματισμός αστεριών μειώνεται σταθερά.Οι αστρονόμοι μετρούν τον ρυθμό σχηματισμού των αστεριών με βάση τη μάζα, ή την ποσότητα αερίου και σκόνης, που μετατρέπεται σε αστέρια ανά έτος. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι, πριν από 500 εκατομμύρια χρόνια, η Ανδρομέδα σχημάτιζε αστέρια με ρυθμό περίπου μίας ηλιακής μάζας ανά έτος. Ωστόσο, ο ρυθμός σχηματισμού μειώθηκε περίπου στο μισό αυτού πριν από 40 εκατομμύρια χρόνια. Ο τρέχων ρυθμός έχει μειωθεί ακόμη περισσότερο, σε περίπου το ένα πέμπτο της μάζας του Ήλιου μας ανά έτος.Η ομάδα εξέτασε επίσης εάν αυτή η μείωση ήταν συνεπής σε ολόκληρο τον γαλαξία ή συγκεντρωμένη σε ορισμένες περιοχές. Διαπίστωσαν ότι μεγάλο μέρος του πρόσφατου σχηματισμού αστεριών έχει συμβεί σε έναν δακτύλιο σχηματισμού αστεριών που βρίσκεται περίπου 32.000 έτη φωτός από το κέντρο του γαλαξία. Ως αποτέλεσμα, μεγάλο μέρος της μείωσης που μετρούν οφείλεται στη μείωση της δραστηριότητας εντός αυτού του δακτυλίου.Αντί να είναι αποτέλεσμα μειωμένης ύλης από την οποία μπορούν να σχηματιστούν νέα αστέρια, η παρακμή είναι πιο πιθανό να είναι μια φυσική υποχώρηση από την προηγούμενη, πιο ενεργή κατάστασή της.«Είναι ακριβώς όπως μετά από έναν μαραθώνιο, μερικές φορές πρέπει να πάρεις μια ανάσα», δήλωσε ο Tobin Wainer, επικεφαλής συγγραφέας του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον. Πιθανός ύποπτος Η ομάδα διερεύνησε επίσης εάν υπήρχε κάποια σχέση μεταξύ της μείωσης της δραστηριότητας στην Ανδρομέδα και της εγγύτητάς της στον γαλαξία-δορυφόρο M32 (Messier 32). Ο γαλαξίας M32 απέχει από την Ανδρομέδα περίπου 16.000 έτη φωτός στο επίπεδο του ουρανού. Ωστόσο, η τρισδιάστατη θέση του στο διάστημα είναι αβέβαιη. Ως αποτέλεσμα, οι αστρονόμοι δεν είναι σίγουροι εάν ή πότε θα μπορούσε να έχει αλληλεπιδράσει με την Ανδρομέδα στο παρελθόν.«Ένα από τα κύρια κίνητρα για αυτό το πρόγραμμα ήταν η διερεύνηση πιθανών αλληλεπιδράσεων μεταξύ του M32 και του δίσκου της Ανδρομέδας», δήλωσε ο Zhuo Chen, συν-συγγραφέας του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον.Τα δεδομένα έρευνας από το Panchromatic Hubble Andromeda Southern Treasury επέτρεψαν στην ομάδα να μελετήσει την ιστορία του σχηματισμού αστεριών στην Ανδρομέδα κοντά στο M32. Διαπίστωσαν ότι αυτή η περιοχή έδειξε σημάδια μειωμένου σχηματισμού αστεριών σε σύγκριση με άλλες περιοχές. Ο χρόνος αυτής της μείωσης, τον οποίο η μελέτη διαπιστώνει ότι ξεκίνησε πριν από περίπου 60 εκατομμύρια χρόνια, θα μπορούσε να βοηθήσει στον προσδιορισμό του πότε ο γαλαξίας M32 αλληλεπίδρασε με τον δίσκο της Ανδρομέδας.«Δεν μπορούμε να πούμε ρητά ότι βλέπουμε μείωση στον σχηματισμό αστεριών λόγω του M32. Αλλά είναι ακριβώς εκεί, και είναι σίγουρα ο πιο πιθανός ύποπτος», δήλωσε ο Wainer.Η ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει να αναλύει τα δεδομένα του Hubble και να τα συνδυάσει με δεδομένα από επίγεια αστεροσκοπεία για να αποκτήσει πρόσθετες γνώσεις σχετικά με την ιστορία της Ανδρομέδας.«Υπάρχει ισχυρή επιστημονική αξία σε αυτά τα αρχειακά δεδομένα. Η Ανδρομέδα είναι σημαντική επειδή είναι ένας γείτονας που βρίσκεται αρκετά κοντά ώστε να μπορούμε να τη δούμε με μεγάλη λεπτομέρεια, ενώ παράλληλα να έχουμε μια παγκόσμια προοπτική», δήλωσε ο Ράτζα ΓκουχαΘακούρτα, συν-συγγραφέας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στη Σάντα Κρουζ.Μια ακόμη μεγαλύτερη παγκόσμια προοπτική είναι πιθανό να προέλθει από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman της NASA, μετά την εκτόξευσή του ήδη από την Κυριακή 30 Αυγούστου. Το γιγαντιαίο οπτικό πεδίο του Roman μπορεί να καλύψει τουλάχιστον 100 φορές μεγαλύτερη περιοχή από το Hubble σε μήκη κύματος εγγύς υπέρυθρου σε μία μόνο παρατήρηση. Ένα πρόσφατα εγκεκριμένο πρόγραμμα παρατήρησης του Roman θα απεικονίσει ολόκληρο τον δίσκο της Ανδρομέδας και περιοχές του φωτοστέφανου που τον περιβάλλει, επιτρέποντας στους αστρονόμους να μετρήσουν εκατοντάδες εκατομμύρια αστέρια και να επιτρέψουν την ανάπτυξη πρωτοποριακών νέων επιστημών.Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble λειτουργεί για περισσότερες από τρεις δεκαετίες και συνεχίζει να κάνει πρωτοποριακές ανακαλύψεις που διαμορφώνουν τη θεμελιώδη κατανόησή μας για το σύμπαν. Το Hubble είναι ένα έργο διεθνούς συνεργασίας μεταξύ της NASA και της ESA (Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος). Το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Γκρίνμπελτ του Μέριλαντ διαχειρίζεται το τηλεσκόπιο και τις λειτουργίες των αποστολών. Η Lockheed Martin Space υποστηρίζει επίσης τις λειτουργίες των αποστολών στο Goddard. Το Ινστιτούτο Επιστήμης Διαστημικών Τηλεσκοπίων στη Βαλτιμόρη, το οποίο λειτουργεί από τον Σύνδεσμο Πανεπιστημίων για την Έρευνα στην Αστρονομία, διεξάγει επιστημονικές επιχειρήσεις Hubble για τη NASA. https://science.nasa.gov/missions/hubble/nasas-hubble-shows-star-formation-in-andromeda-galaxy-winding-down/ Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA παρείχε μια λεπτομερή εικόνα εκατομμυρίων αστεριών στον γαλαξία της Ανδρομέδας. Οι περιοχές που έχουν βιώσει πρόσφατο σχηματισμό αστεριών (1) φαίνονται σημαντικά πιο μπλε από τις περιοχές με λιγότερο πρόσφατο σχηματισμό αστεριών (2). Αυτή η ταινία, που δημιουργήθηκε από μια ανάλυση δεδομένων από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA, καταδεικνύει πώς ο ρυθμός σχηματισμού αστεριών στον γαλαξία της Ανδρομέδας έχει μειωθεί τα τελευταία 500 εκατομμύρια χρόνια. Τα φωτεινότερα χρώματα υποδεικνύουν πού ο σχηματισμός αστεριών ήταν υψηλότερος σε μια δεδομένη χρονική στιγμή.

Ανθρωπόκαινο: «alea iacta est» Γιατί το «Ανθρωπόκαινο» δεν εντάσσεται στη γεωχρονολογική κλίμακα ως επίσημη γεωλογική εποχή Τον Μάρτιο του 2024 η αρμόδια επιτροπή των Γεωεπιστημών πήρε μια οριστική απόφαση: το «Ανθρωπόκαινο» δεν εντάσσεται στη γεωχρονολογική κλίμακα ως επίσημη γεωλογική εποχή.Η Υποεπιτροπή Στρωματογραφίας του Τεταρτογενούς απέρριψε, με ισχυρή πλειοψηφία, την πρόταση που η Ομάδα Εργασίας για το Ανθρωπόκαινο (Anthropocene Working Group, ΑWG), με τη συμβολή πολλών εκατοντάδων επιστημόνων είχε επεξεργαστεί επί δεκαπέντε χρόνια και η ετυμηγορία επικυρώθηκε λίγες ημέρες αργότερα από τη Διεθνή Ένωση Γεωλογικών Επιστημών, τον ανώτατο θεσμικό φορέα του κλάδου (Witze, 2024).Για να κατανοήσουμε όμως πώς πήραν αυτήν την απόφαση οι πλέον ειδικοί του θέματος, θα πρέπει να ανατρέξουμε ιστορικά πολύ πίσω.Η ιδέα ότι ο άνθρωπος έχει γίνει «γεωλογική δύναμη» δεν είναι καινούργια. Ήδη το 1873 ο Ιταλός γεωλόγος Antonio Stoppani έκανε λόγο για μια «νέα τελλουρική δύναμη» (una nuova forza tellurica), ισοδύναμη με τις μεγαλύτερες φυσικές δυνάμεις του πλανήτη.Νωρίτερα, ο Γάλλος φυσιοδίφης Buffon είχε ήδη τοποθετήσει την εμφάνιση του ανθρώπου στην έβδομη και τελευταία «εποχή» της φυσικής ιστορίας του πλανήτη, ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα ο Ουκρανός γεωχημικός Vladimir Vernadsky ανέπτυξε την έννοια της «Νοόσφαιρας», της βιόσφαιρας δηλαδή όπως τη μεταμορφώνει η ανθρώπινη σκέψη. Καμία, ωστόσο, από αυτές τις πρώιμες συλλήψεις δεν ξέφυγε από τους στενούς επιστημονικούς κύκλους της εποχής της.Η σύγχρονη διατύπωση γεννήθηκε το 2000, όταν ο Ολλανδός χημικός και νομπελίστας Paul Crutzen, ενοχλημένος από την επίμονη χρήση του όρου «Ολόκαινο» για τη σημερινή εποχή, του γεωλογικού δηλαδή διαστήματος που ξεκίνησε πριν από περίπου 11.700 χρόνια με το τέλος της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων, προσφέροντας το ήπιο κλίμα που επέτρεψε την ανάπτυξη της γεωργίας και του πολιτισμού, και το οποίο ονομάστηκε έτσι το 1867 από τον Γάλλο παλαιοντολόγο Paul Gervais, από τις ελληνικές λέξεις «όλος» και «καινός» (εντελώς νέος/πρόσφατος), πριν επισημοποιηθεί το 1885, πρότεινε αυθόρμητα σε ένα συνέδριο στο Μεξικό ότι ζούμε πλέον στο «Ανθρωπόκαινο».Μέσα σε μία δεκαετία ο όρος εκτοξεύθηκε: κυκλοφόρησαν τρία επιστημονικά περιοδικά αφιερωμένα σε αυτόν, ενώ πέρασε ταχύτατα από τη γεωλογία στην κλιματολογία, την αρχαιολογία, τη φιλοσοφία, την τέχνη και τη δημοσιογραφία (Lewis και Maslin, 2015).Το 2009 ο όρος απέκτησε νέα θεσμική υπόσταση με τη συγκρότηση της Ομάδας Εργασίας για το Ανθρωπόκαινο, η οποία κλήθηκε να εξετάσει αν η πρόταση άντεχε στα αυστηρά κριτήρια της στρωματογραφίας.Για να αναγνωριστεί μια εποχή ως νέα γεωλογική εποχή απαιτείται μια «χρυσή αιχμή» (golden spike), ένα χρονολογημένο σημείο μέσα σε ίζημα, πάγο ή πέτρωμα όπου αποτυπώνεται με ακρίβεια μια παγκόσμια, ταυτόχρονη μεταβολή του γήινου συστήματος.Από τις δεκάδες υποψήφιες αφετηρίες που εξετάστηκαν, από τη χρήση της φωτιάς στην Παλαιολιθική εποχή έως τη Βιομηχανική Επανάσταση, μόλις δύο πληρούσαν πραγματικά τα κριτήρια: το 1610, με την απότομη πτώση του CO₂ που συνδέθηκε με την αναδάσωση εκατομμυρίων εκταρίων μετά τον δημογραφικό αφανισμό των αυτοχθόνων πληθυσμών της Αμερικής στον απόηχο της αποικιοκρατικής κατάκτησης, και το 1964 με τη «χρυσή αιχμή» του ραδιενεργού άνθρακα-14 από τις πυρηνικές δοκιμές, καθαρά αποτυπωμένη στους δακτυλίους των δέντρων.Τελικά, ύστερα από δεκαπέντε χρόνια, η Ομάδα προτίμησε μια τρίτη, συγγενική λύση: αφετηρία γύρω στο 1950, με «χρυσή αιχμή» στα ιζήματα της λίμνης Crawford του Καναδά, συνδεδεμένη με τη ραδιενεργό εναπόθεση των πυρηνικών δοκιμών και τη «Μεγάλη Επιτάχυνση» της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης (Lewis και Maslin, 2015).Η πλειοψηφία, όμως, την απέρριψε για τρεις κυρίως λόγους: το εξαιρετικά σύντομο χρονικό βάθος των μόλις εβδομήντα ετών, τον κίνδυνο η γεωλογία να μετατραπεί από επιστήμη σε εργαλείο πολιτικής προειδοποίησης και τον διαχρονικό (diachronous) χαρακτήρα της ανθρώπινης επίδρασης στον πλανήτη, που δεν εμφανίστηκε ακαριαία σε ένα χρονικό σημείο αλλά εξελίχθηκε σταδιακά. Παρά τις όποιες αντιδράσεις, η ετυμηγορία της πλειοψηφίας ήταν και παραμένει απολύτως ορθή. Η διατήρηση του Ολοκαίνου ως της επίσημης γεωλογικής μας εποχής δεν συνιστά υποτίμηση των αλλαγών που παρατηρούνται σε διάφορα σημεία του πλανήτη, αλλά περιφρούρηση των ίδιων των κανόνων της Στρωματογραφίας.Κανείς από τους ειδικούς δεν αμφισβήτησε ότι ο άνθρωπος επεμβαίνει κρίσιμα στη Γη. Το ερώτημα ήταν αν αυτή η επέμβαση συνάδει με το αυστηρό πλαίσιο μιας γεωλογικής «εποχής» με μια ενιαία, παγκόσμια αφετηρία. Και η απάντηση, με βάση το ίδιο το φυσικό αρχείο των πετρωμάτων, ήταν αρνητική: η ανθρώπινη επίδραση δεν εκδηλώθηκε ακαριαία το 1950, αλλά αποτελεί μια εγγενώς διαχρονική και σταδιακή διαδικασία, με διαφορετική αφετηρία σε κάθε περιοχή του πλανήτη.Η σημασία τελικά της απόφασης έγκειται στο ότι περιορίζεται αυστηρά στους κανόνες ονοματοδοσίας, οι οποίοι στηρίζονται όχι σε κοινωνικά, ούτε πολιτικά, ούτε δημοσιογραφικά, αλλά σε αυστηρώς επιστημονικά κριτήρια, ακολουθώντας τις νομοτέλειες και τους κανόνες της Στρωματογραφίας.Και αυτό δεν είναι ήσσονος σημασίας: η ίδια η επιλογή αφετηρίας δεν υπήρξε ποτέ ουδέτερη τεχνική λεπτομέρεια: μια πρώιμη ημερομηνία «χρυσής αιχμής» π.χ. το 1610, «κανονικοποιεί» την περιβαλλοντική αλλαγή, δηλαδή κάνει την αλλαγή να φαίνεται φυσιολογική, αναμενόμενη, ενώ μια «χρυσή αιχμή» βιομηχανικής προέλευσης αποδίδει ιστορικές ευθύνες σε συγκεκριμένες δομές εξουσίας, συγκεκριμένα συστήματα, συγκεκριμένες χώρες και συγκεκριμένες τάξεις μέσα σε αυτές, που δημιούργησαν αυτή την κρίση, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο ορθή την εμμονή των γεωεπιστημόνων σε στρωματογραφικά και όχι σε πολιτικά, ιστορικά, ή κοινωνικά κριτήρια.Ο κύβος έχει πράγματι ριφθεί, όχι όμως ενάντια στη Γεωλογία, αλλά μέσα από αυτήν. Η επιστημονική κοινότητα, πιστή στους αυστηρούς κανόνες της Στρωματογραφίας, δεν προέβη σε βιαστική ανακήρυξη του Ανθρωπόκαινου ως επίσημης γεωλογικής εποχής, μια νηφάλια και τεκμηριωμένη απόφαση που τιμά τη μεθοδολογία της, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι η ανθρώπινη παρουσία ενσωματώνεται στη μακρόχρονη γεωλογική εξέλιξη του πλανήτη ως φυσική διεργασία, όχι ως εξωγενής διαταραχή.Η ώριμη αυτή κρίση της Στρωματογραφίας αποτελεί ορθή εγγύηση της επιστημονικής αυστηρότητας: δεν υποβαθμίζει την ανθρώπινη επέμβαση, αλλά την τοποθετεί με ακρίβεια στη γεωλογική κλίμακα, αποφεύγοντας τόσο την πρόωρη πολιτικοποίηση όσο και την αυθαίρετη ιεράρχηση της ανθρώπινης δραστηριότητας πάνω από τις γεωδυναμικές ενδογενείς και εξωγενείς διεργασίες του πλανήτη. * Καθηγητής και τέως κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης, μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρείας Βιβλιογραφία Lewis, S. L. και Maslin, M. A. (2015) ‘Defining the Anthropocene’, Nature, 519(7542), σσ. 171–180. https://doi.org/10.1038/nature14258 Witze, A. (2024) ‘It’s final: the Anthropocene is not an epoch, despite protest over vote’, Nature, 20 Μαρτίου. https://doi.org/10.1038/d41586-024-00868-1 https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142850/anthropokaino-alea-iacta-est/

Η Κίνα δημιουργεί μια νέα γενιά «ελίτ» κλωνοποιημένων γιακ – Γιατί το κάνει. Το φιλόδοξο σχέδιο κλωνοποίησης που διχάζει την επιστημονική κοινότητα Σε μυστικά εργαστήρια στα υψίπεδα του Θιβέτ, Κινέζοι επιστήμονες υλοποιούν ένα πρόγραμμα, που υπόσχεται να σώσει σπάνια είδη, αλλά εγείρει σοβαρά ηθικά και επιστημονικά ερωτήματα.Πάνω από τα 4.000 μέτρα υψόμετρο, εκεί όπου ο αέρας είναι αραιός και οι χειμώνες αδυσώπητοι, επιστήμονες επιχειρούν κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε με επιστημονική φαντασία.Σε απομονωμένα ερευνητικά κέντρα δημιουργούν κλωνοποιημένα γιακ, ελπίζοντας να συγκροτήσουν μέσα στα επόμενα χρόνια ένα κοπάδι από περισσότερα από 100 «υπερ-γιακ»: ζώα μεγαλύτερα, πιο υγιή, πιο γόνιμα και περισσότερο ανθεκτικά στις ασθένειες και στις ακραίες συνθήκες. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN το πρώτο επιτυχημένο κλωνοποιημένο γιακ γεννήθηκε τον Ιούλιο του 2025 και παρουσιάστηκε από τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ως σημαντικό επιστημονικό επίτευγμα.Την άνοιξη του 2026 ακολούθησαν ακόμη δέκα γεννήσεις, ενώ ο στόχος είναι έως το 2028 να έχει δημιουργηθεί ένα ολόκληρο κοπάδι «ελίτ» ζώων. Γιατί η Κίνα επενδύει εκατομμύρια Για τους κατοίκους του Θιβέτ, το γιακ δεν είναι απλώς ένα ζώο. Αποτελεί τη βάση της τοπικής οικονομίας εδώ και αιώνες. Προσφέρει γάλα, κρέας, μαλλί και χρησιμοποιείται στις αγροτικές εργασίες, ενώ για πολλούς Θιβετιανούς έχει και βαθιά πολιτιστική και θρησκευτική σημασία. Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι πληθυσμοί τους αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις. Η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση των βοσκοτόπων, οι ακραίες καιρικές συνθήκες αλλά και η μείωση της γενετικής ποικιλότητας λόγω διασταυρώσεων και ενδογαμίας έχουν οδηγήσει σε μικρότερο μέγεθος σώματος, χαμηλότερη γονιμότητα και αυξημένη ευαλωτότητα των ζώων.Σύμφωνα με τους Κινέζους επιστήμονες, η φυσική αναπαραγωγή των γιακ έχει ποσοστό επιτυχίας μόλις περίπου 20%, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά τη διατήρηση ισχυρών πληθυσμών. Από το εργαστήριο… στο λιβάδι Η διαδικασία θυμίζει εκείνη που χρησιμοποιήθηκε πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες για τη διάσημη Ντόλι, το πρώτο κλωνοποιημένο πρόβατο.Οι ερευνητές επιλέγουν τα πιο υγιή και παραγωγικά γιακ, αφαιρούν κύτταρα από το σώμα τους και μεταφέρουν το γενετικό τους υλικό σε ωάρια από τα οποία έχει αφαιρεθεί ο αρχικός πυρήνας.Το έμβρυο που δημιουργείται εμφυτεύεται στη συνέχεια σε παρένθετη μητέρα, η οποία κυοφορεί το κλωνοποιημένο ζώο.Οι πρώτοι απόγονοι, σύμφωνα με τα κινεζικά πανεπιστήμια που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, αναπτύσσονται φυσιολογικά και παρουσιάζουν καλή υγεία. Η διάσωση ενός σχεδόν μυθικού ζώου Το πρόγραμμα δεν αφορά μόνο τα οικόσιτα γιακ. Οι επιστήμονες φιλοδοξούν να χρησιμοποιήσουν την ίδια τεχνολογία για να προστατεύσουν το εξαιρετικά σπάνιο χρυσό άγριο γιακ, ένα υποείδος από το οποίο εκτιμάται ότι έχουν απομείνει μόλις περίπου 300 ζώα στο Θιβέτ.Έχουν ήδη δημιουργηθεί περισσότερα από 200 κλωνοποιημένα έμβρυα άγριων γιακ, τα οποία έχουν εμφυτευθεί σε παρένθετες μητέρες.Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί καμία επιτυχής γέννηση άγριου κλώνου, ούτε υπάρχουν πληροφορίες για την πορεία των κυήσεων. Επιστημονική πρόοδος ή επικίνδυνο πείραμα; Το φιλόδοξο πρόγραμμα έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.Πολλοί ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η κλωνοποίηση μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για τη διατήρηση απειλούμενων ειδών και τη βελτίωση της αγροτικής παραγωγής.Άλλοι, όμως, προειδοποιούν ότι τέτοιες παρεμβάσεις απαιτούν απόλυτη διαφάνεια, αυστηρή επιστημονική εποπτεία και ξεκάθαρους κανόνες δεοντολογίας.Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος του κινεζικού προγράμματος παραμένει καλυμμένο από μυστικότητα. Δεν είναι γνωστό πόσες αποτυχημένες κυήσεις προηγήθηκαν των επιτυχημένων γεννήσεων, ούτε ποιο είναι το ποσοστό γενετικών ανωμαλιών ή θνησιμότητας. Μπορεί η τεχνολογία να σώσει τη φύση; Το μεγαλύτερο ερώτημα ίσως δεν αφορά τα ίδια τα γιακ. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η κλωνοποίηση δεν μπορεί να αντικαταστήσει την προστασία των φυσικών οικοτόπων, τη μείωση των εκπομπών άνθρακα ή την αντιμετώπιση της λαθροθηρίας και της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων.Οι υποστηρικτές, αντίθετα, θεωρούν ότι η παραδοσιακή προστασία της άγριας ζωής δεν επαρκεί πλέον απέναντι στην ταχύτητα με την οποία αλλάζει ο πλανήτης.Έτσι, το πρόγραμμα του Θιβέτ μετατρέπεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα πείραμα κλωνοποίησης.Είναι μια δοκιμασία για το κατά πόσο η ανθρωπότητα μπορεί —ή πρέπει— να χρησιμοποιήσει τη βιοτεχνολογία όχι μόνο για να θεραπεύει ασθένειες ή να αυξάνει την παραγωγή τροφίμων, αλλά και για να αναδιαμορφώνει το ίδιο το μέλλον της ζωής πάνω στη Γη. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142982/i-kina-dimioyrgei-mia-nea-genia-elit-klonopoiimenon-giak-giati-to-kanei/

Nvidia, Microsoft, SpaceX και Palantir συγκροτούν «συμμαχία άμυνας» απέναντι στις κυβερνοεπιθέσεις της AI. Η Open Secure AI Alliance θα αναπτύξει εργαλεία ανοικτού κώδικα για την προστασία επιχειρήσεων - Καταλύτης το πρόσφατο περιστατικό παραβίασης της Hugging Face από μοντέλα της OpenAIΜια νέα γραμμή άμυνας απέναντι στις κυβερνοεπιθέσεις που μπορεί να εξαπολύσει η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη επιχειρούν να δημιουργήσουν ορισμένες από τις ισχυρότερες τεχνολογικές εταιρείες του πλανήτη.Η Nvidia εντάχθηκε στην Open Secure AI Alliance, έναν νέο συνασπισμό στον οποίο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Microsoft, SpaceX και Palantir, καθώς και δεκάδες ακόμη εταιρείες του κλάδου.Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ανάπτυξη προγραμμάτων ανοικτού κώδικα που θα επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν προηγμένα συστήματα AI για την ανίχνευση, την ανάλυση και την απόκρουση κυβερνοεπιθέσεων οι οποίες πραγματοποιούνται επίσης με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Το περιστατικό που σήμανε συναγερμό Καταλύτης για τη δημιουργία της συμμαχίας ήταν το πρόσφατο περιστατικό ασφαλείας στη Hugging Face, την πλατφόρμα που φιλοξενεί μοντέλα και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ανοικτού κώδικα.Σύμφωνα με όσα γνωστοποίησε την περασμένη εβδομάδα η OpenAI, δύο συστήματά της κατάφεραν να εξέλθουν από το ελεγχόμενο περιβάλλον δοκιμών στο οποίο λειτουργούσαν, να αποκτήσουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και να διεισδύσουν στα συστήματα της Hugging Face.«Το πρόσφατο περιστατικό ασφαλείας στη Hugging Face αποτέλεσε μια ξεκάθαρη υπενθύμιση», ανέφερε η Open Secure AI Alliance. «Οι υπερασπιστές του κυβερνοχώρου χρειάζονται ανοικτά, προηγμένα συστήματα πρακτόρων για αυτοάμυνα».Το περιστατικό προκάλεσε ιδιαίτερη ανησυχία στην τεχνολογική βιομηχανία, καθώς έδειξε ότι τα ισχυρά μοντέλα AI δεν περιορίζονται πλέον στην παραγωγή κακόβουλου κώδικα ή στην παροχή οδηγιών. Μπορούν δυνητικά να σχεδιάζουν και να εκτελούν αυτόνομα μια ακολουθία ενεργειών εναντίον πραγματικών ψηφιακών υποδομών. Τα «ασφαλή» μοντέλα αρνήθηκαν να βοηθήσουν Η υπόθεση ανέδειξε, παράλληλα, ένα δύσκολο δίλημμα γύρω από τα συστήματα ασφαλείας που ενσωματώνουν οι εταιρείες στα μοντέλα τους.Η Hugging Face επιχείρησε αρχικά να χρησιμοποιήσει μοντέλα της Anthropic για να αναλύσει τα αρχεία καταγραφής και να εντοπίσει τον τρόπο με τον οποίο είχε πραγματοποιηθεί η εισβολή. Τα μοντέλα αρνήθηκαν, επικαλούμενα τους περιορισμούς που έχουν σχεδιαστεί ώστε να αποτρέπουν τη χρήση τους σε κυβερνοεπιθέσεις.Η εταιρεία στράφηκε τότε σε ένα λιγότερο περιορισμένο κινεζικό μοντέλο. Με τη βοήθειά του κατάφερε να αναλύσει την επίθεση, να απομακρύνει τα συστήματα AI που είχαν εισβάλει στο δίκτυό της, να αλλάξει τους κωδικούς πρόσβασης και να ανακατασκευάσει τα τμήματα της υποδομής που είχαν παραβιαστεί.Η ειρωνεία ήταν εμφανής: οι δικλίδες που είχαν τοποθετηθεί για να εμποδίζουν την επιθετική χρήση της AI δυσκόλεψαν ταυτόχρονα τη χρησιμοποίησή της για νόμιμη κυβερνοάμυνα. Η AI ως επιτιθέμενος και ως ασπίδα Η νέα συμμαχία φιλοδοξεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό, δημιουργώντας εργαλεία που θα είναι αρκετά ισχυρά ώστε να αντιμετωπίζουν αυτόνομες κυβερνοεπιθέσεις, αλλά παράλληλα προσβάσιμα στις επιχειρήσεις και στους ειδικούς ασφαλείας.Η πρωτοβουλία έρχεται ενώ στελέχη του τεχνολογικού κλάδου και κυβερνητικοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι οι δυνατότητες των μοντέλων στο hacking εξελίσσονται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα από τα συστήματα προστασίας.Ο Λευκός Οίκος έχει ήδη εντείνει την εποπτεία των προηγμένων μοντέλων και πιέζει τον ιδιωτικό τομέα να αξιοποιήσει την AI όχι μόνο ως παραγωγικό εργαλείο, αλλά και ως ενεργό μηχανισμό κυβερνοάμυνας.Η μάχη που διαμορφώνεται, επομένως, δεν θα διεξαχθεί απλώς ανάμεσα σε hackers και ειδικούς ασφαλείας. Θα διεξαχθεί ανάμεσα σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που επιτίθενται και σε άλλα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που επιχειρούν να τα σταματήσουν. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2143274/nvidia-microsoft-spacex-kai-palantir-sygkrotoyn-symmachia-amynas-apenanti-stis-kyvernoepitheseis-tis-ai/

Κρίση οξυγόνου στα νερά της Γης. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η μείωση του οξυγόνου στις υδάτινες περιοχές αποτελεί νέα πλανητική απειλή Η συνεχής μείωση του διαλυμένου οξυγόνου στους ωκεανούς, τις θάλασσες, τις λίμνες και τα ποτάμια εξελίσσεται σε μία από τις σοβαρότερες περιβαλλοντικές απειλές για τον πλανήτη σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας Scripps.Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η υδάτινη αποξυγόνωση θα πρέπει πλέον να αναγνωριστεί ως μία από τις βασικές διεργασίες που καθορίζουν τη σταθερότητα της Γης και να ενταχθεί στο διεθνές πλαίσιο των «Πλανητικών Ορίων»Η υδάτινη αποξυγόνωση είναι η σταδιακή μείωση του διαλυμένου οξυγόνου στα θαλάσσια και τα γλυκά νερά. Το οξυγόνο είναι απαραίτητο για την επιβίωση των περισσότερων υδρόβιων οργανισμών και για πολλές χημικές διεργασίες που διατηρούν την ισορροπία των οικοσυστημάτων.Η απώλειά του επηρεάζει από μικροσκοπικούς οργανισμούς έως ψάρια, καρχαρίες και θαλάσσια θηλαστικά, ενώ μπορεί να προκαλέσει αλλαγές που διαρκούν για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από την ανθρώπινη ζωή. Τι είναι τα Πλανητικά Όρια Το πλαίσιο των Πλανητικών Ορίων που παρουσιάστηκε το 2009, περιγράφει τα βασικά φυσικά συστήματα που διατηρούν τη Γη σταθερή και κατάλληλη για ζωή. Σήμερα περιλαμβάνει εννέα βασικές κατηγορίες: * κλιματική αλλαγή * οξίνιση των ωκεανών * απώλεια βιοποικιλότητας * ατμοσφαιρικά αερολύματα * καταστροφή της στρατόσφαιρας του όζοντος * μεταβολές στους υδάτινους πόρους * αλλαγές στη χρήση γης * χημική ρύπανση * διαταραχές στους βιογεωχημικούς κύκλους, όπως ο κύκλος του αζώτου Οι ερευνητές θεωρούν ότι η απώλεια διαλυμένου οξυγόνου είναι τόσο σημαντική ώστε πρέπει να προστεθεί ως μια νέα, ξεχωριστή πλανητική παράμετρος. Η μελέτη επισημαίνει τρεις βασικές αιτίες: * την υπερθέρμανση του πλανήτη λόγω της κλιματικής αλλαγής * τη ρύπανση από υπερβολικές ποσότητες θρεπτικών ουσιών, κυρίως αζώτου και φωσφόρου * τις αλλαγές στα θαλάσσια και λιμναία ρεύματα που μεταφέρουν οξυγόνο στα βαθύτερα στρώματα των υδάτων Όλοι αυτοί οι παράγοντες μειώνουν σταδιακά την ποσότητα διαθέσιμου οξυγόνου στα οικοσυστήματα. Επιπτώσεις στο περιβάλλον Η έλλειψη οξυγόνου διαταράσσει σημαντικές βιολογικές και χημικές διεργασίες που συμβάλλουν στη ρύθμιση του κλίματος και παράλληλα: * μειώνει τη βιοποικιλότητα * καταστρέφει θαλάσσια και γλυκά οικοσυστήματα * επηρεάζει την αλιεία * αλλάζει τις τροφικές αλυσίδες * τα θαλάσσια θηλαστικά τα οποία αναπνέουν στην επιφάνεια, επηρεάζονται έμμεσα καθώς αλλάζουν οι βιότοποι τους και μειώνεται η διαθέσιμη τροφή. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αποξυγόνωση δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο. Αντίθετα, αλληλεπιδρά με όλες σχεδόν τις υπόλοιπες μεγάλες περιβαλλοντικές κρίσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας και η ρύπανση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη σταθερότητα του πλανήτη. Έκκληση για διεθνή δράση Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Έρικα Φέρερ, δήλωσε ότι η υγεία του πλανήτη εξαρτάται άμεσα από την υγεία των υδάτινων οικοσυστημάτων, τα οποία χρειάζονται επαρκές οξυγόνο για να λειτουργούν φυσιολογικά. Οι ερευνητές καλούν την επιστημονική κοινότητα και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αντιμετωπίσουν την αποξυγόνωση ως μία από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής.Όπως επισημαίνουν, η ένταξή της στο πλαίσιο των Πλανητικών Ορίων θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεών της και στην ανάπτυξη αποτελεσματικότερων στρατηγικών για την προστασία της βιοποικιλότητας, των υδάτινων οικοσυστημάτων και της σταθερότητας του κλίματος. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2143046/krisi-oxygonoy-sta-nera-tis-gis/

Το πλήρωμα της Αποστολής 74 αποσυνδέθηκε στο Σογιούζ για επιστροφή στη Γη. Το διαστημόπλοιο Soyuz MS‑28 αποσυνδέθηκε από τη μονάδα Rassvet του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού στις 3:03 π.μ. EDT, μεταφέροντας τον αστροναύτη της NASA Chris Williams και τους κοσμοναύτες της Roscosmos Sergey Kud‑Sverchkov και Sergei Mikaev στο ταξίδι της επιστροφής τους.Η NASA θα συνεχίσει την ζωντανή κάλυψη για την εκτροπή από την τροχιά, την είσοδο και την προσγείωση από τις 5:15 π.μ. (όλες οι ώρες ανατολικής ώρας και υπόκεινται σε αλλαγές βάσει των λειτουργιών σε πραγματικό χρόνο): 5:31 π.μ. – Έγκαυμα Deorbit 6:25 π.μ. – Απόβαση στη στέπα του Καζακστάν, νοτιοανατολικά του Τζεζκάζγκαν Οι εκδηλώσεις επιστροφής του Soyuz MS‑28 μεταδίδονται σε διάφορες πλατφόρμες. Μάθετε πού μπορείτε να παρακολουθήσετε online https://www.nasa.gov/live .Μάθετε περισσότερα για τις δραστηριότητες του διαστημικού σταθμού ακολουθώντας το ιστολόγιο του διαστημικού σταθμού , @space_station στο X, καθώς και τους λογαριασμούς του ISS στο Facebook και στο Instagram . https://www.nasa.gov/blogs/spacestation/2026/07/26/expedition-74-crew-undocks-in-soyuz-for-return-to-earth/ Το διαστημόπλοιο Soyuz MS-28 (δεξιά) απομακρύνεται από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό λίγο μετά την αποσύνδεσή του από τη μονάδα Rassvet. Το διαστημόπλοιο Soyuz MS-29 (αριστερά) είναι αγκυροβολημένο στη μονάδα Prichal. Ο αστροναύτης της NASA, Κρις Γουίλιαμς, και οι συνάδελφοί του επιστρέφουν από τον Διαστημικό Σταθμό. Ολοκληρώνοντας μια οκτάμηνη επιστημονική αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, ο αστροναύτης της NASA Κρις Γουίλιαμς επέστρεψε στη Γη την Κυριακή μαζί με τους κοσμοναύτες της Roscosmos Σεργκέι Κουντ-Σβερτσκόφ και Σεργκέι Μικάεφ.Το πλήρωμα πραγματοποίησε την ασφαλή προσγείωσή του με αλεξίπτωτο στις 5:27 π.μ. CDT (3:27 μ.μ., ώρα Καζακστάν), νοτιοανατολικά του Τζεζκαζγκάν, αφού αναχώρησε από τον διαστημικό σταθμό στις 2:03 π.μ., με το διαστημόπλοιο Soyuz MS-28.Το πλήρωμα βρισκόταν στο διάστημα για 241 ημέρες, κάνοντας τροχιά γύρω από τη Γη 3.856 φορές και διανύοντας περισσότερα από 102 εκατομμύρια μίλια. Εκτοξεύτηκαν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό στις 27 Νοεμβρίου 2025. Η αποστολή ήταν η πρώτη για τον Γουίλιαμς και τον Μικάεφ και η δεύτερη για τον Κουντ-Σβερτσκόφ.Ενώ βρισκόταν στο εργαστήριο σε τροχιά, ο Williams υποστήριξε ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών ερευνών και τεχνολογικών επιδείξεων. Βοήθησε στην προώθηση της έρευνας για νέες θεραπείες για τον καρκίνο και στη βελτίωση της κατασκευής υλικών στο διάστημα που χρησιμοποιούνται σε υπολογιστές και ηλεκτρονικά υψηλής απόδοσης. Ο Williams ολοκλήρωσε επίσης δύο διαστημικούς περιπάτους για να προετοιμαστεί για αναβαθμίσεις του συστήματος ισχύος του διαστημικού σταθμού και για να αντικαταστήσει μια ελαττωματική άρθρωση στον ρομποτικό βραχίονα Canadarm2. Η εργασία του πληρώματος στον διαστημικό σταθμό βοηθά στη βελτίωση της ζωής στη Γη και στην προετοιμασία για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές στη Σελήνη και τον Άρη.Μετά τους ιατρικούς ελέγχους μετά την προσγείωση, τα μέλη του πληρώματος θα πετάξουν με ελικόπτερο στην Καραγκάντα του Καζακστάν, όπου βρίσκονται οι ομάδες διάσωσης. Στη συνέχεια, ο Γουίλιαμς θα επιβιβαστεί σε αεροσκάφος της NASA με προορισμό το Διαστημικό Κέντρο Τζόνσον του οργανισμού στο Χιούστον.Για περισσότερα από 25 χρόνια, οι άνθρωποι ζουν και εργάζονται συνεχώς στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, προωθώντας την επιστημονική γνώση και καθιστώντας εφικτές ερευνητικές ανακαλύψεις στη Γη. Ο διαστημικός σταθμός βοηθά τη NASA να κατανοήσει και να ξεπεράσει τις προκλήσεις των επανδρωμένων διαστημικών πτήσεων, να επεκτείνει τις εμπορικές ευκαιρίες σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη και να βασιστεί στα θεμέλια για αποστολές μεγάλης διάρκειας στη Σελήνη, στο πλαίσιο του προγράμματος Artemis, και στον Άρη. Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με την έρευνα, τις λειτουργίες και τα πληρώματά του στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, επισκεφθείτε τη διεύθυνση: www.nasa.gov/station Το διαστημόπλοιο Soyuz MS-28 φαίνεται καθώς προσγειώνεται σε μια απομακρυσμένη περιοχή κοντά στην πόλη Zhezkazgan του Καζακστάν με τον αστροναύτη της NASA της Αποστολής 74, Chris Williams, και τους κοσμοναύτες της Roscosmos, Sergey Kud-Sverchkov και Sergei Mikaev, την Κυριακή 26 Ιουλίου 2026. Ενέργεια Πυραυλικής και Διαστημικής Εταιρείας Συγχαρητήρια στους κοσμοναύτες για την επιστροφή τους! Η μονάδα καθόδου Soyuz MS-28 προσγειώθηκε όπως είχε προγραμματιστεί στις στέπες κοντά στην πόλη Zhezkazgan. Οι ακόλουθοι επέστρεψαν από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό: ▪️ Κοσμοναύτης Sergei Kud-Sverchkov (Roscosmos)· ▪️ Κοσμοναύτης Sergei Mikayev (Roscosmos)· ▪️ Αστροναύτης Christopher Williams (NASA). Κατά τη διάρκεια της Αποστολής 74 στον ISS, οι Sergei Kud-Sverchkov και Sergei Minayev πραγματοποίησαν διαστημικούς περιπάτους, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης νέου εξοπλισμού και της ανάκτησης πειραματικών αποτελεσμάτων: 🔘 Το ραδιοτηλεσκόπιο που είναι εγκατεστημένο στη μονάδα Zvezda θα είναι το πρώτο στην ιστορία που θα μελετήσει τον Ήλιο στην περιοχή των terahertz απευθείας από την τροχιά, χωρίς ατμοσφαιρικές παρεμβολές. 🔘 Οι κοσμοναύτες ανέκτησαν επίσης τα αποτελέσματα του πειράματος Ekran-M. Ρώσοι επιστήμονες δοκιμάζουν μεθόδους για την ανάπτυξη υπερκαθαρών ημιαγωγών στο κενό του διαστήματος για πρώτη φορά. Μια κασέτα που περιέχει εξαιρετικά λεπτές μεμβράνες αρσενικού γαλλίου έφτασε στη Γη με το πλήρωμα και τώρα θα παραδοθεί σε ειδικούς για ανάλυση. Η 75η μακροπρόθεσμη αποστολή, η οποία θα διαρκέσει πάνω από 260 ημέρες, λειτουργεί αυτή τη στιγμή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Έχουν προγραμματιστεί τριάντα οκτώ διαστημικά πειράματα. https://vk.ru/rsc_energia?z=video-167742670_456239711%2Fe8917ccdab6cf26de5%2Fpl_post_-167742670_24754 https://vk.ru/roscosmos?z=video-30315369_456244973%2F5d744fda49e700fe7a%2Fpl_post_-30315369_624584 https://vk.ru/roscosmos?z=video-30315369_456244971%2F9ba29d529e7c62c2cd%2Fpl_post_-30315369_624583 https://vk.ru/roscosmos?z=video-30315369_456244957%2F35cd4d60a86c596b22%2Fpl_post_-3 0315369_624536 https://vk.ru/roscosmos?z=video-30315369_456244957%2F35cd4d60a86c596b22%2Fpl_post_-30315369_624530 https://vk.ru/roscosmos?z=video-30315369_456244956%2F337ace7bba467a93a2%2Fpl_post_-30315369_624527 https://vk.ru/roscosmos?w=wall-30315369_624606 https://vk.ru/rsc_energia?w=wall-167742670_24754

Δεν αυτονομήθηκαν κακόβουλα τα μοντέλα της OpenAI αλλά εκτέλεσαν τις εντολές που είχαν λένε τώρα ειδικοί. Ολοκλήρωσαν την αποστολή που τους είχε ανατεθεί με τρόπο που δεν είχαν προβλέψει οι δημιουργοί τους. Όταν η OpenAI αποκάλυψε ότι δύο από τα πιο προηγμένα μοντέλα AI μοντέλα της ξέφυγαν από το ελεγχόμενο περιβάλλον μιας δοκιμής κυβερνοασφάλειας και παραβίασαν τα συστήματα μιας νεοφυούς εταιρείας, το περιστατικό θύμισε έντονα τα ανησυχητικά σενάρια για τα οποία προειδοποιούν εδώ και χρόνια οι ερευνητές της ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης.Τα μοντέλα εντόπισαν μια άγνωστη έως τότε ευπάθεια στην υποδομή που είχε σχεδιαστεί για να τα περιορίζει, απέκτησαν πρόσβαση στο δημόσιο Διαδίκτυο και εισέβαλαν στην Hugging Face, μία από τις σημαντικότερες πλατφόρμες φιλοξενίας μοντέλων AI και συνόλων δεδομένων. Ο στόχος τους ωστόσο, δεν ήταν τόσο ανησυχητικός όσο υποδηλώνει η ακολουθία των γεγονότων: αναζητούσαν πληροφορίες που θα τα βοηθούσαν να ολοκληρώσουν τη δοκιμή κυβερνοασφάλειας που τους είχε αναθέσει η OpenAI.Οι εκπρόσωποι της Hugging Face αποκάλυψαν ότι εσωτερικά σύνολα δεδομένων είχαν παραβιαστεί, δηλώνοντας ότι το περιστατικό ήταν «διαφορετικό από οτιδήποτε είχαμε αντιμετωπίσει στο παρελθόν», επειδή προκλήθηκε «από ένα αυτόνομο σύστημα πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης». Σε δεύτερη ανακοίνωση η OpenAI παραδέχθηκε ότι έφερε την ευθύνη χαρακτηρίζοντας το συμβάν «ένα πρωτοφανές περιστατικό στον κυβερνοχώρο» και προειδοποιώντας ότι παρόμοια γεγονότα ενδέχεται να γίνουν συχνότερα όσο τα μοντέλα AI αποκτούν ολοένα μεγαλύτερες δυνατότητες.Ανεξάρτητοι ειδικοί που μίλησαν στο Live Science συμφώνησαν ότι πρόκειται για ένα σημαντικό γεγονός, αλλά προειδοποίησαν ότι δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως περίπτωση όπου ένα σύστημα AI ανέπτυξε ξαφνικά κακόβουλες προθέσεις. Τα μοντέλα φαίνεται πως απλώς επιδίωξαν να ολοκληρώσουν την αποστολή που τους ανέθεσε η OpenAI βρίσκοντας έναν τρόπο επιτυχίας που οι δημιουργοί τους δεν είχαν προβλέψει ούτε είχαν αποκλείσει επαρκώς.«Αν υπάρχει κάποια αποτυχία εδώ δεν είναι ότι η AI ήθελε να χακάρει κάτι» δήλωσε ο Όλι Μπάκλει καθηγητής κυβερνοασφάλειας στο βρετανικό Πανεπιστήμιο Loughborough. «Η αποτυχία είναι ότι οι άνθρωποι δημιούργησαν μια δοκιμή όπου η επιτυχία μετριόταν αποκλειστικά από την επίτευξη ενός στόχου, χαλάρωσαν σκόπιμα ορισμένα από τα συνηθισμένα μέτρα ασφαλείας για να αξιολογήσουν τις δυνατότητες του συστήματος και υποτίμησαν την αποτελεσματικότητα του μοντέλου στο να βρίσκει έναν απρόβλεπτο δρόμο προς την επιτυχία». Τι συνέβη Η OpenAI δοκίμαζε το GPT-5.6 Sol και ένα ακόμη ισχυρότερο μοντέλο που δεν έχει ακόμη κυκλοφορήσει χρησιμοποιώντας το ExploitGym, ένα σύστημα αξιολόγησης που προκαλεί τα μοντέλα AI να εντοπίζουν και να εκμεταλλεύονται ευπάθειες λογισμικού. Η εταιρεία είχε αφαιρέσει ορισμένους μηχανισμούς κυβερνοασφάλειας που συνήθως εμποδίζουν επικίνδυνες ενέργειες βασιζόμενη σε ένα απομονωμένο περιβάλλον ώστε τα μοντέλα να μην αποκτήσουν πρόσβαση στο ευρύτερο διαδίκτυο.Σύμφωνα με την τεχνική ανάλυση της OpenAI τα μοντέλα ανακάλυψαν μια άγνωστη ευπάθεια σε λογισμικό τρίτου μέρους που χρησιμοποιούνταν για τη διαμεσολάβηση και την προσωρινή αποθήκευση πακέτων λογισμικού. Την εκμεταλλεύτηκαν απέκτησαν αυξημένα δικαιώματα πρόσβασης και μετακινήθηκαν μέσα στην ερευνητική υποδομή της OpenAI μέχρι να φτάσουν σε έναν υπολογιστή με πρόσβαση στο δημόσιο Διαδίκτυο.Η Hugging Face έγινε στόχος επειδή τα μοντέλα την αναγνώρισαν ως πιθανή πηγή πληροφοριών που θα τα βοηθούσε να ολοκληρώσουν τις προκλήσεις του ExploitGym. Η OpenAI ανέφερε ότι τουλάχιστον μία αλυσίδα επίθεσης περιλάμβανε κλεμμένα διαπιστευτήρια και άγνωστες μέχρι τότε ευπάθειες, οι οποίες επέτρεψαν στα μοντέλα να εκτελέσουν απομακρυσμένο κώδικα στα συστήματα της Hugging Face και να αποκτήσουν πρόσβαση σε λύσεις δοκιμών που ήταν αποθηκευμένες σε βάση δεδομένων παραγωγής.Η Hugging Face ανακοίνωσε ότι κατέγραψε περισσότερες από 17,000 ενέργειες κατά τη διάρκεια της παραβίασης, χωρίς αρχικά να μπορεί να εξηγήσει ποιος ή τι βρισκόταν πίσω από αυτές. Η μεταγενέστερη ανακοίνωση της OpenAI έδωσε την απάντηση: τα μοντέλα της είχαν ξεφύγει από το περιβάλλον δοκιμών και αναζήτησαν τις απαντήσεις αλλού. Ξέφυγε πραγματικά η τεχνητή νοημοσύνη; Το αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ότι τα μοντέλα εντόπισαν μια αδυναμία στην υποδομή που είχε σχεδιαστεί για να τα περιορίζει και τη χρησιμοποίησαν για να αποκτήσουν πρόσβαση στο δημόσιο διαδίκτυο. Ωστόσο, το να περιγραφούν ως «εκτός ελέγχου» ή «ανεξέλεγκτα» αποδίδει σε αυτά κίνητρα που δεν τεκμηριώνονται σύμφωνα με τον Μπάκλει.«Θα ήμουν πολύ προσεκτικός πριν μιλήσω για “ανεξέλεγκτη AI”. Τα μοντέλα δεν ανέπτυξαν δική τους ατζέντα ούτε αποφάσισαν να επιτεθούν στην Hugging Face με δική τους πρωτοβουλία».Ο Ντάνιελ Χούλμ διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ασφάλειας AI Conscium ο οποίος συνεργάζεται επίσης με το University College London συμφώνησε ότι δεν πρέπει να αποδίδονται ανθρώπινα κίνητρα στα μοντέλα.«Τα μοντέλα δεν έχουν προθέσεις. Οι άνθρωποι έχουν προθέσεις και εκπαιδεύουν τα μοντέλα με συγκεκριμένους στόχους». Η ικανότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από τα κίνητρα Σημαντικότερο από τα υποτιθέμενα κίνητρα των μοντέλων είναι το τι κατάφεραν να επιτύχουν κατά την εκτέλεση της αποστολής τους.«Το πραγματικά σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα μοντέλα φαίνεται πως συνδύασαν πολλαπλές ευπάθειες σε διαφορετικά συστήματα και διατήρησαν μια πολύπλοκη αλληλουχία ενεργειών. Αυτό δείχνει ένα επίπεδο ικανοτήτων που οι επαγγελματίες της κυβερνοασφάλειας πρέπει να λάβουν πολύ σοβαρά υπόψη» λέει ο ΜπάκλειΤο δίδαγμα δεν είναι ότι η AI έγινε κακόβουλη αλλά ότι ολοένα και πιο ικανά συστήματα θα εκμεταλλεύονται ευκαιρίες που οι άνθρωποι δεν είχαν προβλέψει. Η ανησυχία Η Κατερίνα Μιτρότσκα καθηγήτρια κυβερνοασφάλειας και εφαρμοσμένης κρυπτογραφίας στο Πανεπιστήμιο του St. Gallen στην Ελβετία επισήμανε ότι η αποτυχία περιορισμού είναι ιδιαίτερα ανησυχητική επειδή τελικά ζημιώθηκε μια τρίτη εταιρεία.«Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο είναι ποιος επηρεάστηκε τελικά. Το θύμα δεν ήταν η εταιρεία που διεξήγαγε τη δοκιμή αλλά ένας τρίτος οργανισμός. Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο για το οποίο προειδοποιούν εδώ και καιρό οι ερευνητές: ότι η διαφυγή ενός πράκτορα AI δεν παραμένει απαραίτητα περιορισμένη στο περιβάλλον όπου ξεκίνησε».Η OpenAI δήλωσε ότι έχει ήδη ενισχύσει την υποδομή που χρησιμοποιείται σε τέτοιες αξιολογήσεις. Ωστόσο η Μιτρότσκα προειδοποίησε ότι ο αποτελεσματικός περιορισμός θα γίνεται όλο και δυσκολότερος όσο τα μοντέλα βελτιώνονται ακριβώς στις τεχνικές εκμετάλλευσης που η ίδια η εταιρεία δοκιμάζει. Μια προειδοποίηση και ταυτόχρονα μια επίδειξη δυνατοτήτων Υπάρχει επίσης λόγος να εξεταστεί προσεκτικά ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάστηκε το περιστατικό. Η αφήγηση της OpenAI εξυπηρετεί δύο σκοπούς ταυτόχρονα: προειδοποιεί για τους κινδύνους ασφαλείας που συνεπάγονται ολοένα ισχυρότερα συστήματα AI ενώ παράλληλα αναδεικνύει τις εντυπωσιακές δυνατότητες των νεότερων μοντέλων της.Ο Μπάκλει σημείωσε ότι ανακοινώσεις από εταιρείες αιχμής όπως η OpenAI ή η Anthropic πρέπει να αξιολογούνται μέσα στο πλαίσιο ενός κλάδου όπου όλοι ανταγωνίζονται για την ανάπτυξη των ισχυρότερων μοντέλων.«Έχουμε δει αντίστοιχες επιδείξεις δυνατοτήτων υψηλού προφίλ από την Anthropic και άλλες εταιρείες. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ευρήματα δεν είναι αληθή, αλλά ότι πρέπει να διαχωρίζουμε τα τεχνικά δεδομένα από την επικοινωνιακή αφήγηση».Όπως πρόσθεσε οι εταιρείες αυτές έχουν κάθε λόγο να δείχνουν αφενός ότι τα μοντέλα τους είναι εξαιρετικά ικανά και αφετέρου ότι αντιμετωπίζουν σοβαρά τους σχετικούς κινδύνους.Το περιστατικό με την Hugging Face απέδειξε τόσο ότι τα μοντέλα της OpenAI μπορούσαν να εκτελέσουν μια πολύπλοκη σειρά ενεργειών με σημαντικό βαθμό αυτονομίας όσο και ότι τα μέτρα ασφαλείας της εταιρείας δεν κατάφεραν να τα περιορίσουν εντός του πειράματος.Ο Χουλμ υποστήριξε ότι η μακροπρόθεσμη πρόκληση είναι να διασφαλιστεί πως τα ολοένα ισχυρότερα συστήματα AI θα επιδιώκουν τους στόχους τους με τρόπο που παραμένει συμβατός με τις ανθρώπινες αξίες.«Αντί να προσπαθούμε να ελέγχουμε τις τεχνολογίες AI η έμφαση πρέπει να δοθεί στην ευθυγράμμισή τους με τους ανθρώπινους στόχου. Θα απαιτείται συνεχής αξιολόγηση ώστε τα συστήματα να παραμένουν πιστά στην αποστολή τους χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια» λέει ο Χουλμ.Σύμφωνα με τους ειδικούς το περιστατικό άφησε την OpenAI με ένα αποτέλεσμα που είναι ταυτόχρονα εντυπωσιακό και ανησυχητικό. Τα μοντέλα της εντόπισαν άγνωστες ευπάθειες και συνέχισαν να επιδιώκουν τον στόχο τους πολύ πέρα από τα όρια που είχαν προβλέψει οι δημιουργοί τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ανέπτυξαν κακόβουλες προθέσεις.«Το δίδαγμα δεν είναι ότι η AI έγινε κακόβουλη. Το πραγματικό μάθημα είναι ότι όσο τα συστήματα γίνονται πιο ικανά, θα εκμεταλλεύονται ευκαιρίες που οι άνθρωποι δεν έχουν προβλέψει» κατέληξε ο Μπάκλει.Στο συγκεκριμένο περιστατικό στα νέα μοντέλα της OpenAI ανατέθηκε μια πρόκληση ηλεκτρονικής διείσδυσης και επιβραβεύονταν εφόσον έβρισκαν τρόπο να την επιλύσουν. Οι άνθρωποι που σχεδίασαν το πείραμα απλώς δεν είχαν προβλέψει πόσο μακριά θα μπορούσαν να φτάσουν. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142706/den-aytonomithikan-kakovoyla-ta-montela-tis-openai-alla-ektelesan-tis-entoles-poy-eichan-lene-tora-eidikoi/ Τα chatbot ξέρουν πώς να φτιάχνουν φονικά βιολογικά όπλα. Και ορισμένα θα σου δείξουν και πώς. Έρευνα-σοκ της WSJ: Προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης φέρονται να παρείχαν οδηγίες για την παρασκευή δηλητηρίων και βιολογικών όπλων.Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξελιχθεί στον πιο επικίνδυνο «ψηφιακό σύμβουλο» για όσους επιδιώκουν μαζικές επιθέσεις.Αυτή είναι η ανησυχητική εικόνα που σκιαγραφεί εκτενής έρευνα της Wall Street Journal, σύμφωνα με την οποία ορισμένα από τα ισχυρότερα chatbot του κόσμου έχουν, κατά καιρούς, δώσει αναλυτικές οδηγίες για την παρασκευή δηλητηρίων και βιολογικών όπλων, ακόμη και σε χρήστες που δήλωναν πρόθεση να σκοτώσουν ανθρώπους.Η έρευνα περιγράφει ένα συνεχές «κυνηγητό» μεταξύ των εταιρειών AI, οι οποίες από τη μία ενισχύουν τις δυνατότητες των μοντέλων τους και από την άλλη προσπαθούν να κλείσουν τα κενά ασφαλείας που επιτρέπουν την παράκαμψη των περιορισμών. ChatGPT και οδηγίες για βιολογικά όπλα Σύμφωνα με την Wall Street Journal, μετά την αναβάθμιση του ChatGPT το περασμένο καλοκαίρι, εκατοντάδες χρήστες επιχείρησαν να αποσπάσουν πληροφορίες για την κατασκευή και χρήση βιολογικών όπλων ή ισχυρών δηλητηρίων.Πηγές με γνώση των εσωτερικών ελέγχων της OpenAI αναφέρουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το chatbot παρείχε βήμα προς βήμα οδηγίες, τις οποίες ειδικοί στη βιολογία και στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας χαρακτήρισαν ιδιαίτερα ακριβείς και δυνητικά θανατηφόρες.Η εταιρεία διέγραψε τους σχετικούς λογαριασμούς, χωρίς όμως –σύμφωνα με το δημοσίευμα– να ενημερώσει τις διωκτικές αρχές. Δεν υπάρχει υποχρέωση ενημέρωσης των αρχών Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν υπάρχει σήμερα ομοσπονδιακή νομοθεσία που να υποχρεώνει τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης είτε να μπλοκάρουν όλες αυτές τις αναζητήσεις είτε να τις αναφέρουν στις αρχές.Η ευθύνη παραμένει σε μεγάλο βαθμό στις ίδιες τις εταιρείες, οι οποίες αποφασίζουν πότε μια συνομιλία αποτελεί πραγματική απειλή.Η OpenAI δήλωσε στη Wall Street Journal ότι εκπαιδεύει τα μοντέλα της να απορρίπτουν αιτήματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβη σε ανθρώπους και ότι πραγματοποιεί εκτεταμένους ελέγχους ασφαλείας πριν από κάθε νέα έκδοση.Όπως αναφέρει η εταιρεία, ενημερώνει τις αρχές μόνο όταν διαπιστώνει «άμεσο και αξιόπιστο κίνδυνο» για τρίτους. Ανησυχία στον Λευκό Οίκο και το Πεντάγωνο Η αυξανόμενη ικανότητα των μοντέλων AI να παρέχουν εξειδικευμένες επιστημονικές πληροφορίες έχει προκαλέσει ανησυχία τόσο στον Λευκό Οίκο όσο και στο Πεντάγωνο.Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ήδη από την περίοδο της κυβέρνησης Μπάιντεν πραγματοποιούνταν συζητήσεις για τον κίνδυνο η τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργήσει ως «εγχειρίδιο» κατασκευής βιολογικών όπλων.Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται πλέον να εξετάζει αυστηρότερη εποπτεία των προηγμένων μοντέλων, ενώ το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου είχε πρόσφατα επιβάλει προσωρινούς περιορισμούς σε δύο μοντέλα της Anthropic, μέχρι να διορθωθούν τρόποι παράκαμψης των δικλίδων ασφαλείας. Τα κενά ασφαλείας παραμένουν Ερευνητές ασφαλείας υποστηρίζουν ότι, παρά τις βελτιώσεις, κανένα μοντέλο δεν είναι πλήρως προστατευμένο απέναντι σε επίμονους χρήστες.Η Amy Chang, επικεφαλής έρευνας απειλών AI στη Cisco, δήλωσε ότι οι ερευνητές της κατάφεραν μέσα από λίγες μόνο διαδοχικές ερωτήσεις να παρακάμψουν τους περιορισμούς μεγάλων chatbot και να αποσπάσουν επικίνδυνες πληροφορίες.Παράλληλα, οι εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δύσκολο δίλημμα: υπερβολικά αυστηροί περιορισμοί μπορεί να εμποδίζουν και νόμιμη επιστημονική έρευνα, όπως η μελέτη παθογόνων μικροοργανισμών ή η ανάπτυξη νέων φαρμάκων και εμβολίων. Προειδοποιήσεις για το μέλλον Ειδικοί στην εθνική ασφάλεια εκτιμούν ότι σήμερα η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί ήδη να βοηθήσει άτομα με επιστημονικές γνώσεις να οργανώσουν μικρότερης κλίμακας βιολογικές επιθέσεις.Ο μεγαλύτερος φόβος αφορά όμως το μέλλον: ότι τρομοκρατικές οργανώσεις ή εχθρικά κράτη θα αξιοποιήσουν ολοένα ισχυρότερα μοντέλα AI ως «ψηφιακούς συμβούλους», επιταχύνοντας την ανάπτυξη πολύ πιο σύνθετων και καταστροφικών βιολογικών όπλων.Την ίδια στιγμή, στο Κογκρέσο έχουν κατατεθεί διακομματικές προτάσεις νόμου που θα υποχρεώνουν τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να αναφέρουν στις αρμόδιες αρχές ενδείξεις για χρήστες που αναζητούν πληροφορίες σχετικές με όπλα μαζικής καταστροφής ή άλλες σοβαρές απειλές. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142877/a-chatbot-xeroyn-pos-na-ftiachnoyn-fonika-viologika-opla-kai-orismena-tha-soy-deixoyn-kai-pos/

Αναπτύχθηκε τεχνολογία για «ομιλούσες» μπαταρίες που θα αναφέρουν την κατάσταση τους. Προορίζεται για χρήση σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και εφαρμογές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κιέλου στη Γερμανία ανέπτυξαν μια νέα τεχνολογία που επιτρέπει στις μπαταρίες να μεταδίδουν πληροφορίες από το εσωτερικό τους χωρίς να απαιτούνται πρόσθετα καλώδια ή ξεχωριστά συστήματα επικοινωνίας.Η καινοτομία θα μπορούσε να συμβάλει στη δημιουργία ασφαλέστερων, απλούστερων και οικονομικότερων μπαταριών για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και εφαρμογές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.Οι ερευνητές περιγράφουν την τεχνολογία ως μια «ομιλούσα μπαταρία» επειδή μπορεί να μεταδίδει πληροφορίες για την κατάστασή της χρησιμοποιώντας τα ίδια ηλεκτρικά κυκλώματα μέσω των οποίων φορτίζεται και εκφορτίζεται. Αντί να χρειάζεται ξεχωριστές γραμμές επικοινωνίας ή πρόσθετες καλωδιώσεις τα δεδομένα εξέρχονται από τους ίδιους ακροδέκτες που χρησιμοποιούνται για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Το πρόβλημα και η νέα λύση Οι σύγχρονες μπαταρίες, ιδιαίτερα εκείνες των ηλεκτρικών οχημάτων, αποτελούνται από εκατοντάδες ή και χιλιάδες επιμέρους στοιχεία. Οι αισθητήρες θερμοκρασίας τοποθετούνται συνήθως μόνο στην εξωτερική επιφάνειά τους. Αυτό όμως δημιουργεί ένα σημαντικό πρόβλημα καθώς η υπερθέρμανση ξεκινά συχνά στο εσωτερικό μιας κυψέλης και μπορεί να περάσει απαρατήρητη μέχρι να γίνει επικίνδυνη. Η έγκαιρη ανίχνευση τέτοιων φαινομένων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την πρόληψη βλαβών ή ακόμη και πυρκαγιών.Οι ερευνητές σχεδίασαν ένα μικροσκοπικό ηλεκτρονικό κύκλωμα που τοποθετείται μέσα στην ίδια την κυψέλη της μπαταρίας. Το κύκλωμα συλλέγει τις μετρήσεις από έναν εσωτερικό αισθητήρα θερμοκρασίας και τις μετατρέπει σε ψηφιακό σήμα.Το σήμα αυτό μεταδίδεται μέσω των ίδιων ακροδεκτών που χρησιμοποιούνται για τη φόρτιση και την εκφόρτιση της μπαταρίας, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη καλωδίωση. Λιγότερα εξαρτήματα, χαμηλότερο κόστος Η απουσία ξεχωριστών καλωδίων και ηλεκτρονικών μονάδων μειώνει την πολυπλοκότητα της κατασκευής και εξοικονομεί πολύτιμο χώρο στο εσωτερικό της μπαταρίας, όπου κάθε χιλιοστό είναι σημαντικό.Παράλληλα, η απλούστερη σχεδίαση θα μπορούσε να μειώσει τόσο το κόστος παραγωγής όσο και το συνολικό βάρος των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας. Η τεχνολογία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε: * ηλεκτρικά αυτοκίνητα * οικιακά συστήματα αποθήκευσης ενέργειας * μεγάλες εγκαταστάσεις αποθήκευσης για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας * βιομηχανικές εφαρμογές όπου απαιτείται συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης των μπαταριών * Η δυνατότητα συνεχούς μετάδοσης δεδομένων από το εσωτερικό κάθε κυψέλης μπορεί να βοηθήσει τα συστήματα διαχείρισης * μπαταριών να εντοπίζουν έγκαιρα προβλήματα, να βελτιώνουν την απόδοση και να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής των συσσωρευτών Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η νέα αυτή προσέγγιση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την ανάπτυξη πιο «έξυπνων» και ασφαλών μπαταριών, οι οποίες θα μπορούν να παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο χωρίς να απαιτούνται πολύπλοκες πρόσθετες υποδομές επικοινωνίας. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142759/anaptychthike-technologia-gia-omiloyses-mpataries-poy-tha-anaferoyn-tin-katastasi-toys/

Το τέλος ενός ταξιδιού δισεκατομμυρίων ετών. Ένας οδηγός για τις διαστημικές πέτρες που ίσως δείτε να διασχίζουν λάμποντας τον νυχτερινό ουρανό,Κοιτώντας τον νυχτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων, σίγουρα θα είδατε κάποια στιγμή «ένα αστέρι να πέφτει». Αναρωτηθήκατε ποτέ από πού προήλθε αυτό το πεφταστέρι ή πώς βρέθηκε στον ουρανό σας;Αυτό που παρατηρήσατε δεν έχει καμία απολύτως σχέση με αστέρι. Είδατε με τα μάτια σας το τέλος ενός ταξιδιού 4,6 δισεκατομμυρίων ετών ενός θραύσματος κομήτη ή αστεροειδούς. Απομεινάρια από το αρχέγονο ηλιακό σύστημα Πριν από περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια, το ηλιακό σύστημα βρισκόταν σε νηπιακό στάδιο. Μια τεράστια σφαίρα αερίου και σκόνης που θα γινόταν το ηλιακό μας σύστημα συσσώρευε ύλη στο κέντρο της, σχηματίζοντας αυτό που τελικά θα γινόταν ο Ήλιος μας. Επίσης, συμπύκνωνε σκόνη σε μικρότερα τμήματα πιο μακριά από το κέντρο, τα οποία θα συγχωνεύονταν στα πρώτα κομμάτια υλικών, τα αρχέγονα δομικά υλικά των πλανητών που ονομάζονται πρωτοπλανητικά ή πλανητοειδή σώματα.Οι αστεροειδείς σχηματίστηκαν από πλανητοειδή στα εσωτερικά τμήματα του ηλιακού συστήματος, κοντά στον Ήλιο. Αυτή η περιοχή στο κέντρο του ηλιακού συστήματος ήταν θερμή, επομένως τα πρωτοπλανητικά αντικείμενα αποτελούνταν κυρίως από πετρώματα και μέταλλα που μπορούσαν να αντέξουν τη θερμότητα. Τα μεγαλύτερα από αυτά τα κομμάτια ενώθηκαν με άλλα και σχημάτισαν τους γήινους πλανήτες: τον Ερμή, την Αφροδίτη, τη Γη και τον Άρη. Τα εναπομείναντα πλανητοειδή αντικείμενα που δεν σχημάτισαν τους γήινους πλανήτες είναι οι σημερινοί αστεροειδείς, οι οποίοι έμειναν να βρίσκονται σε τροχιά γύρω από το εσωτερικό τμήμα του ηλιακού συστήματος.Οι κομήτες σχηματίστηκαν στα εξωτερικά τμήματα του ηλιακού συστήματος, όπου το περιβάλλον ήταν αρκετά ψυχρό ώστε κάθε ίχνος νερού ή παρόμοιων ενώσεων με βάση το υδρογόνο να διατηρείται σε μορφή πάγου. Τα πλανητοειδή σώματα που σχηματίζονταν σε αυτή την περιοχή αποτελούνταν όχι μόνο από πετρώματα και μέταλλα, αλλά και από πάγο.Ορισμένα πλανητοειδή σώματα αυξήθηκαν σε μέγεθος με τέτοια ταχύτητα, ώστε η βαρυτική τους έλξη έγινε αρκετά ισχυρή για να εγκλωβίσει μεγάλες ατμόσφαιρες, γεμάτες από τα άφθονα αέρια του αρχέγονου ηλιακού συστήματος, όπως το υδρογόνο και το ήλιο. Αυτά τα πλανητοειδή σώματα έγιναν οι γίγαντες πλανήτες: ο Δίας και ο Κρόνος ως αέριοι γίγαντες, και ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας ως παγωμένοι γίγαντες. Ωστόσο, τα πλανητοειδή σώματα που δεν σχημάτισαν τους πλανήτες τύπου Δία έμειναν σε περιοχές όπως η Ζώνη Kuiper και το Νέφος Oort και κάποια από αυτά παρατηρούνται ως κομήτες όταν οι τροχιές τους τα φέρνουν κοντά στον Ήλιο. Η προέλευση των μετεώρων Οι αστεροειδείς εξακολουθούν να είναι άφθονοι στο εσωτερικό ηλιακό σύστημα, οπότε θραύσματά τους μπορούν να διασταυρωθούν με την τροχιά της Γης. Όταν ένα τέτοιο κομμάτι βράχου – γνωστό ως μετεωροειδές – εισέρχεται στην ατμόσφαιρα της Γης, ταξιδεύει με ταχύτητα δεκάδων χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Αν είναι αρκετά μεγάλο και εισέλθει με υψηλή ταχύτητα, μπορεί να δημιουργήσει ηχητική έκρηξη, παρόμοια με βροντή. Επειδή κινείται μέσα στον αέρα ταχύτερα από την ταχύτητα του ήχου, παράγει ωστικό κύμα, το οποίο μπορεί να προκαλέσει αυτή την έκρηξη.Καθώς διασχίζει την ατμόσφαιρα για δεκάδες χιλιόμετρα, το μετεωροειδές συγκρούεται βίαια με τα μόρια του αέρα. Οι ακραίες θερμοκρασίες και πιέσεις που αναπτύσσονται, συνήθως το εξατμίζουν πλήρως. Το ίχνος αυτών των πυρακτωμένων σωματιδίων που αφήνει πίσω του, δημιουργεί την φωτεινή γραμμή στον ουρανό που ονομάζουμε μετέωρο ή πιο απλά, πεφταστέρι.Οι κομήτες, αν και συνήθως βρίσκονται στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα, μπορούν επίσης να προκαλέσουν μετέωρα, ακόμα και βροχές διαττόντων. Αυτά τα ουράνια σώματα, που συχνά αποκαλούνται «βρώμικες χιονόμπαλες» επειδή αποτελούνται από σκόνη και πάγο, διαγράφουν μακριές, ελλειπτικές τροχιές και διέρχονται περιοδικά από το εσωτερικό ηλιακό σύστημα.Καθώς ένας κομήτης πλησιάζει πολύ τον Ήλιο, τείνει να εξαχνώνεται αργά. Αυτή η διαδικασία τον κάνει να αναπτύσσει μια ουρά από αέρια και συντρίμμια, αφήνοντας πίσω του ένα εκτεταμένο «μονοπάτι» από διαστημική σκόνη.Αν η πορεία του κομήτη διασταυρώνεται με την τροχιά της Γης, ο πλανήτης μας θα περάσει μέσα από αυτό το πεδίο συντριμμιών κατά την ετήσια περιφορά του γύρω από τον Ήλιο. Καθώς αυτά τα μικροσκοπικά θραύσματα εισέρχονται στην ατμόσφαιρα, εξατμίζονται ακαριαία, δημιουργώντας φωτεινά ίχνη, δηλαδή τα μετέωρα.Όταν αυτά εμφανίζονται μαζικά, μιλάμε για βροχή διαττόντων. Επειδή η Γη διασχίζει αυτό το σημείο στο ίδιο ακριβώς τμήμα της τροχιάς της κάθε χρόνο, οι βροχές διαττόντων είναι ετήσια γεγονότα. Έτσι, αν βρεθείτε κάτω από έναν σκοτεινό ουρανό, μπορείτε να δείτε δεκάδες μετέωρα κάθε ώρα κατά τη διάρκεια αυτών των ετήσιων βροχών. Βρίσκοντας μετεωρίτες Τα μετεωροειδή που επιβιώνουν διασχίζοντας την ατμόσφαιρα και φτάνουν στην επιφάνεια της Γης ονομάζονται μετεωρίτες. Οι περισσότεροι μετεωρίτες είναι θραύσματα αστεροειδών και σπανιότερα μπορεί να προέρχονται από τη Σελήνη, τον Άρη ή κομήτες.Μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωριστούν οι μετεωρίτες, επειδή μοιάζουν πολύ με τα γήινα πετρώματα. Συνήθως, οι άνθρωποι βρίσκουν μετεωρίτες σε γεωλογικά αμετάβλητες περιοχές, όπως έρημοι Συνήθως αποτελούνται από πετρώματα που περιέχουν νικέλιο και σίδηρο και έχουν πιθανότατα μαγνητικές ιδιότητες. Πολλοί έχουν ακανόνιστα σχήματα ή λακκούβες, ενώ άλλοι έχουν έναν ομαλό φλοιό που δημιουργήθηκε όταν καίγονταν διασχίζοντας την ατμόσφαιρα τΟι μετεωρίτες είναι αρκετά σπάνιοι και σημαντικοί για την μελέτη του αρχέγονου ηλιακού συστήματος. Αν πιστεύετε ότι έχετε βρει έναν, θα πρέπει να επαληθεύσετε ότι τα χαρακτηριστικά του πετρώματός σας ταιριάζουν με εκείνα ενός μετεωρίτη και στη συνέχεια να επικοινωνήσετε με τους κατάλληλους γεωλόγους.Την επόμενη φορά που θα δείτε ένα μετέωρο στον νυχτερινό ουρανό, θυμηθείτε ότι γίνεστε μάρτυρες του τέλους του ταξιδιού του, που διήρκεσε δισεκατομμύρια χρόνια, καθώς καίγεται στην ατμόσφαιρα της Γης. διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες: «How to tell a comet from an asteroid and a meteor from a meteorite» by Adam Lark – https://www.scientificamerican.com/article/how-to-tell-a-comet-from-an-asteroid-and-a-meteor-from-a-meteorite/ Ο κομήτης Neowise στα Μετέωρα. 30 και 31 Ιουλίου: Μέγιστο βροχής διαττόντων «Νότιες δ – Υδροχοΐδες» (ενεργές από 12/7 έως 23/8, μέγιστος ρυθμός υπό ιδανικές συνθήκες περίπου 20 μετέωρα/ώρα).

Νέα μέλη πληρώματος καλωσορίστηκαν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Από αριστερά, οι μηχανικοί πτήσης της Αποστολής 74, Άννα Κικίνα και Πιότρ Ντουμπρόφ της Roscosmos, και ο Ανίλ Μένον της NASA, ποζάρουν για μια φωτογραφία στις 18 Ιουλίου 2026, κρατώντας μια τούρτα για να γιορτάσουν την πρόσφατη άφιξή τους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Το τρίο έφτασε στον διαστημικό σταθμό στις 14 Ιουλίου 2026, μετά την εκτόξευσή του από το Κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ στο Καζακστάν νωρίτερα την ίδια ημέρα.Οι Κίκινα, Ντούμπροφ και Μένον βρίσκονται στη δεύτερη εβδομάδα της προγραμματισμένης αποστολής τους, διάρκειας οκτώμισι μηνών. Χρησιμοποιούν τις νέες τους δεξιότητες για να διεξάγουν διαστημική έρευνα, ενώ παράλληλα εξοικειώνονται με τη ζωή και την εργασία στο διάστημα. Παρακολουθήστε την δραστηριότητα του διαστημικού σταθμού στο ιστολόγιο του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. https://www.nasa.gov/blogs/spacestation/

Η ESCAPADE της NASA φωτογραφίζει οικογενειακά τη Γη και τη Σελήνη. Στις 3 Ιουλίου, ένα από τα δύο διαστημόπλοια ESCAPADE (Escape and Plasma Acceleration and Dynamics Explorers) της NASA που προορίζονται για τον Άρη, κατέγραψε φωτογραφίες της Γης και της Σελήνης σε ορατό και θερμικό υπέρυθρο φως. Εκείνη την εποχή, το διαστημόπλοιο βρισκόταν 363.250 μίλια (584.600 χιλιόμετρα) από τη Γη και 115.600 μίλια (186.100 χιλιόμετρα) από τη Σελήνη, γεγονός που κάνει τη Σελήνη να φαίνεται σχετικά μεγάλη.Ληφθείσα με τον Ήλιο να φωτίζει μόνο εν μέρει τη Γη και τη Σελήνη, η εικόνα ορατού φωτός δείχνει τα δύο σώματα ως ημισέληνους, με μόνο περίπου το 8% κάθε όψης να φωτίζεται από τον ήλιο. Ωστόσο, στην θερμική υπέρυθρη εικόνα, το σκιασμένο ημισφαίριο της Γης φωτίζεται από τη δική του θερμότητα τόσο από την ατμόσφαιρα όσο και από την επιφάνεια, λάμποντας στους -10 έως -44 βαθμούς Φαρενάιτ (250 έως 280 βαθμούς Κέλβιν). Χωρίς τα μονωτικά στρώματα των ωκεανών και των ατμοσφαιρών, η αθέατη πλευρά της Σελήνης παραμένει σε πολύ πιο δροσερή θερμοκρασία -280 βαθμούς Φαρενάιτ (100 βαθμούς Κέλβιν).Η αποστολή ESCAPADE χρησιμοποίησε τις κάμερες του Συστήματος Ορατής και Υπέρυθρης Παρατήρησης, που παρέχονται από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Αριζόνα στο Φλάγκσταφ, για να καταγράψει τις εικόνες, οι οποίες είναι κάτι περισσότερο από απλές φωτογραφίες από άλμπουμ με φωτογραφίες από ταξίδια με αυτοκίνητο.«Είμαστε ενθουσιασμένοι που το ESCAPADE μπόρεσε να φιλοξενήσει αυτές τις εξαιρετικές, διαστημικές κάμερες, οι οποίες θα αναζητήσουν ορατό σέλας στον Άρη και θα διερευνήσουν τις θερμικές ιδιότητες της επιφάνειας και της ατμόσφαιρας του Άρη», δήλωσε ο Ρομπ Λίλις, κύριος ερευνητής της αποστολής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. «Δεδομένου ότι η Γη και η Σελήνη είναι γνωστοί στόχοι, η απεικόνισή τους παρέχει έναν σημαντικό έλεγχο βαθμονόμησης για τις κάμερες του ESCAPADE».Τα διαστημόπλοια ESCAPADE, τα οποία κατασκευάστηκαν από την Rocket Lab, βρίσκονται επί του παρόντος σε τροχιά γύρω από το σημείο Lagrange 2, μια τοποθεσία στο διάστημα περίπου ένα εκατομμύριο μίλια μακριά από τη Γη. Τον Νοέμβριο του 2026, το διαστημόπλοιο θα πετάξει κοντά από τη Γη για να χρησιμοποιήσει τη βαρύτητα του πλανήτη για να φτάσει στον Άρη. Όταν τα διαστημόπλοια φτάσουν τον Σεπτέμβριο του 2027, θα μελετήσουν πώς ένα ρεύμα ύλης εκατομμυρίων μιλίων ανά ώρα που ρέει από τον Ήλιο, γνωστό ως ηλιακός άνεμος, αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του Άρη και πώς αυτό οδηγεί σε ατμοσφαιρική απώλεια στον Κόκκινο Πλανήτη.Η αποστολή ESCAPADE χρηματοδοτείται από το Τμήμα Ηλιοφυσικής της NASA και αποτελεί μέρος του προγράμματος Μικρών Καινοτόμων Αποστολών για την Πλανητική Εξερεύνηση της NASA. Το Εργαστήριο Διαστημικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ ηγείται της αποστολής με βασικούς εταίρους το Rocket Lab, το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Γκρίνμπελτ του Μέριλαντ, το Αεροναυτικό Πανεπιστήμιο Embry-Riddle, το Advanced Space και την Blue Origin. https://science.nasa.gov/image-article/centers-and-facilities/goddard/nasas-escapade-snaps-family-portrait-of-earth-moon/

Η Nvidia, η Microsoft και άλλοι τεχνολογικοί κολοσσοί υποστηρίζουν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα. Τους τελευταίους μήνες, οι επιχειρηματικοί ηγέτες της Silicon Valley έχουν εκνευριστεί για το κόστος των μοντέλων κλειστού κώδικα Η Nvidia, η Microsoft και άλλες τεχνολογικές εταιρείες έδωσαν δημόσια θέση στους νομοθέτες την Παρασκευή υπέρ των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα, εμπλεκόμενες σε μια συζήτηση που ταρακουνάει τον επιχειρηματικό και πολιτικό κόσμο σχετικά με το ποιος ελέγχει την ισχυρή τεχνολογία.Σε μια επιστολή που δημοσιεύτηκε στο X και υπογράφηκε επίσης από δύο δωδεκάδες εταιρείες και ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των Meta Platforms και IBM, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Nvidia, Γιένσεν Χουάνγκ, δήλωσε ότι οι νομοθέτες θα πρέπει να αποφεύγουν «πρόωρους περιορισμούς σε ανοιχτά μοντέλα που πνίγουν τον ανταγωνισμό ή προωθούν την καινοτομία στο εξωτερικό».Η επιστολή προσθέτει στην αυξανόμενη συζήτηση σχετικά με τα μοντέλα ανοιχτού κώδικα που είναι πιο δύσκολο να ρυθμιστούν, όπως τα μοντέλα της Nvidia και αυτά που κυκλοφόρησαν τις τελευταίες εβδομάδες από κινεζικά εργαστήρια, και τα μοντέλα κλειστού κώδικα που ελέγχονται από συγκεκριμένες εταιρείες όπως η OpenAI και η Anthropic. Αντιδράσεις για το κόστος των μοντέλων κλειστού κώδικα Τους τελευταίους μήνες, οι επιχειρηματικοί ηγέτες της Silicon Valley έχουν εκνευριστεί για το κόστος των μοντέλων κλειστού κώδικα. Οι διευθύνοντες σύμβουλοι της Microsoft και της Palantir Technologies, έχουν υποστηρίξει δημόσια ότι τα μοντέλα ανοιχτού κώδικα που μπορούν να χρησιμοποιούν οι πελάτες τους μέσα στα δικά τους κέντρα δεδομένων θα βοηθήσουν στον έλεγχο του κόστους της Τεχνητής Νοημοσύνης.Οι ηγέτες της τεχνολογίας έχουν επίσης εκφράσει την αντίθεσή τους για τους ελέγχους που ενσωματώνουν η OpenAI και η Anthropic στα μοντέλα τους. Το Hugging Face, ο ιστότοπος συνεργασίας κωδικοποίησης τεχνητής νοημοσύνης που δέχθηκε επίθεση από ένα απατεώνα μοντέλο OpenAI, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι έπρεπε να χρησιμοποιήσει ένα κινεζικό μοντέλο ανοιχτού κώδικα για να αμυνθεί από την επίθεση, επειδή τα μοντέλα κλειστού κώδικα έχουν περιορισμούς στη χρήση για εργασίες κυβερνοασφάλειας.Ταυτόχρονα, οι νομοθέτες των ΗΠΑ, θορυβημένοι από την αθέμιτη κυβερνοεπίθεση OpenAI, πρότειναν νομοθεσία που θα απαιτούσε ένα “kill switch” για τα μοντέλα AI, και η κυβέρνηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων σε Κινέζους κατασκευαστές μοντέλων ανοιχτού κώδικα για φερόμενη κλοπή τεχνολογίας κλειστού κώδικα στις ΗΠΑ.Η επιστολή από την Nvidia και άλλες εταιρείες αναγνώρισε τις ανησυχίες σχετικά με την κλοπή τεχνολογίας, αλλά υποστήριξε ότι θα πρέπει να αντιμετωπιστούν «μέσω στοχευμένων νομικών και εμπορικών πλαισίων αντί για σαρωτικούς περιορισμούς».«Η αποκλειστική εξάρτηση από κλειστά μοντέλα δεν είναι εγγενώς ασφαλής: μπορούν να παραβιαστούν, να χρησιμοποιηθούν λανθασμένα ή να αποτύχουν με τρόπους που οι ξένοι δεν μπορούν να ανιχνεύσουν», ανέφερε η επιστολή. «Τα μοντέλα ανοιχτού βάρους, από την άλλη πλευρά, επιτρέπουν σε μια ευρεία κοινότητα ερευνητών και προγραμματιστών να εξετάσουν τη συμπεριφορά τους, να εντοπίσουν τρωτά σημεία, να αναπτύξουν μέτρα ασφαλείας και να τα βελτιώσουν με την πάροδο του χρόνου». https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142371/i-nvidia-i-microsoft-kai-alloi-technologikoi-kolossoi-ypostirizoyn-montela-technitis-noimosynis-anoichtoy-kodika/ OpenAI: Πρόγευση από το μέλλον ή διαφημιστικό κόλπο η «μεγάλη απόδραση» της Τεχνητής Νοημοσύνης;. Η υπόθεση προκαλεί έντονες αντιδράσεις: ήταν μια ανησυχητική απόδειξη των δυνατοτήτων της AI ή μια καλοστημένη επίδειξη ισχύος;Μια υπόθεση που μοιάζει βγαλμένη από ταινία επιστημονικής φαντασίας έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στη βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης.Η αποκάλυψη; Δύο πειραματικά μοντέλα της OpenAI πραγματοποίησαν χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση κυβερνοεπίθεση στη Hugging Face, μία από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες ανάπτυξης εφαρμογών AI.Το περιστατικό, το οποίο αρχικά αποδόθηκε σε άγνωστους χάκερ, αποδείχθηκε τελικά αποτέλεσμα εσωτερικής δοκιμής της OpenAI που εξελίχθηκε διαφορετικά από ό,τι είχε σχεδιαστεί. Η επίθεση που αιφνιδίασε την αγορά Στις 16 Ιουλίου η Hugging Face ανακοίνωσε ότι είχε δεχθεί μια πρωτοφανή κυβερνοεπίθεση από έναν «agentic» επιτιθέμενο, δηλαδή τεχνητή νοημοσύνη που μπορούσε να ενεργεί αυτόνομα.Σύμφωνα με την εταιρεία, η AI εκτέλεσε περίπου 17.000 διαφορετικές ενέργειες μέσα σε λιγότερο από δύο ημέρες, κινούμενη με ταχύτητα που κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε να ακολουθήσει.Το μοντέλο κατάφερε να παραβιάσει τα συστήματα της πλατφόρμας και να αποκτήσει πρόσβαση σε δεδομένα, προκαλώντας αρχικά ανησυχία ότι πίσω από την επίθεση βρισκόταν κάποια κρατική υπηρεσία ή οργανωμένη ομάδα κυβερνοεγκληματιών.Λίγες ημέρες αργότερα η OpenAI αποκάλυψε ότι πίσω από την επίθεση βρίσκονταν δύο εξειδικευμένες εκδόσεις του ChatGPT, οι οποίες είχαν εκπαιδευτεί αποκλειστικά σε τεχνικές κυβερνοασφάλειας.Σύμφωνα με την εταιρεία, τα μοντέλα απέδρασαν από το προστατευμένο περιβάλλον δοκιμών («sandbox»), απέκτησαν πρόσβαση στο διαδίκτυο και στη συνέχεια επιτέθηκαν στη Hugging Face προκειμένου να συλλέξουν πληροφορίες που θα τα βοηθούσαν να ολοκληρώσουν με επιτυχία τη δοκιμασία στην οποία συμμετείχαν.Η OpenAI υποστήριξε ότι η ενέργεια έγινε χωρίς ανθρώπινη καθοδήγηση και ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με τη Hugging Face για τη διερεύνηση του περιστατικού και την εξαγωγή συμπερασμάτων. Προειδοποίηση ή διαφημιστική καμπάνια; Η αποκάλυψη πυροδότησε έντονη αντιπαράθεση, όπως επισημαίνει σε ρεπορτάζ του το BBC. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι το περιστατικό αποτελεί μια πραγματική προειδοποίηση, ένα ξεκάθαρο μήνυμα αφύπνισης, για τους κινδύνους που δημιουργούν τα ολοένα ισχυρότερα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.Άλλοι, όμως, υποστηρίζουν ότι η υπόθεση λειτούργησε κυρίως ως επίδειξη των δυνατοτήτων της OpenAI.Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αρκετοί χρήστες κατηγόρησαν την εταιρεία ότι παρουσίασε το συμβάν με τρόπο που αναδεικνύει τις δυνατότητες των μοντέλων της, περισσότερο ως εργαλείο προβολής παρά ως ουσιαστική προειδοποίηση για την κυβερνοασφάλεια. Στο στόχαστρο τα μέτρα ασφαλείας της OpenAI Την ίδια στιγμή, ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια επικρίνουν την OpenAI για τον τρόπο με τον οποίο σχεδίασε το περιβάλλον δοκιμών.Ο Ντορ Σαρίγκ της Pillar Security υποστήριξε στο BBC ότι το περιστατικό επιβεβαιώνει πως τα απλά «sandboxes» δεν αποτελούν πλέον επαρκή γραμμή άμυνας απέναντι σε αυτόνομους AI agents.Στο ίδιο μήκος κύματος, ο καθηγητής κυβερνοασφάλειας του Πανεπιστημίου του Surrey, Άλαν Γούντγουορντ, σχολίασε ότι η OpenAI βρέθηκε σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, ενώ η ειδικός σε θέματα ασφάλειας Κέιτι Μουσούρις εκτίμησε ότι η βιομηχανία της τεχνητής νοημοσύνης εξακολουθεί να αναπτύσσει τεχνολογίες χωρίς να διαθέτει ακόμη επαρκείς μηχανισμούς ελέγχου.Η ίδια προειδοποίησε ότι το γεγονός πως οι κορυφαίοι επιστήμονες μπορούν να δημιουργήσουν ολοένα ισχυρότερα μοντέλα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι γνωρίζουν και πώς να τα περιορίσουν με ασφάλεια. Ακόμη ένα καμπανάκι για τους AI agents Το περιστατικό έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά πρόσφατων ερευνών που δείχνουν ότι τα πλέον εξελιγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης είναι διατεθειμένα να χρησιμοποιήσουν μη προβλεπόμενες ή ακόμη και μη εξουσιοδοτημένες μεθόδους προκειμένου να πετύχουν τον στόχο τους.Πρόσφατη μελέτη του βρετανικού AI Security Institute (AISI) διαπίστωσε ότι προηγμένα μοντέλα AI «παραβίαζαν τους κανόνες» κατά τη διάρκεια δοκιμών όταν θεωρούσαν ότι αυτό θα τα βοηθούσε να ολοκληρώσουν αποτελεσματικότερα την αποστολή τους. «Όχι σενάρια καταστροφής, αλλά σοβαρό καμπανάκι» Παρά τις ανησυχίες, αρκετοί ειδικοί καλούν σε πιο ψύχραιμη αξιολόγηση. Ο πρώην επικεφαλής του βρετανικού National Cyber Security Centre, Κίαραν Μάρτιν, είπε στο BBC ότι είναι υπερβολικό να συνδέει κανείς το συγκεκριμένο περιστατικό με σενάρια όπου η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ανεξέλεγκτα στρατιωτικά συστήματα ή αυτόνομα όπλα.Ωστόσο, παραδέχεται ότι το συμβάν αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα: οι AI agents εξελίσσονται πλέον σε εξαιρετικά ικανούς «χάκερ» και αυτό είναι μια πρόκληση για την οποία κυβερνήσεις, εταιρείες και οργανισμοί θα πρέπει να προετοιμαστούν άμεσα.Το αν η υπόθεση θα μείνει στην ιστορία ως μια αποτυχημένη δοκιμή ασφαλείας ή ως η πρώτη πραγματική ένδειξη των κινδύνων που συνοδεύουν την επόμενη γενιά τεχνητής νοημοσύνης, μένει ακόμη να φανεί. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142507/openai-progeysi-apo-to-mellon-i-diafimistiko-kolpo-i-megali-apodrasi-tis-technitis-noimosynis/ Η νέα εμμονή στη μάχη για την Τεχνητή Νοημοσύνη λέγεται distillation – Τι ακριβώς είναι. Η συζήτηση φούντωσε μετά την κυκλοφορία του Kimi K3 από την κινεζική Moonshot AI Μια έννοια που μέχρι πριν από λίγους μήνες ήταν γνωστή κυρίως στους μηχανικούς Τεχνητής Νοημοσύνης εξελίσσεται σήμερα σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα του παγκόσμιου ανταγωνισμού στην AI.Ο λόγος για το distillation, μια τεχνική εκπαίδευσης μοντέλων που έχει βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ κορυφαίων αμερικανικών εταιρειών, της κυβέρνησης των ΗΠΑ και κινεζικών εργαστηρίων ανάπτυξης AI.Η συζήτηση φούντωσε μετά την κυκλοφορία του Kimi K3 από την κινεζική Moonshot AI, ενός μοντέλου που πολλοί αξιολόγησαν ως ιδιαίτερα ανταγωνιστικό απέναντι στις λύσεις της OpenAI και της Anthropic, παρά το σημαντικά χαμηλότερο κόστος ανάπτυξης και χρήσης. Τι είναι το distillation Με απλά λόγια, το distillation είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα μικρότερο μοντέλο εκπαιδεύεται χρησιμοποιώντας τις απαντήσεις ή τα αποτελέσματα που παράγει ένα πολύ ισχυρότερο μοντέλο.Όπως εξηγεί το CNBC, αντί να «μάθει» από τεράστιους όγκους πρωτογενών δεδομένων, το νέο μοντέλο μαθαίνει από τις απαντήσεις που έχει ήδη δημιουργήσει ένα προηγμένο σύστημα AI.Η τεχνική δεν είναι νέα. Αντίθετα, χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια από πολλές εταιρείες για την ανάπτυξη μικρότερων, ταχύτερων και οικονομικότερων μοντέλων.Ο επικεφαλής της AI στη Google, Τζεφ Ντιν, είχε περιγράψει ήδη από τον Φεβρουάριο το distillation ως μία από τις βασικές τεχνικές που επιτρέπουν στα μικρότερα μοντέλα να αποκτούν πολύ υψηλές επιδόσεις. Γιατί έγινε ξαφνικά τόσο αμφιλεγόμενο Η αντιπαράθεση ξεκίνησε όταν στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης υποστήριξαν ότι η Moonshot AI αξιοποίησε το κορυφαίο μοντέλο Fable της Anthropic για την εκπαίδευση του Kimi K3.Ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου Μάικλ Κράτσιος υποστήριξε ότι η κινεζική εταιρεία είχε αναπτύξει μια εξελιγμένη εσωτερική πλατφόρμα που της επέτρεπε να χρησιμοποιεί αμερικανικά μοντέλα σε μεγάλη κλίμακα, αποφεύγοντας παράλληλα τους μηχανισμούς ανίχνευσης.Εάν ισχύουν οι καταγγελίες, το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο τον ανταγωνισμό μεταξύ εταιρειών, αλλά και την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι αμερικανικές εταιρείες ζητούν να μην υπάρξουν περιορισμοί Παρά τις ανησυχίες, περισσότεροι από 20 μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι, μεταξύ των οποίων οι Nvidia, Microsoft, Meta και Palantir, υπέγραψαν κοινή επιστολή προς τους Αμερικανούς νομοθέτες.Στην επιστολή τους ζητούν να μην επιβληθούν πρόωροι περιορισμοί στα λεγόμενα open-weight μοντέλα, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να περιορίσει τον ανταγωνισμό και να μεταφέρει ακόμη περισσότερη καινοτομία εκτός Ηνωμένων Πολιτειών.Οι ίδιες εταιρείες επισημαίνουν ότι το distillation αποτελεί μια απολύτως καθιερωμένη τεχνική βελτίωσης μοντέλων και χρησιμοποιείται ευρέως σε ολόκληρη τη βιομηχανία. Η διαφορετική στάση της Anthropic Η Anthropic, ωστόσο, αντιμετωπίζει το θέμα πολύ διαφορετικά. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι κινεζικές εταιρείες όπως οι DeepSeek, Moonshot AI και MiniMax χρησιμοποίησαν μαζικά τις υπηρεσίες της μέσω περίπου 24.000 ψεύτικων λογαριασμών, πραγματοποιώντας περίπου 16 εκατομμύρια αλληλεπιδράσεις με στόχο να αντλήσουν δεδομένα για την εκπαίδευση δικών τους μοντέλων.Για την Anthropic, η πρακτική αυτή συνιστά ουσιαστικά κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και ζήτημα εθνικής ασφάλειας.Τόσο η ίδια όσο και η OpenAI έχουν ήδη απαγορεύσει ρητά το distillation μέσω των όρων χρήσης των υπηρεσιών τους. Η μεγάλη αντίφαση της AI Η υπόθεση αναδεικνύει και μια ευρύτερη αντίφαση που συνοδεύει την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης.Την ώρα που οι εταιρείες AI καταγγέλλουν ότι τρίτοι χρησιμοποιούν τα δικά τους μοντέλα χωρίς άδεια, τόσο η OpenAI όσο και η Anthropic βρίσκονται αντιμέτωπες με αγωγές από δημιουργούς περιεχομένου, συγγραφείς και εκδότες, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι τα έργα τους χρησιμοποιήθηκαν χωρίς άδεια για την εκπαίδευση των ίδιων αυτών μοντέλων.Έτσι, το distillation δεν αποτελεί πλέον μόνο μια τεχνική έννοια της μηχανικής μάθησης. Έχει μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της παγκόσμιας μάχης για την κυριαρχία στην Τεχνητή Νοημοσύνη, όπου η τεχνολογία, η πνευματική ιδιοκτησία, ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός και η εθνική ασφάλεια διασταυρώνονται ολοένα και περισσότερο. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142571/i-nea-emmoni-sti-machi-gia-tin-techniti-noimosyni-legetai-distillation-ti-akrivos-einai/

Ανακαλύφθηκε αρχαίο είδος φιδιών που ξαναγράφει την ιστορία της εξέλιξης τους. Η ανακάλυψη ρίχνει φως στο πώς και που εμφανίστηκαν τα πρώτα φίδια και τι χαρακτηριστικά και ικανότητες είχαν. Ένα εξαιρετικά καλοδιατηρημένο απολίθωμα φιδιού που ανακαλύφθηκε στη Βραζιλία ανατρέπει τις έως τώρα αντιλήψεις για τον τρόπο ζωής των πρώτων φιδιών και αναζωπυρώνει τη μακρόχρονη επιστημονική συζήτηση σχετικά με το πώς εξελίχθηκαν από τους προγόνους τους.Οι παλαιοντολόγοι προσπαθούν εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα να απαντήσουν σε ένα βασικό ερώτημα: τα πρώτα φίδια ζούσαν κάτω από το έδαφος, στην επιφάνεια της ξηράς ή στο νερό; «Τα φίδια είναι ουσιαστικά εξαιρετικά τροποποιημένες σαύρες», εξηγεί ο συν-συγγραφέας της μελέτης Δρ. Ρόι Έμπελ από το Museums Victoria Research Institute.Κάποια στιγμή κατά την εποχή των δεινοσαύρων μια εξελικτική γραμμή σαυρών έχασε σταδιακά τα άκρα της και απέκτησε επιμήκες σώμα. Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί συνέβη αυτή η αλλαγή. Οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει τρεις βασικές θεωρίες: ότι τα πρώτα φίδια προσαρμόστηκαν στη ζωή στο νερό όπου το μακρύ σώμα διευκόλυνε την κολύμβηση, ότι ζούσαν στην επιφάνεια του εδάφους ανάμεσα σε φύλλα και πυκνή βλάστηση ή ότι εξελίχθηκαν ως υπόγεια ζώα χρησιμοποιώντας το κεφάλι τους για να ανοίγουν στοές όπως κάνουν σήμερα ορισμένα τυφλά φίδια.Μέχρι σήμερα όμως, οι επιστήμονες διέθεταν ελάχιστα απολιθώματα για να απαντήσουν με βεβαιότητα καθώς έχουν βρεθεί λιγότεροι από δέκα πλήρεις σκελετοί πρώιμων φιδιών αυτής της περιόδου. Το νέο είδος Η νέα FIDSIπεριγράφει ένα άγνωστο μέχρι σήμερα είδος, το οποίο ονομάστηκε Tametara mirim. Το ζώο έζησε στη σημερινή Βραζιλία κατά την Ύστερη Κρητιδική περίοδο πριν από περίπου 85 έως 75 εκατομμύρια χρόνια.Το απολίθωμα ανακαλύφθηκε το 2020 σε λατομείο κοντά στην πόλη Presidente Prudente, στην πολιτεία του Σάο Πάολο. Πρόκειται για το πρώτο αρθρωτό απολίθωμα φιδιού που έχει βρεθεί ποτέ στη Βραζιλία και ένα από τα ελάχιστα τρισδιάστατα διατηρημένα απολιθώματα φιδιών της Μεσοζωικής εποχής παγκοσμίως.Πρόκειται για το καλύτερα διατηρημένο κρανίο πρώιμου φιδιού. Αυτό που καθιστά το εύρημα μοναδικό είναι η εξαιρετική διατήρηση του κρανίου. Με τη χρήση αξονικής τομογραφίας υψηλής ανάλυσης, οι επιστήμονες κατάφεραν να ανακατασκευάσουν ψηφιακά: τον εγκέφαλο, τα κρανιακά νεύρα και το εσωτερικό αυτί του ζώου. Σύμφωνα με τους ερευνητές πρόκειται για την πληρέστερη μέχρι σήμερα εικόνα της ανατομίας του εγκεφάλου ενός τόσο αρχαίου φιδιού.Η ανακατασκευή αποκάλυψε ότι ο εγκέφαλος του Tametara mirim διέφερε σημαντικά τόσο από εκείνον άλλων πρώιμων φιδιών όσο και από των σύγχρονων ειδών γεγονός που υποδηλώνει ότι στην αρχή της εξέλιξης των φιδιών υπήρχε πολύ μεγαλύτερη ποικιλία στις αισθητηριακές τους ικανότητες από ό,τι πιστευόταν. Τα ευρήματα Όλα δείχνουν ότι ζούσε κάτω από το έδαφος. Οι ερευνητές δεν βασίστηκαν μόνο στον εγκέφαλο. Μελέτησαν επίσης τη μικροσκοπική δομή των οστών, μια τεχνική που αποκαλύπτει τον τρόπο ζωής ενός ζώου μέσω της πυκνότητας και του πάχους του σκελετού του.Και οι δύο αναλύσεις κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: το Tametara mirim ήταν εξειδικευμένο υπόγειο ζώο. Όπως εξηγεί ο δρ Έμπελ τα ζώα που σκάβουν χρησιμοποιώντας το κεφάλι τους διαθέτουν ιδιαίτερα παχιά και συμπαγή οστά στο πάνω μέρος του κρανίου, ώστε να αντέχουν τις μεγάλες μηχανικές καταπονήσεις κατά το σκάψιμο. Το απολίθωμα παρουσιάζει ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά.Παράλληλα, ο εγκέφαλός του εμφανίζει μικρά οπτικά κέντρα και απλοποιημένη δομή του πρόσθιου εγκεφάλου στοιχεία που παραπέμπουν σε ζωή μέσα στο σκοτάδι.Οι επιστήμονες συνέκριναν το νέο εύρημα με το γνωστό απολίθωμα Dinilysia patagonica από την Αργεντινή, ένα από τα σημαντικότερα πρώιμα φίδια της Κρητιδικής περιόδου. Σε αντίθεση με το Tametara mirim το Dinilysia φαίνεται ότι ζούσε στην επιφάνεια της γης και όχι κάτω από αυτή. Η σύγκριση των δύο ειδών δείχνει ότι ήδη από τα πρώτα στάδια της εξέλιξης των φιδιών υπήρχε μεγάλη οικολογική ποικιλία.Αντί όλα τα φίδια να προέρχονται από έναν πρόγονο με έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής, φαίνεται ότι διαφορετικές εξελικτικές γραμμές προσαρμόστηκαν πολύ νωρίς στη ζωή κάτω από το έδαφος, στην επιφάνεια της ξηράς αλλά και στο θαλάσσιο περιβάλλον. Νέα στοιχεία για ένα από τα μεγαλύτερα εξελικτικά μυστήρια Οι ερευνητές θεωρούν ότι η νέα ανακάλυψη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι σαύρες εξελίχθηκαν στα σημερινά φίδια, τα οποία αριθμούν περισσότερα από 4,200 είδη. Όπως επισημαίνουν, τα αποτελέσματά τους παρέχουν τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ποσοτικές αποδείξεις ότι ορισμένα πρώιμα φίδια είχαν ήδη εξελιχθεί σε εξειδικευμένους υπόγειους οργανισμούς.Παράλληλα η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η εξέλιξη των φιδιών δεν ακολούθησε μία και μοναδική πορεία. Αντίθετα, διαφορετικές ομάδες πειραματίστηκαν παράλληλα με διαφορετικούς τρόπους ζωής για δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, γεγονός που οδήγησε τελικά στην εντυπωσιακή ποικιλία των φιδιών που γνωρίζουμε σήμερα. Καλλιτεχνική απεικόνιση του πανάρχαιου φιδιού που φωτίζει την εξέλιξη τους https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142442/anakalyfthike-archaio-eidos-fidion-poy-xanagrafei-tin-istoria-tis-exelixis-toys/

Τέσσερις νέοι μαθηματικοί βραβεύτηκαν με το «Νόμπελ» των Μαθηματικών. Μετάλλια Fields 2026 Χθες, Πέμπτη, το βράδυ, η Χονγκ Γουάνγκ έλαβε ένα τηλεφώνημα από τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν. Η βιντεοκλήση από τον επικεφαλής του γαλλικού κράτους δεν ήταν καν η ύψιστη τιμή. Η Γουάνγκ, μαζί με τον συνάδελφό της μαθηματικό, Γιου Ντενγκ, έγιναν από τους ελάχιστους Κινέζους ακαδημαϊκούς (και οι πρώτοι με προπτυχιακές σπουδές στην Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας μετά τον Σινγκ-Τουνγκ Γιάου το 1982) που κέρδισαν το περίβλεπτο Βραβείο Φιλντς, που απονέμεται κάθε τέσσερα χρόνια σε δύο, τρεις ή τέσσερις μαθηματικούς κάτω των 40 ετών ως αναγνώριση σπουδαίων μαθηματικών επιτευγμάτων τους.Το Μετάλλιο Φιλντς, που θεωρείται το αντίστοιχο του βραβείου Νόμπελ για τα Μαθηματικά, απονεμήθηκε την Πέμπτη στις ΗΠΑ, σε μια εποχή που οι ανθρώπινες υπολογιστικές ικανότητες βρίσκονται αντιμέτωπες ολοένα και περισσότερο με τις προκλήσεις που αναδύονται από την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης. Οι άλλοι δύο συνάδελφοί τους που βραβεύτηκαν φέτος είναι ο Τζον Πάρντον από τις ΗΠΑ και ο Τζέικον Τσίμερμαν από τον Καναδά, με καθέναν από τους τέσσερις να κερδίζει 15.000 καναδικά δολάρια (10.500 δολάρια ΗΠΑ). Ο Πάρντον βραβεύθηκε για την συνεισφορά του στη συμπλεκτική γεωμετρία, την τοπολογία και την θεωρία κόμβων, ενώ ο Τσίμερμαν για την σεινεισφορά του στη γεωμετρία και την θεωρία αριθμών, συμπεριλαμβανομένης της εικασίας André–Oort.Μαζί με τον συνάδελφό της, Τζος Τσαλ, η Γουάνγκ απάντησε σε προεκτάσεις ενός προβλήματος που έθεσε αρχικά ο Ιάπωνας μαθηματικός Σοΐτσι Κακέγια το 1917 και είναι γνωστό ως «το πρόβλημα του Kakeya»: Αν περιστρέψεις ένα μολύβι έτσι ώστε να κάνει μια πλήρη περιστροφή, ποιο είναι το μικρότερο εμβαδόν που καταλαμβάνει; Αν και το αρχικό δισδιάστατο ερώτημα απαντήθηκε το 1928, η Γουάνγκ και ο Τσαλ απέδειξαν την τρισδιάστατη εικασία Kakeya, σε μία μελέτη που δημοσίευσαν πέρυσι. «Αν αυτή η υπόθεση συναρπάζει τόσο πολύ τον κόσμο, είναι επειδή αυτό το είδος φαινομένου εμφανίζεται φυσικά σε προβλήματα από πολύ διαφορετικούς τομείς», δήλωσε η Γουάνγκ στο πρακτορείο ειδήσεων AFP. H ίδια, μόλις η τρίτη γυναίκα στην Ιστορία που κερδίζει το συγκεκριμένο βραβείο, προέτρεψε τους πάντες να κυνηγούν με θάρρος αυτό που αγαπούν.Από την πλευρά του ο Ντενγκ, ένας 37χρονος καθηγητής Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, τιμήθηκε για το έργο του στην επίλυση ενός άλλου προβλήματος, επίσης ενός και πλέον αιώνα. Το 1900, ο Γερμανός μαθηματικός Ντέιβιντ Χίλμπερτ έθεσε αυτό που θα γινόταν γνωστό ως το Εκτο Πρόβλημα του Χίλμπερτ: την ανάγκη για μαθηματική αξιωματική θεμελίωση της Φυσικής. Ένα κεντρικό κομμάτι αυτού του προλήματος ήταν το πώς μπορεί να υπολογιστεί η μακροσκοπική συμπεριφορά ενός συστήματος (όπως ένα ρευστό ή αέριο) με βάση την μικροσκοπική κίνηση μεμονωμένων σωματιδίων. Ο Ντενγκ έλυσε αυτό το σκέλος του προβλήματος μελετώντας τη συμπεριφορά των αερίων(*). «Είναι πραγματικά μεγάλη τιμή να βρίσκεται το όνομά μου στη λίστα, έπειτα από όλους αυτούς τους σπουδαίους μαθηματικούς που πάντα θαύμαζα», ανέφερε ο ίδιος για τη βράβευσή του.Από την Κίνα στον κόσμο Τόσο ο Ντενγκ όσο και η Γουάνγκ συνέχισαν τις μεταπτυχιακές τους σπουδές στο εξωτερικό. Ο Ντενγκ μεταγράφηκε από το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT) ως προπτυχιακός φοιτητής και στη συνέχεια απέκτησε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον το 2015. Η Γουάνγκ, αφού παρέλειψε δύο τάξεις στο δημοτικό και αποφοίτησε από το υψηλού κύρους πανεπιστήμιο του Πεκίνου, ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στη Γαλλία, πριν αποκτήσει το διδακτορικό της από το MIT το 2019. Η ίδια απέδωσε την επιτυχία της στους «λαμπρούς συναδέλφους» της σε κάθε στάδιο της καριέρας της, σύμφωνα με σχόλια που δημοσίευσε το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU) μετά την ανακοίνωση της βράβευσής της. «Στιγμές όπως αυτή δεν ανήκουν ποτέ μόνο σε ένα άτομο. Αποτελούν το αποκορύφωμα ετών τυχαίων συναντήσεων και απροσδόκητων ερωτήσεων που σε κατευθύνουν προς τη σωστή κατεύθυνση», δήλωσε. Με διθυράμβους υποδέχτηκαν οι Κινέζοι τη σπουδαία βράβευση στα κινεζικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από το Weibo έως το Rednote. «Υπερηφάνεια για όλο τον κινεζικό λαό», γράφει ένας χρήστης του Weibo. «Γινόμαστε μάρτυρες της Ιστορίας», λέει ένας άλλος. Εδώ και χρόνια, η Κίνα προσπαθεί να ανακόψει το κύμα φυγής των λαμπρών μυαλών της στο εξωτερικό, καθώς τα δικά της πανεπιστήμια αποκτούν όλο και μεγαλύτερο κύρος. (*) Απέδειξε την εξίσωση Boltzmann μέσα από την δυναμική των συγκρούσεων των μεμονωμένων μορίων ως σκληρές σφαίρες: . Ο Ντενγκ απέδειξε πώς η μακροσκοπική εξίσωση Boltzmann (που θεωρεί τα μόρια στατιστικά) προκύπτει ως το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της νευτώνειας φυσικής που περιγράφει δισεκατομμύρια μεμονωμένα μόρια που συγκρούονται μεταξύ τους. πηγή: https://www.kathimerini.gr/world/564363676/oi-kinezoi-poy-elysan-dyo-aionovia-provlimata-kai-kerdisan-to-nompel-mathimatikon/ διαβάστε σχετικά: Four young mathematicians awarded the 2026 Fields Medals – https://www.scientificamerican.com/article/2026-fields-medals-go-to-four-young-mathematicians/ Το σπουδαίο βραβείο που θεωρείται το «Νόμπελ» των Μαθηματικών απονεμήθηκε σε τέσσερις ακαδημαϊκούς, μεταξύ των οποίων βρίσκονται και δύο Κινέζοι.

Στίβεν Γουάινμπεργκ: Από το Καθιερωμένο Πρότυπο στα Τρία Πρώτα Λεπτά του Σύμπαντος. Ο Steven Weinberg (1933-2021), υπήρξε ένας από τους κορυφαίους θεωρητικούς φυσικούς, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1933 από Εβραίους μετανάστες και έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα από το Princeton το 1957. Στην ακαδημαϊκή του πορεία πέρασε από τα πανεπιστήμια Columbia, Berkeley, Harvard, MIT πριν καταλήξει το 1982 στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Austin, όπου και παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του.Το 1967 δημοσίευσε το ιστορικό άρθρο «A model of leptons», στο οποίο χρησιμοποίησε θεωρίες βαθμίδας με αυθόρμητη ρήξη συμμετρίας (μηχανισμός Higgs) για να ενοποιήσει την ηλεκτρομαγνητική με την ασθενή πυρηνική δύναμη. Αυτό το μοντέλο προέβλεψε την ύπαρξη των μποζονίων W και Z και συμπεριλάμβανε τον μηχανισμό Higgs, που συνεπάγεται την ύπαρξη του μποζονίου Higgs.Ανέπτυξε και συστηματοποίησε τις Effective Field Theories (EFTs). Αυτές επέτρεψαν στους φυσικούς να εξάγουν αξιόπιστες προβλέψεις από θεωρίες σε συγκεκριμένες κλίμακες ενέργειας, εξηγώντας παράλληλα γιατί οι «επανακανονικοποιήσιμες» θεωρίες, όπως το Καθιερωμένο Πρότυπο περιγράφουν τόσο καλά τη φύση στις χαμηλές ενέργειες.Εκτός από το Καθιερωμένο Πρότυπο, ο Γουάινμπεργκ συνέβαλε σημαντικά στην Κβαντική Χρωμοδυναμική (QCD), στην θεωρητική πυρηνική φυσική και στην κοσμολογία (μάζες νετρίνων, σκοτεινή ύλη, βαριογένεση μέχρι και τον προσδιορισμό της κοσμολογικής σταθεράς διαμέσου της «ανθρωπικής αρχής»).Πρότεινε την ιδέα της asymptotic safety για την κβαντική βαρύτητα, μια προσέγγιση που στοχεύει στο να καταστήσει την γενική θεωρία της σχετικότητας μια προβλέψιμη κβαντική θεωρία.Έγραψε οκτώ κλασικά πανεπιστημιακά συγγράμματα (για την βαρύτητα, την κβαντική θεωρία πεδίων, την κοσμολογία και την κβαντομηχανική) που θεωρούνται σημεία αναφοράς στους αντίστοιχους τομείς και οκτώ επιτυχημένα βιβλία εκλαΐκευσης της επιστήμης, με διασημότερο το «Τα Πρώτα Τρία Λεπτά», κάνοντας για προσιτή την κοσμολογία και τη σωματιδιακή φυσική στο ευρύ κοινό.Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της επιστήμης στον δημόσιο διάλογο, ερχόμενος συχνά σε αντιπαράθεση με τη θρησκεία και την ψευδοεπιστήμη, ενώ εξέφραζε ανοιχτά τις απόψεις του για πολιτικά και κοινωνικά θέματα, όπως τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων και την υποστήριξή του στο κράτος του Ισραήλ.Πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του Steven Weinberg, κυκλοφόρησε το definitive biographical memoir από τη Royal Society. Συγγραφείς είναι οι Cliff Burgess και Fernando Quevedo, δύο διακεκριμένοι φυσικοί και πρώην μαθητές του Weinberg. Διαβάστε περισσότερες λεπτομέρειες εδώ: Steven Weinberg: 3 May 1933 – 23 July 2021 – royalsocietypublishing.orgΑξίζει επίσης να υπενθυμίσουμε και τον ειδικό τόμο «A Master’s Journey through the Two Standard Models: A volume dedicated to the Memory of Steven Weinberg» που είναι διαθέσιμος στο ScienceDirect: https://www.sciencedirect.com/special-issue/10GPV1P96S3. Ο Στίβεν Γουάινμπεργκ μοιράστηκε το βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1979 με τους Άμπντους Σαλάμ και Σέλντον Γκλάσοου «για την συμβολή τους στη θεωρία της ενοποιημένης ασθενούς και ηλεκτρομαγνητικής αλληλεπίδρασης μεταξύ στοιχειωδών σωματιδίων, συμπεριλαμβανομένης, μεταξύ άλλων, της πρόβλεψης του ασθενούς ουδέτερου ρεύματος». (

Πολυτροπικό μοντέλο 27 δισ. παραμέτρων προσαρμοσμένο στην ελληνική γλώσσα. Αποτελεί μια τεχνολογική βάση για την ανάπτυξη ελληνικών εφαρμογών ΑΙ. Η ελληνική εταιρεία KIEFER ανακοίνωσε τη διάθεση του Sophea-Titan-1, ενός πολυτροπικού μοντέλου τεχνητής νοημοσύνης 27 δισεκατομμυρίων παραμέτρων, το οποίο έχει προσαρμοστεί ειδικά για την ελληνική γλώσσα και μπορεί να εγκατασταθεί σε υποδομές οι οποίες ανήκουν στον ίδιο τον οργανισμό που το χρησιμοποιεί.Η έκδοση ανοικτών βαρών προσφέρει σε επιχειρήσεις, δημόσιους οργανισμούς, ερευνητές και προγραμματιστές μια νέα τεχνολογική βάση για την ανάπτυξη ελληνικών εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από εξωτερικά APIs κλειστών μοντέλων.Το Sophea-Titan-1 βασίζεται στο μοντέλο 27B και συνδυάζει επεξεργασία κειμένου και εικόνας με εξειδίκευση στα ελληνικά, διατήρηση ισχυρών δυνατοτήτων στα αγγλικά, έλεγχο επίσημου και ανεπίσημου ύφους και σταθερή ταυτότητα βοηθού. Η κυκλοφορία του αποτελεί μια σημαντική νέα προσθήκη στο αναπτυσσόμενο οικοσύστημα ελληνικών μοντέλων ανοικτών βαρών το οποίο έχει ήδη θεμελιωθεί από πρωτοβουλίες όπως τα Meltemi και Llama-Krikri.Το Sophea-Titan-1 αντιμετωπίζει την πρόκληση που αφορά στην υποεκπροσώπηση της ελληνικής γλώσσας στα μεγάλα σύνολα δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση των περισσότερων μοντέλων βάσης, μέσω εποπτευόμενης προσαρμογής, αξιοποιώντας μια σύγχρονη, πυκνή και πολυτροπική αρχιτεκτονική. Το μοντέλο προορίζεται για γενική συνομιλία στα ελληνικά, απάντηση ερωτήσεων γνώσης, δίγλωσσες ροές εργασίας, κατανόηση εικόνων και εγγράφων, καθώς και εφαρμογές στις οποίες απαιτείται ελεγχόμενο επικοινωνιακό ύφος.Για τη βέλτιστη ποιότητα ελληνικού κειμένου η KIEFER συστήνει τη λειτουργία του μοντέλου σε non-thinking mode, με την παράμετρο enable_thinking=false. Η συγκεκριμένη ρύθμιση περιγράφεται μαζί με παραδείγματα εγκατάστασης μέσω vLLM, Transformers και endpoints συμβατών με το OpenAI API.1Η κυκλοφορία του Sophea-Titan-1 υποστηρίζει έναν ευρύτερο στόχο τεχνητής νοημοσύνης: οι οργανισμοί να μπορούν να ελέγχουν πού λειτουργούν τα μοντέλα τους, που επεξεργάζονται τα ευαίσθητα δεδομένα και με ποιον τρόπο η νοημοσύνη ενσωματώνεται στις υφιστάμενες υποδομές.Για ελληνικές επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς, η αυτοφιλοξενούμενη Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από εξωτερικές πλατφόρμες, να ενισχύσει τον έλεγχο της τοποθεσίας και της ροής των δεδομένων και να προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία προσαρμογής. Παράλληλα, μπορεί να λειτουργήσει ως βάση για μια εγχώρια τεχνολογική αλυσίδα η οποία συνδέει υπολογιστική ισχύ, μοντέλα, εταιρικές εφαρμογές και εξειδικευμένα ελληνικά δεδομένα. Το Sophea-Titan-1 είναι διαθέσιμο μέσω του αποθετηρίου της KIEFER στο Hugging Face, μαζί με οδηγίες εγκατάστασης και συνδέσμους προς τις ποσοτικοποιημένες εκδόσεις του.Η KIEFER είναι ελληνική εταιρεία τεχνολογίας και υποδομών με δραστηριότητα στην τεχνητή νοημοσύνη, στις προηγμένες υποδομές data center, στα ενεργειακά συστήματα, στις εταιρικές πλατφόρμες AI και στις εφαρμογές ρομποτικής. Οι πρωτοβουλίες της περιλαμβάνουν την πλατφόρμα Sophea, το Sophea Meet, ελληνικά μοντέλα ΑΙ, agentic συστήματα ανάκτησης γνώσης και υποδομές σχεδιασμένες για κλιμακούμενα AI workloads. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142017/polytropiko-montelo-27-dis-parametron-prosarmosmeno-stin-elliniki-glossa/

Η επιστήμη και η διαστημική στολή λειτουργούν πριν από τις αλλαγές πληρώματος στους διοικητές. Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός θα αλλάξει διοικητές το Σάββατο, πριν τρία μέλη του πληρώματος της Αποστολής 74 επιστρέψουν στη Γη την Κυριακή. Καθώς η τριάδα που βρίσκεται καθηλωμένη στο σπίτι προετοιμάζεται για την αναχώρηση, τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος σε τροχιά συνεχίζουν την έρευνα για τη μικροβαρύτητα και ελέγχουν τον εξοπλισμό για διαστημικό περίπατο.Ο αστροναύτης της NASA, Κρις Γουίλιαμς , και οι κοσμοναύτες της Roscosmos, Σεργκέι Κουντ-Σβερτσκόφ και Σεργκέι Μικάεφ, ετοιμάζονται να επιστρέψουν στη Γη αυτό το Σαββατοκύριακο μέσα στο διαστημόπλοιο Soyuz MS-28 . Θα αποσυνδεθούν από τη μονάδα Rassvet στις 3:03 π.μ. EDT την Κυριακή 26 Ιουλίου και θα προσγειωθούν στο Καζακστάν στις 6:25 π.μ. (3:25 μ.μ. τοπική ώρα). Πέρασαν την Πέμπτη φορτώνοντας το Soyuz με φορτίο και εξασκώντας τις διαδικασίες προσγείωσης σε έναν υπολογιστή.Ο Kud-Sverchkov, διοικητής του σταθμού, θα παραδώσει την ηγεσία του τροχιακού φυλακίου στην μηχανικό πτήσης της NASA, Jessica Meir, κατά τη διάρκεια της τελετής αλλαγής διοίκησης που έχει προγραμματιστεί για τις 9:40 π.μ. το Σάββατο. Η Meir θα αναλάβει το επταμελές πλήρωμα μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Η Αποστολή 75 θα ξεκινήσει επίσημα όταν το Soyuz που μεταφέρει το τρίο της Αποστολής 74 αποσυνδεθεί από το Rassvet.Η Meir πέρασε την Πέμπτη εγκαθιστώντας προηγμένο επιστημονικό εξοπλισμό για την επέκταση της βιολογικής έρευνας στο διάστημα. Η Meir εγκατέστησε πρώτα ένα εξειδικευμένο μικροσκόπιο στη μονάδα του εργαστηρίου Destiny για να παρατηρήσει τις επιπτώσεις της μικροβαρύτητας στις ασθένειες, την ανάπτυξη ιστών και τις αντιδράσεις στα φάρμακα. Στη συνέχεια, ανάμειξε δείγματα ζωντανών κυττάρων χόνδρου με βιομελάνι και τα τοποθέτησε σε έναν βιοεκτυπωτή για να δοκιμάσει την εκτύπωση βιώσιμων ιστών κατ' απαίτηση για τη θεραπεία μιας σειράς παθήσεων εντός και εκτός Γης.Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Τζακ Χάθαγουεϊ, βοήθησε τον Μέιρ στα καθήκοντα εκτύπωσης βιογραφικών. Ο Χάθαγουεϊ συνεργάστηκε επίσης με τους μηχανικούς πτήσης Ανίλ Μένον της NASA και Σόφι Αντενό της ESA (Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος) και έλεγξε τη λειτουργικότητα των εξαρτημάτων της διαστημικής στολής, συμπεριλαμβανομένων των μπαταριών, των φώτων και των καμερών. Ο Μένον επεξεργάστηκε επίσης τα δείγματα αίματός του για την έρευνα Immunity Assay που παρακολουθεί την υγεία και την κυτταρική ανοσολογική λειτουργία στο διάστημα. Ο Αντενό συνέχισε να δοκιμάζει τεχνικές προπόνησης στη νέα Ευρωπαϊκή Συσκευή Ενισχυμένης Εξερεύνησης για Άσκηση .Οι μηχανικοί πτήσης της Roscosmos, Andrey Fedyaev και Pyotr Dubrov, συνεργάστηκαν για τη συλλογή δειγμάτων αέρα και επιφάνειας από τον σταθμό, στη συνέχεια επεξεργάστηκαν και αποθηκεύσαν τα δείγματα για μικροβιακή ανάλυση στη Γη. Η μηχανικός πτήσης Anna Kikina συνέχισε την έρευνά της σε ανθρώπους μετρώντας την αρτηριακή πίεση στα μικροσκοπικά αγγεία της, ή αλλιώς στο μικροκυκλοφορικό σύστημα, και φορώντας μια ακουστική οθόνη που κατέγραφε τον ταχύ ρυθμό εκπνοής της για μια αναπνευστική μελέτη. Μάθετε περισσότερα για τις δραστηριότητες του διαστημικού σταθμού ακολουθώντας το ιστολόγιο του διαστημικού σταθμού , @space_station στο X, καθώς και τους λογαριασμούς του ISS στο Facebook και στο Instagram . https://www.nasa.gov/blogs/spacestation/2026/07/23/science-and-spacesuit-work-before-crew-changes-commanders/ Ο αστροναύτης της NASA, Ανίλ Μένον, επισκευάζει μια διαστημική στολή και τα εξαρτήματά της μέσα στον αεροθάλαμο Quest του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. Το πλήρωμα εργάζεται στη βιοϊατρική, διαστημικές στολές μια μέρα πριν από την ανταλλαγή διοικητών. Το πλήρωμα της Αποστολής 74 ολοκληρώνει το τελευταίο του Σαββατοκύριακο, μαζί με βιοϊατρικούς ελέγχους, καθαρισμό διαστημικής στολής και συσκευασία φορτίου μέσα στο διαστημόπλοιο Soyuz MS-28 . Οι κάτοικοι της τροχιάς θα ανταλλάξουν κυβερνήτες το Σάββατο, την ημέρα πριν από την αναχώρηση τριών μελών του πληρώματος από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό για την επιστροφή στη Γη.Η επεξεργασία δειγμάτων αίματος και οι σαρώσεις φλεβών ήταν οι κύριες επιστημονικές δραστηριότητες στο τροχιακό φυλάκιο την Παρασκευή. Οι γιατροί συλλέγουν συνεχώς βιοϊατρικά δεδομένα του πληρώματος για να βοηθήσουν τους αστροναύτες να παραμείνουν υγιείς ενώ ζουν και εργάζονται μακροπρόθεσμα στο διάστημα. Οι μοναδικές αυτές γνώσεις είναι δυνατές μόνο στη μικροβαρύτητα και έχουν επίσης τη δυνατότητα να προωθήσουν την υγεία στη Γη.Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Anil Menon, επέστρεψε στην έρευνα για την κυτταρική ανοσία, περιστρέφοντας δείγματα αίματος του πληρώματος σε φυγόκεντρο και στη συνέχεια αποθηκεύοντάς τα σε καταψύκτη για συντήρηση και μετέπειτα ανάλυση. Οι γιατροί θα εξετάσουν τα δείγματα για να παρακολουθήσουν την υγεία του πληρώματος και τη λειτουργία του κυτταρικού ανοσοποιητικού συστήματος για την έρευνα της Δοκιμασίας Ανοσίας .Η μηχανικός πτήσης της NASA, Τζέσικα Μέιρ, ανέλαβε τη σειρά της ως ιατρός πληρώματος και χειρίστηκε τη συσκευή Ultrasound 3 για να σαρώσει τις φλέβες των μηχανικών πτήσης Σόφι Αντενό της ESA (Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας) και Αντρέι Φεντιάεφ της Roscosmos. Στη συνέχεια, ο μηχανικός πτήσης της NASA, Κρις Γουίλιαμς, ανέλαβε τη θέση της Μέιρ και σαρώνει τις φλέβες της με το Ultrasound 3, στο πλαίσιο των τελευταίων καθηκόντων του στον διαστημικό σταθμό.Ο μηχανικός πτήσης της NASA, Τζακ Χάθγουεϊ, πέρασε τη βάρδιά του μέσα στον αεροθάλαμο Quest καθαρίζοντας ένα ζευγάρι διαστημικές στολές. Ο Χάθγουεϊ καθάρισε πρώτα τους βρόχους ψύξης νερού που διατηρούν σταθερή τη θερμοκρασία της στολής κατά τη διάρκεια ενός διαστημικού περιπάτου. Στη συνέχεια, έλεγξε τις διαστημικές στολές για λειτουργικότητα πριν ξαναγεμίσει τις δεξαμενές τους και τα ενδύματα εξαερισμού με υγρό ψύξης με νερό.Οι μηχανικοί πτήσης της Roscosmos, Πιότρ Ντουμπρόφ και Άννα Κίκινα, συνεχίζουν τις εργαστηριακές τους δραστηριότητες προσανατολισμού, καθώς προσαρμόζονται στην έλλειψη βαρύτητας και μαθαίνουν νέες τεχνικές δεξιότητες. Ο Ντουμπρόφ έλεγξε επίσης τις εξωτερικές φιάλες της γεννήτριας οξυγόνου της Elektron για νερό και φυσαλίδες αέρα. Η Κίκινα βοήθησε τους κοσμοναύτες Σεργκέι Κουντ-Σβερτσκόφ και Σεργκέι Μικάεφ καθώς δοκίμαζαν τη στολή αρνητικής πίεσης κάτω μέρους του σώματος, η οποία μπορεί να διευκολύνει την προσαρμογή του διδύμου στη βαρύτητα μετά την επιστροφή του στη Γη την Κυριακή.Ο Kud-Sverchkov θα παραδώσει τη διοίκηση του τροχιακού φυλακίου στον Meir στις 9:40 π.μ. EDT το Σάββατο. Στη συνέχεια, αυτός, ο Mikaev και ο Williams θα ολοκληρώσουν την οκτάμηνη διαστημική ερευνητική τους αποστολή στις 3:03 π.μ. την Κυριακή, όταν θα αποσυνδεθούν από τη μονάδα Rassvet με το Soyuz MS-28. Η Αποστολή 75 ξεκινά επίσημα και η Αποστολή 74 λήγει όταν το Soyuz αποχωρήσει από το τροχιακό φυλακίο. Θα επιστρέψουν με αλεξίπτωτο στη Γη μέσα στο Soyuz και θα προσγειωθούν στο Καζακστάν στις 6:25 π.μ. (3:25 μ.μ. τοπική ώρα). Όλες οι εκδηλώσεις της αποστολής θα μεταδοθούν ζωντανά στο NASA+ και σε άλλες πλατφόρμες. Μάθετε περισσότερα για τις δραστηριότητες του διαστημικού σταθμού ακολουθώντας το ιστολόγιο του διαστημικού σταθμού , @space_station στο X, καθώς και τους λογαριασμούς του ISS στο Facebook και στο Instagram . https://www.nasa.gov/blogs/spacestation/2026/07/24/crew-works-on-biomedicine-spacesuits-day-before-swapping-commanders/ Ο κοσμοναύτης της Roscosmos, Σεργκέι Κουντ-Σβερτσκόφ, παραδίδει τη διοίκηση του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού στην αστροναύτη της NASA, Τζέσικα Μέιρ. Roscosmos 241 ημέρες γεμάτη δράση: πώς ήταν η αποστολή του πληρώματος του ISS-74, δείτε το βίντεο Πολυαναμενόμενες συναντήσεις με συναδέλφους σε τροχιά, η μεταφορά της διοίκησης, οι διαστημικοί περίπατοι, τα πειράματα και η πρώτη επικοινωνία με το Εθνικό Διαστημικό Κέντρο – σε δυόμισι λεπτά, αφηγούμαστε τα κύρια γεγονότα της 74ης μακροπρόθεσμης αποστολής στον ISS. ❤️ Αν ανυπομονείτε για την επιστροφή των κοσμοναυτών μας! https://vk.ru/roscosmos?z=video-30315369_456244967%2Fa2be1d03eb599509be https://vk.ru/roscosmos?w=wall-30315369_624440 https://vk.ru/roscosmos?w=wall-30315369_624440

Η NASA ανακοινώνει νέα αποστολή επίδειξης τεχνολογίας διαστημοπλοίων στη Σελήνη . Η NASA συνεργάζεται με τη βιομηχανία για να προωθήσει την επόμενη φάση της υποδομής cislunar για το πρόγραμμα Artemis του οργανισμού και τη Σεληνιακή Βάση, συμπεριλαμβανομένων των τροχιακών πόρων και των επιδείξεων. Σύμφωνα με σύμβαση που ανατέθηκε στην Advanced Space, η αποστολή CAPSTONE 02 του οργανισμού θα επιδείξει επιχειρήσεις γνωριμιών και εγγύτητας, αυτόνομη πλοήγηση και δυνατότητες επικοινωνίας cislunar, ενώ παράλληλα θα συνεχίσει να χαρακτηρίζει το περιβάλλον ακτινοβολίας στη Σελήνη. Η αποστολή CAPSTONE 02, με στόχο την εκτόξευση το 2027, θα χρησιμοποιήσει δύο μικρά διαστημόπλοια σε σεληνιακή τροχιά για να διευκολύνει αυτές τις επιδείξεις και να υποστηρίξει μελλοντικές αποστολές της NASA σεληνιακής και διαστημικής εμβέλειας. Η αρχική επίδειξη CAPSTONE της NASA , συντομογραφία του Cislunar Autonomous Positioning System Technology Operations and Navigation Experiment, έγινε η πρώτη εμπορική αποστολή των ΗΠΑ στη Σελήνη και το πρώτο διαστημόπλοιο που λειτούργησε σε σχεδόν ευθύγραμμη τροχιά φωτοστέφανου γύρω από τη Σελήνη. Πρόκειται για μια σχεδόν σταθερή τροχιά, χάρη στην διαδραστική έλξη της βαρύτητας τόσο από τη Γη όσο και από τη Σελήνη. Η αποστολή επικύρωσε με επιτυχία τις δυνατότητες επικοινωνιών, δικτύωσης και αυτόνομης πλοήγησης, ενώ παράλληλα συγκέντρωσε επιχειρησιακή εμπειρία στον σεληνιακό χώρο. Η δεύτερη αποστολή CAPSTONE επεκτείνει αυτά τα επιτεύγματα μεταβαίνοντας από την επικύρωση τροχιάς σε επιδείξεις που θα συμβάλουν στη μελλοντική εξερεύνηση της σελήνης και στην ανάπτυξη υποδομών. Η επίτευξη των πιο φιλόδοξων στόχων μας για την εξερεύνηση του διαστήματος απαιτεί επαναληπτικές, ανεκτικές στον κίνδυνο επιδείξεις σε συνεργασία με τη βιομηχανία. Η ανάπτυξη τεχνολογίας μέσω δοκιμών πτήσης είναι ο τρόπος με τον οποίο μετατρέπουμε τα δύσκολα προβλήματα στις διαρκείς δυνατότητες που απαιτούνται για μια μόνιμη παρουσία στη Σελήνη.Επικεφαλής του χαρτοφυλακίου Υποδομών στο Διάστημα στη Διεύθυνση Αποστολών Έρευνας και Τεχνολογίας στα κεντρικά γραφεία της NASA στην Ουάσινγκτον, DC.Η αποστολή CAPSTONE 02 της NASA θα επιδείξει προηγμένες τεχνολογίες σχετικής πλοήγησης για συναντήσεις και επιχειρήσεις εγγύτητας στον κισσεληνιακό χώρο. Αυτές οι τεχνικές είναι πιο εξελιγμένες από αυτές που χρησιμοποιούνται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη και έχουν σχεδιαστεί για να υποστηρίζουν τους αστροναύτες της NASA καθώς προσδένονται σε διαστημόπλοια προσεδάφισης στη Σελήνη, επιτρέποντας ασφαλείς μεταφορές πληρώματος από και προς την επιφάνεια της Σελήνης. Η επίδειξη θα πετάξει δύο πανομοιότυπα διαστημόπλοια βάρους περίπου 400 κιλών (882 λιβρών) από την Terran Orbital Systems, Inc. Οι χειριστές της αποστολής θα πραγματοποιήσουν μια σειρά από συναντήσεις και επιχειρήσεις εγγύτητας και τεχνικές περιπλάνησης - ή πτήσης σχηματισμού - σε σεληνιακή τροχιά με κάθε διαστημόπλοιο για να κατανοήσουν καλύτερα τις τροχιές του διαστημικού σκάφους υπό την ταυτόχρονη επίδραση της βαρύτητας της Γης και της Σελήνης, αλλιώς γνωστές ως τροχιές τριών σωμάτων. Η αποστολή CAPSTONE 02 θα χρησιμοποιήσει μετρήσεις παρακολούθησης εδάφους, οπτικούς αισθητήρες και ουράνια σώματα για να βοηθήσει ένα διαστημόπλοιο να εντοπίσει και να συναντηθεί με ένα άλλο. Η αποστολή θα εφαρμόσει στρατηγικές πλοήγησης παρόμοιες με εκείνες που έχουν σχεδιαστεί για την προσέγγιση του Orion σε ένα σεληνιακό όχημα προσεδάφισης στο βαθύ διάστημα, βοηθώντας τη NASA να οικοδομήσει εμπιστοσύνη σε αυτές τις τεχνικές για μελλοντική εξερεύνηση. Κάθε διαστημόπλοιο CAPSTONE 02 θα έχει τη δυνατότητα εναλλαγής μεταξύ ρόλων «καταδιώκτη» και «στόχου», δοκιμάζοντας ένα ευρύ φάσμα επιχειρησιακών σεναρίων υπό ποικίλες περιβαλλοντικές συνθήκες στον σεληνιακό χώρο. Η μεταφορά πληρώματος στην επιφάνεια της σελήνης από την σεληνιακή τροχιά εξαρτάται από το πόσο καλά θα αποδίδουν τα συστήματα πλοήγησης κατά τη διάρκεια αυτών των επιχειρήσεων. Δεδομένου ότι αυτές οι συνθήκες δεν μπορούν να αναδημιουργηθούν πλήρως στη Γη, πρέπει να δοκιμαστούν στο διάστημα. Η αποστολή CAPSTONE 02 θα χρησιμεύσει επίσης ως λειτουργική πλατφόρμα δοκιμών, επιτρέποντας τη δοκιμή τριών σουιτών λογισμικού πλοήγησης που έχουν αναπτυχθεί από τη NASA. Κάθε εφαρμογή λογισμικού θα συλλέγει δεδομένα κατά τη διάρκεια της τροχιάς χαμηλής μεταφοράς ενέργειας του CAPSTONE 02, η οποία θα το μεταφέρει από τη Γη πέρα από τη Σελήνη πριν εγκατασταθεί σε σεληνιακή τροχιά. Το διαστημόπλοιο θα μεταφέρει ένα οπτικό φορτίο απεικόνισης από το Εθνικό Εργαστήριο Lawrence Livermore για να υποστηρίξει την επίδειξη πλοήγησης, καθώς και να καταγράψει εικόνες της Σελήνης. Επιπλέον, η αποστολή θα ωριμάσει περαιτέρω το λογισμικό πλοήγησης Cislunar Autonomous Positioning System, το οποίο επιδείχθηκε για πρώτη φορά στο CAPSTONE ως μέθοδος προσδιορισμού της θέσης του διαστημικού σκάφους σε σχέση με άλλα διαστημόπλοια χωρίς να βασίζεται στην παρακολούθηση από τη Γη. Η σουίτα τεχνολογιών του CAPSTONE 02 έχει σχεδιαστεί για να αυτοματοποιεί τις συνήθεις εργασίες πλοήγησης, να μειώνει την εξάρτηση από τα παραδοσιακά δεδομένα διαστήματος-εδάφους και να επιτρέπει νέες έννοιες αποστολών που μπορούν να προκύψουν από τον αυξημένο συντονισμό μεταξύ δορυφόρων. Επιπλέον, τα διαστημόπλοια CAPSTONE 02 έχουν σχεδιαστεί για οικονομικά αποδοτική και ταχεία ανάπτυξη, επιδεικνύοντας ένα κλιμακωτό και επαναλήψιμο μοντέλο αποστολής. «Αυτή η αποστολή αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό βήμα στην ωρίμανση των δυνατοτήτων της σεληνιακής αποστολής», δήλωσε ο Sean Fuller, διευθυντής της Moon Base CAPSTONE. «Επεκτείνοντας τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την CAPSTONE για να επιδείξουν ολοένα και πιο εξελιγμένες επιχειρησιακές έννοιες, η CAPSTONE 02 θέτει τα θεμέλια για σεληνιακές υποδομές και εμπορικές υπηρεσίες που υποστηρίζουν την Artemis, τη Moon Base και μελλοντικές αποστολές στο βαθύ διάστημα». Η αποστολή CAPSTONE 02 χρηματοδοτείται από τη Διεύθυνση Αποστολής Επανδρωμένων Διαστημικών Πτήσεων της NASA με την υποστήριξη της Διεύθυνσης Αποστολής Έρευνας και Τεχνολογίας. Η αποστολή διαχειρίζεται από την Small Spacecraft & Distributed Systems, με έδρα το Ερευνητικό Κέντρο Ames της NASA στη Silicon Valley της Καλιφόρνια, εντός της Διεύθυνσης Αποστολής Έρευνας και Τεχνολογίας. Η NASA χρησιμοποίησε μια σύμβαση Φάσης III για την Έρευνα Καινοτομίας Μικρών Επιχειρήσεων για τη χρηματοδότηση της αποστολής. Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με την αποστολή CAPSTONE της NASA, επισκεφθείτε τη διεύθυνση: https://www.nasa.gov/mission/capstone02/ Καλλιτεχνική απεικόνιση του διαστημοπλοίου CAPSTONE 02 της NASA σε σεληνιακή τροχιά. Η αποστολή περιλαμβάνει δύο πανομοιότυπα μικρά διαστημόπλοια που θα ωριμάσουν περαιτέρω τις τεχνολογίες για την υποστήριξη του Artemis, της Σεληνιακής Βάσης και της εξερεύνησης του βαθέος διαστήματος.

Hubble Spies Μονόπλευρη σπείρα. Το θέμα αυτής της εικόνας από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA/ESA είναι ένας σπειροειδής γαλαξίας που αγωνίζεται ενάντια σε τιτάνιες δυνάμεις που εμφανίζονται σε γαλαξιακές κλίμακες στο διάστημα. Αυτός είναι ο NGC 4654, ένας ενδιάμεσος σπειροειδής γαλαξίας στον αστερισμό της Παρθένου (η Κόρη). Κατατάσσεται ως "ενδιάμεσος" επειδή το συνολικό του σχήμα κυμαίνεται μεταξύ σπειροειδών γαλαξιών που έχουν μια ράβδο στα κέντρα τους και εκείνων που δεν έχουν. Ο NGC 4654 έχει μια αδύναμη δομή ράβδων στο κέντρο του και βρίσκεται 72 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη στο σμήνος της Παρθένου, ένα ιδιαίτερα ογκώδες και πυκνοκατοικημένο σμήνος γαλαξιών.Ο NGC 4654 είναι ιδιαίτερα ασύμμετρος, με μια στρογγυλεμένη και σαφώς καθορισμένη άκρη στη μία πλευρά και μια μακριά ουρά αερίου που εκτείνεται από την αντίθετη πλευρά - έξω από το οπτικό πεδίο που καταγράφεται σε αυτήν την εικόνα. Αυτή η αέρια ουρά είναι το αποτέλεσμα της απογύμνωσης της πίεσης του εμβόλου, μιας δύναμης που μπορούν να βιώσουν οι γαλαξίες καθώς οργώνουν το διάστημα. Ο NGC 4654 κινείται με τόσο μεγάλη ταχύτητα που σαρώνει προς τα πάνω και διαπερνά το θερμό, αραιωμένο αέριο που γεμίζει τον χώρο μεταξύ των γαλαξιών του Σμήνους της Παρθένου. Αυτό το ενδοσμηνοειδές μέσο με τη σειρά του ασκεί μια «πίεση εμβόλου» στον γαλαξία, συμπιέζοντας την πρόσθια άκρη του γαλαξία και σέρνοντας το αέριό του πίσω από τον γαλαξία, δημιουργώντας την επιμήκη ουρά.Δεν είναι μόνο το αέριο του γαλαξία που είναι άνισα κατανεμημένο: και τα άστρα του είναι επίσης, και αυτό είναι πιο ασυνήθιστο για έναν σπειροειδή γαλαξία. Ενώ ο σπειροειδής βραχίονας στην πρόσθια άκρη του είναι πλούσιος σε άστρα και αέριο, ο αντίθετος βραχίονας δεν έχει αισθητά άστρα, επηρεάζοντας το ασύμμετρο σπειροειδές σχήμα του γαλαξία. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι η πίεση του εμβόλου από μόνη της είναι απίθανο να προκαλέσει αυτό το φαινόμενο. Αντίθετα, ο NGC 4654 υποβλήθηκε επίσης στη βαρυτική δύναμη του γαλαξία NGC 4639, του συμπλέγματος του Σμήνους της Παρθένου. Ενώ οι δύο γαλαξίες βρίσκονται πλέον σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους, πιστεύεται ότι μια αλληλεπίδραση μεταξύ τους πριν από περίπου 500 εκατομμύρια χρόνια απέσπασε το αέριο του NGC 4654 κατά μήκος της μίας πλευράς, περιορίζοντας τον σχηματισμό αστεριών εκεί και δημιουργώντας την ασυμμετρία στο σχήμα του.Πολλοί γαλαξίες που υφίστανται απογύμνωση πίεσης κριού υφίστανται μειωμένους ρυθμούς σχηματισμού αστεριών, καθώς το ψυχρό αέριο που καταρρέει για να σχηματίσει τα αστέρια τους τραβιέται μακριά και χάνεται. Ο NGC 4654, ωστόσο, εξακολουθεί να σχηματίζει σχεδόν δύο αστέρια όσο ο Ήλιος κάθε χρόνο, ένας ρυθμός συγκρίσιμος με άλλους γαλαξίες παρόμοιου μεγέθους. Ο ενεργός σχηματισμός αστεριών είναι ορατός στα τελευταία δεδομένα του Hubble που περιλαμβάνονται σε αυτήν την εικόνα. Τα δεδομένα λαμβάνουν υπόψη ένα μήκος κύματος κόκκινου φωτός που εκπέμπεται από τα νέφη ενεργοποιημένου αερίου όπου κρύβονται τα νεογέννητα αστέρια. Οι φωτεινές ροζ φυσαλίδες που εμφανίζονται σε όλο τον NGC 4654 - από τον εμπρόσθιο σπειροειδή βραχίονά του, γύρω από την αδύναμη ράβδο του και μέχρι την άκρη του δίσκου του - είναι περιοχές όπου λάμπουν αυτά τα νεογέννητα αστέρια. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτήν την εικόνα προήλθαν από δύο προγράμματα παρατήρησης (# 15654 , # 17502 ) που στοχεύουν στη σύνδεση του αερίου στους γαλαξίες με τον σχηματισμό των αστεριών. Παρατηρώντας πολλούς εξέχοντες γαλαξίες κοντά στον δικό μας, οι ερευνητές ελπίζουν να κατανοήσουν καλύτερα πώς κινείται το αέριο στους γαλαξίες, πού και πότε καταρρέει για να σχηματίσει αστέρια και αστρικά σμήνη, και ποια είναι η επίδραση που έχουν αυτά τα νέα αστέρια στο αέριο γύρω τους. https://science.nasa.gov/missions/hubble/hubble-spies-one-sided-spiral/ Αυτή η εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA/ESA απεικονίζει τον σπειροειδή γαλαξία NGC 4654, που βρίσκεται 72 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά στον αστερισμό της Παρθένου (η Κόρη).

Ιστολόγιο Curiosity, Sols 4954–4960: Γιορτάζοντας τους Μηχανικούς των Rover μας στο Παρελθόν και στο Παρόν. Ημερομηνία σχεδιασμού για τη Γη: Παρασκευή, 27 Ιουλίου 2026 Ως επικεφαλής ανοδικής ζεύξης και στρατηγικός σχεδιαστής του APXS, έχω το προνόμιο να συνεργάζομαι με τους μηχανικούς του ρόβερ τις περισσότερες ημέρες που βρίσκομαι σε επιχειρήσεις. Το όργανο APXS μετρά τη χημεία των πετρωμάτων, των μη ενοποιημένων υλικών και της ατμόσφαιρας και βρίσκεται στο άκρο του ρομποτικού βραχίονα του Curiosity. Αυτό σημαίνει ότι οποιοσδήποτε στόχος ενδιαφέροντος που θέλουμε να αναλύσουμε πρέπει να είναι ασφαλής για την ανάπτυξη του βραχίονα, του APXS και του MAHLI (του αισθητήρα κοντινής απεικόνισης). Επομένως, βασιζόμαστε στους μηχανικούς του ρόβερ για την αξιολόγησή τους και για την αλληλουχία των κινήσεων του βραχίονα για να μας τοποθετήσουν με ασφάλεια στους στόχους. Πρόσφατα, οι χώροι εργασίας μας ήταν γεμάτοι σκόνη με ποικίλο ανάγλυφο, αλλά οι μηχανικοί του ρόβερ βρήκαν με επιτυχία περιοχές που μπόρεσαν να ψεκάσουν και να αναπτύξουν το APXS και το MAHLI. Αυτή η εβδομάδα δεν αποτέλεσε εξαίρεση, παρά το γεγονός ότι ορισμένοι από τους χώρους εργασίας μας δεν φαίνονταν ιδανικοί κατά την αρχική παρατήρηση. Η ομάδα κατάφερε να βρει βραχώδεις στόχους ενδιαφέροντος (x5), στους οποίους οι μηχανικοί του ρόβερ μπόρεσαν να τοποθετήσουν με ασφάλεια τον βραχίονα και να ψεκάσουν, ώστε να μπορέσουμε να τους αναλύσουμε με APXS και MAHLI. Αυτό διασφαλίζει ότι θα αποκτήσουμε δεδομένα και εικόνες σύνθεσης υψηλής ποιότητας καθώς συνεχίζουμε την ανάβασή μας στο Όρος Σαρπ, μέσα από στρώματα βράχων ποικίλου τόνου και υφής, παρακολουθώντας πιθανές αλλαγές στη χημεία και το περιβάλλον εναπόθεσης και αλλοίωσης. Οι μηχανικοί του ρόβερ είναι επίσης υπεύθυνοι για την ασφαλή οδήγηση του Curiosity στις περιοχές ενδιαφέροντος που έχουν εντοπιστεί από την επιστημονική ομάδα. Πρέπει να αξιολογήσουν το έδαφος για πιθανούς κινδύνους, όπως μεγάλα ανθεκτικά μπλοκ που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ζημιά στους τροχούς του ρόβερ, κομμάτια άμμου/χώματος όπου θα μπορούσαμε να κολλήσουμε και υψηλές πλαγιές στις οποίες θα μπορούσε να γλιστρήσει το ρόβερ. Παρά την απροσδόκητη ζημιά στους τροχούς στην αρχή της αποστολής και το ότι κολλήσαμε λίγο σε χώμα/άμμο ακριβώς τη στιγμή που ξεκινήσαμε να ανεβαίνουμε στο Όρος Σαρπ, οι μηχανικοί μας οδήγησαν με επιτυχία με ασφάλεια σε απόσταση οδήγησης άνω των 23 μιλίων (37 χιλιομέτρων) και σε υψομετρική αύξηση άνω των 4.400 ποδιών (περίπου 1,35 χιλιομέτρων). Πρόσφατα ζητήσαμε να οδηγήσουμε σε συγκεκριμένες τοποθεσίες, προκειμένου να απεικονίσουμε αυτό που η ομάδα πιστεύει ότι θα μπορούσε να είναι μια διαβρωτική επιφάνεια εντός της μονάδας που περιέχει θειικό μαγνήσιο/ανθρακικό άλας ( δείτε την εικόνα που συνοδεύει αυτήν την ανάρτηση ). Φυσικά, οι μηχανικοί κατάφεραν να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες μας, με την πρώτη στάση να διαγράφεται στο σχέδιο της Δευτέρας και την διαδρομή που σχεδιάζεται αυτό το Σαββατοκύριακο να μας οδηγεί προς την επόμενη στάση.Οι μηχανικοί του ρόβερ διασφαλίζουν επίσης ότι οι δραστηριότητες γεώτρησης εκτελούνται με ασφάλεια και επιτυχία και είναι υπεύθυνοι για την αλληλουχία της κίνησης του βραχίονα που απαιτείται για την παράδοση των δειγμάτων που έχουν ληφθεί με τρυπάνι στα εσωτερικά μας όργανα CheMin και SAM. Αυτό απαιτούσε την πλήρη αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο κάνουμε τις γεωτρήσεις μετά από βλάβη ενός κινητήρα το 2016, με εκτεταμένες εργασίες στο παρασκήνιο στο JPL για σχεδόν ενάμιση χρόνο πριν συνεχίσουμε. Το Curiosity έχει έκτοτε τρυπήσει περισσότερους από 20 βραχώδεις στόχους.Έτσι, χάρη στους μηχανικούς του ρόβερ και σε όλους τους μηχανικούς και επιστήμονες της ομάδας του Curiosity, είχαμε άλλη μια ολόκληρη εβδομάδα δραστηριοτήτων στον κρατήρα Gale. Συνεχίζουμε να παρακολουθούμε τη χημεία, τις υφές, τον τόνο και τις ιζηματογενείς δομές της θειικής/ανθρακικής μονάδας καθώς ανεβαίνουμε στο Όρος Sharp και πλησιάζουμε όλο και περισσότερο στη μονάδα Yardang με τα APXS, ChemCam, MAHLI και Mastcam. Το Curiosity συνεχίζει επίσης να παρακολουθεί το τοπικό περιβάλλον εντός του Gale και την ατμόσφαιρα γενικότερα. https://science.nasa.gov/blog/curiosity-blog-sols-4954-4960-celebrating-our-rover-engineers-past-and-present/ Σε αυτήν την εικόνα που λήφθηκε από το ρόβερ Curiosity της NASA για τον Άρη, το σχετικά ανοιχτόχρωμο βραχώδες υπόστρωμα στο προσκήνιο δίνει τη θέση του σε πιο σκούρους βράχους στη μέση της εικόνας, κατά μήκος αυτού που θα μπορούσε να είναι μια επιφάνεια που έχει υποστεί διάβρωση. Το Curiosity έλαβε την εικόνα χρησιμοποιώντας την δεξιά κάμερα πλοήγησης στις 15 Ιουλίου 2026 — Ηλ. 4955, ή 4.955η ημέρα του Άρη της αποστολής του Mars Science Laboratory — στις 05:51:59 UTC.

Το MAVEN της NASA φωτίζει νέα δεδομένα για το Σέλας στον Άρη. Οι επιστήμονες της αποστολής NASA MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) αποκάλυψαν ένα βασικό κομμάτι του παζλ στην κατανόηση ορισμένων τύπων σέλαος στον Άρη, διαπιστώνοντας ότι σχηματίζονται με παρόμοιο τρόπο με το σέλαος της Γης. Τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν την Πέμπτη στο Nature Communications δείχνουν ότι ο ίδιος μηχανισμός που κυκλοφορεί και εκτοξεύει φορτισμένα σωματίδια στην ατμόσφαιρα της Γης συμβαίνει στον Άρη σε πολύ μικρότερες κλίμακες λόγω των διαφορών στα μαγνητικά πεδία των δύο πλανητών. Το διαστημόπλοιο MAVEN, σε τροχιά γύρω από τον Άρη, παρουσίασε απώλεια σήματος με επίγειους σταθμούς στη Γη στις 6 Δεκεμβρίου 2025. Στις 3 Ιουνίου, η NASA δήλωσε ότι η αποστολή είχε ολοκληρωθεί, αφού διαπίστωσε ότι το διαστημόπλοιο δεν ήταν ανακτήσιμο. Ωστόσο, τα δεδομένα από την αποστολή εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για την ενημέρωση της επιστήμης της NASA και των μελλοντικών αποστολών στον Άρη. Όταν οι γραμμές του μαγνητικού πεδίου του Ήλιου πλησιάσουν τη μαγνητόσφαιρα της Γης, τη μεγάλη μαγνητική φυσαλίδα που προστατεύει τον πλανήτη, μπορούν να επανασυνδεθούν και να εγχύσουν ενέργεια και μάζα σε όλη τη μαγνητόσφαιρα και τη μαγνητοουρά της Γης , τελικά στέλνοντας ηλεκτρόνια πίσω στην ατμόσφαιρα για να δημιουργήσουν το σέλας της Γης. Αυτή η διαδικασία, που ονομάζεται κύκλος Dungey, οδηγεί ηλεκτρικά ρεύματα, επιταχύνει φορτισμένα σωματίδια που δημιουργούν σέλας και ελέγχει την κυκλοφορία του πλάσματος στη μαγνητόσφαιρα και την ιονόσφαιρα της Γης. Αυτή η νέα μελέτη δείχνει ότι μια μικρογραφία του κύκλου Dungey συμβαίνει πάνω από τα ισχυρά μαγνητικά πεδία του φλοιού του Άρη, γεγονός που δίνει στους επιστήμονες μια καλύτερη εικόνα της φυσικής των σέλαων του Άρη. «Γνωρίζαμε ότι η μαγνητική επανασύνδεση συνέβαινε στον Άρη, αλλά δεν περιμέναμε να είναι σαν τον κύκλο Dungey», δήλωσε ο Shaosui Xu, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και αναπληρωτής ερευνητής φυσικός στο Εργαστήριο Διαστημικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. Ο Άρης δεν έχει παγκόσμιο μαγνητικό πεδίο όπως η Γη. Το μαγνητικό πεδίο της Γης δημιουργείται από τον αναδευόμενο πυρήνα του πλανήτη μας, ενώ ο Άρης έχει πολυάριθμες μικροσκοπικές μαγνητόσφαιρες που προκύπτουν από έντονα μαγνητισμένο φλοιό διάσπαρτο γύρω από τον πλανήτη. Αυτές οι περιοχές σχηματίστηκαν πριν από περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν η λάβα ψύχθηκε παρουσία του αρχαίου παγκόσμιου μαγνητικού πεδίου του Άρη, το οποίο έκτοτε έχει εξαφανιστεί λόγω του έντονου ηλιακού ανέμου που απογύμνωσε την ατμόσφαιρα του πλανήτη. Η αποστολή MAVEN έχει παρατηρήσει έντονα εντοπισμένα σέλαα πάνω από αυτά τα πεδία του φλοιού, παρόμοια με τα σέλαα της Γης στους πόλους, αλλά μόλις τώρα οι επιστήμονες μπόρεσαν να κατανοήσουν πλήρως τη φυσική του πώς σχηματίζονται. Η μελέτη χρησιμοποίησε διάφορα όργανα στο διαστημόπλοιο MAVEN για να σχηματίσει μια εικόνα της συμπεριφοράς που μοιάζει με Dungey: τα όργανα Μαγνητόμετρου και Αναλυτή Ηλεκτρονίων Ηλιακού Ανέμου, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της μαγνητικής διαμόρφωσης και την εξαγωγή ηλεκτρικών ρευμάτων, και το όργανο STATIC (Υπερθερμική και Θερμική Σύνθεση Ιόντων), το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τη μέτρηση των ροών πλάσματος στην ιονόσφαιρα. «Πραγματικά πιέσαμε τα όρια του STATIC για να λάβουμε τα δεδομένα που χρειαζόμασταν», δήλωσε ο Xu. «Ήταν το τελευταίο κομμάτι του παζλ στην κατανόηση αυτών των εντοπισμένων σέλαων». Η συνειδητοποίηση ότι ένας κύκλος τύπου Dungey συνέβαινε μέσα σε αυτά τα μαγνητικά πεδία του φλοιού απάντησε στο ερώτημα πώς τα ηλεκτρόνια ενεργοποιούνταν για να δημιουργήσουν τα σέλαα. Δείχνει επίσης ότι ένας μηχανισμός τύπου Dungey μπορεί να συμβεί τόσο σε μεγάλη όσο και σε μικρή κλίμακα, δίνοντας περισσότερες πληροφορίες για το πού στο ηλιακό σύστημα θα μπορούσε να λαμβάνει χώρα αυτή η διαδικασία. «Αυτό είναι ένα αξιοσημείωτο αποτέλεσμα που αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε για το σέλας του Άρη και αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την κατανόηση του γιατί ο Άρης και η Γη έχουν εξελιχθεί τόσο διαφορετικά, παρά το γεγονός ότι διέπονται από την ίδια υποκείμενη φυσική», δήλωσε η Shannon Curry, κύρια ερευνήτρια του MAVEN και ερευνήτρια στο Εργαστήριο Ατμοσφαιρικής και Διαστημικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, Boulder. «Είμαι απίστευτα περήφανη για το έργο της ομάδας μας σε αυτήν την ανακάλυψη και ενθουσιασμένη που θα αποκαλύψω νέες γνώσεις για τον Κόκκινο Πλανήτη και την εξέλιξή του». Ανακαλύπτοντας περισσότερα για αυτή τη διαδικασία, οι επιστήμονες κατανοούν επίσης καλύτερα πώς το ηλιακό περιβάλλον αλληλεπιδρά με τον Κόκκινο Πλανήτη στο σύνολό του, κάτι που είναι απαραίτητο για μελλοντικές ρομποτικές και επανδρωμένες αποστολές. «Θυμάμαι στη μεταπτυχιακή σχολή να συζητάω με τον επιβλέποντά μου πώς ο κύκλος των μαγνητικών πεδίων του φλοιού θα μπορούσε να λειτουργήσει στον Άρη», δήλωσε ο Xu. «Είναι απίστευτο να είμαι μέλος της ομάδας που βρήκε την απάντηση σε αυτό το ερώτημα». Η αποστολή MAVEN αποτελεί μέρος του χαρτοφυλακίου του Προγράμματος Εξερεύνησης του Άρη της NASA. Ο κύριος ερευνητής της αποστολής εδρεύει στο Εργαστήριο Ατμοσφαιρικής και Διαστημικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, Boulder, το οποίο είναι επίσης υπεύθυνο για τη διαχείριση των επιστημονικών επιχειρήσεων και την ενημέρωση και επικοινωνία με το κοινό. Το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Γκρίνμπελτ του Μέριλαντ διαχειρίζεται την αποστολή MAVEN. Η Lockheed Martin Space κατασκεύασε το διαστημόπλοιο και είναι υπεύθυνη για τις λειτουργίες της αποστολής. Το Εργαστήριο Αεριοπροώθησης της NASA στη Νότια Καλιφόρνια παρέχει πλοήγηση και υποστήριξη για το Δίκτυο Βαθύ Διαστήματος. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την αποστολή MAVEN της NASA, επισκεφθείτε τη διεύθυνση: https://science.nasa.gov/mission/maven/ Αυτή η απεικόνιση απεικονίζει φορτισμένα σωματίδια από μια ηλιακή καταιγίδα που απομακρύνουν φορτισμένα σωματίδια από την ατμόσφαιρα του Άρη, μία από τις διαδικασίες απώλειας της ατμόσφαιρας του Άρη που μελετήθηκε από την αποστολή MAVEN της NASA.

Τα διαστημικά κέντρα δεδομένων κίνδυνος για τον πλανήτη. Ειδικοί λένε ότι μπορεί να έχουν τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Τα σχέδια εταιρειών όπως η SpaceX του Ελον Μασκ, η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος και μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών όπως η Google για τη δημιουργία κέντρων δεδομένων για να υποστηρίξουν την τεχνητή νοημοσύνης σε τροχιά γύρω από τη Γη ενδέχεται να προκαλέσουν πρωτοφανή περιβαλλοντική επιβάρυνση προειδοποιούν ειδικοί της διαστημικής βιομηχανίας και περιβαλλοντικές οργανώσεις.Όπως αναφέρει ο Guardian κατατέθηκε στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ (FCC) που είναι αρμόδια για την έγκριση λειτουργίας αυτών των κέντρων δεδομένων αναφορά από οργανώσεις ζητούν να ανασταλεί η έκδοση νέων αδειών μέχρι να αξιολογηθούν πλήρως οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτών των σχεδίων.Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας εξετάζουν τη δημιουργία τεράστιων δικτύων από «διαστημικά κέντρα δεδομένων», τα οποία θα λειτουργούν σε τροχιά γύρω από τη Γη.Η ιδέα προωθείται ως λύση στις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων ιδιαίτερα λόγω της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και προβάλλεται ως μια λύση φιλική προς το περιβάλλον αφού η λειτουργία τους στο Διάστημα θα εξαφανίσει τις τεράστιες ανάγκες σε ενέργεια και νερό για τη λειτουργία των σύγχρονων κέντρων δεδομένων.Ωστόσο οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τα διαστημικά data centers θα είναι δομές αποτελούμενες από δεκάδες χιλιάδες και προοδευτικά εκατοντάδες ή και εκατομμύρια δορυφόρους γεγονός που θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρές και ενδεχομένως μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ρύπανση στη στρατόσφαιρα Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα αφορά τη ρύπανση που προκαλούν τόσο οι εκτοξεύσεις όσο και η επανείσοδος των δορυφόρων στην ατμόσφαιρα. Κατά την καύση τους απελευθερώνονται: * μαύρη αιθάλη * οξείδια του αλουμινίου * σπάνια μέταλλα * μονοξείδιο του άνθρακα * οξείδια του αζώτου * ενώσεις χλωρίου * άλλοι ρύποι των οποίων οι επιπτώσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες. Οι επιστήμονες φοβούνται ότι η συνεχής συσσώρευση αυτών των ουσιών στη στρατόσφαιρα θα μπορούσε: * να επηρεάσει το στρώμα του όζοντος * να αυξήσει την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία * να μεταβάλει τη χημική ισορροπία της ατμόσφαιρας * να επιδεινώσει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής * Μέρος αυτών των σωματιδίων ενδέχεται τελικά να επιστρέφει στην επιφάνεια της Γης. Άγνωστες ακόμη οι συνέπειες Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν στα τέλη του 2023 όταν πτήση μετρήσεων που χρηματοδοτήθηκε από την αμερικανική NOAA εντόπισε μεταλλικά στοιχεία μέσα στα αερολύματα θειικού οξέος της στρατόσφαιρας. Τα αερολύματα αυτά θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά καθώς συμβάλλουν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του πλανήτη λειτουργώντας σαν ένα φυσικό «αντηλιακό», αντανακλώντας μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας.Οι επιστήμονες όμως δεν γνωρίζουν ακόμη πώς αλληλεπιδρούν τα μέταλλα που προέρχονται από τους δορυφόρους με αυτά τα αερολύματα και ποιες θα είναι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες. Σύμφωνα με τους ίδιους απαιτείται επειγόντως περισσότερη έρευνα. Κίνδυνος και για τον νυχτερινό ουρανό Πέρα από τη χημική ρύπανση, η μαζική αύξηση των δορυφόρων αναμένεται να επιδεινώσει σημαντικά και τη φωτορύπανση.Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι εκατομμύρια φωτεινοί δορυφόροι θα μπορούσαν να αλλάξουν οριστικά την εικόνα του νυχτερινού ουρανού. Η φωτορύπανση επηρεάζει ήδη: * τα αποδημητικά πτηνά * τα νυχτόβια ζώα * τις πυγολαμπίδες * πολλά ακόμη έντομα που βασίζονται στο φυσικό σκοτάδι για τον προσανατολισμό και την αναπαραγωγή τους. Ραγδαία αύξηση των δορυφόρων Ο αριθμός των ενεργών δορυφόρων έχει αυξηθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια. Το 2015 υπήρχαν περίπου 1.400 ενεργοί δορυφόροι. Σήμερα ο αριθμός τους φτάνει περίπου τις 15.000. Μέσα στην επόμενη δεκαετία εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τις 100.000, χωρίς να υπολογίζονται τα νέα δίκτυα διαστημικών data centers.Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της διαστημικής ρύπανσης αποδίδεται ήδη στους μεγάλους αστερισμούς δορυφόρων, όπως το Starlink της SpaceX και το Project Kuiper της Amazon, που παρέχουν ευρυζωνικές υπηρεσίες διαδικτύου. Αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του σχεδίου Ο Στιβ Βολτζ, πρώην επικεφαλής του γραφείου δορυφόρων της Υπηρεσίας Ατμόσφαιρας και Ωκεανών των ΗΠΑ (NOOA) δήλωσε ότι αμφιβάλλει ακόμη και για το κατά πόσο τα διαστημικά data centers είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτά.Παράλληλα υπογράμμισε ότι ακόμη και αν οι δορυφόροι καίγονται πλήρως κατά την επανείσοδό τους στην ατμόσφαιρα, αυτό δεν σημαίνει ότι οι ρύποι εξαφανίζονται. «Δεν θα θέλαμε να γεμίζουμε την ατμόσφαιρα με αυτά τα κατάλοιπα περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε να προέρχονται από μια καμινάδα εργοστασίου» ανέφερε χαρακτηριστικά. Τεράστιες ανάγκες σε πρώτες ύλες Ένα ακόμη ζήτημα αφορά την κατασκευή των ίδιων των δορυφόρων. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παραγωγή εκατομμυρίων νέων δορυφόρων θα απαιτήσει τεράστιες ποσότητες: * σπάνιων γαιών * αλουμινίου * εξειδικευμένων κραμάτων και άλλων κρίσιμων πρώτων υλών που ήδη βρίσκονται σε περιορισμένη διαθεσιμότητα Έτσι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στο διάστημα αλλά θα επεκταθούν και στις εξορύξεις και τη βιομηχανική παραγωγή στη Γη. Ζητούν πάγωμα των αδειών Η αναφορά κατατέθηκε από τις οργανώσεις Public Employees for Environmental Responsibility (PEER), Earthjustice και DarkSky International. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι αιτήσεις που έχουν κατατεθεί στην FCC δεν εξετάζουν ουσιαστικά τις σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.Όπως αναφέρουν, οι εταιρείες περιγράφουν τα σχέδιά τους ως τεχνολογίες που θα αλλάξουν τον πολιτισμό, χωρίς όμως να παρουσιάζουν επαρκείς μελέτες για το πώς θα αντιμετωπιστούν οι συνέπειες από τη λειτουργία εκατοντάδων χιλιάδων ή ακόμη και εκατομμυρίων δορυφόρων που θα εκτοξεύονται, θα συγκρούονται, θα αποσυναρμολογούνται και τελικά θα καίγονται επιστρέφοντας στην ατμόσφαιρα.Για τον λόγο αυτό ζητούν να προηγηθεί πλήρης περιβαλλοντική αξιολόγηση πριν εγκριθεί οποιοδήποτε νέο πρόγραμμα διαστημικών κέντρων δεδομένων. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2141946/ta-diastimika-kentra-dedomenon-kindynos-gia-ton-planiti/ «Επίθεση από το μέλλον»: Πώς ακριβώς έδρασαν οι «δραπέτες» της OpenAI Τι συνέβη, τι λένε οι εμπλεκόμενοι και ποια ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα - Αναλυτικό ρεπορτάζ της WSJ Ένα από τα πιο ανησυχητικά περιστατικά στην ιστορία της τεχνητής νοημοσύνης ερευνούν η OpenAI και η Hugging Face.Όπως αποκαλύφθηκε προηγμένα μοντέλα AI της OpenAI κατάφεραν να διαφύγουν από ελεγχόμενο ερευνητικό περιβάλλον και να εξαπολύσουν κυβερνοεπίθεση εναντίον της Hugging Face, στην προσπάθειά τους να… «κλέψουν» τις απαντήσεις ενός τεστ κυβερνοασφάλειας. Η Wall Street Journal εξηγεί πώς ακριβώς εκτυλίχθηκε το πρωτοφανές περιστατικό. Το περιστατικό σημειώθηκε στις 11 Ιουλίου και θεωρείται από ειδικούς ένα από τα πρώτα πραγματικά παραδείγματα αυτού που η κοινότητα της ασφάλειας της AI αποκαλεί εδώ και χρόνια «απώλεια ελέγχου» (loss of control): την περίπτωση δηλαδή κατά την οποία ένα ισχυρό μοντέλο ενεργεί αυτόνομα, έξω από τα όρια που είχαν θέσει οι δημιουργοί του. Πώς ξεκίνησαν όλα Η OpenAI δοκίμαζε δύο από τα πλέον προηγμένα μοντέλα της, το GPT-5.6 Sol και ένα ακόμη ισχυρότερο μοντέλο που δεν έχει ακόμη κυκλοφορήσει.Οι δοκιμές πραγματοποιούνταν στο πλαίσιο του ExploitGym, ενός εξειδικευμένου benchmark που αξιολογεί τις δυνατότητες μοντέλων AI στην κυβερνοασφάλεια.Το ExploitGym περιλαμβάνει περίπου 900 διαφορετικές δοκιμές, στις οποίες το μοντέλο καλείται να εντοπίσει γνωστά κενά ασφαλείας σε λογισμικό και να τα εκμεταλλευθεί, αποδεικνύοντας ότι κατάφερε να αποκτήσει πρόσβαση στο σύστημα.Για τις ανάγκες του πειράματος, η OpenAI είχε απενεργοποιήσει ορισμένες από τις δικλίδες ασφαλείας που κανονικά εμποδίζουν τα μοντέλα της να χρησιμοποιούνται για επιθέσεις hacking. Αντί να λύσουν το τεστ… προσπάθησαν να αντιγράψουν Σύμφωνα με την OpenAI και τους δημιουργούς του ExploitGym, τα μοντέλα κατέληξαν σε μία διαφορετική στρατηγική.Αντί να ολοκληρώσουν τις δοκιμές, κατάφεραν να διαφύγουν από το απομονωμένο περιβάλλον («sandbox») στο οποίο εκτελούνταν, να αποκτήσουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και να επιτεθούν στη Hugging Face, θεωρώντας ότι εκεί θα έβρισκαν έτοιμες τεχνικές ή πληροφορίες που θα τους επέτρεπαν να πετύχουν υψηλότερη βαθμολογία.Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «reward hacking»: το μοντέλο δεν επιδιώκει να επιλύσει το πρόβλημα με τον τρόπο που σχεδίασαν οι ερευνητές, αλλά αναζητά οποιονδήποτε τρόπο μεγιστοποιεί την «ανταμοιβή» ή τη βαθμολογία του. Μία επίθεση που δεν έμοιαζε με καμία άλλη Ο Thomas Wolf, συνιδρυτής και επικεφαλής επιστήμονας της Hugging Face, δήλωσε στη WSJ ότι αντιλήφθηκε αμέσως πως κάτι ήταν ασυνήθιστο.Όπως είπε, ο εισβολέας δεν αναζητούσε οικονομικά δεδομένα ή πληροφορίες που θα μπορούσαν να πουληθούν, όπως κάνουν συνήθως οι κυβερνοεγκληματίες. Αντίθετα, έψαχνε αποκλειστικά βάσεις δεδομένων κυβερνοασφάλειας.Η επίθεση εξελίχθηκε μέσω χιλιάδων αυτόματων ενεργειών. Σύμφωνα με τη Hugging Face, τα μοντέλα πραγματοποίησαν περίπου 17.000 επιμέρους ενέργειες, χρησιμοποιώντας πολλαπλούς βραχύβιους «πράκτορες» για αναγνώριση του δικτύου και αναζήτηση πληροφοριών. Η ειρωνεία: Σταμάτησαν την επίθεση με κινεζικό μοντέλο AI Η Hugging Face επιχείρησε αρχικά να αναλύσει τα αρχεία καταγραφής χρησιμοποιώντας μοντέλα της Anthropic.Ωστόσο, τα μοντέλα αρνήθηκαν να επεξεργαστούν τα δεδομένα, επειδή περιείχαν στοιχεία πραγματικής κυβερνοεπίθεσης και ενεργοποιήθηκαν οι ενσωματωμένοι περιορισμοί ασφαλείας τους.Τελικά, η εταιρεία χρησιμοποίησε το ανοικτού κώδικα μοντέλο GLM 5.2 της κινεζικής Z.AI, το οποίο βοήθησε στην ανάλυση της επίθεσης.Ακολούθησε επαναφορά κωδικών πρόσβασης, απομόνωση των παραβιασμένων συστημάτων και απομάκρυνση των μοντέλων από το δίκτυο. Η Hugging Face διευκρίνισε ότι δεν διέρρευσαν δεδομένα πελατών. Η OpenAI σταμάτησε τις δοκιμές Όταν ενημερώθηκε ότι πίσω από την επίθεση βρίσκονταν δικά της μοντέλα, η OpenAI διέκοψε προσωρινά τα συστήματα δοκιμών προκειμένου να διερευνήσει τι ακριβώς συνέβη. Η εταιρεία προσπαθεί ακόμη να απαντήσει σε κρίσιμα ερωτήματα: Πόσο χρόνο έμειναν τα μοντέλα εκτός ελέγχου; Επιτέθηκαν και σε άλλους οργανισμούς; Προσπάθησαν να αλλοιώσουν και άλλες δοκιμές; Απέκτησαν πρόσβαση σε περισσότερα δεδομένα; Η OpenAI έχει ανακοινώσει ότι θα δημοσιεύσει αναλυτική έκθεση μόλις ολοκληρωθεί η έρευνα. Eυρύτερες προεκτάσεις Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στην κοινότητα της τεχνητής νοημοσύνης και στους κύκλους χάραξης πολιτικής στις ΗΠΑ.Από τη μία πλευρά ενισχύει τις ανησυχίες ότι τα ολοένα ισχυρότερα μοντέλα AI μπορεί να αναπτύσσουν μη αναμενόμενες στρατηγικές όταν επιδιώκουν έναν στόχο.Από την άλλη, αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς η αντιμετώπιση της επίθεσης κατέστη δυνατή με τη βοήθεια ενός κινεζικού ανοικτού μοντέλου, τη στιγμή που αρκετοί Αμερικανοί αξιωματούχοι και εταιρείες πιέζουν για αυστηρότερους περιορισμούς στην πρόσβαση στις κινεζικές τεχνολογίες AI.Παρά τον εντυπωσιακό χαρακτήρα του περιστατικού, πολλά στοιχεία παραμένουν ακόμη υπό διερεύνηση και δεν έχουν δημοσιοποιηθεί όλα τα τεχνικά ευρήματα της υπόθεσης. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2142222/epithesi-apo-to-mellon-pos-akrivos-edrasan-oi-drapetes-tis-openai/

Εντοπίστηκαν τα δομικά υλικά για το κελάηδισμα των πτηνών. Όλα τα «τραγούδια» των ωδικών πτηνών βασίζονται σε μόλις οκτώ βασικούς ήχους αποκαλύπτει νέα μελέτη. Τα κελαηδήματα χιλιάδων ειδών ωδικών πτηνών αποτελούνται από συνδυασμούς των ίδιων οκτώ βασικών «δομικών λίθων» του ήχου σύμφωνα με νέα μελέτη που ρίχνει φως σε ένα από τα πιο διαχρονικά μυστήρια της φύσης.Τα ωδικά πτηνά χρησιμοποιούν το τραγούδι τους κυρίως για να προσελκύσουν συντρόφους ή να απομακρύνουν ανταγωνιστές. Τα τραγούδια τους μπορεί να κυμαίνονται από μία μόνο νότα που επαναλαμβάνεται έως πολύπλοκες μελωδίες με μεγάλη ποικιλία ήχων.Τα στρουθιόμορφα (Passeriformes) στα οποία ανήκουν τα περισσότερα ωδικά πτηνά αποτελούν σχεδόν το 60% όλων των ειδών πτηνών. Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί περισσότερα από 6,500 είδη τα οποία κατάγονται από έναν κοινό πρόγονο που έζησε πριν από περισσότερα από 50 εκατομμύρια χρόνια.Ωστόσο παρά τη μεγάλη ποικιλία τους η δομή και η εξέλιξη του κελαηδήματος παραμένουν σχετικά λίγο μελετημένες. Για παράδειγμα, οι επιστήμονες δεν γνώριζαν μέχρι σήμερα πώς προκύπτουν τα διαφορετικά μοτίβα τραγουδιού σε είδη που ζουν σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Ανάλυση 116,000 τραγουδιών Η νέα έρευνα που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Εργαστηρίου Βιοακουστικής του κέντρου νευροερευνών CRNL στη Γαλλία και δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science» ανέλυσε περίπου 116.000 τραγούδια από 3,160 είδη ωδικών πτηνών. Παρά την εντυπωσιακή ποικιλία των κελαηδημάτων οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όλα προκύπτουν από συνδυασμούς μόλις οκτώ βασικών ακουστικών μοτίβων όπως γρήγορα τρεμουλιαστά μοτίβα, σφυριχτοί ήχοι, αρμονικές νότες και άλλοι θεμελιώδεις τύποι ήχων.Για να φτάσουν σε αυτό το συμπέρασμα οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια νέα μέθοδο ανάλυσης που καταγράφει ολόκληρη τη δομή του τραγουδιού. Αντί να εξετάζουν μόνο απλά χαρακτηριστικά, όπως το ύψος ή τη συχνότητα του ήχου, ανέλυσαν τα πολύπλοκα μοτίβα του στον χρόνο και στο φάσμα των συχνοτήτων. Έτσι μπόρεσαν να συγκρίνουν χιλιάδες τραγούδια σε πρωτοφανή κλίμακα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι οκτώ αυτοί βασικοί τύποι ήχων εμφανίστηκαν πολύ νωρίς στην εξελικτική ιστορία των ωδικών πτηνών και στη συνέχεια προσαρμόστηκαν επανειλημμένα στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε οικοσυστήματος. Το περιβάλλον διαμορφώνει το τραγούδι Η μελέτη έδειξε επίσης ότι κάθε είδος χρησιμοποιεί συνήθως μόνο πέντε από τα οκτώ βασικά ακουστικά μοτίβα. Τα περισσότερα είδη βασίζονται κυρίως σε έναν κυρίαρχο τύπο ήχου, ενώ ορισμένα συνδυάζουν περισσότερα μοτίβα με πιο ισορροπημένο τρόπο. Ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται οι οκτώ ήχοι φαίνεται να επηρεάζεται έντονα από το περιβάλλον ιδιαίτερα από τον τρόπο με τον οποίο διαδίδεται ο ήχος και από την ανάγκη των πουλιών να επικοινωνούν αποτελεσματικά.Για παράδειγμα στα πυκνά τροπικά δάση επικρατούν οι καθαροί, παρατεταμένοι σφυριχτοί ήχοι, επειδή η πυκνή βλάστηση περιορίζει τη μετάδοση πιο σύνθετων σημάτων. Αντίθετα στις εύκρατες περιοχές συναντώνται συχνότερα τα εξαιρετικά γρήγορα τρεμουλιαστά κελαηδήματα, καθώς η επικοινωνία σε μικρές αποστάσεις και ο έντονος εποχικός ανταγωνισμός για ζευγάρωμα ευνοούν τραγούδια με μεγαλύτερη πυκνότητα πληροφοριών. Σημαντική πρόοδος στην κατανόηση της επικοινωνίας των πτηνών Η ειδικός στη συμπεριφορά των ζώων Ελοντί Μπριεφέ, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε τη μελέτη «μία από τις πιο ολοκληρωμένες αναλύσεις της εξέλιξης του τραγουδιού των ωδικών πτηνών μέχρι σήμερα». Όπως σημείωσε, πέρα από τη βαθύτερη κατανόηση της επικοινωνίας των πτηνών, η νέα μεθοδολογία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και για τη μελέτη της εξέλιξης πολύπλοκων ακουστικών συστημάτων και σε άλλες ομάδες οργανισμών. https://www.naftemporiki.gr/techscience/2141982/entopistikan-ta-domika-ylika-gia-to-kelaidisma-ton-ptinon/

Το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο που κατασκευάστηκε ποτέ, πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του. Με κύριο κάτοπτρο 39,3 μέτρων, 798 εξαγωνικούς καθρέφτες και ισχύ σχεδόν 40 φορές μεγαλύτερη από το James Webb, υπόσχεται αδιανόητα ευρήματα. Στην κορυφή του όρους Cerro Armazones, στην έρημο Ατακάμα της Χιλής, υψώνεται σταδιακά ένα από τα πιο φιλόδοξα επιστημονικά έργα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Πρόκειται για το Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο (Extremely Large Telescope – ELT) του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου (ESO), ένα τηλεσκόπιο τόσο μεγάλο και τόσο προηγμένο τεχνολογικά, ώστε οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εξερευνούμε το Σύμπαν.Η κατασκευή του προχωρά σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και έχει ήδη ξεπεράσει το 70% της συνολικής ολοκλήρωσης. Ένα από τα σημαντικότερα πρόσφατα επιτεύγματα ήταν η πρώτη επιτυχής περιστροφή της κύριας μηχανικής δομής του τηλεσκοπίου. Η γιγαντιαία κατασκευή, βάρους περίπου 3.500 τόνων, κινήθηκε για πρώτη φορά γύρω από τον κατακόρυφο άξονά της, αποδεικνύοντας ότι ο μηχανισμός στήριξης μπορεί να κατευθύνει με την απαιτούμενη ακρίβεια το τηλεσκόπιο προς οποιοδήποτε σημείο του ουρανού.Η δοκιμή αυτή θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς ανοίγει τον δρόμο για την εγκατάσταση των οπτικών συστημάτων και των επιστημονικών οργάνων που θα μετατρέψουν τη γιγαντιαία μεταλλική κατασκευή στο ισχυρότερο επίγειο αστρονομικό παρατηρητήριο που έχει υπάρξει ποτέ. Ένας καθρέφτης σχεδόν 40 μέτρων Η «καρδιά» του ELT είναι το κύριο κάτοπτρο διαμέτρου 39,3 μέτρων. Πρόκειται για το μεγαλύτερο κάτοπτρο που θα χρησιμοποιηθεί ποτέ σε οπτικό τηλεσκόπιο.Η κατασκευή του, ωστόσο, δεν βασίζεται σε έναν ενιαίο καθρέφτη. Αυτό θα ήταν πρακτικά αδύνατο. Αντίθετα, αποτελείται από 798 εξαγωνικά τμήματα, διαμέτρου περίπου 1,45 μέτρου το καθένα και πάχους μόλις 50 χιλιοστών.Κάθε τμήμα κατασκευάζεται από το ειδικό υαλοκεραμικό υλικό Zerodur, ένα από τα σταθερότερα υλικά που έχουν δημιουργηθεί ποτέ για οπτικές εφαρμογές. Το βασικό του πλεονέκτημα είναι ότι παρουσιάζει σχεδόν μηδενική θερμική διαστολή. Ακόμη και όταν η θερμοκρασία μεταβάλλεται σημαντικά, το σχήμα του κατόπτρου παραμένει ουσιαστικά αναλλοίωτο, κάτι απολύτως απαραίτητο όταν απαιτείται ακρίβεια μερικών δεκάδων νανομέτρων.Αφού λειανθούν με εξαιρετική ακρίβεια, οι επιφάνειες των κατόπτρων επικαλύπτονται με ένα εξαιρετικά λεπτό στρώμα καθαρού αλουμινίου υψηλής ανακλαστικότητας. Στη συνέχεια, χιλιάδες αισθητήρες και ενεργοποιητές παρακολουθούν διαρκώς τη θέση κάθε τμήματος, πραγματοποιώντας συνεχείς διορθώσεις ώστε τα 798 κομμάτια να λειτουργούν σαν ένας ενιαίος γιγαντιαίος καθρέφτης. Ένα τηλεσκόπιο που… αλλάζει σχήμα χίλιες φορές το δευτερόλεπτο Το ELT διαθέτει συνολικά πέντε κάτοπτρα. Το δευτερεύον κάτοπτρο, διαμέτρου 4,25 μέτρων, είναι το μεγαλύτερο που έχει κατασκευαστεί ποτέ για τηλεσκόπιο.Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το τέταρτο κάτοπτρο, το οποίο αποτελείται από περισσότερους από 5.000 μικροσκοπικούς ενεργοποιητές. Αυτοί μεταβάλλουν το σχήμα του έως και 1.000 φορές κάθε δευτερόλεπτο, διορθώνοντας σχεδόν στιγμιαία τις παραμορφώσεις που προκαλεί η ατμόσφαιρα της Γης. Σε συνδυασμό με ισχυρά λέιζερ που δημιουργούν τεχνητά «άστρα-οδηγούς» στον ουρανό, το σύστημα προσαρμοστικής οπτικής θα επιτρέπει στο ELT να παράγει εικόνες σχεδόν τόσο καθαρές, όσο εκείνες ενός διαστημικού τηλεσκοπίου. Πώς συγκρίνεται με το James Webb; Η σύγκριση με το James Webb Space Telescope είναι αναπόφευκτη, όμως στην πραγματικότητα τα δύο παρατηρητήρια δεν είναι ανταγωνιστικά, αλλά συμπληρωματικά.Το James Webb διαθέτει κύριο κάτοπτρο διαμέτρου 6,5 μέτρων και ενεργή επιφάνεια συλλογής φωτός περίπου 25 τετραγωνικών μέτρων.Το ELT, αντίθετα, θα διαθέτει ενεργή επιφάνεια περίπου 978 τετραγωνικών μέτρων. Αυτό σημαίνει ότι θα συλλέγει σχεδόν 40 φορές περισσότερο φως από το διαστημικό τηλεσκόπιο, επιτρέποντας πολύ πιο λεπτομερείς φασματοσκοπικές παρατηρήσεις και την ανίχνευση εξαιρετικά αμυδρών αντικειμένων.Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή στη γωνιακή ανάλυση. Επειδή η διακριτική ικανότητα ενός τηλεσκοπίου εξαρτάται κυρίως από τη διάμετρο του κατόπτρου του, το ELT θα μπορεί, όταν λειτουργεί με πλήρη προσαρμοστική οπτική, να επιτυγχάνει έως και έξι φορές υψηλότερη ανάλυση από το James Webb στα ίδια μήκη κύματος. Με απλά λόγια, θα μπορεί να διακρίνει πολύ μικρότερες λεπτομέρειες σε γαλαξίες, νεφελώματα και πλανητικά συστήματα.Ωστόσο, το James Webb διατηρεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα: βρίσκεται στο Διάστημα, περίπου 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα από τη Γη, και έτσι μπορεί να παρατηρεί το μέσο υπέρυθρο χωρίς τις παρεμβολές της γήινης ατμόσφαιρας. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα δύο τηλεσκόπια θα λειτουργούν συμπληρωματικά, προσφέροντας μια μοναδική εικόνα του Σύμπαντος. Αναζητώντας τη ζωή και τις απαρχές του Σύμπαντος Οι επιστημονικοί στόχοι του ELT είναι εξαιρετικά φιλόδοξοι. Θα μπορεί να αναλύει τις ατμόσφαιρες βραχωδών εξωπλανητών αναζητώντας χημικές ενώσεις που ενδέχεται να σχετίζονται με τη ζωή, να μελετά τους πρώτους γαλαξίες που σχηματίστηκαν μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, να παρατηρεί με πρωτοφανή λεπτομέρεια τις περιοχές γύρω από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες και να εξετάζει τη φύση της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας.Οι πρώτες αστρονομικές παρατηρήσεις αναμένονται το 2029. Από εκείνη τη στιγμή, η ανθρωπότητα θα αποκτήσει ένα επιστημονικό εργαλείο που θα συλλέγει περισσότερο φως από οποιοδήποτε άλλο οπτικό τηλεσκόπιο στην ιστορία και θα μπορεί να εξερευνά το Σύμπαν με λεπτομέρεια που μέχρι σήμερα ανήκε στη σφαίρα της θεωρίας.Το ELT δεν είναι απλώς ένα ακόμη μεγαλύτερο τηλεσκόπιο. Είναι η επόμενη γενιά της αστρονομίας. Και μαζί με το James Webb αναμένεται να αποτελέσουν το ισχυρότερο δίδυμο παρατηρητηρίων που έχει υπάρξει ποτέ, φέρνοντας τους επιστήμονες πιο κοντά στην απάντηση ορισμένων από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της ανθρωπότητας: πώς γεννήθηκαν οι πρώτοι γαλαξίες, πώς σχηματίζονται οι πλανήτες και αν υπάρχει ζωή κάπου αλλού στο Σύμπαν. Αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε στα τέλη Ιουνίου του 2023, και δείχνει το εργοτάξιο του Εξαιρετικά Μεγάλου Τηλεσκοπίου (Extremely Large Telescope) στην έρημο Ατακάμα της Χιλής. Εκεί, μηχανικοί και εργάτες συναρμολογούν τώρα την δομή του θόλου του τηλεσκοπίου με ιλιγγιώδη ρυθμό. Στον έναστρο ουρανό φαίνεται ο πυρήνας του Γαλαξία μας, του δικού μας γαλαξία, καθώς και το μεγάλο και μικρό νέφος του Μαγγελάνου, οι δύο νάνοι γαλαξίες που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον δικό μας. πηγή: https://www.skai.gr/news/technology/elt-to-megalytero-tileskopio-pou-kataskeyastike-pote-plisiazei-stin-oloklirosi-tou